Doğal Kaynak Gözlem Uyduları

Transkript

1 Doğal Kaynak Gözlem Uyduları

2 Landsat Uyduları Yeryüzündeki doğal kaynakların incelenmesi amacı ile NASA tarafından 1972 yılında LANDSAT uyduları programı başlatılmıştır. İlk LANDSAT uydusu ERST-I (Earth Resource Satellite Technologies) adıyla 23 Temmuz 1972 yılında uzaya gönderilmiştir. Yaklaşık olarak 6 yıl görev yapan uydu, bu süre içerisinde 300 bin yeryüzü görüntüsü almış ve daha önceden saptanmamış 1 milyar dolarlık petrol rezervi belirlenmiştir

3 Landsat Uyduları Bu uyduyu takiben bu seri içinde iki uydu daha 21 Şubat 1975 ve 5 Mart 1978 tarihlerinde yörüngeye oturtuldu. İlk kuşak LANDSAT (1, 2, 3) programı üç uydudan oluşmaktadır. Bu uydular iki sensör taşımaktadır. Bunlar, RBV kamera ve Multispectral Scanner (MSS). İkinci kuşak LANDSAT uyduları, 16 Temmuz 1982 de fırlatılan LANDSAT 4 başlamıştır. Bu kuşak uydular, RBV yerine Thematic Mapper (TM) adında yeni bir cihazla donatılmışlardır yılında LANDSAT-5 fırlatılmıştır. Ardından 1993 yılında fırlatılan LANDSAT 6 şansız bir şekilde düştükten sonra LANDSAT 7, geliştirilmiş Thematic Mapper ve yüksek çözünürlüklü tarayıcı (MSS) ile donatılarak Mart 1999 da fırlatılmıştır.

4 Landsat Uyduları LANDSAT uyduları programında son uydu ise 11 Şubat 2013 tarihinde fırlatılmıştır. Yerden 705 km yükseklikteki yörüngesinde bir turunu 16 günde tamamlamaktadır. 2. kuşak landsat uydularında yer alan geliştirilmiş tematik mapper (ETM) ve çok bantlı algılayıcı (MSS) yerine Landsat 8 uydusu, OLI (operational land imager) ve TIRS (thermal infrared sensor) olmak üzere 2 yeni algılayıcıya sahiptir.

5

6

7

8

9

10 Landsat 8 (Ocak 2014) Landsat 4 (Ocak 1989)

11 SPOT Uyduları SPOT uydusu, Fransız Uzay Merkezi (CNES) tarafından planlanarak Fransa, Belçika ve İsveç tarafından üretildi. İlk kez 22 Şubat 1986 da SPOT-1 adıyla fırlatılmıştır. Daha Sonra sırasıyla; Şubat 1990 da SPOT-2 Eylül 1993 te SPOT-3 Mart 1998 de SPOT-4 son olarak Mayıs 2002 de SPOT 5 uydusu uzaya gönderilmiştir.

12 SPOT Uyduları SPOT 5, yüksek çözünürlüklü iki görüntüleme cihazına sahiptir. Çok bandlı modu (MSS) elektromanyetik spektrumun yeşil ( ), kırmızı ( ) ve yakın kızılötesi ( ) bölümünü kaplayan 20x20 metre konumsal çözünürlükte 3 bantdan oluşur. Pankromatik (siyahbeyaz) modu ise sadece görünür bölgeden tek banda ( ) 10x10 m. çözünürlüktedir.

13 Spot ailesinin ilk ikizleri olan SPOT-6 ve SPOT-7, yörünge üzerinde birbirinden 180 mesafede konumlandırılmıştır. Bu özellik dünya üzerindeki herhangi bir nokta için günlük olarak tekrarlı geçiş imkanı sağlamaktadır. SPOT-6 ve SPOT-7, aynı anda algılanan ve konumsal olarak örtüşen, beş spektral bant aralığında 1.5m yüksek çözünürlüklü görüntü sağlamaktadır. Standart ürünler ortorektifiye olarak doğal renk kombinasyonunda sağlanabilmektedir.

14

15

16 IKONOS 4 Eylül 1999 yılında, Kaliforniya Vanderberg Hava Üssü'nden Space Imaging şirketi tarafından uzaya fırlatılmıştır. IKONOS, yeryüzüne ticari görüntü gönderen uydular içersinde Quickbird uydusundan sonra en hassas olanıdır. Yüksek detaylara sahip, çok bantlı (multi spektral), renkli, siyah-beyaz (pankromatik), üç boyutlu (stereo) görüntüler; harita bazlı bilgilerin birleştirilmesi için idealdir. IKONOS görüntüleri, CBS ve haritalama formatları ile uyumludur.

17 IKONOS sensörü, müşteri tarafından belirtilen koordinatlar doğrultusunda görüntü alma imkanı sağlayan hareketli bir uzay aracı ile ticari uydu görüntüleme sisteminde atılan önemli bir adımdır. Doğal kaynakların kent ve kırsal kesimler için haritalanması, doğal afet yönetimi, tarım ve orman uygulamaları, madencilik, mühendislik ve inşaat gibi birçok uygulama alanına sahiptir. Yörünge yüksekliği 681 km, görüntüleme sıklığı gün ve kaplama alanı 11x1 km. dir.

18 IRS Uyduları İlk Hindistan uzaktan algılama uydusu IRS-1 A (Indian Remote Sensing Satellite) 17 Mart 1988 Rusya dan fırlatılmıştır. 73 metre konumsal çözünürlüğe sahip LISS-I (Linear Imaging and Self-Scanning Sensor) ve 36 metre konumsal çözünürlüğe sahip LISS-II olmak üzere iki farklı algılayıcı taşımaktadır. 8 yıl 4 ay görev yaptıktan sonra Temmuz 1996 da görev süresi sona ermiştir. Daha sonra 29 Ağustos 1991 fırlatılan IRS 1-B uydusu da biraz daha geliştirilmiş LISS-II algılayıcısı ile donatılmış ve toplam 12 yıl 4 ay görev yapmıştır.

19 IRS Uyduları 28 Aralık 1995'te IRS-1C yörüngeye oturtulmuştur. Ocak 1996'da ilk görüntüler alınmaya başlanmıştır. Serinin bir sonraki uydusu olan IRS-1D ise 29 Aralık 1997'de yörüngeye başarılı bir şekilde oturtulmuş olup 1997'nin Ekim'inde görüntü vermeye başlamıştır. Yörünge yüksekliği 817 km dir. Yeryüzü üzerinde aynı noktadan 24 günde bir geçer. LISS-III ve WiFS (Wide Field Sensor) olmak üzere iki farklı algılayıcıya sahiptirler. IRS-1C uydusu 2007 yılında 1D uydusu ise 2010 yılında görev süresini tamamlamıştır.

20 IRS Uyduları Hint yer gözlem uyduları daha sonraki yıllarda IRS-P1, P2, P3, P4, P5 ve P6 olarak devam etmiştir. Halen görev yapmakta olan IRS-P6 uydusu 2003 yılında fırlatılmıştır. Pankromatik ve çok bantlı olarak 5,8 metre konumsal çözünürlükte algılama yapan LISS-IV algılayıcısının yanında 23,5 metre konumsal çözünürlüğe sahip LISS-III ve 60 metre konumsal çözünürlüğe sahip AWiFS algılayıcı sistemleri ile donatılmıştır.

21

22

23

24 IRS-P6 LISS-IV (Marsilya/Fransa)

25 QUICBIRD-2 18 Ekim 2001 tarihinde ABD-Kaliforniya eyaletinden fırlatılmıştır m pankromatik, m multispektral konumsal çözünürlüğe sahip görüntü vermektedir. QuickBird 2 kabaca 4 saniyelik bir sürede çekmektedir. bir görüntüyü (17kmx17km) QuickBird 2, 2003 yılından itibaren stereo görüntü çekimine de imkan sunmaktadır. *** QuickBird ün görüntü çekimi 2014 Aralık tarihinde sonlandırılmıştır.***

26

27 (Sultanahmet /İstanbul) (Doha/Katar)

28

29 IKONOS Fırlatılan ilk IKONOS uydusu başarısız olduktan sonra IKONOS 2, 24 Eylül 1999 yılında yörüngeye yerleştirilmiştir. IKONOS 2 Multispektral ve pankromatik algılama yapan 2 algılayıcıya sahiptir. Tarama genişliği 11 km., yörünge yüksekliği ise 681 km.dir. Görüntüleme sıklığı ise 3,5-5 gündür. Kaplama alanı ise 11x11 km.dir.

30 bir adımdır. Uydu tamamen hareketli olup, görüntü alımında esneklik sağlar. Bu uydu ±85 derece paralel arasında algılama yapabilir. IKONOS görüntüleri, CBS ve haritalama formatları ile uyumludur. IKONOS sensörü, müşteri tarafından belirtilen koordinatlar doğrultusunda görüntü alma imkanı sağlayan hareketli bir uzay aracı ile ticari uydu görüntüleme sisteminde atılan önemli

31 Diğer Bazı Yer Gözlem Uyduları Uydu Fırlatma Algılayıcı Çözünürlük İstasyonu Tarihi Sensörler Konumsal (m) Radyometrik (bit) Zamansal (gün) WorldView Pankromatik WorldView WorldView WorldView Aster Pankromatik 0.46 MS (8 bant) 2.40 Pankromatik 0.31 MS (8 bant) 1.24 CAVIS 30 SWIR 3.70 Pankromatik 0.31 MS (4 bant) 1.24 VNIR (3 bant) 15 8 SWIR (5 bant) 30 8 TIR (5 bant) > 11 1> RapidEye MS (5 bant) GeoEye Pankromatik 0.41 MS (4 bant)

32 Bilsat Türkiye nin Yer Gözlem Uyduları Bilsat Türkiye nin ilk yapay yer gözlem uydusudur. Uydunun üretimi, TÜBİTAK bünyesindeki Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) ve merkezi İngiltere deki SSTL (Surrey Satellite Technology Limited) şirketi ile gerçekleştirilmiştir. Uydunun üretimine, Türkiye nin teknoloji transferi sağlamak amacıyla görevlendirdiği 12 mühendis ve 4 teknisyen de katıldı. Hedef, uydu tasarımı, üretimi, fırlatılması, işletilmesi, alt yapı ihtiyaçlarının belirlenmesi, yer istasyonlarının kurulması ve kullanımı gibi aşamaların öğrenilmesidir. Bunlara ek olarak, teknik personelin uzmanlaşmasının sağlanması ve milli uydu teknolojileri konusunda operasyonel bilgi sağlanması da beklentiler arasındaydı.

33 Bilsat BİLSAT 27 Eylül 2003 tarihinde Cosmos-3 roketiyle fırlatıldı. Günde iki defa Türkiye üzerinden geçecek olan 129 kg ağırlığındaki BİLSAT Uydusu, uluslararası bir girişim olan, Afet İzleme Takım uydu Sistemi nde (Disaster Monitoring Constellation) de yer alıyor. BİLSAT uydusunun ÇOBAN (Çok Bantlı Görüntüleyici) ve GEZGİN (Gerçek Zamanlı Görüntü İşleyeci) adı verilen iki önemli parçası bulunmaktadır. Bu parçalar, TÜBİTAK BİLTEN (Bilgi Teknolojileri ve Elektronik Araştırma Enstitüsü) mühendislerince tasarlandı ve aynı kurumun tesislerinde üretildi. Bilsat uydusunun 15 yıl olarak tasarlanan aktif görevi 2006 yılı Ağustos ayında sona ermiştir..

34

35 Rasat RASAT, tasarımı ve üretimi Türkiye'de gerçekleştirilen ilk yer gözlem uydusudur. Türkiye nin BiLSAT uydusundan sonra ikinci uzaktan algılama uydusudur. DPT tarafından sağlanan kaynakla TÜBİTAK UZAY tarafından, danışmanlık ya da dış destek alınmadan Türkiye'de tasarlanan uydu, 17 Ağustos 2011 tarihinde Rusya Federasyonu'nundan uzaya gönderildi. 18 Ekim 2011 tarihindeyse uydu tarafından çekilen fotoğrafların TÜBİTAK'ın yer istasyonundan indirilmeye başlandığı duyuruldu.

36 Rasat Pankromatik bantta 7,5 m ve kırmızı, mavi, yeşil bantlarında 15 m. Konumsal çözünürlükte görüntü veren RASAT; haritacılık, afet izleme, kirlilik ve çevrenin izlenmesi ile şehircilik ve planlama amaçlarıyla görev yapmaktadır.

37

38 Göktürk-2 Ülkemizin ilk yüksek yersel çözünürlüklü uydusu olan Göktürk-2 18 Aralık 2012 günü Çin in Jiuguan üssünden uzaya fırlatılmıştır. Bilsat ve Rasat uydu sistemlerinde kazanılan tecrübe sonucunda üretilen Göktürk-2 üzerinde KUZGUN adı verilen bir deneysel kamera bulunmaktadır. Kuzgun, 20 m yersel çözünürlükte ve 15 km genişliğinde görüntü alma yeteneğine sahip olup elektromanyetik spektrumun kısa dalga kızılötesi (SWIR) kesimindeki µm aralığında algılama yapabilmektedir.

39

40

41

42 Yerli Yer Gözlem Uydularımızın Temel Bazı Özellikleri Uydu Fırlatma Algılayıcı Çözünürlük İstasyonu Tarihi Sensörler Bilsat Rasat Göktürk Konumsal (m) Pankromatik 12.6 MS (4 bant) 27.6 Pankromatik 7.5 MS (3 bant) 15 Pankromatik 2.5 MS (4 bant) 5 Radyometrik (bit) Zamansal (gün)