KABUL EDİLMEZLİK KARARI

Transkript

1 Priştine, 21 Mayıs 2012 Nr.ref: RK 242/12 KABUL EDİLMEZLİK KARARI Başvuru no: KI 146/11 Başvurucu Isak Berisha 2001/35 ve 2005/20 sayılı UNMIK Yönetmeliklerinin uygulanmasına ilişkin başvuru KOSOVA CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ Aşağıdaki yapıdadır: Enver Hasani, Başkan Kadri Kryeziu, Başkanvekili Robert Carolan, Üye Altay Suroy, Üye Almiro Rodrigues, Üye Snezhana Botusharova, Üye Ivan Čukalović, Üye Gjyljeta Mushkolaj, Üye Iliriana Islami, Üye Başvurucu 1. Başvurucu Priştine mukimi Bay Isak berisha dır.

2 Başvurucunun talebi 2. Başvurucu Anayasa Mahkemesi nden şunu talep etmiştir: 2001/35 ve 2005/20 sayılı UNMIK Yönetmeliklerinin ve özellikle İlave Emeklilik Emirnamesinin uygulanması. 2001/35 sayılı UNMIK Yönetmeliğini Genel Sekreter Özel Temsilcisi Hans Hackerup, 2005/20 sayılı UNMIK Yönetmeliğini ise Genel Sekreter Özel Temsilcisi Soren Jesen-Petersen imzalamaıştır. Dava konusu 3. Başvurucu Anayasa nın ihlal edilmiş herhangi bir somut maddesini belirtmemiş olup yönetmeliklerin uygulanmayışını hak ihlali olarak değerlendirmiştir. Başvuru talebinden başvurucu ile Kosova Posta ve Telekom şirketi (bundan sonra: PTK) arasında ilave emeklilik sigortasının ödenmeyişinden kaynaklanan bir hukuki ihtilaf olduğu anlaşılmakta olup başvurucunun iddiasına göre bu sigorta priminin tutarı avrodur. Hukuki dayanak 4. Başvuru Anayasa nın ve 21.4 maddeleri, 03/L-121 sayılı Anayasa Mahkemesi Hakkında Yasa nın (bundan sonra: Yasa ) 20, 22.7 ve 22.8 maddeleri ile Kosova Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün (bundan sonra: İçtüzük ) 56. kuralı 2. fıkrasına dayandırılmıştır. Davanın Mahkeme deki seyri 5. Başvurucu 11 Kasım 2011 tarihinde Kosova Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi ne (bundan sonra: Mahkeme ) başvurmuştur. 6. Başvurucu bir gerekçe göstermeksizin Mahkeme den kimliğinin gizli tutulmasını talep etmiştir. 7. Anayasa Mahkemesi 27 Ocak 2012 tarihinde başvurucu ve Priştine Belediye Mahkemesi ne KI 146/11 numaralı başvuru hakkında anayasal uygunluk denetim sürecinin başlatıldığını bildirmiştir. 8. Anayasa Mahkemesi 22 Mart 2012 tarihinde Priştine Bölge Mahkemesi ne KI 146/11 numaralı başvuru hakkında anayasal uygunluk denetim sürecinin başlatıldığını bildirmiştir. 9. Üye Almiro Rodrigues başkanlığında üyeler Kadri Kryeziu ve Prof. Dr. Enver Hasani den oluşan Ön İnceleme Heyeti, 9 Mayıs 2012 tarihinde raportör yargıç Üye Snezhana Botusharova nın raporunu görüştükten sonra tam kadroda toplanan Mahkeme Heyeti ne başvurunun kabul edilmezliğine ilişkin öneri sunmuştur. Olguların özeti 10. Başvurucu, 8 Ağustos 2007 tarihinde 3280/07 sayılı karara göre emekli olana kadar PTK da çalışmaktaydı. 11. PTK da çalıştığı süre içerisinde başvurucu PTK Müdürü nün /02 sayı ve 29 Temmuz 2002 tarihli kararıyla kurulan İlave Emeklilik Fonu na üye olmuştur. Kararın IV. maddesinde İlave Emekliliğin tutarının tamamen PTK tarafından finanse edileceği ve PTK çalışanlarının tamamı için aylık brüt maaşının % 10.1 oranına denk 2

3 gelmesi öngörülmüştür. Bu fonun sahipleri tüm çalışanlardır. Çalışanın yaş haddi emeklilik şartlarını yerine getirmesinden önce vefat etmesi durumunda varisinin biriken meblağın tamamını miras olarak alacağı öngörülmüştür. Her çalışan emekliliğini miras bırakacağı varisini belirleyebilir. Çalışanın malul olması durumunda birikimleri emeklilik için kullanılabilir. 12. İlave Emeklilik Fonunun tutarı fon sahibinin 65 yaşını doldurmadan önce çekilemez veya diğer durumlarda 35 yıllık çalışma kıdemi olanların hasatlık ya da diğer koşullardan dolayı erken emekli olması halinde kullanabilirler. 13. Bu fona ayrılan masraflar PTK yı uzun vadede sıkıntıya sokmuş, bu sebepten dolayı Kosova Merkezi Bankacılık Kurumunun (KMBK) onayıyla 31 Arlık 2005 tarihinde PTK fonu kapatılmıştır. 14. İlave emeklilik fonundan çalışanlara karşı kaynaklanan yükümlülükler bu şekilde kurulan üç emeklilik fonuna aktarılmış, bu durumda her çalışanın dilediği emeklilik fonunu tercih etme hakkı olmuştur. Söz konusu fonlar şunlardır: ACP Kosova - Amerika Bireysel İlave Emeklilik Sigortası FSKP Kosova Sloven Emeklilik Fonu TKPK Kosova Emeklilik Tasarrufları Tröstü 15. Sunulan evraka dayanarak başvurucunun Kosova Emeklilik Tasarrufları Tröstü TKPK yi tercih ettiği tahmin edilebilir. 16. Başvurucu emekli olduktan sonra PTK yetkililerine yazılı dilekçe ile kendisi ve PTK Bağımsız Sendikası Yönetim Kurulu mensubu olarak başvurarak ilave emeklilik sigortasından kaynaklanan yükümlükten PTK nın kendisini muaf tutmasını talep etmiştir. 17. PTK adına Özel Yönetici Suzana Vokshi tarafından verilen cevapların birinde başvurucunun 31 Aralık 2005 tarihine kadar üyesi olduğu PTK İlave Emeklilik Fonu (bundan sonra: PTK Fonu ) ile ilgili haklarını açıklamıştır. Açıklama şöyledir: Aşağıda belirtilen verilere ve PTK Fonları mevzuatına dayanarak 31 Aralık 2005 itibariyle PTK fonlarındaki aklarınızın değeri 22921,3 avrodur. Bu tutarın içerisinde meblağın 1 Ocak 2006 tarihinden başlayarak emeklik tablosuna aktarıldığı tarihe kadarki % 4 lükm faiz hesaplanmamıştır. Vergiler, yürürlükte ve bağlayıcı olan yasalara göre aktarılan tutardan tahsile dilecektir. 18. Bundan başka başvurucu Priştine Belediye Mahkemesine başvurarak PTK dan yıllık ikramiye olarak iki maaşın ödenmesini talep etmiştir. 19. Priştine Belediye Mahkemesi bu davaya ilişkin aldığı C. nr. 770/2009 sayı ve 23 Şubat 2011 kararla başvurucunun dava dilekçesi kabul edilmiş ve kararın kesinleştiği tarihten itibaren 7 gün içerisinde PTK yı başvurucuya yıllık ikramiye olarak 3499,22 avro tutarında iki maaşın, 190,87 avro tutarında emeklilik katkı payı ve 330,85 avro tutarında gelir vergisi ödemesini zorunlu kılmıştır. 20. Başvurucuya göre Priştine Belediye Mahkemesi nin C. nr. 770/2009 sayı ve 23 Şubat 2011 tarihli kararına karşı PTK Priştine Bölge Mahkemesi ne itiraz etmiştir. Dava Pl. 3

4 377/2011 numara ile kaydedilmiş ve başvurucunun iddiasına göre dava dosyası Bölge Mahkemesince görüşülmeye devam etmektedir. 21. Başvurucu 1 Ağustos 2011 tarihinde Priştine Belediye Mahkemesi nde C 1756/2011 numara ile kaydedilen bir dava açmış ve Deliotte and Touche şirketinin yaptığı bir araştırmaya dayanarak PTK nın emeklilik tablolarına göre kendisine avro ödemesini talep etmiştir. Bu davanın Priştine Belediye Mahkemesi nde yargı süreci devam etmektedir. Başvurucunun iddiaları 22. Başvurucunun Anayasa Mahkemesi nden şu talepleri vardır: 2001/35 sayılı Kosova daki emekliliklere ilişkin UNMIK Yönetmeliğinin değişikli hakkında 2005/20 sayılı UNMIK Yönetmeliği hükümleri ve BPKA (Kosova Bankacılık ve Ödemeler İdaresi) hakkında İlave Emeklilik Fonu Genelgesi B ekinin ve de PTK Yönetim Kurulunun /06 ile 07/06 sayılı kararlarının tamamen uygulanmasını talep etmekteyim. Kosova Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi nden Kosova Posta ve Telekom şirketi Yönetim Müdürü Shyqri Haxha ile Besnik Jani, Kosova Merkez Bankası Başkanı Gani Gurguri ve fondan hak kazananların listesini bulunduran Özel Yönetici Suzana Vokshi den ilave emeklilik fonundan hak kazananların listesini talep etmesini istirham ediyorum. Başvurunun kabul edilirliğinin değerlendirilmesi 23. Başvurucunun başvurusu hakkında bir karara varabilmek için Mahkeme nin öncelikle Anayasa da belirlenip Yasa ve İçtüzükte vurgulanan kabul edilirlik koşullarının yerine getirilip getirilmediğini görüşmesi gerekmektedir. Mahkeme Anayasa nın maddesine de atıfta bulunmak ister: Yasalarla belirlenen tüm yasal yollar tükendikten sonra bireyler, kamu otoriteleri tarafından kendi bireysel hak ve özgürlükler ihlal edildiğinde dava açma haklarına sahiptirler. 24. Mahkeme, kanun yollarının tüketilmesi ilkesinin gerekçesinin, hukuk mahkemeleri de dâhil olmak üzere söz konusu otoritelere olası Anayasa ihlalini önleme veya düzeltmeye fırsat vermek olduğunu vurgulamak ister. Bu kural Kosova hukuk sisteminin olası Anayasal hak ihlalleriyle ilgili etkin kanun yolları geliştireceği varsayımından hareketle konulmuştur. (bkz. mutatis mutandis, AİHM 25803/94 sayılı Selmouni Fransa davası 28 Temmuz 1999 tarihli kararı). Her halükarda anayasal hakların söz konusu başvurularda açıkça belirtilmesi zorunlu değildir. Bu başvuru üstü kapalı bir şekilde yapılmış olmasına rağmen kanun yollarının tüketilmesi koşulu yerine getirilmiştir (bkz. mutatis mutandis, 56679/00 numaralı Azinas Kıbrıs davasına ilişkin 28 Nisan 2004 tarihli karar). 25. Bu Mahkeme, KI 41/09 sayılı Priştine merkezli AAB-RIINVEST Üniversitesi Kosova Cumhuriyeti Hükümeti davasına ilişkin 27 Ocak 2010 tarihli kabul edilmezlik karar ile KI 73/09 sayılı Mimoza Kusari-Lila Merkez Seçim komisyonu davasına ilişkin 23 Mart 2010 tarihli kabul edilmezlik kararında aynı gerekçelere başvurmuştur. 4

5 26. Başvurucu tarafından Anayasa Mahkemesi ne sunulan evraka göre Priştine Belediye Mahkemesi nin C. nr. 770/2009 sayı ve 23 Şubat 2011 tarihli kararının henüz kesinleşmemiş olduğu ve PTK nın itirazı üzerine Priştine Bölge Mahkemesi nde Pl. 377/2011 sayılı davanın devam ettiği ve halen tamamlanmadığı ve de başvurucunun Priştine Belediye Mahkemesi nezdinde açtığı C 1756 numaralı bir davanın görüşülmekte olduğu anlaşılmaktadır. Netice itibariyle başvurucu Anayasa Mahkemesi ne başvurabilecek şekilde yürürlükteki yasalara göre tüm kanun yollarını tüketmemiştir. 27. Bundan başvurunun Anayasa nın maddesi ile İçtüzüğün 36 (1a) kuralına göre kabul edilmez olduğu ortaya çıkmaktadır. İçtüzüğün 36 (1a) kuralı şunu öngörmüştür: Mahkeme istemleri yalnız şu hallerde görüşebilir: a) İtiraz edilen hüküm veya kararla ilgili yasalarla belirtilen tüm hukuk yolları tüketildiği zaman. 28. Devamında başvurucunun Anayasa Mahkemesi nden 2001/35 ve 2005/20 sayılı UNMIK Yönetmeliklerinin uygulanmasına ilişkin olarak esasa dayalı karar almasını talep etmesi konusunda Mahkeme, ilk derece mahkemelerinden kaynaklanan ihtilaflar konusunda karar verecek şekilde hukuk mahkemesi olmadığını hatırlatır. 29. Mahkeme, 2001/35 ve 2005/20 sayılı UNMIK Yönetmeliklerinin uygulanması konusunun Anayasa Mahkemesi nin yargılama yetkisi içerisinde olmadığını, başvurunun konu bakımından bağdaşmaz olduğunu, Anayasa Mahkemesi nin Anayasa ihlali iddiasının bulunduğu usullere ilişkin konulara bakmaya yetkisi olduğunu tespit etmiştir. BU SEBEPLERDEN DOLAYI Anayasa nın maddesi, Yasa nın 20. maddesi ve İçtüzüğün 56 (2) ve 36 (1a) kuralına dayanarak Anayasa Mahkemesi nin 9 Mayıs 2012 tarihinde yapılan duruşmasında oybirliğiyle: I. İstemin kabul edilmez olarak REDDİNE karar verilmiştir. II. III. İşbu karar Yasanın 20.4 maddesine uygun şekilde taraflara bildirilip Resmi Gazetede yayımlanır. Karar derhal yürürlüğe girer. Raportör Üye Anayasa Mahkemesi Başkanı Snezhana Botusharova, imza Prof. Dr. Enver Hasani, imza 5