KANUNLAR VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELER

Transkript

1 KANUNLAR VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELER 1

2 571 SAYILI ÖZÜRLÜLER İDARESİ BAŞKANLIĞININ TEŞKİLAT ve GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME Kanun Hük. Kar. nin Tarihi: No:571 Yetki Kanununun Tarihi: No:4216 Yayımlandığı R.G.Tarihi: No:23004 Mük. V.Tertip Düsturun Cildi: 36 BİRİNCİ KISIM Amaçlar ve Görevler Amaç Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, özürlülere yönelik hizmetlerin düzenli, etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini temin etmek için; ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, özürlüler ile ilgili ulusal politikanın oluşmasına yardımcı olmak, özürlülerin problemlerini tespit etmek ve bunların çözüm yollarını araştırmak üzere Başbakanlığa bağlı Özürlüler İdaresi Başkanlığı'nın kurulmasına, teşkilat e görevlerine dair esasları düzenlemektir. Başbakan, bu teşkilatın yönetimi ile ilgili yetkilerini gerekli gördüğü takdirde bir Devlet Bakanı vasıtasıyla kullanabilir. Genel Esaslar Madde 2 - Bu hizmetin yürütülmesine ilişkin genel esaslar şunlardır: a) Eşit katılım için, özürlülerin sahip oldukları hak ve yükümlülükler konusunda birey, aile ve toplumun bilinçlendirilmesi, tıbbi bakım ve rehabilitasyonlarının sağlanması, günlük yaşamlarında kendi başlarına yaşayabilme kapasitelerinin arttırılması, b) Bilgi, hizmet ve fiziksel çevre koşullarının özürlüler için ulaşılabilir hale getirilmesi, c) Doğumdan başlayarak okul öncesi, okul çağı ve yetişkinleri kapsayacak biçimde tüm özürlülere eğitimde fırsat eşitliği sağlanması, d) İstihdamın, mesleki eğitim ve rehabilitasyonla birlikte gerçekleştirilmesi, istihdam alanlarının özürlülerin kullanımına uygunluğunun sağlanması ve teknolojiye uygun alet ve cihazların özürlülerce elde edilmesini kolaylaştırıcı önlemlerin alınması, e) Özürlülerin sosyal güvenlikleri ile gelirlerinin korunması, aile hayatı ve kişisel bütünlükleri ile kültür, eğlence, spor ve din alanlarına tam katılımlarının sağlanması, f) Özürlülere ilişkin plan ve programlar ile ekonomik ve sosyal statülerini etkileyen tüm kararların alınması sırasında özürlülerin katılımlarının sağlanmasıdır. Başkanlığın Görevleri Madde 3 - Özürlüler İdaresi Başkanlığı'nın görevleri şunlardır: 2

3 a) Özürlülüğün önlenmesi, eğitim, istihdam, rehabilitasyon, topluma uyum ve diğer konularda ilgili kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, b) Özürlülere yönelik olarak faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlardaki gelişmeleri takip etmek, sorunlarını ve çözüm yollarını araştırmak, bu konuda teklifler hazırlamak ve hazırlatmak, c) Özürlülerle ilgili konularda inceleme ve araştırmalar yapmak ve yaptırmak, istatistikî bilgilerin toplanmasını ve veri tabanı oluşturulmasını sağlamak, bu konuda projeler hazırlamak ve hazırlatmak, bunları incelemek, değerlendirmek ve uygulatmak, d) Özürlülerle ilgili uluslararası gelişmeleri takip etmek, antlaşma ve sözleşmelerin ülkemizdeki uygulamalarını izlemek ve değerlendirmek, e) Özürlülerle ilgili kanun, tüzük ve yönetmelik tasarıları ve kanun tekliflerini incelemek, görüş bildirmek ve bu konuda teklifler hazırlamak, f) Gönüllü kuruluşlar ve yerel yönetimlerle işbirliği yapmak, ortak projeler hazırlamak ve sunulan projeleri desteklemek, g) Görev alanları ile ilgili konularda görsel ve yazılı basın, yayın ve tanıtma faaliyetlerinde bulunmak, eğitim amaçlı filmler yaptırmak, h) Yürürlükte bulunan mevzuata dayanılarak münhasıran özürlülere tanınan hak ve hizmetlerden yararlanmada kullanılmak üzere kimlik kartı hazırlamak, Bu kimlik kartı ile ilgili usul ve esaslar Başkanlıkça hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir. Başkanlığın bağlı olduğu Bakanın onayı ile özürlü kimlik kartı hazırlama veya verme yetkisi, valiliklere devredilebilir. Özürlü kimlik kartı hazırlama ve verme usul ve esasları, İçişleri Bakanlığı ve Özürlüler İdaresi Başkanlığı ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce müştereken hazırlanacak yönetmelikle belirlenir. ı) Başbakan veya ilgili Devlet Bakanı tarafından verilen benzeri görevleri yapmak İKİNCİ KISIM BİRİNCİ BÖLÜM Başkanlık Teşkilatı Teşkilat Madde 4 - Başkanlık teşkilatı, ana hizmet birimleri ile danışma ve yardımcı birimlerden meydana gelir. Başkanlık teşkilatı ek 1 sayılı cetvelde gösterilmiştir. 3

4 Başkan Madde 5 - Başkan teşkilatın en üst amiridir. Başkanlık hizmetlerini, milli güvenlik siyasetine, kalkınma planlarına, yıllık programlara ve mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütmekle ve Kurul kararlarını yerine getirmekle görevli ve Başbakan'a karşı sorumludur. Başkan yardımcıları Madde 6 - Ana hizmet birimleri ile danışma ve yardımcı birimler arasında koordinasyonu sağlamak ve bu birimlerin denetiminde Başkana yardımcı olmak üzere iki Başkan yardımcısı görevlendirilebilir. Başkan yardımcıları, Başkan tarafından verilen görevleri yerine getirir ve Başkana karşı sorumludur. İKİNCİ BÖLÜM Ana Hizmet Birimleri Madde 7.- Başkanlığın ana hizmet birimleri şunlardır: a) Rehabilitasyon ve Eğitim Dairesi Başkanlığı. b) Özürlülük Araştırmaları ve İstatistik Dairesi Başkanlığı. c) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı. d) Proje ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığı. Rehabilitasyon ve Eğitim Dairesi Başkanlığı Madde 8.- Rehabilitasyon ve Eğitim Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Özürlülerin rehabilitasyonu ve eğitimi sürecinde ilgili kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak. b) Özürlülerin rehabilitasyonuna yönelik her türlü standardın oluşturulmasına yönelik çalışmalar yapmak. c) Rehabilitasyon alanında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlardaki yapılan çalışmaları takip etmek, sorunları ve çözüm yollarını araştırmak. d) Rehabilitasyon ve eğitim alanları ile ilgili (panel, sempozyum, konferans ve benzeri) etkinliklerde bulunmak. e) İstihdamı kısıtlayan engellerin kaldırılmasını, istihdam alanlarının genişletilmesini ve özürlülerin kendi işini kurmalarına yönelik çalışmaları takip etmek ve tekliflerde bulunmak. f) Özürlülerin günlük hayatlarında karşılaştıkları fiziki ve mimari engellerin kaldırılması ve bu konudaki standartların belirlenmesi için teklifler hazırlamak ve hazırlatmak. g) Kamuya açık sosyal, kültürel, sportif tesis ve alanlar ile kitle iletişim ve ulaşım araçlarından özürlülerin faydalanmasını sağlayıcı tedbirleri araştırmak, değerlendirmek ve teklifler hazırlamak. h) Özürlü çocuklara, gençlere, yetişkinlere bütünleştirilmiş ortamlarda ve her düzeyde eğitim imkânı sağlamaya yönelik çalışmaları takip etmek. ı) Özürlülüğün önlenmesi, erken teşhisi, özürlülerin rehabilitasyonu, eğitimi ve sosyal güvenlikleri ile ilgili konularda teklif ve projeler hazırlamak, hazırlatmak ve uygulatmak. i) Başkanlıkça verilen benzeri görevleri yapmak. 4

5 Özürlülük Araştırmaları ve İstatistik Dairesi Başkanlığı Madde 9.- Özürlülük Araştırmaları ve İstatistik Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Özürlülük politikasının belirlenmesine yönelik veri oluşturmak. b) Özürlülük alanındaki çalışmaları takip etmek, değerlendirmek. c) Özürlülerle ilgili mevzuatı derlemek, incelemek ve geliştirilmesine yönelik çalışma yapmak. d) Özürlülere tanınan hak ve hizmetlerden yararlanma amacıyla kullanılmak üzere özürlüler kimlik kartı hazırlamak, hazırlatmak ve her türlü işlemleri takip etmek. e) Başkanlık birimlerinin bilgi işlem ve otomasyon ihtiyacını karşılamak ve yürütmek. f) Başkanlık birimlerinin iş akışlarını izleyerek etkin ve verimli iş, bilgi akışı ve iletişim düzenini sağlamak, bunlara yönelik gelişmeleri izlemek ve geliştirmek için önerilerde bulunmak. g) Bilgi portalını oluşturmak, yönetmek ve iletişim ağını sağlamak. h) Özürlüler ile ilgili veri tabanı oluşturulmasını sağlamak. ı) Ulusal kurum ve kuruluşlardan özürlülere yönelik istatistiksel bilgilerin bilgi işlem ortamında toplanmasını sağlamak ve değerlendirmek. i) Başkanın direktif ve emirlerini ilgililere duyurmak ve işlemleri takip etmek. j) Başkanlıkça verilen benzeri görevleri yapmak. Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı Madde 10.- Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Başkanlığın uluslararası ilişkilerini düzenlemek ve yürütmek. b) Özürlülere yönelik oluşturulan sosyal politikaları uluslararası ve ülkeler ölçeğinde izlemek ve değerlendirmek. c) Uluslararası düzeyde özürlülere yönelik faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlarla işbirliği kurmak, sürdürmek, geliştirmek, ilgili personelin bilgilendirilmesini sağlamak. d) Avrupa Birliği ile özürlülük alanındaki çalışmaları yürütmek. e) Özürlülere yönelik faaliyetlerde uluslararası kurum ve kuruluşlardaki gelişmeleri takip etmek, özürlülerin sorunlarını ve çözüm yollarını ortak araştırmak, ortaya çıkan sorunlar hakkında ortak inceleme ve araştırma yapmak, yaptırmak, bu konuda ortak proje ve teklifleri hazırlamak ve hazırlatmak. f) Uluslararası kurum ve kuruluşlardan özürlülere yönelik istatistiksel bilgilerin toplanmasını sağlamak. g) Özürlülerle ilgili uluslararası gelişmeleri takip etmek, antlaşma ve sözleşmelerin ülkemizdeki uygulamalarını izlemek ve değerlendirmek. h) Başkanlığın koordinatörlüğündeki uluslararası düzeyde özürlülere yönelik faaliyetler için teşkil edilen kurulların ve organizasyonların sekretarya hizmetini yürütmek. ı)yabancı kaynaklı dokümanların temini, tercümesi ve ilgili birimlerin bilgilendirilmesini sağlamak. i) Başkanlığın iç ve dış tanıtımını ve halkla ilişkiler hizmetlerini yürütmek. j) Başkanlığın her türlü protokol işlerini düzenlemek ve yürütmek. k) Başkanlıkça verilen benzeri görevleri yapmak. Proje ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığı Madde 11.- Proje ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Başkanlık birimlerince önerilen projelerin hazırlanması veya hazırlatılması ile ilgili çalışma yapmak ve uygulanmasına destek sağlamak. 5

6 b) Başkanlıkça yapılmasına karar verilen projelerin gerçekleşmesi amacıyla gerekli malî kaynakların sağlanması için ilgili birimlerle kurum ve kuruluşlarla iletişim kurmak. c) Projenin tamamlanmasından sonra hazırlanacak proje sonuç raporunun ilgili birimler aracılığı ile duyurulmasını sağlamak. d) Proje veri tabanının oluşturulmasını sağlamak. e) Başkanlık süreli yayınının hazırlanması ve yayınlanması için gerekli çalışmaları yapmak ve yaptırmak. f) Başkanlıkça görevlendirildiğinde, genel yahut özel protokole bağlı işbirlikleri geliştirmek. g) Başkanlığı ilgilendiren toplantı, brifing ve görüşmeleri düzenlemek, Özürlüler Yüksek Kurulu ve Özürlüler Şurasının sekretarya hizmetlerini yürütmek, önemli not ve tutanakları tutmak ve yayımlamak. h) Başkanlıkça verilen benzeri görevleri yapmak. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Danışma Birimleri Danışma birimleri Madde 12 - Başkanlığın danışma birimi Hukuk Müşavirliği'dir. Hukuk Müşavirliği Madde 13 - Hukuk Müşavirliğinin görevleri şunlardır a) Başkanlığın diğer birimlerinden sorulan hukuki konular ile hukuki, mali ve cezai sonuçlar doğuracak işlemler hakkında görüş bildirmek. b) Başkanlığın menfaatlerini koruyucu, anlaşmazlıkları önleyici hukuki tedbirleri zamanında almak, anlaşma ve sözleşmelerin bu esaslara uygun olarak yapılmasına yardımcı olmak, c) tarihli ve 4353 sayılı Kanun hükümlerine göre adli ve idari davalarda gerekli bilgileri hazırlamak ve hazineyi ilgilendirmeyen idari davalarda Başkanlığı temsil etmek, d) Başkanlık birimleri tarafından hazırlanan veya Başkanlığa gönderilen kanun, tüzük ve yönetmelik tasarılarını hukuki açıdan inceleyerek görüş bildirmek, e) Başkanlığın amaçlarını daha iyi gerçekleştirme, mevzuata, plan ve programa uygun çalışmalarını temin etmek amacıyla gerekli hukuki teklifleri hazırlamak ve Başkana sunmak DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Yardımcı Birimler Yardımcı Birimler Madde 14 - Başkanlığın yardımcı birimleri şunlardır a) Personel Dairesi Başkanlığı, b) İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı, c) Savunma Uzmanlığı. 6

7 Personel Dairesi Başkanlığı Madde 15 - Personel Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır a) Başkanlığın insan gücü planlaması ve personel politikasıyla ilgili çalışmaları yapmak, personel sisteminin geliştirilmesiyle ilgili tekliflerde bulunmak, b) Başkanlık personelinin atama, özlük, emeklilik ve benzeri işlemlerini yürütmek, c) Başkanlık personeli ile ilgili eğitim planını hazırlamak, hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim programlarını düzenlemek ve uygulamak, d) Başkanlıkça verilecek benzeri görevleri yapmak. İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı Madde 16 - İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Başkanlık için gerekli araç, gereç ve malzemenin temini ile ilgili hizmetleri yürütmek, b) Araştırma, proje ve taahhüt işlerinin yapılmasını sağlamak, c) İhtiyaç duyulan bina ve arazinin kiralanma, satın alma işlemlerini yürütmek, d) Başkanlığın mali işlerle ilgili hizmetlerini yürütmek, e) Temizlik, aydınlatma, ısıtma, bakım, onarım ve taşıma hizmetlerini yapmak, f) Başkanlık personelinin ve ailelerinin sağlık hizmetlerinden yararlanmalarını sağlamak, g) Başkanın direktif ve emirlerini ilgililere duyurmak ve işlemlerini takip etmek, Başkanlığın iç ve dış protokol hizmetlerini yürütmek, h) Genel evrak, arşiv ve haber merkezinin hizmet ve faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek, ı) Başkanlığı ilgilendiren toplantı, brifing ve görüşmeleri düzenlemek, bunlara ait önemli not ve tutanakları tutmak ve yayımlamak, j) Başkanlıkça verilen benzeri görevleri yapmak. Savunma Uzmanlığı Madde 17 - Savunma Uzmanlığı özel kanununda ve diğer kanunlarda gösterilen görevleri yerine getirir ÜÇÜNCÜ KISIM BİRİNCİ BÖLÜM Özürlüler Yüksek Kurulu Özürlüler Yüksek Kurulu Madde 18 - Özürlüler Yüksek Kurulu aşağıdaki üyelerden oluşur: a) Özürlüler İdaresi Başkanı, b) Devlet Planlama Teşkilatı Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürü, c) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü, d) Turizm Bakanlığı Yatırımlar Genel Müdürü, e) Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürü, f) Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürü, 7

8 g) İş ve İşçi Bulma Kurumu Genel Müdürü, h) En fazla üyesi bulunan işçi ve işveren konfederasyonlarının başkanları, ı) Türkiye Sakatlar Konfederasyonu Genel Başkanı ve Türkiye Sakatlar Konfederasyonu tarafından her özür grubunu temsil eden federasyonlardan seçilecek dört üye, j) Başbakan tarafından en az biri üniversite öğretim üyelerinden olması kaydıyla özürlülerle ilgili konularda temayüz etmiş kişiler arasından seçilecek üç üye Kurul Başkanının gerekli görmesi halinde Üniversite öğretim üyeleri, ilgili kurum ve kuruluşların temsilcileri veya uzmanlar kurula çağrılabilir. Kurul, Başbakan veya görevlendirdiği bir Devlet Bakanının Başkanlığında toplanır. Bakanın bulunmadığı hallerde Kurula Özürlüler İdaresi Başkanı başkanlık eder. Kurul, üç ayda bir olağan, Başbakan, ilgili Devlet Bakanı veya Başkanın çağrısı üzerine olağanüstü toplanır. Kurulun toplantı yeter sayısı üyelerin salt çoğunluğu, karar yeter sayısı ise toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. Seçilenlerin kurul üyeliği süresi iki yıldır. Üyeliği sona erenler yeniden seçilebilir. Herhangi bir nedenle görevden ayrılanların yerine seçilenler kalan süreyi tamamlarlar. Toplantıya katılan üyelere katıldıkları toplantı başına, genel bütçeden yapılacak hazine yardımlarından, asgari ücretin üçte biri (1/3) kadar net huzur hakkı ödenir. Kurulun sekreterya hizmetleri Özürlüler İdaresi Başkanlığınca yerine getirilir. Kurulun çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir. Özürlüler Yüksek Kurulunun görevleri: Madde 19 - Özürlüler Yüksek Kurulunun görevleri şunlardır: a) Başkanlıkça hazırlanan, hazırlatılan ve incelenen projelerin öncelik sırasını tespit etmek ve uygulanacak projeleri karara bağlamak, b) Başkanlığın görev alanına giren konularda üst düzey politikaları belirlemek, bu konuda Başkanlığa görüş ve önerilerini bildirmek. İKİNCİ BÖLÜM Özürlüler Şurası Özürlüler Şurası Madde 20 - Özürlüler Şurası, Başkanlığın en yüksek danışma kuruludur. Özürlülerle ilgili konularda tetkik ve teklif niteliğinde kararlar almakla görevlidir Şura iki yılda bir kez toplanır. Şuranın sekreterya hizmetlerini Başkanlık yürütür. Şuranın teşekkülü, çalışma usul ve esasları yönetmelikle belirlenir. 8

9 DÖRDÜNCÜ KISIM Sorumluluk ve Yetkiler Yöneticilerin sorumluluğu Madde 21 - Başkanlığın her kademedeki yöneticisi, yapmakla yükümlü bulunduğu Hizmet veya görevleri Başkanlığın emir ve talimatları yönünde mevzuata, plan ve programlara uygun olarak düzenlemek ve yürütmekten üst kademeye karşı sorumludur. Koordinasyon ve işbirliği Madde 22 - Başkanlık, diğer kurum ve kuruluşların hizmet ve görev alanına giren konularla ilgili faaliyetlerinde, Başkanlıkça belirlenen esaslar çerçevesinde bu kurum ve kuruluşlarla gerekli işbirliği ve koordinasyonu sağlamaktan sorumludur. Bilgi alma yetkisi Madde 23 - Başkanlık, özürlülerle ilgili olarak gerekli gördüğü bilgileri bütün kamu kurum ve kuruluşlarından ve diğer gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişiler, bu bilgileri mümkün olan en kısa zamanda vermekle yükümlüdür. Yetki devri Madde 24 - Başkan ve her kademedeki yöneticiler, sınırlarını açıkça belirtmek şartıyla, yetkilerinden bir kısmını yazılı olarak astlarına devredebilir. Ancak yetki devri, yetki devreden amirin sorumluluğunu kaldırmaz. Düzenleme görev ve yetkisi Madde 25 - Başkanlık görevleri ile ilgili konularda yönetmelik, tebliğ, genelge ve diğer idari metinleri düzenlemekle görevli ve yetkilidir. BEŞİNCİ KISIM Çeşitli Hükümler Atama Madde 26 - Başkan ve başkan yardımcıları müşterek Kararname ile Daire Başkanları Başkanın teklifi üzerine ilgili Bakan tarafından, diğer personel Başkan tarafından atanır. Yurt dışına gönderilecek personel Madde 27 - Özürlüler İdaresi Başkanlığı, Başkanlıkta görevli elemanlarını uzmanlık alanlarındaki mesleki bilgi ve tecrübelerini geliştirmek ve ihtisas yapmak üzere yurtdışına gönderebilir. Özürlüler Uzman Yardımcılığı 9

10 Madde 28 - Özürlüler uzman yardımcılığına atanabilmek için, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48 inci maddesinde sayılan şartlara ek olarak aşağıdaki nitelikler aranır: a) Başkanlığın görev ve hizmetlerinin gerektirdiği niteliklere sahip olmak, b) Başkanlığın görev ve hizmet alanına uygun, en az 4 yıl eğitim veren fakülte ve yüksek okullardan veya bunlara denkliği Yüksek Öğretim Kurulu tarafından onaylanmış yabancı fakülte veya yüksek okullardan birini bitirmiş olmak, c) Yapılacak yarışma ve yeterlik sınavında başarılı olmak, d) Sınavın yapıldığı tarihte 31 yaşından gün almamış olmak. Özürlüler Uzmanlığı Madde 29 - Özürlüler Uzman Yardımcılığına atananlar en az üç yıl çalışmak ve her yıl olumlu sicil almak kaydıyla açılacak yeterlik sınavına girme hakkını kazanırlar Sınavda başarılı olanlar "Özürlüler Uzmanı" unvanını alırlar. Üst üste iki defa yeterlik sınavında başarı gösteremeyenler başka kadrolara nakledilirler. Özürlüler Uzman Yardımcıları ve Uzmanlarının mesleğe alınmaları ile ilgili usul ve esaslar ile bunların yurt içinde ve yurt dışında eğitime tabi tutulmaları, yarışma ve yeterlik sınavı ve diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir. Kamu kurum ve kuruluşlarında yeterlilik sınavını kazanarak "Uzman'lığa hak kazanmış olanlardan Başkanlığın görev ve hizmetlerinin gerektirdiği niteliklere sahip olanlar sınav ve yaş şartı aranmaksızın Başkanlıktaki Özürlüler Uzmanı kadrosuna naklen atanabilirler. Kadro Madde 30 - Kadroların tespit, ihdas, kullanma ve iptali ile kadrolara ait diğer hususlar 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre düzenlenir. Görevlendirme Madde 31 - Genel ve katma bütçeli dairelerle döner sermayeli kuruluşlarda, kanunla kurulan fonlarda, belediyeler ve özel idareler, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlarda, iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında ve bunlara bağlı ortaklıklar ve müesseselerde çalışanlar kurumlarının, yüksek yargı organı mensupları, hâkim ve savcılar için kendilerinin de muvafakatı ile aylık ödenek, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer mali hak ve yardımları kuruluşlarınca ödenmek kaydıyla geçici olarak Başkanlıkta istihdam edilebilirler. Bu şekilde istihdam edilecek personelin en az 4 yıllık yüksek öğrenim kurumlarından mezun olmaları, görevin gerektirdiği nitelikleri taşımaları ve en az üç yıl kamu hizmetinde fiilen çalışmış olmaları zorunludur. Bu madde hükmüne göre görevlendirilecek personel sayısı, mevcut personelin yüzde onunu geçemez. 10

11 Sözleşme ile araştırma ve proje hazırlatma Madde 32 - Başkanlık, görevleri ile ilgili olarak araştırma, etüd ve proje hazırlama işlerini üniversite öğretim üyeleri ile yerli ve yabancı gerçek ve tüzel kişilere sözleşme ile yaptırabilir, uygulamalı projelere destek verebilir. Fazla çalışma ücreti Madde 33 - Başkanlıkta fiilen görev yapan memurlara tarihli ve 3056 sayılı Kanunun değişik 31 inci maddesinde yer alan fazla çalışma ücreti aynı esas ve usullere göre ödenir. 31 inci maddeye göre Başkanlıkta görevlendirilenler hakkında da fiilen Başkanlıkta görevli oldukları sürece birinci fıkra hükmü uygulanır. Madde 34 - ( 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa hükümler eklenmesiyle ilgili olup yerlerine işlenilmiştir.) Madde 35 - Ek 2 sayılı cetvelde yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvele Özürlüler İdaresi Başkanlığı Bölümü olarak eklenmiştir. Madde 36 - ( tarih ve 3294 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesine fıkra eklenmesiyle ilgili olup yerine işlenmiştir.) Kaldırılan hükümler Madde 37 - ( tarihli ve 3146 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasıyla ilgili olup, yerlerine işlenmiştir.) Geçici Madde 1 - Başkanlığın 1997 yılı harcamaları ile ilgili her türlü düzenlemeleri yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir. Geçici Madde 2 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen yönetmelikler altı ay içinde hazırlanarak yürürlüğe konulur. ÖZRLÜLER KANUNUNDAN GELEN DÜZENLEMELER MADDE sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (1) sayılı cetvelin " Ana Hizmet Birimleri" bölümü 1. Rehabilitasyon ve Eğitim Dairesi Başkanlığı, 2. Özürlülük Araştırmaları ve İstatistik Dairesi Başkanlığı, 3. Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı, 4. Proje ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığı" şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 49.- a) Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar iptal edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmış, ekli (2) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek adı geçen Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı (I) sayılı cetvelin adı geçen Genel Müdürlüğe ait bölümüne eklenmiştir. b) Ekli (3) sayılı listede yer alan kadrolar iptal edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Özürlüler İdaresi Başkanlığı bölümünden çıkarılmış, ekli (4) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek adı geçen Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı (I) sayılı cetvelin adı geçen Başkanlığa ait bölümüne eklenmiştir. 11

12 T.C. Resmi Gazete Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce Yayımlanır Kuruluşu: 7 Ekim Haziran 1997 Cuma Sayı: Mükerrer YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ Kanun Hükmünde Kararnameler Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Hükmünde Kararname KHK/572 Bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına ilişkin düzenlemeler tarihli ve 4216 sayılı kanunun verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca tarihinde kararlaştırılmıştır. Madde tarihli ve sayılı İmar Kanununa aşağıdaki ek madde eklenmiştir. Ek Madde 1- Fiziksel çevrenin özürlüler için ulaşılabilir ve yaşanabilir kılınması için, imar planları ile kent sel, sosyal, teknik altyapı alanlarında ve yapılarda, Türk Standartları Enstitüsünün ilgili standardına uyulması zorunludur. Madde 2- Aynı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. Aynı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. Geçici Madde 9- Bu Kanunun Ek 1 inci maddesinde öngörülen düzenlemelerin yapılmış ve yapılacak alt yapı alanlarında ve yapılarda gerçekleştirilmesi için, imar yönetmelikleri ve kamu binaları ile ilgili mevzuatta tarihine kadar Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından gerekli değişiklikler yapılır. Madde tarihli ve 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun un 6 ıncı maddesinin (A) fıkrasına (r) ve (s) bentleri ile aynı maddenin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir. r) ilgili kurum ve kuruluşlarla İşbirliği yaparak genç ve yetişkin özürlüler için bölgenin işgücü piyasasına uygun mesleklerde, meslek ve beceri kazandırma kursları, iş eğitim merkezleri ve yaşam evleri açmak. s) Ulaşım araçlarının özürlülerin kullanımına ve ulaşılabilirliğine uygun olmasını sağlamak ve özürlüler için. Ulaşım ile sosyal ve kültürel amaçlı hizmetlerden ücret almamak veya indirimli tarife uygulamak. Büyük şehir belediyelerine ait ve büyük şehir belediyeleri tarafından işletilen veya kiraya verilen büfeler, otoparklar gibi işlerlerinin özürlüler tarafından işletilmesi konusunda kolaylık sağlamak. 12

13 Bu maddede sayılan görevlerin gerçekleştirilmesi sırasında Türk Standartları Enstitüsünün ilgili standardına uyulması zorunludur. Madde tarihli ve 1580 sayılı Belediye Kanunu nun 15 ind maddesine 77 inci bentten sonra gelmek üzere aşağıdaki bentler eklenmiştir. Bu maddede sayılan her türlü yapılar ve çevresinin, yolların, park. bahçe ve rekreasyon alanlarının, sosyal ve kültürel hizmet alanları ile ulaşım araçlarının özürlülerin kullanımına ve ulaşabilirliğine uygun olarak yapılmasını sağlamak ve denetlemek. İmar planlarının yapımı ve uygulanması ile yapıların inşaat ve iskân ruhsatı aşamasında. Türk Standartları Enstitüsünün ilgili standardına uygunluk sağlamak, uygulamaları denetlemek ve bütünlüğü sağlayıcı tedbirleri almak, 80) İlgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak genç ve yetişkin özürlüler için bölgenin işgücü piyasasına uygun mesleklerde, meslek ve beceri kazandırma kursları, iş eğitim merkezleri ve yaşam evleri açmak, 81) Özürlüler için, ulaşım ile sosyal ve kültürel amaçlı hizmetlerden ücret almamak veya indirimli tarife uygulamak, belediyelere ait ve belediyeler tarafından işletilen veya kiraya verilen büfeler, otoparklar gibi işlerlerinin özürlüler tarafından işletilmesi konusunda kolaylık sağlamak, Madde tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 3 üncü maddesinin (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, (e) bendine 5 inci alt bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki alt bentler eklenmiştir. c Özürlü, doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal. duygusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle normal yaşamın gereklerine uy mama durumunda olup; korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyacı olan kişiyi, 6. Çocuk ve Gençlik Merkezleri, eşler arası anlaşmazlık, ihmal, hastalık, kötü alışkanlık, yoksulluk, terk ve benzeri nedenlerle sokağa düşerek sosyal tehlike ile karşı karşıya kalan veya sokakta çalışan çocuk ve gençlerin geçici süre ile rehabilitasyonlarını ve topluma yeniden kazandırılmalarını sağlamak amacıyla kuru lan yatılı ve gündüzlü sosyal hizmet kuruluşlarını, 7. Kadın veya Erkek Konukevleri, fiziksel, duygusal, cinsel ve ekonomik istismara uğrayan kadın veya erkeklerin psiko-sosyal ve ekonomik problemlerinin çözümlenmesi sırasında varsa çocukları ile birlikte ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla geçici bir süre kalabilecekleri yatılı sosyal hizmet kuruluşlarını, 8. Toplum veya Aile Danışma Merkezleri, toplumun ve ailenin gelişmesi için, bireyin katılımcı, üretken ve kendine yeterli hale gelmesi amacıyla koruyucu, önleyici, eğitici, geliştirici, rehberlik ve rehabilite edici işlevlerini, gerekirse diğer kuruluşlar ve gönüllülerle işbirliği içerisinde sunmakla görevli bulunan gündüzlü 13

14 sosyal hizmet kuruluşlarını, J Aile Danışma ve Rehabilitasyon Merkezleri, özürlü çocukları kendi kendine yeterli düzeye getirmek, okul eğitimine hazırlamak ve aile içi uyumu sağlamak amacıyla özürlü çocuklara ve ailelerine hizmet sunan gündüzlü sosyal hizmet kuruluşlarını, Madde 6- Aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (h) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. h) Çocuk yuvalan ile yetiştirme yurtlarını korunmaya muhtaç çocukların yaş, cinsiyet. sosyal ve psikolojik özellikleri ile özür dereceleri dikkate alınarak, kaynaştırma anlayışına göre gruplandırılması ve özellikle çocuk yuvalarının, huzurevleri ile aynı mahallerde doğru tesis edilerek dede-torun, nine-torun ilişkilerinin sağlanması esas alınır. Madde 7- Aynı Kanunun 6 ıncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Sosyal Hizmetler Danışma Kurulu Madde 6- Sosyal Hizmetler Danışma Kurulu, Başbakanın veya görevlendireceği Bakanın başkanlığında aşağıdaki üyelerden oluşur. a) Başbakanın önerisi üzerine Cumhurbaşkanınca seçilecek sosyal hizmet alanında temayüz etmiş beş kişi, b) Adalet, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Bayındırlık ve İskân, Sağlık, Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Kültür Bakanlıklarının müsteşarlar veya yardımcıları ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarı veya yardımcısı. c) Yüksek Öğretim Kurulu Başkanı, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı, Aile Araştırma Kurumu Başkanı ve Özürlüler idaresi Başkanı, d) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu genel müdürleri ile Vakfı Genel Müdürü, Gençlik ve Spor Genel Müdürü, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Sekreteri, e) Kızılay, Türk Hava Kurumu ve Türkiye Sakatlar Konfederasyonu Genel Başkanı, Kurul yılda en bir defa Başkanın çağrısı üzerine toplanır. Gerekli hallerde Kurul Başkanınca toplantıya çağrılabilir. Kurulun sekretarya hizmetleri Kurum tarafından yerine getirilir. Kurulun çalışma usul ve esasları bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımlandığı tarihten itibaren altı ay içerensinde Çıkarılacak yönetmelikle belirlenir Madde 8- Aynı Kanunun 9 uncu maddesinin (b) ve (1) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. b) Öncelikle çocuğun aile içinde yetiştirilmesi ve desteklenmesi için aileyi eğitim, danışmanlık ve sosyal yardımlarla güçlendirmek, korunmaya, bakıma ve yardıma muhtaç çocuk, özürlü ve yaşlıların tespiti, bunların korunması, bakımı, yetiştirilmesi ve rehabilitasyonlarını sağlamak üzere gerekli hizmetleri yürütmek. bu hizmetler için 3 üncü maddede sayılan sosyal hizmet kuruluşlarını 4 üncü maddede belirtilen esaslar çerçevesinde kurmak ve işletmek 14

15 j) Toplumun değişen ihtiyaçlarına göre özürlüler ve diğer sosyal hizmet alanlarında, Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek, bunun için uygun gördüğü sosyal hizmet kuruluşlarını genel esaslar çerçevesinde kurmak ve işletmek, Madde 9- Aynı Kanunun 16 ıncı maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. ve bakıma alınmış olup iş görme gücüne sahip ve istekli olanlar, bulundukları sosyal hizmet kuruluşlarının uygun görülen hizmetlerinde bu hizmetlerle ilgili kadroların boş tutulması ve her boş kadro karşılığı haftada 40 saati geçmemek üzere tespit edilecek çalışma saatleri içinde, saat başına ücret ödenmek kaydıyla. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, iş ve sosyal güvenlikle ilgili mevzuat hükümlerine tabi olmaksızın ve Borçlar Kanunu hükümlerine göre sözleşme ile çalıştırabilirler. Bu kadroların 0/0 30 u özürleri ne deniyle koruma karan uzatılanlara tahsis edilir. Saat ücreti asgari ücretin aylık çalışma saati toplamına bölünmesi ile tespit edilir. Bir kadro karşılığında çalışma saati ile sınırlı olmak üzere birden fazla kişi çalıştırılabilir. Ancak kişi başına ayda 60 saatin dışında ücret ödenemez. Madde 10 Aynı Kanunun 25 inci maddesinin üçüncü maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Özel eğitim gerektiren korunmaya muhtaç çocukların eğitim ve öğretimleri Milli Eğitim Bakanlığına bağ lı resmi ve özel eğitim-öğretim kurumlarında sürdürülür. Korunmaya muhtaç özürlü çocukların eğitimleri Milli Eğitim Bakanlığı ile birlikte planlanır. Madde 11- Aynı Kanunun 31 inci maddesinin ikinci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Kuruma ait taşınmazlarını satışından veya kiraya verilmesinden elde edilen gelirlerin % 30 u, özürlü hizmetlerinde kullanılmak üzere Kurum bütçesine özel gelir kaydedilir. Kuruma ait taşınmazların satışı, kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi 2886 sayılı Devlet ihale Kanununun hükümlerine göre yapılır. Madde 12- Aynı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir. Ek madde Bu kanunda geçen sakat ibaresi özürlü, kör ibaresi Görme özürlü, sağır ibaresi işitme özürlü olarak değiştirilmiştir. Madde tarihli ve 1475 sayılı iş Kanununun değişik 25 inci maddesinin (A) fıkrasının birinci bendinden ki % 2 oranı %3 olarak değiştirilmiş ve ikinci bendi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. Çalıştırılacak özürlü sayısının tespitinde, bu Kanuna tabi işyerlerinde çalışan işçilerin sayısı esas alınır. % 3 ün hesaplanmasında yanma kadar olan kesirler dikkate alınmaz. Yarım ve daha Fazla kesirler tama çıkarılır. 15

16 Madde tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 50 inci maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bir fıkra eklenmiştir. Özürlüler için sınavlar, özürlü kontenjanı açık olan kurum ve kuruluşlara ilk defa Devlet memuru olarak atanacaklar için açılan sınavla eş zamanlı, böyle bir sınava ihtiyaç duyulmamışsa Özürlü kontenjanı açığı bulunduğu sürece aynı zamanlı olmak üzere özür grupları ve ulaşılabilirlikleri göz önüne alınarak yapılır. Özürlüler için sınavlar, özürlü grupları dikkate alınarak sınav sorusu hazırlamak ve değerlendirmek üzere özel sınav kurulu teşkil edilerek ayrı yapılır. Madde 15- Aynı Kanunun 53 üncü maddesine aşağıdaki ikinci ve üçüncü fıkralar eklenmiştir. Kurum ve kuruluşlar bu Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda % 3 oranında özürlü çalıştırmak zorundadır. % 3 ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (taşra teşkilatı dâhil) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır. Kurum ve kuruluşlar, çalıştırdıkları ve işten ayrılan özürlü personel sayısını üç ayda bir Devlet Personel Başkanlığına bildirmekle yükümlüdür. Bu Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlarda, ikinci fıkrada tespit edilen oranda özürlü personel çalıştırma yükümlülüğünün yerine getirilmesinin takip ve denetiminden devlet Personel Başkanlığı sorumludur. Madde 16- Aynı Kanunun 209 uncu maddesine aşağıdaki Fıkra eklenmiştir. Bu madde gereğince sağlanacak yardımlardan topluma uyumu kolaylaştıracak her türlü ortopedik ve diğer yardımcı araç ve gereçlerin standartlara uygunluğu sağlanır. Madde tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun 2 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Ancak, sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir alan özürlülerin. tedavi giderleri ile fonksiyon kazandırıcı ortopedik ve diğer yardımcı araç ve gereçler kurumlarca karşılanamayan kısmı bu Kanun kapsamındadır. Madde 18- Aynı Kanunun 5 inci maddesine aşağıdaki ikinci fıkra eklenmiştir. Özürlülerin topluma uyumunu kolaylaştıracak her türlü ortopedik ve diğer yardımcı araç ve gereçlerin standartlara uygun olarak teminini dikkate almak suretiyle, özürlülere yönelik destek programlarına ilişkin usul ve esaslar ayrı bir yönetmelikle tespit edilir. Madde tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 32 inci maddesinin değişik (Birinci fırkası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Protez, araç ve gereçlerinin standartlara uygun olarak sağlanması, takılması, onarılması ve yenilenmesi, (Ağız protezlerine ilişkin yardımlar. Kurumca hazırlanacak yönetmelik esaslan dâhilinde sağlanır.) 16

17 Madde 20- Aynı Kanunun Ek 32 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Bu madde gereğince verilecek protez araç ve gereçlerin standartlara uygunluğu dikkate alınarak, türleri süre ve şartları ile yapılacak ödeme miktarlarına ait esaslar Kurumca, hazırlanacak yönetmelikle tespit edilir. Madde( Aynı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir Ek Madde - Sigortalılar ve kurumdan sürekli iş göremezlik geliri malullük veya yaşlılık aylığı almakta olanların geçirmekle yükümlü oldukları zihinsel, bedensel, ruhsal ve duygusal özrü bulunan çocukları ile kurumdan hak sahibi olarak gelir veya aylık alan aynı durumdaki çocuklardan, kurum sağlık tesisleri, sağlık kurulu raporu ile resmi veya özel eğitim merkezlerine gönderilenlerin, gelişim ve eğitimlerine ilişkin yardımlar, Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen esas ve miktarlarda Kurumca sağlanır. Madde tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun geçici 139 uncu maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Bu madde gereğince sağlanacak iyileştirme vasıtalarından, topluma uyumu kolaylaştıracak her türlü ortopedik ve diğer yardımcı araç ve gereçlerin standartlara uygunluğu sağlanır. - Madde tarihli ve 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun değişik ek 18 rnci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Bunlardan, topluma uyumu kolaylaştıracak her türlü ortopedik ve diğer yardımcı araç ve gereçlerin standartlara uygunluğu sağlanır. - Madde tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasını sonra gelmek üzere aşağıdaki bendi eklenmiştir. Özürlü çocuk doğumlarının önlenmesi için, gebelik öncesi ve gebelik döneminde tıbbi ve eğitsel çalışmalar yapılır. Yeni doğan bebeklerin metabolizma hastalıkları için gerekli olan testlerden geçirilerek risk taşı yanların belirlenmesine ilişkin tedbirler alınır. Madde tarihli ve 1543 sayılı Genel Nüfus Yazımı Kanununa aşağıdaki ek madde eklenmiş tir. Ek madde 1- Yazım kurulları, özürlülerin, özürlülük durumlarını belirtmek suretiyle yazımını sağlayacak tedbirleri alırlar. Herkes, kendisinin veya aile fertlerinin özürlülüğü ile ilgili bilgileri gerçek şekilde yazdırma ya, gerekirse özürlülük durumlarının tanımlanması için Sağlık Bakanlığı ile işbirliği yapılır. Madde tarihli ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun değişik 36 ıncı maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. 17

18 Seçmen Kütüğü yazımı sırasında, seçmenin oyunu kullanmasını engelleyecek bir özürlülüğü varsa, forma kaydedilir. Madde 27- Aynı Kanunun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Sandık, okul avlusu veya salonları, mabetlerin elverişli kısımları gibi geniş, umumi yerler ile özürlü olan seçmenin oyunu kolaylıkla kullanacağı yerlere konur. Açık yerlerde, saçağı, sahanlığı, sundurması bulunan yerler seçilir. Madde 28- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesi ve 15 inci maddesinin birinci Fıkrası hükmü tarihinden, diğer maddeleri yayımı tarihinden geçerli olmak üzere, yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 29- Bu Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 18

19 ÖZEL EĞİTİM HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME Kanun Hükmünde Kar. nin Tarihi: No: 573 Yetki Kanununun Tarihi: : No: 4216 Yayımlandığı R.G. Tarihi: (Mük.) No:23011 V.Tertip Düsturun Cildi:5 BİRİNCİ KISIM GENEL HÜKÜMLER Amaç: Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, özel eğitim gerektiren bireylerin, Türk Milli Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda, genel ve mesleki eğitim görme haklarını kullanabilmelerini sağlamaya yönelik esasları düzenlemektir. Kapsam Madde 2 - Bu Kanun Hükmünde Kararname; özel eğitim gerektiren bireyler ile onlara doğrudan veya dolaylı olarak sunulacak eğitim hizmetlerini; bu hizmetleri sağlayacak okul, kurum ve programları kapsar. Tanımlar Madde 3 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamede geçen; a) "Özel eğitim gerektiren birey", çeşitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi, b)"özel eğitim", özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri ile onların özür ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi, c)"kaynaştırma", özel eğitim gerektiren bireylerin diğer bireylerle karşılıklı etkileşim içinde bulunmalarını sağlamak ve eğitim amaçlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek için geliştirilmiş eğitim ortamlarını, d)"tanılama", eğitsel amaçla, bireyin tüm gelişim alanlarındaki özelliklerinin belirlenerek değerlendirilmesi sürecini, e) "Bakanlık", Milli Eğitim Bakanlığını, ifade eder. Özel eğitimin temel ilkeleri: Madde 4 - Türk Milli Eğitimini düzenleyen genel esaslar doğrultusunda özel eğitimle ilgili temel ilkeler şunlardır: a) Özel eğitim gerektiren tüm bireyler, ilgi, istek, yeterlilik ve yetenekleri doğrultusunda ve ölçüsünde özel eğitim hizmetlerinden yararlandırılır. b) Özel eğitime erken başlamak esastır. c) Özel eğitim hizmetleri, özel eğitim gerektiren bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduğu kadar ayırmadan planlanır ve yürütülür. 19

20 d) Özel eğitim gerektiren bireylerin, eğitsel performansları dikkate alınarak, amaç, muhteva ve öğretim süreçlerinde uyarlamalar yapılarak diğer bireylerle birlikte eğitilmelerine öncelik verilir. e) Özel eğitim gerektiren bireylerin her tür ve kademedeki eğitimlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için her türlü rehabilitasyonlarını sağlayacak kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılır. f) Özel eğitim gerektiren bireyler için bireyselleştirilmiş eğitim planı geliştirilmesi ve eğitim programlarının bireyselleştirilerek uygulanması esastır. g) Ailelerin, özel eğitim sürecinin her boyutuna aktif katılmalarının sağlanması esastır. h) Özel eğitim politikalarının geliştirilmesinde, özel eğitim gerektiren bireylerin örgütlerinin görüşlerine önem verilir. i) Özel eğitim hizmetleri, özel eğitim gerektiren bireylerin toplumla etkileşim ve karşılıklı uyum sağlama sürecini kapsayacak şekilde planlanır. İKİNCİ KISIM EĞİTİM ÖĞRETİM BİRİNCİ BÖLÜM EĞİTİM ÖĞRETİM Tanılama-değerlendirme- Madde 5 - Her aşamadaki tanılamada, bireyin eğitsel performans düzeyi belirlenir, gelişim alanlarındaki özellikleri değerlendirilir ve bu değerlendirme sonuçları dikkate alınarak eğitim amaçları ve hizmetleri planlanır, en uygun eğitim ortamına yerleştirilmesine karar verilir. Tanılama, değerlendirme ve yerleştirme sürecinin her aşamasında ailenin de görüşü alınarak katılımı sağlanır. Erken çocukluk dönemi eğitimi Madde 6 - Erken çocukluk dönemindeki özel eğitim hizmetleri ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesi temeline dayalı olarak evlerde ve kurumlarda sürdürülür. Okul öncesi eğitimi: Madde 7 - Tanısı konulmuş özel eğitim gerektiren çocuklar için okul öncesi eğitimi zorunludur. Bu eğitim özel eğitim okulları ile diğer okul öncesi eğitim kurumlarında verilir. Gelişim ve bireysel özellikleri dikkate alınarak, özel eğitim gerektiren çocukların okul öncesi eğitim süreleri uzatılabilir. İlköğretim: Madde 8 - Okul öncesi eğitimini tamamlayan veya zorunlu ilköğretim çağına gelmiş özel eğitim gerektiren çocuklar için hazırlık sınıfları açılabilir. Hazırlık sınıflarının amacı, öğrencilerin gelişim ve bireysel özellikleri ile gereksinimleri doğrultusunda onları örgün eğitimi izleyebilecekleri duruma getirmektir. Özel eğitim gerektiren bireyler, ilköğretimlerini özel eğitim okulları ve/veya diğer ilköğretim okullarında sürdürürler. 20

21 Zorunlu ilköğretim programlarının amaçlarını gerçekleştirecek durumda olmayan bireyler için gelişim alanlarındaki performans düzeyleri dikkate alınarak hazırlanmış eğitim programlarının uygulanacağı kurumlar açılır. Ortaöğretim: Madde 9 - Özel eğitim gerektiren bireyler, ortaöğretimlerini özel eğitim okullarında ve/veya diğer genel ve mesleki teknik ortaöğretim okullarında sürdürürler. Yükseköğretim: Madde 10 - Özel eğitim gerektiren bireylerin ilgi, istek, yetenek ve yeterlilikleri doğrultusunda ve ölçüsünde yükseköğretim imkânlarından faydalanabilmeleri için gerekli özel tedbirler alınır. Yaygın Eğitim: Madde 11 - Özel eğitimin temel ilkeleri doğrultusunda farklı konu ve sürülerde, özel eğitim gerektiren bireyler için temel yaşam becerilerini geliştirmek, öğrenme ihtiyaçlarını karşılamak, işe ve mesleğe hazırlamak amacıyla yaygın eğitim programları düzenlenir. Özel eğitim gerektiren bireylerin aileleri ve yakın çevrelerinin bireyin gelişim sürecinde aktif rol almalarına ve onlarla birlikte yaşama becerilerini geliştirmelerine yönelik yaygın eğitim programlarına öncelik verilir. İKİNCİ BÖLÜM EĞİTİM ORTAMLARI Kaynaştırma Madde 12 - Özel Eğitim gerektiren bireylerin eğitimleri, hazırlanan bireysel eğitim planları doğrultusunda akranları ile birlikte her tür ve kademedeki okul ve kurumlarda uygun yöntem ve teknikler kullanılarak sürdürülür. Özel eğitim okullarında eğitim: Madde 13 - Benzer yetersizlikleri olan akranları ile birlikte ayrı bir okul veya kurumda eğitim görmeleri gereken özel eğitim gerektiren öğrencilerin eğitimi, uygun kaynaştırma modelleri ile düzenlenerek, özel eğitim okul ve kurumlarında sürdürülür. Özel eğitim desteği: Madde 14 - Özel eğitim gerektiren bireylere, her tür ve kademedeki eğitim ortamlarında devam ettiği eğitim programlarının amaçlarını gerçekleştirmek üzere özel eğitim desteği verilir. Bu amaçla bireysel ve grupla eğitim imkânları sağlanır. Herhangi bir eğitim kurumuna devam edecek durumda olmayan zorunlu eğitim çağındaki özel eğitim gerektiren bireylere yetersizlikten etkilenme düzeyine bakılmaksızın temel yaşam becerilerini geliştirme ve öğrenme ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik eğitim programları uygulanır. 21

22 Eğitim programları: Madde 15 - Özel eğitimde, eğitim programları bireylerin eğitsel performansları dikkate alınarak ve programın amaçları bireye uyarlanarak uygulanır. Özel eğitim okul ve sınıflarında normal okul programları uygulanır, ancak; öğrencilerin özellikleri ve öğrenme yeterlilikleri dikkate alınarak, söz konusu programlarda denkliği bozmayacak şekilde düzenlemeler yapılır. Özel eğitim okul ve sınıf programları, öğrencileri, eğitimlerini normal okullarda akranlarıyla birlikte sürdürecek yeterliliklere ulaştırmayı amaçlayan bir yaklaşımla hazırlanır. Özel eğitim okul ve sınıflarında süreleri ve içerikleri öğrencilerin özelliklerine göre hazırlanmış özel eğitim programları da uygulanabilir. Bu programları tamamlayanlara verilecek diploma veya sertifikaların denkliği ile üst öğrenim kurumlarına devam gibi konular ve öğrenciye sağlayacağı haklar Bakanlıkça belirlenir. Özel eğitim gerektiren bireyleri ilgi, ihtiyaç ve yetenekleri doğrultusunda iş hayatında geçerliliği olan görevlere hazırlayıcı iş ve meslek eğitim programları; uygulama ağırlıklı ve bireyin o işi veya mesleği amaçlanan yeterlilikte yapmasını sağlayacak şekilde sürdürülür. Değerlendirme: Madde 16 - Normal akranları ile birlikte eğitim gören özel eğitim gerektiren öğrencilerin hazırlanan eğitim planındaki amaçları gerçekleştirme düzeyleri, devam ettikleri okulun sınıf geçme ve sınav yönetmeliğine göre değerlendirilir. Ancak, özür ve özellikleri dikkate alınarak sınavlarda gerekli önlemler alınır ve düzenlemeler yapılır. Özel eğitim okul ve sınıflarında eğitim gören öğrencilerin değerlendirilmesinde, öncelikle bireyselleştirilmiş eğitim planlarında konulan amaçların gerçekleştirilmesi esas alınır. ÜÇÜNCÜ KISIM KURUMLAR VE GÖREVLERİ BİRİNCİ BÖLÜM Koordinasyon Özel eğitim, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri Madde 17 - Eğitim öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri ile özel eğitim hizmetlerini düzenlemek, koordineli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, izlemek ve değerlendirmek üzere her ilde milli eğitim müdürlüğüne bağlı olarak il milli eğitim müdür yardımcısı veya şube müdürü başkanlığında özel eğitim rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri birimi kurulur. İllerde özel eğitim rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bu birim tarafından yürütülür. 22

23 İKİNCİ BÖLÜM ÖZEL EĞİTİM OKUL VE KURUMLARI Özel eğitim okulları Madde 18 - Durumları ayrı bir okulda özel eğitim gerektiren bireyler için özür ve özelliklerine uygun gündüzlü veya yatılı özel eğitim okulları açılır. Birden fazla özrü bulunan öğrenciler için özel eğitim okullarında özel eğitim sınıfları açılabilir. Özel eğitim okullarında açılan yaygın eğitim programlarına katılan özel eğitim gerektiren bireyler ile söz konusu okulların aile eğitimi programlarına katılanlardan öğrencilerin birinci derecede yakınlarının eğitimleri süresince iaşe ve ibateleri Bakanlıkça karşılanır. Özel Eğitim Kurumları Madde 19 - Özel eğitim gerektiren bireylere özel eğitim desteği sağlamak veya onları iş ve mesleğe hazırlamak veya örgün eğitim programlarından yararlanamayacak durumda olanların temel yaşam becerilerini geliştirmek ve öğrenme ihtiyaçlarını karşılamak üzere gündüzlü özel eğitim kurumları açılabilir. Özel eğitim kurumlarında, özel eğitim gerektiren bireyleri iş hayatında geçerliliği olan görevlere hazırlamak amacıyla açılan iş ve meslek kurslarına devam edenler, tarihli ve 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun çırak öğrencilere verdiği haklardan yararlanırlar. Diğer okul ve kurumlarda özel eğitim Madde 20 - Durumları normal akranları ile birlikte eğitim görmeye uygun olan özel eğitim gerektiren bireyler, eğitim ve öğretimlerini resmi ve özel okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında sürdürürler. Bu okullarda özel eğitim gerektiren bireylere özel eğitim desteği sağlamak üzere yardımcı derslikler oluşturulur, özel araç-gereç ile eğitim materyalleri sağlanır ve diğer özel tedbirler alınır. Durumları ayrı bir sınıfta eğitilmeyi gerektiren öğrenciler için özür ve özelliklerine göre okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında özel eğitim sınıfları açılır. Çıraklık ve yaygın eğitim faaliyetlerinde de bu tür uygulamalara yer verilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ÖZEL EĞİTİME DESTEK SAĞLAYAN KURUMLAR Rehberlik ve araştırma merkezleri Madde 21 - Rehberlik ve araştırma merkezleri, eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesine ilişkin gerekli her türlü çalışmaların yanı sıra özel eğitim gerektiren bireyleri de tanılamada belirtildiği şekilde inceler, tanılar, yerleştirilebilecekleri en uygun eğitim ortamını önerir ve bu bireylere rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri sunar. 23

24 Nüfus ve hizmet potansiyeline göre merkez ve diğer ilçelerde de rehberlik ve araştırma merkezleri açılabilir. Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisi: Madde 22 - Örgün ve yaygın eğitim kurumlarına devam eden bireylere rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri götürmek üzere eğitim-öğretim kurumlarında kurulan rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisleri, kurumlarındaki özel eğitim gerektiren bireylere de eğitim ihtiyaçları ve özelliklerine göre bu hizmetleri sunar. Bu servisler, rehberlik ve danışma hizmetlerini yürütürken bölgelerindeki rehberlik ve araştırma merkezi ile diğer ilgili kurumlarla işbirliği yaparlar. DÖRDÜNCÜ KISIM ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER Okul ve kurum açma: Madde 23 - Özel Eğitim okul ve kurumları ile rehberlik ve araştırma merkezleri Bakanlıkça açılır. Gerçek ve tüzel kişiler özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ve öğretimleri için tarihli ve 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunundaki esaslara uygun olarak özel okul veya kurum açabilirler. Bakanlık, 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununa göre açılmış ve hisselerinin tümü kamu yararına çalışan dernek ve vakıflara ait özel eğitim okul ve kurumlarının hizmetlerinin niteliğini yükseltmek ve öğrencilere maliyeti düşürmek amacıyla, bu okul ve kurumlara eğitim-öğretim hizmetleri sınıfında personel, program gibi destekler sağlayabilir. Resmi ve özel öğretim kurumlarında özel eğitim: Madde 24 - Resmi ve özel okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim okulları ile yaygın eğitim kurumları; kendi çevrelerindeki özel eğitim gerektiren bireylere özel eğitim hizmetleri sağlamakla yükümlüdürler. Söz konusu okul ve kurumlarda, özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim-öğretim görmelerini sağlamak üzere gerekli tedbirler alınır. Personel Madde 25 - Özel eğitim okul ve kurumları ile özel eğitime destek sağlayan okul ve kurumların eğitimöğretim sınıfı personel ihtiyacı öncelikle karşılanır; ihtiyaç duyulan uzman personel atanır veya diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak görevlendirilir. Teftiş ve denetim: Madde 26 - Özel eğitim okul ve kurumları ile özel eğitime destek sağlayan kurumların faaliyetlerinin teftiş ve denetimi özel eğitim ve/veya rehberlik ve psikolojik danışma alanlarında yetişmiş müfettişlerce yapılır. 24

25 Özel eğitim araçları: Madde 27 - Resmi okul ve kurumlarda eğitim ve öğretimlerini sürdürdükleri sürece, özel eğitim gerektiren bireylerin bu hizmetlerden etkin şekilde yararlanmalarını sağlayacak her türlü araç-gereç ihtiyaçları Bakanlıkça karşılanır. Kaldırılan hükümler: Madde tarihli ve 2916 sayılı Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Kanunu yürürlükten kaldırılmış. Geçici Madde- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanması ile ilgili hususlar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmeliklerde belirtilir. Söz konusu yönetmelikler, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde çıkartılır. Yürürlük: Madde 29 - Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Madde 30 - Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 25

26 KANUNLAR VE KANUN TASARILARI 26

27 ÖZÜRLÜLER HAKKINDA ve BAZI KANUNLAR İLE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TASARISI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Genel Esaslar Amaç Madde 1- Bu Kanunun amacı; özürlülüğün önlenmesi, özürlülerin sağlık, eğitim, rehabilitasyon, istihdam, bakım ve sosyal güvenliğine ilişkin sorunlarının çözümü ile her bakımdan gelişmelerini ve önlerindeki engelleri kaldırmayı sağlayacak tedbirleri alarak topluma tam katılımlarını sağlamak ve bu hizmetlerin koordinasyonu için gerekli düzenlemeleri yapmaktır. Kapsam Madde 2- Bu Kanun özürlüleri, ailelerini, özürlülere yönelik hizmet veren kurum ve kuruluşları ile diğer ilgilileri kapsar. Tanımlar Madde 3- Bu Kanunun uygulanmasında; a) Özürlü: Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılamada güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişiyi, b) Özürlülük ölçütü: Uluslararası ölçütler göz önünde bulundurularak hazırlanan ve gerek duyuldukça revize edilen ölçütleri, c) Ağır özürlü: Özürlülük ölçütüne göre, ağır özürlü olarak tanımlanan kişiyi, d) Bakıma muhtaç özürlü: Özürlülük sınıflandırmasına göre resmi sağlık kurulu raporu ile ağır özürlü olduğu belgelendirilenlerden, günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede düşkün olan kişileri, e) Korumalı işyeri: Normal işgücü piyasasına kazandırılmaları güç olan özürlüler için, meslekî rehabilitasyon ve istihdam oluşturmak amacıyla Devlet tarafından teknik ve malî yönden desteklendiği ve çalışma ortamının özel olarak düzenlendiği işyerini, f) Korumalı işyeri statüsü: Çalışanlarının yönetmelikle belirlenen oranını özürlülerin oluşturduğu veya özürlülere yönelik çalışmaları ile korumalı işyerine sağlanan teknik ve malî destek sağlanma şartlarını taşımayı, g) Rehabilitasyon: Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle oluşan özrü ortadan kaldırmak veya özürlülüğün etkilerini mümkün olan en az düzeye indirmek, özürlüye yeniden fiziksel, zihinsel, psikolojik, ruhsal, sosyal, meslekî ve ekonomik yararlılık alanlarında başarabileceği en üst düzeyde yetenekler kazandırarak; evinde, işinde ve sosyal yaşamında kendine ve topluma yeterli olabilmesi ve özürlünün toplum ile bütünleşmesi, ayrımcılığa karşı tüm tedbirlerin alınması amacıyla verilen koruyucu, tıbbî, meslekî, eğitsel, rekreasyonal ve psiko-sosyal hizmetler bütününü, h) Sınıflandırma: Önemli bir sağlık öğesi olarak insan vücudunun fonksiyonu ve yetersizliğinin tanımı konusunda ortak ve standart bir dil ve çerçeve geliştirme çalışmasını, 27

28 İfade eder. Genel esaslar Madde 4- Bu Kanun kapsamında bulunan hizmetlerin yerine getirilmesinde aşağıdaki esaslara uyulur: a) Devlet, insan onur ve haysiyetinin dokunulmazlığı temelinde, özürlülerin ve özürlülüğün her tür istismarına karşı sosyal politikalar geliştirir. Özürlüler aleyhine ayrımcılık yapılamaz; ayrımcılıkla mücadele özürlülere yönelik politikaların temel esasıdır. b) Özürlülere yönelik olarak alınacak kararlarda ve verilecek hizmetlerde özürlülerin, ailelerinin ve gönüllü kuruluşların katılımı sağlanır. c) Özürlülere yönelik hizmetlerin sunumunda aile bütünlüğünün korunması esastır. d) Kurum ve kuruluşlarca özürlülere yönelik mevzuat düzenlemelerinde Özürlüler İdaresi Başkanlığının görüşünün alınması zorunludur. İKİNCİ BÖLÜM Sınıflandırma, Bakım, Rehabilitasyon, İstihdam, Eğitim, İş ve Meslek Analizi Sınıflandırma Madde 5- Özürlülerle ilgili derecelendirmeler, sınıflandırmalar, tanılamalar uluslararası özürlülük sınıflandırması temel alınarak hazırlanan özürlülük ölçütüne göre yapılır. Özürlülük ölçütünün tespiti ve uygulama esasları, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Bakım Madde 6- Özürlü kişilerin yaşamlarını öncelikle bulundukları ortamda sağlık, huzur ve güven içinde sürdürmesi, toplum içinde kendi kendilerini idare edebilecek ve üretken hâle gelebilecek şekilde bakım ve rehabilitasyonlarının yapılması, bunlardan ihtiyacı olanların geçici veya sürekli bakım altına alınması veya bunlara evde bakım hizmeti sunulması esastır. Ruhsatlandırma Madde 7- Özürlülere yönelik bakım hizmetlerini, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünden ruhsat alan gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları verebilir. Hizmet sunumu Madde 8- Bakım hizmetlerinin sunumunda kişinin biyolojik, fiziksel, psikolojik ve sosyal ihtiyaçları da dikkate alınır. Bakım hizmetlerinin standardizasyonu, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü koordinasyonunda çalışmalar yürütülür. Bakım hizmetleri ile bakımın nitelikli temini sağlanır. Bakım çeşitleri 28

29 Madde 9- Bakım hizmetleri, evde bakım veya kurum bakımı modelleriyle sunulabilir. Öncelikle kişinin sosyal ve fiziksel çevresinden ayrılmaksızın hizmetin sunulması esas alınır. Rehabilitasyon Madde 10- Rehabilitasyon hizmetleri toplumsal hayata katılım ve eşitlik temelinde özürlülerin bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak verilir. Rehabilitasyon kararının alınması, plânlanması, yürütülmesi, sonlandırılması dâhil her aşamasında özürlü ve ailesinin aktif ve etkili katılımı esastır. Rehabilitasyonun her alanında ihtiyaç duyulan personelin yetiştirilmesine yönelik eğitim programları geliştirilir ve bu personelin istihdamı için gerekli önlemler alınır. Erken tanı ve koruyucu hizmetleri Madde 11- Yeni doğan, erken çocukluk ve çocukluğun her dönemi fiziksel, işitsel, duyusal, sosyal, ruhsal ve zihinsel gelişimlerinin izlenmesi, genetik geçişli ve özürlülüğe neden olabilecek hastalıkların erken teşhis edilmesinin sağlanması, özürlülüğün önlenmesi, var olan özrün şiddetinin olabilecek en düşük seviyeye çekilmesi ve ilerlemesinin durdurulmasına ilişkin çalışmalar Sağlık Bakanlığınca planlanır ve yürütülür. İş ve meslek analizi Madde 12- Özür türlerini dikkate alan iş ve meslek analizleri, Özürlüler İdaresi Başkanlığının koordinatörlüğünde Millî Eğitim Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılır. Bu analizlerin ışığında, özürlülerin durumlarına uygun meslekî rehabilitasyon ve eğitim programları, anılan kurumlarca geliştirilir. Meslekî rehabilitasyon Madde 13- Özürlülerin yeteneklerine göre mesleğini seçme ve bu alanda eğitim alma hakkı kısıtlanamaz. Özürlülerin yetenekleri doğrultusunda yapabilecekleri bir işte eğitilmesi, meslek kazandırılması, verimli kılınarak ekonomik ve sosyal refahının sağlanması amacıyla meslekî rehabilitasyon hizmetlerinden yararlanmasının sağlanması esastır. Gerçek veya tüzel kişilerce açılacak olan özel meslekî rehabilitasyon merkezleri, yetenek geliştirme merkezleri ve korumalı işyerlerinin değişik tipleri ile özel işyerlerinde bireylerin bireysel gelişimleri ve yeteneklerine uygun iş veya becerilerini geliştirici tedbirler alınır. Bu alandaki hizmetler ihtiyaçlara göre iş ve meslek analizi yapılarak hizmet satın alınması suretiyle temin edilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar, Milli Eğitim Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Sosyal ve mesleki rehabilitasyon hizmetleri belediyeler tarafından verilebilir. Belediyeler bu hizmetlerin sunumu sırasında gerekli gördüğü hallerde, halk eğitim ve çıraklık eğitim merkezleri ile işbirliği yapar. Özürlünün rehabilitasyon talebinin karşılanamaması halinde, özürlü, hizmeti en yakın merkezden alır ve ilgili belediye her yıl bütçe talimatında belirlenen miktarı hizmetin satın alındığı merkeze öder. 29

30 İstihdam Madde 14- İşe alımda; iş seçiminden, başvuru formları, seçim süreci, teknik değerlendirme, önerilen çalışma süreleri ve şartlarına kadar olan safhaların hiçbirinde özürlülerin aleyhine ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz. Çalışan özürlülerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, özrüyle ilgili olarak diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz. Çalışan veya iş başvurusunda bulunan özürlülerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri azaltmaya veya ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve işyerinde fiziksel düzenlemelerin bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işyerleri tarafından yapılması zorunludur. Özürlülük durumları sebebiyle işgücü piyasasına kazandırılmaları güç olan özürlülerin istihdamı, öncelikle korumalı işyerleri aracılığıyla sağlanır. Korumalı işyerleriyle ilgili usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Eğitim ve öğretim Madde 15- Hiçbir gerekçeyle özürlülerin eğitim alması engellenemez. Özürlü çocuklara, gençlere ve yetişkinlere, özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak, bütünleştirilmiş ortamlarda ve özürlü olmayanlarla eşit eğitim imkânı sağlanır. Özürlü üniversite öğrencilerinin öğrenim hayatlarını kolaylaştırabilmek için Yükseköğretim Kurulu bünyesinde araç-gereç temini, özel ders materyallerinin hazırlanması, özürlülere uygun eğitim, araştırma ve barındırma ortamlarının hazırlanmasının temini gibi konularda çalışma yapmak üzere Özürlüler Danışma ve Koordinasyon Merkezi kurulur. Özürlüler Danışma ve Koordinasyon Merkezinin, çalışma usul ve esasları, Sağlık Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu ile Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle belirlenir. Görme özürlülerin eğitim ve kültürel ihtiyaçlarını karşılamak üzere hazırlanacak kabartma kitap, sesli kitap ve materyal üretilmesini teminen gerekli işlemler, Millî Eğitim Bakanlığı ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca müştereken yürütülür. Eğitsel değerlendirme Madde 16- Özürlülerin eğitsel değerlendirme ve tanılaması il milli eğitim müdürlükleri rehberlik araştırma merkezlerinde uzman kişilerden oluşan ve özürlü ailesinin yer aldığı özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından yapılır ve eğitim plânlaması geliştirilir. Bu plânlama her yıl yeniden değerlendirilerek, gelişmeler doğrultusunda gözden geçirilir. 30

31 Kurulun teşkili ve çalışma usul ve esasları Milli Eğitim Bakanlığı ile Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Değiştirilen Hükümler Değiştirilen Hükümler Madde tarihli ve 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 1 inci maddesinde yer alan öğrenci etüt eğitim merkezleri ibaresinden sonra gelmek üzere özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ibaresi eklenmiştir. Madde sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. Geçici Madde sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümleri gereği izin almış olan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarihine kadar Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen hükümlere uygun olarak açılış izinlerini yenilerler. Madde tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 42'nci maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Özürlülerin yaşamı için zorunluluk göstermesi hâlinde, proje tadili kat maliklerinin en geç üç ay içerisinde yapacağı toplantıda görüşülerek sayı ve arsa payı çoğunluğu ile karara bağlanır. Toplantının bu süre içerisinde yapılamaması veya tadilat talebinin çoğunlukla kabul edilmemesi durumunda; ilgili kat malikinin talebi üzerine bina güvenliğinin tehlikeye sokulmadığını bildirir komisyon raporuna istinaden ilgili mercilerden alınacak tasdikli proje değişikliği veya krokiye göre inşaat, onarım ve tesis yapılır. İlgili merciler, tasdikli proje değişikliği veya kroki taleplerini en geç altı ay içinde sonuçlandırır. Komisyonun teşkili, çalışma usulü ile özürlünün kullanımından sonraki süreç ile ilgili usul ve esaslar Bayındırlık ve İskân Bakanlığı ile Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından müştereken hazırlanacak yönetmelikle belirlenir. Madde tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 53 üncü maddesinin başlığı ve birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Özürlülerin Devlet memurluğuna alınmaları ve görevlendirilmeleri: Mevzuata uygun olmak kaydıyla; kariyer mesleği olan özürlülerin mesleklerine uygun münhal kadrolara atanması, mesleklerini icra veya infaza yardımcı araç ve gerecin kurumlarınca temin edilmesi esastır. Özürlülerin Devlet memurluğuna alınma şartları ile hangi işlerde çalıştırılacakları, mesleklerini icra ve infazda hangi yardımcı araç ve gereçlerin kurumlarınca temin edileceği, zihinsel özürlülerin hangi görevlere atanmasında asgari eğitim şartından istisna edileceği hususları Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Özürlüler İdaresi Başkanlığı ve Devlet Personel Başkanlığınca müştereken hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir. Madde sayılı Kanuna aşağıdaki madde eklenmiştir. Ek Madde 39- Devlet memurlarının, hayatını başkasının yardım veya bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede özürlü olduğu sağlık kurulu raporu ile tespit edilen çocukları ile kardeşlerinin, 31

32 memuriyet mahalli dışında resmî veya özel eğitim ve öğretim kuruluşlarında eğitim ve öğretim yapacaklarının bu kuruluşlar tarafından belgelendirilmesi hâlinde, ilgilinin talebi üzerine eğitim ve öğretim kuruluşlarının bulunduğu il veya ilçe sınırları dâhilinde kurumunda bulunan durumuna uygun boş bir kadroya ataması yapılır. Madde tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan gazilerin ibaresinden sonra gelmek üzere özürlülerin ibaresi eklenmiştir. Madde tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununun 73 üncü maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. İlgilinin işitme, konuşma veya görme özürlü olması: Madde 73- Noter, ilgilinin işitme, konuşma veya görme özürlü olduğunu anlarsa, asgarî ücreti geçmeyecek oranda malî sonuç doğurmayan işlemler özürlünün isteğine bağlı olmak üzere iki tanık huzurunda yapılır. İlgilinin işitme veya konuşma özürlü olması ve yazı ile anlaşma imkânının da bulunmaması hâlinde, iki tanık ve yeminli tercüman bulundurulur. Madde sayılı Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Bir noterlik işleminde imza atılmış veya imza yerine geçen el işareti yapılmış olmasına rağmen, ilgilisi ister veya adına işlem yapılan ve imza atabilen görme özürlüler hariç olmak üzere noter, işlemin niteliği, imzayı atan veya el işaretini yapan şahsın durumu ve kimliği bakımından gerekli görürse, yukarıdaki fıkradaki usul dairesinde ilgili, tanık, tercüman veya bilirkişinin parmağı da bastırılır. Mühür kullanılması hâlinde parmağın da bastırılması zorunludur. Madde tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin dördüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 65 yaşını doldurmadığı halde başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde malûl olduklarını tam teşekküllü hastanelerden alacakları sağlık kurulu raporu ile kanıtlayanlardan yukarıdaki şartları taşıyan Türk vatandaşlarına birinci fıkrada öngörülenin üç katı aylık bağlanır. Herhangi bir işe yerleştirilemeyen özürlülerden yukarıdaki şartları taşıyan Türk vatandaşlarına ise birinci fıkrada öngörülenin iki katı aylık bağlanır. Madde tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 3 üncü maddesinin (c) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki (d) bendi eklenmiş ve mevcut (d), (e) ve (f) bentleri (e), (f) ve (g) olarak teselsül ettirilmiştir. d) Bakıma Muhtaç Özürlü ; özürlülük sınıflandırmasına göre resmi sağlık kurulu raporu ile ağır özürlü olduğu belgelendirilenlerden, günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede düşkün olan kişiyi, Madde sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin (g) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 32

33 g) Kuruma bağlı olanlar dışında kurulacak sosyal hizmet kuruluşlarının, özel eğitim ve rehabilitasyon hizmeti verenler hariç olmak üzere açılış iznine, her türlü standartlarına ve işleyişlerine ilişkin esasları, varsa ücret tarifelerini tespit etmek, onaylamak, denetimini yapmak ve bu esaslara uymayanların faaliyetlerini durdurmak. Madde sayılı Kanuna aşağıdaki maddeler eklenmiştir. Ek Madde 7- Sosyal güvenlik kurumlarına tabi olmayan, bakıma muhtaç özürlülerden ailesini kaybetmiş olanlar ile ailesi ekonomik veya sosyal yoksunluk içerisinde bulunanlara bakım hizmetinin resmi veya özel bakım kurumlarında ya da ikametlerinde verilmesi sağlanır. Bakıma muhtaç özürlülere sunulacak bakım hizmetlerinin kapsamı ve bu hizmetleri verecek olan gerçek ve tüzel kişilerin izin, çalışma usul ve esasları, denetlenmeleri ile ücretlendirme ve ödemeleri Kurumun koordinatörlüğünde, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Bakıma muhtaç özürlülere sunulacak bakım hizmetinin karşılığı olarak her ay için kişi başına belirlenecek tutar, iki aylık net asgari ücretten fazla olamaz. Bakıma muhtaç özürlülerin, Kurumca bakılanlar dışındakilerin bakım ücreti bu amaçla Kurum bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Ek Madde 8- İşitme ve konuşma özürlülerine gerek görüldüğü hâllerde tercümanlık yapmak üzere illerde işaret dili bilen personel görevlendirilir. Personelin işaret lisanı öğrenmeleri için gerekli kursların düzenlenmesi sağlanır. Bu personelin görev ve yetkileri, çalışma koşulları ile ilgili usul ve esaslar Özürlüler İdaresi Başkanlığı ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün müştereken hazırlayacakları yönetmelikle belirlenir. Madde tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 61 inci maddesinin birinci fıkrasına (n) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent ve ikinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir. o) Özürlülerin araçları için ayrılmış park yerlerine, (o) bendinin ihlâli hâlinde para cezası iki kat artırılır. Madde tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17'nci maddesinin (4) numaralı fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir. s) Özürlülerin eğitimleri, meslekleri, günlük yaşamları için özel olarak üretilmiş her türlü araç-gereç ve özel bilgisayar programları, Madde tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesine (n) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki (o) bendi eklenmiş ve mevcut (o) bendi (p) bendi olarak teselsül ettirilmiştir. 33

34 o) Özürlü bireylerin spor yapabilmelerini sağlamak ve yaygınlaştırmak üzere; spor tesislerinin özürlülerin kullanımına uygun olmasını sağlamak, spor eğitim programları ve destekleyici teknolojiler geliştirmek, gerekli malzemeyi sağlamak, konu ile ilgili bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmaları ile yayınlar yapmak, spor adamları yetiştirmek, özürlü bireylerin spor yapabilmesi konusunda ilgili diğer kuruluşlarla işbirliği yapmak, Madde tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununun 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiştir. Özürlülerin çıraklık eğitimine alınmalarında Bakanlıkça merkezde ve illerde; hekim, fizyoterapist, psikolog, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, özel eğitimci, sosyal çalışmacı, dil ve konuşma terapisti, iş ve meslek danışmanı, iş-uğraşı terapisti, rehber öğretmen, odyolog, eğitim odyoloğu meslek gruplarından en az üçünün bir araya geleceği bir kurul oluşturulur. Özürlülerin ilgi, istek, yetenek ve becerileri doğrultusunda ve sağlık kurulu raporunu da dikkate almak suretiyle hangi meslek dalında eğitim alacaklarına kurul karar verir. Kurulun oluşturulması ve çalışma usul ve esasları Milli Eğitim Bakanlığı ve Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Madde tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 3 üncü maddesine aşağıdaki bent eklenmiştir. m) Rehabilite edici tıbbi hizmetlerde kullanılan yardımcı araç ve gereçleri üretmek amacıyla, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulacak kuruluşların açılış iznini vermeye Sağlık Bakanlığı yetkilidir. Bu kurum ve kuruluşların açılış izninin verilmesine, üretim ve personel standardına, işleyiş ve denetimi ile daha önce açılmış olan kurum ve kuruluşların durumlarına ilişkin esaslar Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Madde tarihli ve 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna aşağıdaki madde eklenmiştir. Ek Madde 3- Görme, ortopedik, işitme, dil-konuşma, ses bozukluğu, zihinsel ve ruhsal özürlü çocuklardan özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam etmeleri uygun görülenlerin eğitim giderlerinin, her yıl bütçe uygulama talimatında belirlenen miktarı Milli Eğitim Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Madde tarihli ve 3960 sayılı Kalıtsal Hastalıklarla Mücadele Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Devlet, kalıtsal kan hastalıklarından thalessemia ve orak hücreli anemi dahil olmak üzere, bütün kalıtsal kan hastalıklarıyla ve özürlülüğe yol açan diğer kalıtsal hastalıklarla koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında mücadele eder. Bunun için gerekli ödenek Sağlık Bakanlığı yılı bütçesine konulur. 34

35 Madde tarihli ve 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (u) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. u) Kadınlara, güçsüzlere, özürlülere ve çocuklara karşı şiddetin ve ayrımcılığın teşvik edilmemesi. Madde tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 108 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Madde 108-Bu Kanunda öngörülen idari para cezaları, 101 inci maddedeki idari para cezaları hariç, gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce verilir. 101 inci madde kapsamındaki idari para cezaları ise, Türkiye İş Kurumu Bölge Müdürü tarafından verilir. Verilen idari para cezalarına dair kararlar ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Madde tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa aşağıdaki madde eklenmiştir. Ek Madde 1- Büyükşehir belediyesi ile bağlı ilçe ve ilk kademe belediyelerinde özürlülerle ilgili bilgilendirme, bilinçlendirme, yönlendirme ve danışmanlık hizmetleri vermek üzere özürlü hizmet birimleri oluşturulur. Bu birimler, faaliyetlerini özürlülere hizmet amacıyla kurulmuş dernek ve bunların üst kuruluşlarıyla işbirliği hâlinde sürdürürler. Özürlü hizmet birimlerinin kuruluş, görev, yetki, sorumluluk ve işleyişine ilişkin usul ve esaslar Özürlüler İdaresi Başkanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirlenir. Madde tarihli ve 571 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin (h) bendine aşağıdaki paragraf eklenmiştir. Başkanlığın bağlı olduğu Bakanın onayı ile özürlü kimlik kartı hazırlama veya verme yetkisi, valiliklere devredilebilir. Özürlü kimlik kartı hazırlama ve verme usul ve esasları, İçişleri Bakanlığı ve Özürlüler İdaresi Başkanlığı ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce müştereken hazırlanacak yönetmelikle belirlenir. Madde sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (h) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı fıkraya aşağıdaki bentler eklenmiştir. d) Devlet Personel Başkanı, h) En fazla üyesi bulunan işçi ve işveren konfederasyonlarının temsilcileri, k) İçişleri Bakanlığını temsilen bir üye ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürü, l) Radyo Televizyon Üst Kurulu üyelerinden görevlendirilecek bir üye, 35

36 m) Türkiye Barolar Birliğince görevlendirilecek bir üye. Madde sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 19 uncu maddesine aşağıdaki bentler eklenmiştir. c) Özürlülerle ilgili hakları izlemek ve değerlendirmek, d) Özürlü haklarına ilişkin ulusal politikanın oluşturulmasına yardımcı olmak ve uygulamalarda birliktelik sağlamak. Yürürlükten kaldırılan hükümler Madde tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun ek 37 nci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Geçici Madde 1- Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde yürürlüğe konulur. Geçici Madde 2 -Kamu kurum ve kuruluşlarına ait mevcut resmî yapılar, mevcut tüm yol, kaldırım, yaya geçidi, açık ve yeşil alanlar, spor alanları ve benzeri sosyal ve kültürel alt yapı alanları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılmış ve umuma açık hizmet veren her türlü yapılar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl içinde özürlülerin erişebilirliğine uygun duruma getirilir. Geçici Madde 3-Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler, şehir içinde kendilerince sunulan ya da denetimlerinde olan toplu taşıma hizmetlerinin özürlülerin erişilebilirliğine uygun olması için gereken tedbirleri alır. Mevcut özel ve kamu toplu taşıma araçları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl içinde özürlüler için erişilebilir duruma getirilir. Yürürlük Madde 43- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Madde 44- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. GENEL GEREKÇE Anayasamızda özürlü bireylerin temel sorun alanları olan; eğitim, sağlık, çalışma hayatı, sosyal güvenlik ve toplumsal hayata uyum alanlarında özel düzenlemeler yapılmış ve özürlü bireylere bu alanlarda özel olarak korunacak grup olarak yer verilmiştir. Ancak, Anayasamızda yer alan bu hükümlere rağmen özürlü bireylerin sorunlarının azaltılmasında yeterli mesafe alınamamıştır. Mevzuatın dağınıklığı, hizmet sunumunun farklı kurumlar eliyle, koordinasyonsuz biçimde yürütülmesi ve standart uygulamaların olmaması özürlü bireylerin gereksinimlerinin karşılanamamasının başlıca nedenleridir. Özürlü bireylerin diğer toplum kesimleriyle birlikte gereksinimlerinin karşılanması, hizmetlerin sağlıklı bir biçimde planlanması ve toplumsal kaynakların rasyonel dağıtımı, konu ile ilgili özel politika ve hizmet modellerinin oluşturulmasını gerektirmektedir. Bu nedenle, ülkemizde, mevzuat içinde dağınık şekilde bulunan özürlü bireylere yönelik yasal düzenlemelerin ilkesel düzeyde yasal bir bütünlüğe kavuşturulması zorunludur. Bu zorunluluğun yerine getirilmesi, özürlülük konusunda kapsamlı bir bakış açısının gerçekleşmesi ve sorunlara tüm toplum kesimlerinin farkındalık ve duyarlılığının sağlanarak ortak bir anlayışa ulaşılmasıyla mümkün olacaktır. 36

37 Bu bakış doğrultusunda dünya genelinde özürlülükle ilgili tartışmalar, insan hakları ve ayrımcılık noktalarında devam etmektedir. Son yıllarda özürlülerin oluşturduğu organizasyonlar, özürlülüğün pozisyonunun yeniden belirlenmesi, insan hakları ve vatandaşlık hakları açısından birçok çalışmalarda bulunmuşlardır. Bugünkü özürlü politikası kişilerin görme, işitme, zihinsel ve bedensel yetersizlikleri olması gibi fiziksel özelliklerine odaklanmadan kişinin yeteneklerine, topluma kazandırabileceklerine ve vatandaş olarak, insan haklarına saygı duymaya odaklanmaktadır. Bu politika, özürlüler ile ilgili ayrımcılığı vurgulayan yasalarda, özürlülere ve haklarına zarar vermeden uygulanabilir yasal düzenlemelere gidilmesi yönündedir. Özürlülük; özürlü bireyi, ailesini, yakın çevresini ve ait olduğu toplumsal yapıyı ilgilendiren bir olgudur. Özürlü bireylerin diğer toplum kesimlerinden farklı olmayan temel gereksinimleri bulunmaktadır. Sağlık, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlanma, eğitim görme, meslek ve iş edinme, sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif etkinlikler ile siyasal yaşama katılma bunların başında gelmektedir. Ancak temel gereksinimler açısından bir farklılık bulunmamasına karşın, bir özel gereksinim grubu oluşturan özürlü bireyler, bu hizmetlere ulaşabilirlik açısından diğer bireylere göre eşit olmayan bir konuma sahiptir ve bu anlamıyla da ayrımcılık belirginleşmektedir. Ayrımcılık açısından değerlendirildiğinde; toplumsal alan ve yaşam çevresi, özürlü bireyler gözetilmeden düzenlenmektedir. Bu yapılanma, özürlü bireyi korunmaya muhtaç ve dar bir çevreye bağımlı kılmakta, toplumsal yaşam içinde ulaşabilirliğini sınırlandırmakta ve engelli duruma getirmektedir. Bu düzenlemelerdeki temel ilke; özürlü bireylerin gereksinimlerinin diğer bireylerinkiyle eşit önemde olduğu, bu gereksinimlerin toplumsal planlamalarda esas alınması ve bütün bireylere ayrımcılığı ortadan kaldıracak ve eşit katılım fırsatını tanıyacak biçimde kullanılması olmalıdır. Bu doğrultuda özürlüler alanında olsun veya olmasın uluslararası ve ulusal mevzuatta yer alan bütün haklar özürlüler içinde geçerlidir. Devletler bu hakları ırkı, rengi, dili, cinsiyeti, dini, siyasal veya diğer alanlardaki görüşleri, ulusal, etnik veya toplumsal kökeni, mülkiyet durumu, doğumla ya da başka türlü edinilmiş konumu, özrü nedeniyle hiçbir ayrım yapmaksızın tanırlar. Bu bağlamda dünya ölçeğinde özürlülere yönelik yapılan her türlü çalışmanın ana hedefi özürlülerin toplumsal yaşama tam ve eşit katılımının sağlanması ve güçlendirilmesidir. İnsan hakları ve temel özgürlüklerin tam olarak hayata geçirilmesi, özürlülerin eşit fırsatlara sahip olmaları ve güçlendirilmeleri için esastır. Bölgesel farklılıkların, tarihsel, kültürel ve dini nedenlerin önemi akılda tutulurken, siyasi ekonomik veya kültürel sistemlerine bakılmaksızın, tüm insan haklarının ve temel özgürlüklerin korunmasını ve geliştirilmesini sağlamak ana hedeftir. Özürlü olmakla hiç kimsenin; bağımsız yaşama, yaşamdan haz duyma, kendi tercihlerini kullanma, topluma katkıda bulunma, bir meslek sahibi olma, ekonomik, siyasi, sosyal, kültürel ve eğitsel alanlardan yararlanma, fırsat eşitliği, tam katılım, istihdam, iyi bir yaşam standardına ulaşma ve kendine yeterli olma, kendi sorunlarının çözümüyle ilgili konularda söz ve karar sahibi olma hakları kısıtlanamaz ve engellenemez. Özürlülerin kendine yeterli, toplumla kaynaşabilen, üretici bireyler olarak yetişmelerini sağlamak için eğitsel, kültürel, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanması gerekir. Bütün hizmetler, olanaklar ve avantajlar özürlülerin toplumla kaynaşmalarını engellemeyecek biçimde ve onların durumlarına ve ihtiyaçlarına uygun koşullarda düzenlenmelidir. 37

38 Ülkemizdeki özürlülük profiline ilişkin kapsamlı verilere ilk kez Türkiye Özürlüler Araştırması (2002) ile ulaşılmıştır. Bu veriler özürlüler konusunda acil sosyal politikalar oluşturulması ve yasal düzenlemeler yapılması gerekliliğini ortaya koymuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre ülkemizde kişi özürlü olarak yaşamını sürdürmektedir ve bunun genel nüfusa oranı %12,29 dur. Bunların 2,58 i (yaklaşık 1,8 milyon) fiziksel özürlü, %9,70 i (yaklaşık 6,6 milyon) ruhsal ve süreğen hastalığa sahiptir. Özürlülük olgusu kendi içinde değerlendirildiğinde, özürlüler içinde en dezavantajlı grup, toplumsal hayata yeniden kazandırılması hayli güç olan bakıma muhtaçlardır. Ülkemizde bakıma muhtaç özürlülere yönelik sosyal bakım hizmetleri ise son derece yetersizdir. Bundan dolayı gerek kurumsal, gerekse eve yönelik bakım hizmetleri alanında bakıma muhtaç özürlülerin günlük yaşamlarını kolaylaştırıcı projelerin hayata geçirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, özürlülük alanında temel hak ve hizmetlerden yararlanmada fırsat eşitliği yaratmanın yanı sıra, çalışabilir ve çalışamayacak durumda olan bakıma muhtaç özürlü bireylere yönelik hizmet sunumu ve uygulamalarının belirli bir standarda kavuşturulması, dil ve terminoloji birliğinin sağlanması gerekmektedir. Tasarı, yukarıda belirtilen gerekçelerle hazırlanmıştır. MADDE GEREKÇELERİ Madde 1- Madde ile Kanunun amacı düzenlenmektedir. Özürlülerin sağlık, eğitim, rehabilitasyon, istihdam, sosyal yardım alanlarında yaşadıkları sorunların çözümlenmesi ile özürlülere yönelik olarak hizmet veren kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyon sağlanması için özürlüler alanında yasal düzenlemelerin yeterli seviyeye çıkarılması ve ilkesel düzeyde yasal bir düzenleme yapılması ve mevzuat arasında uyum sağlanması gerekli bulunmaktadır. Madde 2- Madde ile Kanunun kapsamı düzenlenmektedir. Madde 3- Madde ile Kanun içinde geçen terimlerin tanımı yapılmaktadır. Madde 4- Özürlülere verilecek hizmetlerin, ulusal ve uluslararası politikalara ve normlara uygun olarak yürütülmesi gereklidir. Madde ile Kanunda belirtilen hizmetlerin yerine getirilmesinde uyulacak esaslar düzenlenmektedir. Madde 5- Günümüzde kişinin fizyolojik, psikolojik veya anatomik yapı ve fonksiyonların kaybı ya da normalden sapmasına yönelik bir sınıflandırma sistemi kullanılmakta, bu sınıflandırmada kişinin bedensel, zihinsel, ruhsal, işitsel ve duyusal yeteneklerin azalması veya kaybedilmesi, aktivitesinin ve katılımının sınırlandırılması ve kişisel çevresel faktörlerin etkisi üzerinde durulmamaktadır. Özürlülük yalnızca bedensel yapı ve fonksiyonel kısıtlılıklarla değil, çevresel ve kişisel etmenlerin etkisi altında kişinin aktivite ve katılımının kısıtlanması ile ortaya çıkan bir durum olduğuna göre, özürlülerin sınıflandırılmasında asıl temel alınması gereken nokta kişinin aktivite sınırlılığının yanı sıra katılım sınırlılıkları ve bunlara çevresel ve kişisel faktörlerin etkisidir. Kurum ve kuruluşların özürlülerin özür durumları ile ilgili ölçütleri arasında önemli farklılıklar olduğu gözlenmiştir. Ayrıca ülkeler arasında da benzer değerlendirme farklılıkları olması 38

39 nedeniyle Dünya Sağlık Örgütü uluslararası ve sektörler arası standart dilin oluşturulmasını hedefleyen bir sınıflandırma sistemi olan fonksiyona göre uluslararası sınıflandırma sistemini (International Classification of Functioning = ICF) oluşturmuştur. Bu sınıflandırma sistemi insan fonksiyon ve yetersizliklerini aktivite kısıtlılıkları, katılım kısıtlılıkları, çevresel ve kişisel etkenlerle birlikte değerlendirmektedir. ICF sağlık bilgi sisteminin, sistematik bir kodlama sistemi oluşturmak, özürlülerle ilgili kurumlar arasında standart bir dil geliştirmek, ülkedeki sağlık sistemi ve hizmetlerinin değerlendirilmesini sağlamak gibi amaçları vardır. ICF sağlıkla ilgili bir sınıflandırma olmasına rağmen farklı sektörler tarafından kullanılabilecektir. Sigorta, sosyal güvenlik, insan hakları ve iş sağlığı, eğitim, ekonomi gibi alanlarda yapılacak araştırmalarda, plânlama ve politika oluşturma çalışmalarında kullanılabilir. Madde ile Türkiye de hâlihazırda kullanılan ve her kurum için farklı özellikler içeren özürlüler ile ilgili sınıflandırma sistemlerinin değiştirilerek, özürlülüğe yol açan bütün etmenlerin göz önünde tutulduğu standart uluslararası geçerliliği olan bir sınıflandırma sisteminin getirilmesi ve özürlülük tespitinin temellerini dünyada da cari olan bu sınıflandırmaya göre yapılması hedeflenmektedir. Madde 6- Özürlülük ölçütüne göre ağır özürlüler rehabilitasyon hizmeti alamamaktadırlar. Bakım hizmetlerine ihtiyacı olan kişinin bunu talep etmesi hakkıdır. Konuya insan hakları çerçevesinde yaklaşılması ve sosyal bakım hizmetlerine ihtiyacı olan kişinin bu hizmetleri talep etmesinin insan haklarından kaynaklanan bir hak olduğunun kabul edilmesi gerekmektedir. Madde ile özürlü kişilerin bakım ve rehabilitasyonlarının yapılması, bunlardan ihtiyacı olanların geçici veya sürekli bakım altına alınması veya evde bakım hizmeti sunulması öngörülmektedir. Madde 7- Bakım hizmetlerinin sunumunda merkezî idarenin yanında yerel yönetimlerin, gönüllü kuruluşların, sosyal denetimli serbest piyasa modeline uygun olarak gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin de görev ve yetki sahibi olmasında yarar görülmektedir. Ancak yerel yönetim kurumlarının, gönüllü kuruluşlarının, gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin bu alanda hizmetlerini yaygınlaştırmalarını müteakiben merkezî idarenin uygulamadan çekilmesi hedeflenmektedir. Merkezî idareden beklenen; bu alanda hizmet sunacak kurum ve kişilere örnek hizmeti göstermesi, resmî ve özel kuruluşlar için yasal düzenlemeleri yapması, hizmetin standartlarını ve ilkelerini belirlemesi, rehberlik ve denetim hizmetlerini sunması, ulusal plânlama ve politikaları yönlendirmesidir. Madde ile bakım hizmetlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünden ruhsat alan gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşlarının verebilmesi öngörülmektedir. Madde 8- Sosyal hayatta pratik olarak uygulanması gereken bir hizmetin teorik ve akademik bir alt yapısının oluşturulması ve geliştirilmesi, toplam kalite anlayışı çerçevesinde kalıcı etkinliğinin sağlanması açısından şarttır. Nitekim bakım hizmetleri alanında ileri bir seviyede olan gelişmiş ülkelerde, bakım, geniş anlamda sosyal hizmetler, dar anlamda bakım bilimine ait alt dallardan oluşan disiplinler arası bir bilim dalı olarak yüksek okullarda okutulmaktadır. Sosyal bakım hizmetlerinin sunumunda kişinin psikososyal, biyolojik ve fiziksel özelliklerinin ve ihtiyaçlarının bir bütün olarak ele alınmasında ve hizmetlerin bu anlayış çerçevesinde plânlanmasında fayda görülmektedir. Aksi hâlde biyolojik veya fiziksel ihtiyaçları giderilen, ancak psiko-sosyal ihtiyaçları ihmal edilen kişiye sunulan hizmetler yeterli olmayacağı gibi, bakıma muhtaç kişinin hayata bağlılığı da olumsuz yönde etkilenecektir. Sosyal bakım biliminin içeriğini, temel esaslarını ve aksiyon alanlarını belirlemek, sosyal bakım çerçevesinde sunulan ders programlarını 39

40 güncelleştirmek, gerek eve gerekse kurumsal bakım hizmetlerine yönelik teorik olarak oluşturulan standart bakım modellerinin hayata geçirilmesindeki etkinlikleri değerlendirmek, bakım kalitesini artırıcı tedbirleri ve uygulamaları tasarlamak gibi bilimsel ve kurumsal yönden uzmanlık gerektiren birçok konunun ve sorunun ortaklaşa yürütülmesi zaruridir. Ayrıca sosyal bakım hizmetleri kapsamında özürlüler önemli bir yer almaktadır. Bu nedenle madde ile ortak çalışmaların koordinatörlüğü görevi Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne verilmektedir. Sosyal bakım hizmetleri, gerek bilimsel gerekse meslekî açıdan birçok disiplin ve çalışma alanı ile yakından ilgilidir. Bakıma muhtaç kişinin demografik ve şahsi özelliklerinin yanında hastalık veya özürlülük türüne göre de farklı branşların elemanlarına veya bu branşlarda da eğitim almış sosyal bakıcılara ihtiyaç vardır. Örneğin bakıma muhtaç yaşlıların, hastaların bakım ihtiyacının, gerontoloji ve geriatri, sosyal tıp ve sağlık psikolojisi gibi disiplinlerin temel eğitimini almış sosyal bakıcı tarafından karşılanması isabetli olacaktır. Madde 9- Evde bakım hizmetleri hastalık, özürlülük, yaşlılık ve analık durumunda aileye verilen her türlü desteği kapsar. Bu hizmetin temel amacı, muhtaç bireyin ihtiyaçlarını en iyi şekilde karşılayarak aileye destek vermek ve böylece hem bir bütün olarak ailenin hem de tüm aile üyelerinin işlevselliğini artırmaktır. Bakıma muhtaç birey için ise amaç, ev dışında kurumsal yardım almayı geciktirmek ve böylece bireylerin kendi evlerinde olabildiğince uzun, bağımsız, rahat ve huzurlu bir şekilde yaşamalarını sağlamaktır. Kurum bakımı ise, sosyal ve ekonomik yoksunluk içinde bulunan veya evde bakım istemeyen bireylerin sağlık, sosyal, psikolojik ihtiyaçlarının giderildiği, boş zamanlarını değerlendirici etkinliklerin yapıldığı, sosyal ilişkilerinin ve aktivitelerinin arttırıldığı, toplu bakımın yapıldığı kurum bakımıdır. Bakım hizmetlerinde; sürekli destek, bakım, tedavi ve korunmaya gereksinimi olan bireylere yaşadıkları ortamda yaşam desteği verecek hizmetlerin devamını sağlamak ve yaşam kalitelerini artırıcı önlemlerle, insanca ve özel ihtiyaçları karşılanarak yaşam haklarının güvence altına alınması hedeflenmektedir. Çevresel, fiziksel, sosyal ve duygusal gereksinimi olan ve bakım hizmetinden yararlanmak isteyen bireylere geniş bir seçme özgürlüğü sunulmalıdır. Esas olan; bireyin özrünün etkisinin azaltılarak ev ve çevresel düzenlemelerle bulunduğu ortam içinde bağımsızlığını sağlayarak destek vermektir. Ancak, özürlülük ve bağımlılık oranı yüksek olan bireylerin kurum bakımını, bağımlılık oranı düşük olanların ise evde bakım hizmetini seçme hakları vardır. Madde ile bakım hizmetlerinin öncelikle kişinin sosyal ve fiziksel çevresinden ayrılmadan sunulması öngörülmektedir. Madde 10- Rehabilitasyonun özürlü bireyin günlük yaşamda, sosyoekonomik alanda bağımsızlığının geliştirilmesi ve sağlanmasında, toplumsal yaşam içerisinde tam ve eşit koşullarda yer almasının sağlanmasında çok büyük önemi bulunmaktadır. Bu hizmetin sunulması bütün özürlülerin hakkıdır. Özürlünün; özrünün türü, derecesi, nedeni, özürlünün sosyoekonomik seviyesi yahut sair nedenlerle rehabilitasyon hizmetlerinin verilmesinde ayrım yapılarak, özürlü bireylerin bu hizmetlerden elde edebileceği yarar ve gelişme engellenemez. Rehabilitasyon hizmetlerinin bütün özürlülere verilmesinin yanı sıra, rehabilitasyonun her aşamasında özürlü ve ailelerinin aktif katılımının sağlanması rehabilitasyon hizmetlerinden beklenen yararın en üst düzeyde olmasını sağlayacaktır. Rehabilitasyon organizasyonunda, bireylerin yetenekleri, yaşam biçimleri ve beklentileri dikkate alınarak plânlama yapılması gerekir. Rehabilitasyon programlarının bireysel ihtiyaç ve taleplerini kapsayacak şekilde düzenlenmesi rehabilitasyondan elde edilecek yararların en üst düzeyde olması açısından önem taşımaktadır. Madde ile özürlü bireylerin rehabilitasyon hizmetinden eşit şekilde yararlanmaları; 40

41 rehabilitasyon programlarının bireysel ihtiyaçlarına, beklentilerine ve yaşam biçimlerine uygun olarak düzenlenmesi hedeflenmektedir. Madde 11- Özür oranının azaltılması; özürlülüğe yol açan risk faktörlerinin önlenmesi ile mümkündür ve bu rehabilitasyonun temel hedeflerinin başında gelir. Bu nedenle koruyucu hizmetleri, tarama ve erken müdahale programları önem kazanmaktadır. Özürlülüğün tümünü önlemek mümkün olmayabilir, ancak önlenebilecekler konusunda gerekli önlemleri almak, önlenemeyenlere yönelik rehabilite edici hizmetleri de nitelik ve nicelik olarak yeterli hâle getirmek gerekir. Rehabilitasyon, sadece özürlülük ortaya çıktıktan sonra devreye girmez, koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerini de içerir. Bu nedenle rehabilitasyon alanlarına göre hizmetler organize edilmelidir. Birçok özürlülük önlenebilir niteliktedir. Özürlülüğün önlenmesindeki en önemli faktör, toplumun bilgi ve bilinç düzeyinin yükseltilmesidir. Bu nedenle özürlülükle ilgili; beslenme, gerekli vitamin kullanımı, enfeksiyon hastalıklarına karşı aşılama gibi koruyucu önlemler konusunda yapılacak toplumu bilgilendirici kampanyaların büyük önemi bulunmaktadır. Gelişim dönemleri içinde en önemli dönem 0 6 yaş dönemidir. Bu dönemde çocuğun gelişiminin desteklenmesi, fiziksel, motor, sosyal, ruhsal ve zihinsel gelişimlerinin izlenmesi, genetik geçişli ve özürlülüğe neden olabilecek hastalıkların erken teşhis edilmesinin ve erken müdahale edilmesinin sağlanması, özürlülüğün önlenmesi, var olan özrün şiddetinin olabilecek en düşük seviyeye çekilmesi, ilerlemesinin durdurulması çocuğun ruhsal, bedensel her açıdan sağlıklı bir yetişkinlik dönemi geçirilebilmesi için çok önemlidir. Bu dönemde ailelerin çok önemli rolü ve etkisi bulunmaktadır. Bu nedenle ailelere sosyal, ekonomik, psikolojik destek, danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin verilmesi gereklidir. Madde ile yeni doğan, erken çocukluk ve çocukluğun her döneminde çocukların fiziksel, motor, sosyal, ruhsal ve zihinsel gelişimlerinin izlenmesi, genetik geçişli ve özürlülüğe neden olabilecek hastalıkların erken teşhis edilmesi sağlanarak, özürlülüğün önlenmesi, daha pahalı olan tedavi maliyetlerinin azaltılması, var olan özrün ilerlemesinin durdurulması amaçlanmaktadır. Madde 12- Özürlü bireylerin bireysel özellikleri, ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda meslekî eğitim hizmetlerinden yararlanabilmeleri iş ve meslek analizlerinin yapılarak işin özellikleri ile bireyin özelliklerinin karşılaştırılması ile mümkün olabilecektir. Özürlüler için iş ve meslek analizlerinin yapılması ve bu doğrultuda özürlülerin kendileri için en uygun olan meslekte eğitim almaları hedeflenmektedir. Eğitim öğretimin her aşamasında özürlü bireylerin bireysel özellikleri, ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda meslekî eğitime yönlendirilmeleri gerekmektedir. Madde ile özürlü kişi ile işin özelliklerinin karşılaştırılmasına yönelik danışmanlık hizmetlerinin yerine getirilerek, meslekî yönlendirme hizmetlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması hükme bağlanmaktadır. Madde 13- Çağımızda çalışma, bir insan hakkı olarak değerlendirilmektedir. İnsan hakları kavramının gelişim süreci içinde bir sosyal hak olarak kabul gören çalışma; her çağdaş toplumda tüm bireyler için ulaşılmak istenen bir hedeftir. Herkes için temel bir hak olan çalışma, günümüzde insanlar için maddî kazanç sağlamak ve yaşamı devam ettirmenin ötesinde anlamlar taşımaktadır. Çalışma; aidiyet duygusu, kendine güven ve benlik saygısının gelişmesi ve sosyalleşme için, yani temelde psikolojik sağlığın korunması için gerekli bir koşuldur. Toplumun tüm bireyleri için önemli olan çalışma hakkı, özürlüler için, yaşadıkları topluma ulaşmada kilit rol oynamaktadır. Bir şey üretmek için bedensel ve zihinsel olarak çaba harcama anlamına gelen çalışma, birey ve içinde yaşadığı toplum açısından çok önemli anlamlar 41

42 içermektedir. Her şeyden önce bireyin güven içinde var olabilmesi, kendini gerçekleştirebilmesi ve varlığını sürdürebilmesi çalışmasına bağlıdır. Herkes gibi özürlü bireyler de yetenekleri doğrultusunda istediği mesleği seçmekte ve çalışmak istediği alanı belirlemekte özgürdür. Ancak, toplumsal önyargılar ve varsayımlar nedeniyle özürlü bireyler istedikleri mesleği seçmekte, çalışmak istedikleri alanı belirlemekte engellerle karşılaşmaktadırlar. Madde ile özürlülerin mesleğini seçme ve bu alanda eğitim alma hakkı önündeki engellerin kaldırılması hedeflenmekte, ayrıca bu hizmetlerin belediyeler tarafından da verilebilmesi öngörülmektedir. Madde 14- Özürlülerin istihdam edilmeleri; hem özürlü hem de özürlünün ailesi ve çevresinde bulunan bireyler için yararlar sağlamaktadır. Buna karşılık özürlülerin toplumla bütünleşmesinde kilit rol oynayan istihdamın önündeki engeller çeşitlidir. Bu engellerden biri ülkenin ekonomik yapısından kaynaklanan işsizlik sorunudur. Özürlüler, işsizliğin ekonomik ve sosyal sonuçlarından en ağır şekilde etkilenen toplumsal kesimlerin başında gelmektedir. İşverenlerin özürlülere karşı salt özürlü olmalarından kaynaklanan bireyin çalışamayacağı veya belirli işleri yapamayacağına yönelik varsayımları, bilgi eksiklikleri ve önyargıları bulunmakta ve bu önyargılar özürlülerin istihdamında önemli bir engel teşkil etmektedir. Özürlüler işgücü piyasasında diğer bireylerle aynı eğitim düzeyine ve aynı vasıflara sahip olsalar bile tercih edilmemekte, özürleri nedeniyle işe alımda ayrımcılıkla karşılaşabilmektedirler. Özürlü bireylerin kişisel olarak değerlendirilmesi sonucu, işini yapmasına herhangi bir engeli yok ise ve işverenin özürlü bireyi istihdam etmesinde hiçbir zararı olmuyor ise özürlülük bireyin istihdam edilmesine hiçbir şekilde engel değildir. Özürlü bireyler diğer insanlara tanınan istihdam olanaklarından yoksun kalmamalıdır. Özürlü bireylerin iş piyasasına entegrasyonlarını iyileştirmeye yönelik stratejilerin temel ilkelerinden birisi de, iş bulma aşamasında yaşanan güçlüklere özel bir önem verilmesidir. Bu süreçte yaşanan varsayımlar, bilgi eksikliği ve önyargılar nedeniyle özürlüler birçok engelle karşılaşmaktadırlar. Bunun yanı sıra doğrudan işle ilgili olmayan özelliklerin aranması, örneğin; bir daktilograf alımında enerjik bireylerin arandığının ilan edilmesi gibi, başvuruların ve seçimin özürlüler için ulaşılabilir ve uygun olmayan mekânlarda yapılması, başvuru formunda uygun olmayan bilgilerin doldurulması veya elle yazılmasının istenmesi, istenen çalışma süreleri ve şartlarının özürlü bireye uygun olmaması gibi nedenler de özürlülerin iş başvurusunda ve seçim sürecinde karşılaştıkları engellerden bazılarını oluşturmaktadır. Bunlar özürlülerin fırsat eşitliğini engellemekte ve ayrımcılığa neden olabilmektedir. Çalışan veya iş başvurusunda bulunan özürlüler diğer bireylere nazaran farklı uygulamalarla karşılaşabilmektedir. Özürlüler zaman zaman özrü nedeniyle işe tercih edilmeme, uygun olmayan şartlarda çalışmaya zorlanma, eşit işe eşit ücret alalamama, terfi ettirilmeme gibi adil olmayan davranışlarla karşılaşabilmektedirler. Madde ile özürlü bireylerin işgücü piyasasında karşılaştıkları ayrımcı uygulamaların engellenmesi, özürlülerin iş başvurusunda, seçim sürecinde karşılaştıkları engellerin en aza indirilmesi, mümkünse ortadan kaldırılması, yarışma şartlarının eşitlenerek istihdamlarının kolaylaştırılması amaçlanmaktadır. Madde 15- Eğitim, uluslararası belgeler ile iç hukukumuzda özürlülere tanınması hükme bağlanmış temel bir haktır. Özürlü bireylerin de herkes gibi; genel kültürlerine katkıda bulanacak ve kendilerine eşit fırsatlar 42

43 sunacak, yeteneklerini, düşünme yetisiyle, manevî ve sosyal sorumluluk duygusunu geliştirmelerini ve toplumun yararlı bir üyesi olmalarını sağlayacak eğitimden yararlanma hakkı vardır. Ancak, yasalar ile özürlülere tanınmış olmasına karşın, bu hak, ülkemizde yeterli düzeyde sağlanamamaktadır. Yükseköğretim Kurulu bünyesinde kurulması öngörülen Özürlüler Danışma ve Koordinasyon Merkezi ile üniversitelerde bulunan bu açık kapatılacak ve özürlü öğrencilere uygun eğitim, araştırma ve barındırma ortamları ile özel ders materyallerinin hazırlanması ve temini gibi konularda çalışmalar yapılacaktır. Madde ile özürlü bireylerin eğitim haklarını engellenmeden kullanmalarının sağlanması ve görme özürlüler için eğitim sisteminin her kademesinde ihtiyaç duydukları, kabartma kitap, sesli kitap ve benzeri materyallerin Milli Eğitim ve Kültür ve Turizm bakanlıklarınca temini öngörülmektedir. Madde 16- Özürlü çocukların alanında uzmanlaşmış kişilerden oluşan bir kurul tarafından eğitsel yönden değerlendirilmesi, tanılanması, ihtiyaçlarının tespit edilmesi ve bu doğrultuda eğitim plânlanması yapılmasının büyük önemi bulunmaktadır. Böylece çocuk her yönüyle değerlendirilebilecek, ihtiyaçları ve gereksinimleri belirlenebilecek, yeterlilikleri ve sınırlılıkları göz önünde bulundurularak, uygun düzenleme ve desteklerle eğitim alması ve bu eğitimden en yüksek seviyede yarar elde etmesi sağlanabilecektir. Bu değerlendirme ve plânlamada ailenin aktif ve etkin katılımının sağlanması da özellikle önemlidir. Çocuğu her yönüyle en iyi şekilde tanıyan, isteklerini beklentilerini en iyi şekilde bilen ailelerdir. Aileler bu anlamda yol göstericidir. Aynı zamanda eğitim, eğitim ortamında başlayıp, eğitim ortamında bitmez. Günün her saatinde ve her ortamda devam eden bir süreçtir. Burada ailenin katılımının ve desteğinin sağlanması gerekmektedir. Plânlanan eğitim programından beklenen yararın sağlanması plânlama aşamasından uygulamaya kadar ailenin her süreçte katılımıyla sağlanabilir. Eğitim programları her yıl gözden geçirilerek, yararı tartılmalı, eksikleri belirlenmeli ve çocukta yaşanan gelişmelere göre yeniden gözden geçirilerek, plân yenilenmelidir. Madde ile özürlülerin eğitsel değerlendirme ve tanılamasının il milli eğitim müdürlükleri rehberlik araştırma merkezlerinde uzman kişilerden oluşan ve özürlünün ailesinin de yer aldığı kurul tarafından yapılması ve eğitim plânlamasının geliştirilmesi öngörülmektedir. Madde 17- Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine hem Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünce hem de Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce açılış izni verilmesi uygulamada sorunlara yol açmaktadır. Madde ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine açılış izni verilmesi yetkisi Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğüne verilerek bu sorunun ortadan kaldırılması öngörülmektedir. Madde 18- Madde ile daha önce 2828 sayılı Kanun hükümleri gereğince Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce açılma izni verilmiş olan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin tarihine kadar Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen esaslara uygun olarak açılış izinlerinin yenilemeleri öngörülmektedir. Madde 19- Mevcut yapılarda özürlüler için fizikî düzenlemeler bulunmamakta, bu düzenlemelerin gerçekleştirilmesi ise kat malikleri kurulunun oybirliğini gerektirmektedir. Madde ile apartmanlarda özürlülere yönelik olarak yapılması gereken düzenlemelerin, oybirliği sağlanamaması durumunda, bir 43

44 komisyon tarafından değerlendirilmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır. Tadilatın yapılması halinde giderler, 634 sayılı Kanunun 42 enci maddesine göre yeniliklerden faydalanan tarafından faydalanma oranına göre ödenecektir. Madde 20- Madde ile kariyer mesleği olan özürlülerin durumlarına uygun kadrolarda çalışabilmelerine yönelik düzenleme yapılmaktadır. Madde 21- Madde ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi çalışanların atamalarının, geçindirmekle yükümlü oldukları kişilerden, hayatını başkasının yardım ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede özürlü ve özel eğitim alması gerektiğini belgeleyenlerin eğitim göreceği il veya ilçe sınırları içine yapılması öngörülmektedir. Madde 22- Madde ile ekonomik güçlükler yaşayan ve emsallerine oranla daha fazla harcama yapmak durumunda olan özürlülerin yurt sınırları içinde brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskeni olması hâlinde emlak vergisi muafiyetinden yararlanmaları öngörülmektedir. Madde 23- Madde ile görme özürlülerle, işitme ve konuşma özürlülerin noterlik işlemlerinde, isteğe bağlı olarak iki tanığa gerek kalmadan işlem yaptırabilmeleri öngörülmektedir. Madde 24- Madde ile imza atabilen görme özürlülerin noterlik işlemlerinde mühür kullanması ve parmağının bastırılması zorunluluğunun kaldırılması öngörülmektedir. Madde 25- Madde ile 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunda değişiklik yapılarak 65 yaşını doldurmadığı halde başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde malûl olduklarını tam teşekküllü hastanelerden alacakları sağlık kurulu raporu ile kanıtlayanlar ile herhangi bir işe yerleştirilemeyen özürlülere anılan Kanun uyarınca yapılan aylık ödemelerin artırılması öngörülmektedir. Madde 26- Madde ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce verilecek bakım hizmetine ilişkin olarak, ilgili mevzuata bakıma muhtaç özürlü tanımı eklenmiştir. Madde 27- Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından ruhsatlandırılmaları uygulamada sorunlara yol açmaktadır. Madde ile bu merkezlerin ruhsatlandırılmasındaki ikili uygulamanın kaldırılması amaçlanmaktadır. Madde 28- Madde ile 2828 sayılı Kanuna iki madde eklenmektedir. Ek 7'nci madde ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce verilecek bakımın ağır özürlü hizmetine ilişkin olarak, ilgili mevzuatta hizmet sunumu, izin, denetim, ücretlendirme ve ödemelerin usul ve esasları düzenlenmektedir. 44

45 Ek 8 inci madde ile de, ülkemizde profesyonel olarak işaret dili tercümanlığı yapacak uzmanlar bulunmadığından Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünde işaret dili bilen personelin yetiştirilmesi amaçlanmaktadır. Madde 29- Madde ile özürlülerin araçları için ayrılmış park yerlerine park etme yasağı getirilmekte ve çoğu dünya ülkesinde olduğu gibi özürlüler için ayrılmış park yerlerine park edenler için cezaların artırılması öngörülmektedir. Madde 30- Madde ile özürlülerin eğitimleri, meslekleri ve günlük yaşamlarında kullanmaları için özel olarak üretilmiş her türlü araç-gerecin katma değer vergisinden muaf tutulması amaçlanmaktadır. Madde 31- Sportif aktivitelere katılan özürlüler, sağlam bireylerle bir araya gelerek bir gruba ait olma, paylaşma, işbirliği duygularını yaşayarak olumsuz duygulardan kurtulmakta, kendilerine ve topluma karşı olumlu tutum geliştirmektedirler. Spor kişilere özrü ile başa çıkmasını ve özrünü hafifletmesini öğreten, kas ve sinir sistemini, zihinsel reaksiyonlarını, vücudun fizyolojik ve metabolik gelişimini destekleyen bir araçtır. Bu nedenle de spor konusunda teşvik edilmeleri ve önlerindeki engellerin kaldırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Madde ile Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün görevleri arasına özürlülerin spor yapabilmelerinin sağlanması ve bunun yaygınlaştırılması hususu eklenmektedir. Madde 32- Madde ile genel olarak işsizliğin özel olarak da özürlü işsizliğinin önlenmesinde çok önemli bir yere sahip olan çıraklık eğitiminden özürlülerin de fırsat eşitliği ilkesi doğrultusunda yararlanabilmeleri için özürlü bireyin bilgi, istek, yetenek ve becerileri doğrultusunda eğitim göreceği mesleği bir arada ele alacak olan ve bu alanda uzman kişilerden oluşan bir kurul oluşturulması öngörülmektedir. Madde 33- Rehabilite edici hizmetlerde kullanılan ortopedik ve diğer yardımcı araç ve gereçleri üreten kuruluşlar, standarda ve özürlü bireyin durumuna uygun olarak üretim yapmamakta, cihaza uyum için yeterli hizmetleri verememektedir. Madde ile bu kuruluşların açılışının, işleyişinin, üretim ve personel standardı sağlanmasının Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülmesi öngörülmektedir. Madde 34- Madde ile görme, ortopedik, işitme, dil-konuşma, ses bozukluğu, zihinsel ve ruhsal özürlü çocuklardan Özel Eğitim Değerlendirme Kurulları tarafından, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam etmeleri uygun görülenlerin eğitim giderlerinin, uygulamada birliği sağlamak için her yıl bütçe uygulama talimatında belirlenen miktarı kadarının Milli Eğitim Bakanlığı bütçesine konulması öngörülmektedir. Madde sayılı Kalıtsal Hastalıklarla Mücadele Kanununda, kalıtsal kan hastalıklarından thalassemia ve orak hücreli anemi dâhil olmak üzere bütün kan hastalıklarıyla koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında mücadele etmek hedeflenmiştir. Bu Kanunda belirtilen kalıtsal hastalıklar sadece kalıtsal kan hastalıkları ile sınırlı tutulmuştur. Madde ile mücadele edilmesi düşünülen hastalıklar ihtiyaçlara göre yeniden düzenlenmektedir. 45

46 Madde 36- Madde ile radyo ve televizyon programlarında özürlülük olgusunun olumsuz bir biçimde yer almaması ve topluma bu şekilde yansıtılmaması öngörülmektedir. Madde 37- Madde ile özürlü ve eski hükümlü çalıştırmamaktan doğan para cezalarının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının bölge müdürlüğü yerine Türkiye İş Kurumu bölge müdürlükleri tarafından tahakkuk ettirilerek işlemlerin uzamasının önlenmesi ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının bölge müdürlüklerinin iş yüklerinin azaltılması öngörülmektedir. Madde 38- Ülkemizin toplam nüfusunun yarısına yakını Büyükşehir belediyeleri sınırları içinde yaşamaktadır. Madde ile özürlülerin yerel düzeydeki sorunlarının çözüme kavuşturulması amacıyla kendilerine en yakın birimler olan belediyeler bünyesinde danışmanlık hizmeti vermek üzere Büyükşehir belediyeleri, bağlı ilçe ve ilk kademe belediyelerinde özürlü hizmet birimleri oluşturulması öngörülmektedir. Madde 39- Madde ile Özürlüler İdaresi Başkanlığının görevleri arasında bulunan özürlü kimlik kartı hazırlama veya verme yetkisinin ilgili kamu kurumlarına devrine imkân tanıyan düzenleme yapılmaktadır. Madde 40- Madde ile Kültür ve Turizm bakanlıklarının birleştirilmesi sonucunda Özürlüler Yüksek Kurulunda açığa çıkan üyeliğe, duyulan ihtiyaç nedeniyle Devlet Personel Başkanının üyeliği öngörülmektedir. Yine, en fazla üyesi bulunan işçi ve işveren konfederasyonlarının başkanı ibaresi konuyla ilgili uzman katılımının sağlanabilmesi amacıyla en fazla üyesi bulunan işçi ve işveren konfederasyonlarının temsilcileri olarak değiştirilmekte ve Özürlüler Yüksek Kurulu üyeleri arasına Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürü, İçişleri Bakanlığı, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanlığı ve Türkiye Barolar Birliği Başkanlığını temsilen birer üyenin katılması öngörülmektedir. Madde 41- Madde ile Özürlüler Yüksek Kurulunun görevleri arasına; özürlü haklarının korunması, geliştirilmesi, uygulanmasının izlenmesi, izleme sonuçlarının değerlendirilmesi ve mevzuatta ve uygulamada görülen aksaklıkların giderilmesi, ulusal mevzuat ile uluslararası mevzuat arasındaki uyumsuzlukların giderilmesi amacıyla özürlülerle ilgili hakları izlemek ve değerlendirmek ile özürlü haklarına ilişkin ulusal politikanın oluşturulmasına yardımcı olmak ve uygulamalarda birliktelik sağlamak görevlerinin eklenmesi öngörülmektedir. Madde 42- Görme, ortopedik, işitme, dil-konuşma, ses bozukluğu, zihinsel ve ruhsal özürlü çocuklardan özel eğitim değerlendirme kurullarınca özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam etmeleri uygun görülenlerin eğitim giderlerinin her yıl bütçe uygulama talimatında belirlenen miktarı kadarı Milli Eğitim Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanması öngörüldüğünden madde ile 506 sayılı Kanunun ek 37'nci maddesi yürürlükten kaldırılarak mükerrerliğin önlenmesi amaçlanmaktadır. Geçici Madde 1- Madde ile Kanunda öngörülen yönetmeliklerin Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde yürürlüğe konulması amaçlanmaktadır. Geçici Madde yılında 3194 sayılı İmar Kanununda yapılan değişikliğe rağmen mevcut yapı ve alanlarda özürlülere yönelik düzenlemelere rastlanmamaktadır. Bugün kullanılmakta olan ve tamamına 46

47 yakını özürlüler için ulaşılabilir olmayan okul, hastane, belediye, sağlık ocağı gibi resmî binalar ile özel eğitim, özel sağlık, sinema, tiyatro, çarşı, otel, yurt, kütüphane, müze, konferans salonu gibi umumî binaların özürlüler açısından erişilebilir duruma getirilmesi büyük önem arz etmektedir. Aynı durum özürlüler için erişilebilirlik koşullarını taşımayan mevcut yaya yolları, yaya geçitleri ve açık alan düzenlemeleri için de geçerlidir. Madde ile mevcut bina ve açık alanların uzun süre kullanılacağı göz önüne alındığında, mevcut resmî ve umumî binalar ve kamusal açık alanlar için makul düzenleme koşullarının tanımlanması ve bir uygulama programının yapılması, mevcut umumî yapı ve kamusal açık alanların beş yıl içinde özürlülerin erişimine uygun duruma getirilmesi amaçlanmaktadır. Geçici Madde 3- Madde ile beş yıl içerisinde, şehir içinde kullanılan belediye ve özel tüm toplu taşıma araçlarının özürlülerin erişebilirliğine uygun duruma getirilmesi amaçlanmaktadır. Madde 43- Yürürlük maddesidir. Madde 44- Yürütme maddesidir. 47

48 ÖZÜRLÜLER VE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN Kanun No : 5378 Kabul Tarihi : BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Genel Esaslar Amaç MADDE 1.- Bu Kanunun amacı; özürlülüğün önlenmesi, özürlülerin sağlık, eğitim, rehabilitasyon, istihdam, bakım ve sosyal güvenliğine ilişkin sorunlarının çözümü ile her bakımdan gelişmelerini ve önlerindeki engelleri kaldırmayı sağlayacak tedbirleri alarak topluma katılımlarını sağlamak ve bu hizmetlerin koordinasyonu için gerekli düzenlemeleri yapmaktır. Kapsam MADDE 2.- Bu Kanun özürlüleri, ailelerini, özürlülere yönelik hizmet veren kurum ve kuruluşlar ile diğer ilgilileri kapsar. Tanımlar MADDE 3.- Bu Kanunun uygulanmasında; a) Özürlü: Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişiyi, b) Özürlülük ölçütü: Uluslararası temel ölçütler esas alınarak hazırlanan ve gerek duyuldukça revize edilen ölçütleri, c) Hafif özürlü: Özürlülük ölçütüne göre, hafif özürlü olarak tanımlanan kişiyi, d) Ağır özürlü: Özürlülük ölçütüne göre, ağır özürlü olarak tanımlanan kişiyi, e) Bakıma muhtaç özürlü: Özürlülük sınıflandırmasına göre resmi sağlık kurulu raporu ile ağır özürlü olduğu belgelendirilenlerden, günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede düşkün olan kişileri, f) Korumalı işyeri: Normal işgücü piyasasına kazandırılmaları güç olan özürlüler için meslekî rehabilitasyon ve istihdam oluşturmak amacıyla Devlet tarafından teknik ve malî yönden desteklendiği ve çalışma ortamının özel olarak düzenlendiği işyerini, g) Korumalı işyeri statüsü: Çalışanlarının yönetmelikle belirlenen oranını özürlülerin oluşturduğu veya özürlülere yönelik çalışmaları ile korumalı işyerine sağlanan teknik ve malî destek sağlanma şartlarını taşımayı, h) Rehabilitasyon: Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle oluşan özrü ortadan kaldırmak veya özürlülüğün etkilerini mümkün olan en az düzeye indirmek, özürlüye yeniden fiziksel, zihinsel, psikolojik, ruhsal, sosyal, meslekî ve ekonomik yararlılık alanlarında başarabileceği en üst düzeyde yetenekler 48

49 kazandırarak; evinde, işinde ve sosyal yaşamında kendine ve topluma yeterli olabilmesi ve özürlünün toplum ile bütünleşmesi, ayrımcılığa karşı tüm tedbirlerin alınması amacıyla verilen koruyucu, tıbbî, meslekî, eğitsel, rekreasyonal ve psiko-sosyal hizmetler bütününü, i) Sınıflandırma: Önemli bir sağlık öğesi olarak insan vücudunun fonksiyonu ve yetersizliğinin tanımı konusunda ortak ve standart bir dil ve çerçeve geliştirme çalışmasını, İfade eder. Genel esaslar MADDE 4.- Bu Kanun kapsamında bulunan hizmetlerin yerine getirilmesinde aşağıdaki esaslara uyulur: a) Devlet, insan onur ve haysiyetinin dokunulmazlığı temelinde, özürlülerin ve özürlülüğün her tür istismarına karşı sosyal politikalar geliştirir. Özürlüler aleyhine ayrımcılık yapılamaz; ayrımcılıkla mücadele özürlülere yönelik politikaların temel esasıdır. b) Özürlülere yönelik olarak alınacak kararlarda ve verilecek hizmetlerde özürlülerin, ailelerinin ve gönüllü kuruluşların katılımı sağlanır. c) Özürlülere yönelik hizmetlerin sunumunda aile bütünlüğünün korunması esastır. d) Kurum ve kuruluşlarca özürlülere yönelik mevzuat düzenlemelerinde Özürlüler İdaresi Başkanlığının görüşünün alınması zorunludur. İKİNCİ BÖLÜM Sınıflandırma, Bakım, Rehabilitasyon, İstihdam, Eğitim, İş ve Meslek Analizi Sınıflandırma MADDE 5.- Özürlülerle ilgili derecelendirmeler, sınıflandırmalar, tanılamalar uluslararası özürlülük sınıflandırması temel alınarak hazırlanan özürlülük ölçütüne göre yapılır. Özürlülük ölçütünün tespiti ve uygulama esasları, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı ile Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Bakım MADDE 6.- Özürlü kişilerin yaşamlarını öncelikle bulundukları ortamda sağlık, huzur ve güven içinde sürdürmesi, toplum içinde kendi kendilerini idare edebilecek ve üretken hâle gelebilecek şekilde bakım ve rehabilitasyonlarının yapılması, bunlardan ihtiyacı olanların geçici veya sürekli bakım altına alınması veya bunlara evde bakım hizmeti sunulması esastır. Ruhsatlandırma MADDE 7.- Özürlülere yönelik bakım hizmetlerini, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünden ruhsat alan gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları verebilir. Hizmet sunumu 49

50 MADDE 8.- Bakım hizmetlerinin sunumunda kişinin biyolojik, fiziksel, psikolojik ve sosyal ihtiyaçları da dikkate alınır. Bakım hizmetlerinin standardizasyonu, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü koordinasyonunda çalışmalar yürütülür. Bakım hizmetleri ile bakımın nitelikli temini sağlanır. Bakım çeşitleri MADDE 9.- Bakım hizmetleri, evde bakım veya kurum bakımı modelleriyle sunulabilir. Öncelikle kişinin sosyal ve fiziksel çevresinden ayrılmaksızın hizmetin sunulması esas alınır. Rehabilitasyon MADDE 10.- Rehabilitasyon hizmetleri toplumsal hayata katılım ve eşitlik temelinde özürlülerin bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak verilir. Rehabilitasyon kararının alınması, plânlanması, yürütülmesi, sonlandırılması dâhil her aşamasında özürlü ve ailesinin aktif ve etkili katılımı esastır. Rehabilitasyonun her alanında ihtiyaç duyulan personelin yetiştirilmesine yönelik eğitim programları geliştirilir ve bu personelin istihdamı için gerekli önlemler alınır. Erken tanı ve koruyucu hizmetler MADDE 11.- Yeni doğan, erken çocukluk ve çocukluğun her dönemi fiziksel, işitsel, duyusal, sosyal, ruhsal ve zihinsel gelişimlerinin izlenmesi, genetik geçişli ve özürlülüğe neden olabilecek hastalıkların erken teşhis edilmesinin sağlanması, özürlülüğün önlenmesi, var olan özrün şiddetinin olabilecek en düşük seviyeye çekilmesi ve ilerlemesinin durdurulmasına ilişkin çalışmalar Sağlık Bakanlığınca planlanır ve yürütülür. İş ve meslek analizi MADDE 12.- Özür türlerini dikkate alan iş ve meslek analizleri, Özürlüler İdaresi Başkanlığının koordinatörlüğünde Millî Eğitim Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılır. Bu analizlerin ışığında, özürlülerin durumlarına uygun meslekî rehabilitasyon ve eğitim programları, anılan kurumlarca geliştirilir. Meslekî rehabilitasyon MADDE 13.- Özürlülerin yeteneklerine göre mesleğini seçme ve bu alanda eğitim alma hakkı kısıtlanamaz. Özürlülerin yetenekleri doğrultusunda yapabilecekleri bir işte eğitilmesi, meslek kazandırılması, verimli kılınarak ekonomik ve sosyal refahının sağlanması amacıyla meslekî rehabilitasyon hizmetlerinden yararlanmasının sağlanması esastır. Gerçek veya tüzel kişilerce açılacak olan özel meslekî rehabilitasyon merkezleri, yetenek geliştirme merkezleri ve korumalı işyerlerinin değişik tipleri ile özel işyerlerinde bireylerin bireysel gelişimleri ve 50

51 yeteneklerine uygun iş veya becerilerini geliştirici tedbirler alınır. Bu alandaki hizmetler ihtiyaçlara göre iş ve meslek analizi yapılarak hizmet satın alınması suretiyle temin edilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar, Milli Eğitim Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Sosyal ve mesleki rehabilitasyon hizmetleri belediyeler tarafından da verilir. Belediyeler bu hizmetlerin sunumu sırasında gerekli gördüğü hallerde, halk eğitim ve çıraklık eğitim merkezleri ile işbirliği yapar. Özürlünün rehabilitasyon talebinin karşılanamaması halinde özürlü, hizmeti en yakın merkezden alır ve ilgili belediye her yıl bütçe talimatında belirlenen miktarı hizmetin satın alındığı merkeze öder. İstihdam MADDE 14.- İşe alımda; iş seçiminden, başvuru formları, seçim süreci, teknik değerlendirme, önerilen çalışma süreleri ve şartlarına kadar olan safhaların hiçbirinde özürlülerin aleyhine ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz. Çalışan özürlülerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, özrüyle ilgili olarak diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz. Çalışan veya iş başvurusunda bulunan özürlülerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri azaltmaya veya ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve işyerinde fiziksel düzenlemelerin bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işyerleri tarafından yapılması zorunludur. Özürlülük durumları sebebiyle işgücü piyasasına kazandırılmaları güç olan özürlülerin istihdamı, öncelikle korumalı işyerleri aracılığıyla sağlanır. Korumalı işyerleriyle ilgili usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Eğitim ve öğretim MADDE 15.- Hiçbir gerekçeyle özürlülerin eğitim alması engellenemez. Özürlü çocuklara, gençlere ve yetişkinlere, özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak, bütünleştirilmiş ortamlarda ve özürlü olmayanlarla eşit eğitim imkânı sağlanır. Özürlü üniversite öğrencilerinin öğrenim hayatlarını kolaylaştırabilmek için Yükseköğretim Kurulu bünyesinde araç-gereç temini, özel ders materyallerinin hazırlanması, özürlülere uygun eğitim, araştırma ve barındırma ortamlarının hazırlanmasının temini gibi konularda çalışma yapmak üzere Özürlüler Danışma ve Koordinasyon Merkezi kurulur. 51

52 Özürlüler Danışma ve Koordinasyon Merkezinin çalışma usul ve esasları, Sağlık Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurumu ile Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle belirlenir. İşitme özürlülerin eğitim ve iletişimlerinin sağlanması amacıyla Türk Dil Kurumu Başkanlığı tarafından Türk işaret dili sistemi oluşturulur. Bu sistemin oluşturulmasına ve uygulanmasına yönelik çalışmaların esas ve usulleri Türk Dil Kurumu Başkanlığı koordinatörlüğünde, Milli Eğitim Bakanlığı, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü ve Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Özürlülerin, her türlü eğitim ve kültürel ihtiyaçlarını karşılamak üzere kabartma, sesli, elektronik kitap; alt yazılı film ve benzeri materyal üretilmesini teminen gerekli işlemler, Millî Eğitim Bakanlığı ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca müştereken yürütülür. Eğitsel değerlendirme MADDE 16.- Özürlülerin eğitsel değerlendirme ve tanılaması il milli eğitim müdürlükleri rehberlik araştırma merkezlerinde uzman kişilerden oluşan ve özürlü ailesinin yer aldığı özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından yapılır ve eğitim plânlaması geliştirilir. Bu plânlama her yıl yeniden değerlendirilerek gelişmeler doğrultusunda gözden geçirilir. Çıraklık eğitimi almak isteyen özürlülerin ilgi, istek, yetenek ve becerileri doğrultusunda ve sağlık kurulu raporunu da dikkate almak suretiyle hangi meslek dalında eğitim alacaklarına kurul karar verir. Kurulun teşkili ve çalışma usul ve esasları Milli Eğitim Bakanlığı ile Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Değiştirilen Hükümler MADDE tarihli ve 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 1 inci maddesinde yer alan "öğrenci etüd eğitim merkezleri," ibaresinden sonra gelmek üzere "özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri," ibaresi eklenmiştir. MADDE sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümleri gereği izin almış olan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarihine kadar Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen şartlara uygun olarak açılış izinlerini yenilerler. 52

53 MADDE tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 42 nci maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Özürlülerin yaşamı için zorunluluk göstermesi hâlinde, proje tadili kat maliklerinin en geç üç ay içerisinde yapacağı toplantıda görüşülerek sayı ve arsa payı çoğunluğu ile karara bağlanır. Toplantının bu süre içerisinde yapılamaması veya tadilat talebinin çoğunlukla kabul edilmemesi durumunda; ilgili kat malikinin talebi üzerine bina güvenliğinin tehlikeye sokulmadığını bildirir komisyon raporuna istinaden ilgili mercilerden alınacak tasdikli proje değişikliği veya krokiye göre inşaat, onarım ve tesis yapılır. İlgili merciler, tasdikli proje değişikliği veya kroki taleplerini en geç altı ay içinde sonuçlandırır. Komisyonun teşkili, çalışma usulü ile özürlünün kullanımından sonraki süreç ile ilgili usul ve esaslar Bayındırlık ve İskân Bakanlığı ile Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından müştereken hazırlanacak yönetmelikle belirlenir. MADDE tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 53 üncü maddesinin başlığı ve birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Özürlülerin Devlet memurluğuna alınmaları: Mevzuata uygun olmak kaydıyla; özürlülerin mesleklerine uygun münhal kadrolara atanması, mesleklerini icra veya infaza yardımcı araç ve gerecin kurumlarınca temin edilmesi esastır. Özürlülerin Devlet memurluğuna alınma şartları ile hangi işlerde çalıştırılacakları, mesleklerini icra ve infazda hangi yardımcı araç ve gereçlerin kurumlarınca temin edileceği, zihinsel özürlülerin hangi görevlere atanmasında asgari eğitim şartından istisna edileceği hususları Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Özürlüler İdaresi Başkanlığı ve Devlet Personel Başkanlığınca müştereken hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir. MADDE sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir. EK MADDE 39.- Devlet memurlarının, hayatını başkasının yardım veya bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede özürlü olduğu sağlık kurulu raporu ile tespit edilen eşi, çocukları ile kardeşlerinin, memuriyet mahalli dışında resmî veya özel eğitim ve öğretim kuruluşlarında eğitim ve öğretim yapacaklarının özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından belgelendirilmesi hâlinde, ilgilinin talebi üzerine eğitim ve öğretim kuruluşlarının bulunduğu il veya ilçe sınırları dâhilinde kurumunda bulunan durumuna uygun boş bir kadroya ataması yapılır. MADDE tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "gazilerin," ibaresinden sonra gelmek üzere "özürlülerin," ibaresi eklenmiştir. MADDE tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununun 73 üncü maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. İlgilinin işitme, konuşma veya görme özürlü olması: 53

54 Madde 73.- Noter, ilgilinin işitme, konuşma veya görme özürlü olduğunu anlarsa, işlemler özürlünün isteğine bağlı olmak üzere iki tanık huzurunda yapılır. İlgilinin işitme veya konuşma özürlü olması ve yazı ile anlaşma imkânının da bulunmaması hâlinde, iki tanık ve yeminli tercüman bulundurulur. MADDE sayılı Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Bir noterlik işleminde imza atılmış veya imza yerine geçen el işareti yapılmış olmasına rağmen, ilgilisi ister veya adına işlem yapılan ve imza atabilen görme özürlüler hariç olmak üzere noter, işlemin niteliği, imzayı atan veya el işaretini yapan şahsın durumu ve kimliği bakımından gerekli görürse, yukarıdaki fıkradaki usul dairesinde ilgili, tanık, tercüman veya bilirkişinin parmağı da bastırılır. Mühür kullanılması hâlinde parmağın da bastırılması zorunludur. MADDE tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları yürürlükten kaldırılmış ve aynı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir. EK MADDE yaşını doldurmamış olmakla birlikte; a) Başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde özürlü olduklarını tam teşekküllü hastanelerden alacakları sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşını dolduran ve kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmayan özürlülerden; her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamının aylık ortalamasına göre bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olanlara, bu Kanunun 1 inci maddesine göre belirlenecek aylık tutarının % 300'ü tutarında, b) 18 yaşını dolduran, kanunen bakmakla mükellef kimsesi olmayan ve herhangi bir işe yerleştirilememiş olan özürlülerden; her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamının aylık ortalamasına göre bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olanlara, bu Kanunun 1 inci maddesine göre belirlenecek aylık tutarının % 200'ü tutarında, c) Her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamının aylık ortalamasına göre bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan daha az geliri olduğu halde, kanunen bakmakla yükümlü olduğu 18 yaşını tamamlamamış özürlü yakını bulunanlara, bakım ilişkisi fiilen gerçekleşmek kaydıyla bu Kanunun 1 inci maddesine göre belirlenecek aylık tutarının % 200'ü tutarında, Aylık bağlanır. 65 yaşın doldurulmasından önce bu madde hükümlerine göre bağlanmış olan aylıkların aynı şekilde ödenmesine devam olunur. Bu Kanunun 1 inci maddesine göre aylık bağlananlardan başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek kadar özürlü olduklarını tam teşekküllü hastaneden alacakları sağlık kurulu raporu ile kanıtlayanlara da birinci fıkranın (a) bendine göre aylık bağlanır. Aylık bağlanmasına esas özürlülük oranı değişenlerin aylıkları durumlarına göre yeniden tespit olunur. Özürlülük oranı, bu Kanuna göre aylık bağlanması gereken oranın altına düşenler ile birinci fıkrada belirtilen aylık ortama gelir tutarından fazla gelir elde etmeye başlayanların aylıkları kesilir. 54

55 Aylık hakkından yararlanan 18 yaşından küçük özürlülerin yalnızca kendileri bu Kanunun 7 nci maddesinde belirtilen tedavi hakkından yararlanır. Ancak, bu madde hükümlerine göre aylık alanlardan herhangi bir sosyal güvenlik kurumunun tedavi yardımı kapsamında bulunanlara tedavi yardımı yapılmaz. Bu Kanunun 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8 inci maddeleri birinci fıkra hükümlerine göre aylık ödenecekler hakkında da uygulanır. Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan malûl olmaları sebebiyle yetim olarak aylık veya gelir almakta olan çocuklardan bu kurumlardan aldıkları aylık veya gelir toplamı tutarları bu madde gereğince durumlarına göre ödenebilecek tutardan daha az olanlara; aradaki fark ilgili sosyal güvenlik kurumu tarafından (birden fazla sosyal güvenlik kurumundan aylık veya gelir alanlar için yalnızca tercih edecekleri bir sosyal güvenlik kurumu tarafından) ödenir ve bu şekilde ödenen tutarlar Hazineden tahsil edilir. MADDE tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 3 üncü maddesinin (c) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki (d) bendi eklenerek bentler teselsül ettirilmiş ve mevcut (e) bendine (11) numaralı alt bent eklenmiştir. d) "Bakıma Muhtaç Özürlü"; özürlülük sınıflandırmasına göre resmî sağlık kurulu raporu ile ağır özürlü olduğu belgelendirilenlerden, günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede düşkün olan kişiyi, 11- "Çocuk evleri"; 0 18 yaşlar arasındaki korunmaya muhtaç çocukların kaldığı ev birimlerini, MADDE sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (e) bendi yürürlükten kaldırılmıştır. a) Bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmetlere ilişkin faaliyetler, Devletin denetim ve gözetiminde, sivil toplum kuruluşları ile halkın gönüllü katkı ve katılımı da sağlanarak bir bütünlük içinde yürütülür. Sunulacak bakım ve diğer hizmetlerin kapsamı ve bu hizmetleri verecek olan gerçek ve tüzel kişilerin izin, çalışma usul ve esasları ve diğer hususlar Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. MADDE sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin (g) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. g) Kuruma bağlı olanlar dışında kurulacak sosyal hizmet kuruluşlarının, özel eğitim ve rehabilitasyon hizmeti verenler hariç olmak üzere açılış iznine, her türlü standartlarına ve işleyişlerine ilişkin esasları, varsa ücret tarifelerini tespit etmek, onaylamak, denetimini yapmak ve bu esaslara uymayanların faaliyetlerini durdurmak. MADDE sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Kurumun merkez teşkilatı bir Genel Müdür, beş Genel Müdür Yardımcısı ile aşağıdaki esas birimlerden oluşur: a) Hukuk Müşavirliği. b) Teftiş Kurulu Başkanlığı. 55

56 c) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı. d) İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı. e) Çocuk Hizmetleri Dairesi Başkanlığı. f) Yaşlı Bakım Hizmetleri Dairesi Başkanlığı. g) Özürlü Bakım Hizmetleri Dairesi Başkanlığı. h) Sosyal Yardım Hizmetleri Dairesi Başkanlığı. i) Gençlik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı. j) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı. k) Sosyal Hizmetler Eğitim Merkezi Başkanlığı. l) Yapı İşleri Dairesi Başkanlığı. m) Döner Sermaye Merkez Müdürlüğü. n) Aile-Kadın ve Toplum Hizmetleri Dairesi Başkanlığı. o) Özel Kalem Müdürlüğü. p) Savunma Uzmanlığı. MADDE sayılı Kanuna aşağıdaki ek maddeler eklenmiştir. EK MADDE 7.- Sosyal güvenlik kurumlarına tâbi olmayan, bakıma muhtaç özürlülerden ailesini kaybetmiş olanlar ile ailesi ekonomik veya sosyal yoksunluk içerisinde bulunanlara bakım hizmetinin resmî veya özel bakım kurumlarında ya da ikametlerinde verilmesi sağlanır. Bakıma muhtaç özürlülere sunulacak bakım hizmetlerinin kapsamı ve bu hizmetleri verecek olan gerçek ve tüzel kişilerin izin, çalışma usul ve esasları, denetlenmeleri ile ücretlendirme ve ödemeleri Kurumun koordinatörlüğünde, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Bakıma muhtaç özürlülere sunulacak bakım hizmetinin karşılığı olarak her ay için kişi başına belirlenecek tutar, iki aylık net asgari ücretten fazla olamaz. Bakıma muhtaç özürlülerin, Kurumca bakılanlar dışındakilerin bakım ücreti bu amaçla Kurum bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. EK MADDE 8.- İşitme ve konuşma özürlülerine gerek görüldüğü hâllerde tercümanlık yapmak üzere illerde işaret dili bilen personel görevlendirilir. Personelin işaret lisanı öğrenmeleri için gerekli kursların düzenlenmesi sağlanır. Bu personelin görev ve yetkileri, çalışma koşulları ile ilgili usul ve esaslar Özürlüler İdaresi Başkanlığı ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün müştereken hazırlayacakları yönetmelikle belirlenir. MADDE tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 61 inci maddesinin birinci fıkrasına (n) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent ve ikinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir. 56

57 o) Özürlülerin araçları için ayrılmış park yerlerinde, (o) bendinin ihlâli hâlinde para cezası iki kat artırılır. MADDE tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin (4) numaralı fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir. s) Özürlülerin eğitimleri, meslekleri, günlük yaşamları için özel olarak üretilmiş her türlü araç-gereç ve özel bilgisayar programları. MADDE tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesine (n) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki (o) bendi eklenmiş ve mevcut (o) bendi (p) bendi olarak teselsül ettirilmiştir. o) Özürlü bireylerin spor yapabilmelerini sağlamak ve yaygınlaştırmak üzere; spor tesislerinin özürlülerin kullanımına da uygun olmasını sağlamak, spor eğitim programları ve destekleyici teknolojiler geliştirmek, gerekli malzemeyi sağlamak, konu ile ilgili bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmaları ile yayınlar yapmak, spor adamları yetiştirmek, özürlü bireylerin spor yapabilmesi konusunda ilgili diğer kuruluşlarla işbirliği yapmak, MADDE tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 3 üncü maddesine aşağıdaki bent eklenmiştir. m) Rehabilite edici tıbbi hizmetlerde kullanılan yardımcı araç ve gereçleri üretmek amacıyla, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulacak kuruluşların açılış iznini vermeye Sağlık Bakanlığı yetkilidir. Bu kurum ve kuruluşların açılış izninin verilmesine, üretim ve personel standardına, işleyiş ve denetimi ile daha önce açılmış olan kurum ve kuruluşların durumlarına ilişkin esaslar Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. MADDE tarihli ve 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir. EK MADDE 3.- Görme, ortopedik, işitme, dil-konuşma, ses bozukluğu, zihinsel ve ruhsal özürlü çocuklardan özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam etmeleri uygun görülenlerin eğitim giderlerinin, her yıl bütçe uygulama talimatında belirlenen miktarı Milli Eğitim Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. MADDE tarihli ve 3960 sayılı Kalıtsal Hastalıklarla Mücadele Kanununun 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Madde 1.- Devlet, kalıtsal kan hastalıklarından thalessemia ve orak hücreli anemi dâhil olmak üzere, bütün kalıtsal kan hastalıklarıyla ve özürlülüğe yol açan diğer kalıtsal hastalıklarla koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında mücadele eder. Bunun için gerekli ödenek Sağlık Bakanlığı yılı bütçesine konulur. 57

58 Kalıtsal kan hastalıklarıyla ve özürlülüğe yol açan diğer kalıtsal hastalıklarla koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında mücadele için gerekli önlemler ve bu konuda uygulanacak usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. MADDE tarihli ve 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (u) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. u) Kadınlara, güçsüzlere, özürlülere ve çocuklara karşı şiddetin ve ayrımcılığın teşvik edilmemesi. MADDE tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 348 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 1.Ana ve babanın deneyimsizliği, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri sebeplerden biriyle velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi. MADDE tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 108 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve ikinci fıkrasının birinci cümlesi yürürlükten kaldırılmıştır. Bu Kanunda öngörülen idari para cezaları, 101 inci maddedeki idari para cezaları hariç, gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce verilir. 101 inci madde kapsamındaki idari para cezaları ise, doğrudan Türkiye İş Kurumu İl Müdürü tarafından verilir. MADDE tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa aşağıdaki ek madde eklenmiştir. EK MADDE 1.- Büyükşehir belediyelerinde özürlülerle ilgili bilgilendirme, bilinçlendirme, yönlendirme, danışmanlık, sosyal ve mesleki rehabilitasyon hizmetleri vermek üzere özürlü hizmet birimleri oluşturulur. Bu birimler, faaliyetlerini özürlülere hizmet amacıyla kurulmuş vakıf, dernek ve bunların üst kuruluşlarıyla işbirliği hâlinde sürdürürler. Özürlü hizmet birimlerinin kuruluş, görev, yetki, sorumluluk ve işleyişine ilişkin usul ve esaslar Özürlüler İdaresi Başkanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirlenir. MADDE tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 122 inci maddesinin birinci fıkrasında geçen "dil, ırk, renk, cinsiyet," ibaresinden sonra gelmek üzere "özürlülük," ibaresi eklenmiştir. MADDE tarihli ve 571 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin (h) bendine aşağıdaki paragraf eklenmiştir. Başkanlığın bağlı olduğu Bakanın onayı ile özürlü kimlik kartı hazırlama veya verme yetkisi, valiliklere devredilebilir. Özürlü kimlik kartı hazırlama ve verme usul ve esasları, İçişleri Bakanlığı ve Özürlüler İdaresi Başkanlığı ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce müştereken hazırlanacak yönetmelikle belirlenir. 58

59 MADDE sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Madde 7.- Başkanlığın ana hizmet birimleri şunlardır: a) Rehabilitasyon ve Eğitim Dairesi Başkanlığı. b) Özürlülük Araştırmaları ve İstatistik Dairesi Başkanlığı. c) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı. d) Proje ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığı. MADDE sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Rehabilitasyon ve Eğitim Dairesi Başkanlığı Madde 8.- Rehabilitasyon ve Eğitim Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Özürlülerin rehabilitasyonu ve eğitimi sürecinde ilgili kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak. b) Özürlülerin rehabilitasyonuna yönelik her türlü standardın oluşturulmasına yönelik çalışmalar yapmak. c) Rehabilitasyon alanında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlardaki yapılan çalışmaları takip etmek, sorunları ve çözüm yollarını araştırmak. d) Rehabilitasyon ve eğitim alanları ile ilgili (panel, sempozyum, konferans ve benzeri) etkinliklerde bulunmak. e) İstihdamı kısıtlayan engellerin kaldırılmasını, istihdam alanlarının genişletilmesini ve özürlülerin kendi işini kurmalarına yönelik çalışmaları takip etmek ve tekliflerde bulunmak. f) Özürlülerin günlük hayatlarında karşılaştıkları fiziki ve mimari engellerin kaldırılması ve bu konudaki standartların belirlenmesi için teklifler hazırlamak ve hazırlatmak. g) Kamuya açık sosyal, kültürel, sportif tesis ve alanlar ile kitle iletişim ve ulaşım araçlarından özürlülerin faydalanmasını sağlayıcı tedbirleri araştırmak, değerlendirmek ve teklifler hazırlamak. h) Özürlü çocuklara, gençlere, yetişkinlere bütünleştirilmiş ortamlarda ve her düzeyde eğitim imkânı sağlamaya yönelik çalışmaları takip etmek. ı) Özürlülüğün önlenmesi, erken teşhisi, özürlülerin rehabilitasyonu, eğitimi ve sosyal güvenlikleri ile ilgili konularda teklif ve projeler hazırlamak, hazırlatmak ve uygulatmak. i) Başkanlıkça verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Özürlülük Araştırmaları ve İstatistik Dairesi Başkanlığı Madde 9.- Özürlülük Araştırmaları ve İstatistik Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Özürlülük politikasının belirlenmesine yönelik veri oluşturmak. b) Özürlülük alanındaki çalışmaları takip etmek, değerlendirmek. c) Özürlülerle ilgili mevzuatı derlemek, incelemek ve geliştirilmesine yönelik çalışma yapmak. d) Özürlülere tanınan hak ve hizmetlerden yararlanma amacıyla kullanılmak üzere özürlüler kimlik kartı hazırlamak, hazırlatmak ve her türlü işlemleri takip etmek. 59

60 e) Başkanlık birimlerinin bilgi işlem ve otomasyon ihtiyacını karşılamak ve yürütmek. f) Başkanlık birimlerinin iş akışlarını izleyerek etkin ve verimli iş, bilgi akışı ve iletişim düzenini sağlamak, bunlara yönelik gelişmeleri izlemek ve geliştirmek için önerilerde bulunmak. g) Bilgi portalını oluşturmak, yönetmek ve iletişim ağını sağlamak. h) Özürlüler ile ilgili veri tabanı oluşturulmasını sağlamak. ı) Ulusal kurum ve kuruluşlardan özürlülere yönelik istatistiksel bilgilerin bilgi işlem ortamında toplanmasını sağlamak ve değerlendirmek. i) Başkanın direktif ve emirlerini ilgililere duyurmak ve işlemleri takip etmek. j) Başkanlıkça verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı Madde 10.- Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Başkanlığın uluslararası ilişkilerini düzenlemek ve yürütmek. b) Özürlülere yönelik oluşturulan sosyal politikaları uluslararası ve ülkeler ölçeğinde izlemek ve değerlendirmek. c) Uluslararası düzeyde özürlülere yönelik faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlarla işbirliği kurmak, sürdürmek, geliştirmek, ilgili personelin bilgilendirilmesini sağlamak. d) Avrupa Birliği ile özürlülük alanındaki çalışmaları yürütmek. e) Özürlülere yönelik faaliyetlerde uluslararası kurum ve kuruluşlardaki gelişmeleri takip etmek, özürlülerin sorunlarını ve çözüm yollarını ortak araştırmak, ortaya çıkan sorunlar hakkında ortak inceleme ve araştırma yapmak, yaptırmak, bu konuda ortak proje ve teklifleri hazırlamak ve hazırlatmak. f) Uluslararası kurum ve kuruluşlardan özürlülere yönelik istatistiksel bilgilerin toplanmasını sağlamak. g) Özürlülerle ilgili uluslararası gelişmeleri takip etmek, antlaşma ve sözleşmelerin ülkemizdeki uygulamalarını izlemek ve değerlendirmek. h) Başkanlığın koordinatörlüğündeki uluslararası düzeyde özürlülere yönelik faaliyetler için teşkil edilen kurulların ve organizasyonların sekretarya hizmetini yürütmek. ı)yabancı kaynaklı dokümanların temini, tercümesi ve ilgili birimlerin bilgilendirilmesini sağlamak. i) Başkanlığın iç ve dış tanıtımını ve halkla ilişkiler hizmetlerini yürütmek. j) Başkanlığın her türlü protokol işlerini düzenlemek ve yürütmek. k) Başkanlıkça verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Proje ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığı Madde 11.- Proje ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Başkanlık birimlerince önerilen projelerin hazırlanması veya hazırlatılması ile ilgili çalışma yapmak ve uygulanmasına destek sağlamak. 60

61 b) Başkanlıkça yapılmasına karar verilen projelerin gerçekleşmesi amacıyla gerekli malî kaynakların sağlanması için ilgili birimlerle kurum ve kuruluşlarla iletişim kurmak. c) Projenin tamamlanmasından sonra hazırlanacak proje sonuç raporunun ilgili birimler aracılığı ile duyurulmasını sağlamak. d) Proje veri tabanının oluşturulmasını sağlamak. e) Başkanlık süreli yayınının hazırlanması ve yayınlanması için gerekli çalışmaları yapmak ve yaptırmak. f) Başkanlıkça görevlendirildiğinde, genel yahut özel protokole bağlı işbirlikleri geliştirmek. g) Başkanlığı ilgilendiren toplantı, brifing ve görüşmeleri düzenlemek, Özürlüler Yüksek Kurulu ve Özürlüler Şurasının sekretarya hizmetlerini yürütmek, önemli not ve tutanakları tutmak ve yayımlamak. h) Başkanlıkça verilen benzeri görevleri yapmak. MADDE sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (1) sayılı cetvelin " Ana Hizmet Birimleri" bölümü "1. Rehabilitasyon ve Eğitim Dairesi Başkanlığı, 2. Özürlülük Araştırmaları ve İstatistik Dairesi Başkanlığı, 3. Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı, 4. Proje ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığı" şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 49.- a) Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar iptal edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmış, ekli (2) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek adı geçen Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı (I) sayılı cetvelin adı geçen Genel Müdürlüğe ait bölümüne eklenmiştir. b) Ekli (3) sayılı listede yer alan kadrolar iptal edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Özürlüler İdaresi Başkanlığı bölümünden çıkarılmış, ekli (4) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek adı geçen Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı (I) sayılı cetvelin adı geçen Başkanlığa ait bölümüne eklenmiştir. Yürürlükten kaldırılan hükümler MADDE 50.- a) tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun ek 37 nci maddesi, b) tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 668 inci maddesinin üçüncü fıkrası, c) tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununun 14 üncü maddesinin son fıkrası, Yürürlükten kaldırılmıştır. GEÇİCİ MADDE 1.- Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde yürürlüğe konulur. GEÇİCİ MADDE 2.- Kamu kurum ve kuruluşlarına ait mevcut resmî yapılar, mevcut tüm yol, kaldırım, yaya geçidi, açık ve yeşil alanlar, spor alanları ve benzeri sosyal ve kültürel alt yapı alanları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılmış ve umuma açık hizmet veren her türlü yapılar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yedi yıl içinde özürlülerin erişebilirliğine uygun duruma getirilir. GEÇİCİ MADDE 3.- Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler, şehir içinde kendilerince sunulan ya da denetimlerinde olan toplu taşıma hizmetlerinin özürlülerin erişilebilirliğine uygun olması için gereken 61

62 tedbirleri alır. Mevcut özel ve kamu toplu taşıma araçları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yedi yıl içinde özürlüler için erişilebilir duruma getirilir. GEÇİCİ MADDE 4.- Bu Kanunla Özürlüler İdaresi Başkanlığı ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü teşkilat kanunlarında yapılan yeni düzenleme sebebiyle kadro ve görev unvanları değişenler veya kaldırılanlar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde boş bulunan durumlarına uygun kadrolara atanırlar. Bunlar yeni bir kadroya atanıncaya kadar her türlü malî haklarını eski kadrolarına göre almaya devam ederler. Söz konusu personelin atandıkları yeni kadroların aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamının net tutarı, eski kadrosunda en son ayda almakta oldukları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamı net tutarından az olması halinde aradaki fark giderilinceye kadar atandıkları kadroda kaldıkları sürece hiçbir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaksızın tazminat olarak ödenir. Kadro ve görev unvanı değişmeyenler ise aynı kadro ve görev unvanlarına atanmış sayılırlar. Yürürlük MADDE 51.- Bu Kanunun 35 inci maddesi ile 50 nci maddesinin (a) bendi tarihinde, diğer maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 52.- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 62

63 Toplam Derecesi Sınıfı Toplam Derecesi Sınıfı (1) SAYILI LİSTE İPTAL EDİLEN KADROLAR KURUMU: SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT: MERKEZ Unvanı Serbest Kadro Adedi Tutulan Kadro Adedi GIH Personel Dairesi Başkanı GIH Araştırma Planlama ve Koordinasyon Dairesi Başkanı GIH İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanı GIH Genel Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanı GIH Ailenin Bütünlüğünün Korunması Dairesi Başkanı GIH Aile ve Çocuk Hizmetleri Dairesi Başkanı GIH Yetiştirme Yurtları Dairesi Başkanı GIH Yaşlı Hizmetleri Dairesi Başkanı GIH Özürlülerin ve Felçlilerin Rehabilitasyonu Dairesi Başkanı TOPLAM 9-9 (2) SAYILI LİSTE İHDAS EDİLEN KADROLAR KURUMU: SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT: MERKEZ Unvanı Serbest Kadro Adedi Tutulan Kadro Adedi GİH Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı GİH İnsan Kaynakları Dairesi Başkanı GİH Destek Hizmetleri Dairesi Başkanı GİH Aile-Kadın ve Toplum Dairesi Başkanı GİH Çocuk Hizmetleri Dairesi Başkanı GİH Gençlik Hizmetleri Dairesi Başkanı GİH Özürlü Bakım Hizmetleri Dairesi Başkanı GİH Yaşlı Bakım Hizmetleri Dairesi Başkanı GİH Sosyal Yardım Hizmetleri Dairesi Başkanı TOPLAM

64 Toplam Derecesi Sınıfı Toplam Derecesi Sınıfı (3) SAYILI LİSTE İPTAL EDİLEN KADROLAR KURUMU: ÖZÜRLÜLER İDARESİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLAT: MERKEZ Unvanı Serbest Kadro Adedi Tutulan Kadro Adedi GİH Tıbbi Hizmetler Dairesi Başkanı GİH Eğitim Dairesi Başkanı GİH Mesleki Reh. ve İsth. Dairesi Başkanı GİH Sosyal Hayata Uyum Dairesi Başkanı TOPLAM 4-4 (4) SAYILI LİSTE İHDAS EDİLEN KADROLAR KURUMU: ÖZÜRLÜLER İDARESİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLAT: MERKEZ Unvanı Serbest Kadro Adedi Tutulan Kadro Adedi GİH Rehabilitasyon ve Eğitim Dairesi Başkanı GİH Özürlülük Araştırmaları ve İstatistik Dairesi Başkanı GİH Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanı GİH Proje ve Koordinasyon Dairesi Başkanı TOPLAM

65 YÖNETMELİKLER 65

66 MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, il/ilçe düzeyinde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin ve bu hizmetlerin verildiği rehberlik ve araştırma merkezleri ile eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerinin kuruluş ve işleyişine ilişkin esasları düzenlemektir. Kapsam Madde 2- Bu Yönetmelik, il/ilçe düzeyinde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini, rehberlik ve araştırma merkezleri ile eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerinin kuruluşu, görevleri ve işleyişine ilişkin esaslar ile bu kurumlarda çalışan personelin görevlerini kapsar. Dayanak Madde 3- Bu Yönetmelik 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 4306 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, Millî Eğitim Temel Kanunu, Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu, Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun ile tarihli ve 3418 sayılı Kanunda Değişiklik Yapılması ve Bazı Kâğıt ve İşlemlerden Eğitime Katkı Payı Alınması Hakkında Kanun, 3797 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye göre hazırlanmıştır. Tanımlar Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen; a) Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını, b) Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Bölümü: İl ve ilçe millî eğitim müdürlüklerine bağlı rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini yürüten bölümü, c) Millî Eğitim Müdür Yardımcısı/Şube Müdürü: İl ve ilçelerdeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin düzenlenmesi ve yürütülmesinden sorumlu millî eğitim müdür yardımcısı veya şube müdürünü, d) Merkez: İl / ilçelerdeki rehberlik ve araştırma merkezini, e) Merkez Müdürü: İl / ilçelerdeki rehberlik ve araştırma merkezi müdürünü, f) Okul Müdürü: Resmî ve özel, eğitim-öğretim kurumlarındaki müdürü, g) Bölüm Başkanı: Rehberlik ve araştırma merkezlerindeki her bölümün başkanını, h) Bölüm: Rehberlik ve araştırma merkezi bünyesindeki özel eğitim hizmetleri ile rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bölümlerini, ı) Koordinatör Psikolojik Danışman: Okuldaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini koordine etmekle yükümlü psikolojik danışmanı, 66

67 i) Rehber Öğretmen (Psikolojik Danışman): Eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servisleri ile rehberlik ve araştırma merkezlerinde öğrencilere rehberlik ve psikolojik danışma hizmeti veren, üniversitelerin psikolojik danışma ve rehberlik ile eğitimde psikolojik hizmetler alanında lisans eğitimi almış personeli, j) Rehberlik ve Psikolojik Danışma Servisi: Eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini yürüten servisi, k) Sınıf Rehber Öğretmeni: Eğitim-öğretim kurumlarında bir sınıfın rehberlik hizmetlerini yürüten ve rehberlik saatlerine giren ilköğretim kurumlarında şube rehber öğretmenini, orta öğretim kurumlarında ise sınıf öğretmenini, l) Psikolog: Üniversitelerin psikoloji alanında lisans eğitimi almış rehberlik ve araştırma merkezlerinde atipik ve uyum güçlüğü olan çocuklara tanılama ve terapi hizmetleri veren personeli, m) Psikometrist: Üniversitelerin ilgili bölümlerinden birinde psikolojik ölçme araçları konusunda lisans eğitimi almış rehberlik ve araştırma merkezlerinde tarama, inceleme, tespit, teşhis ve benzeri amaçlarla kullanılacak psikolojik ölçme araçlarını uygulamayı bilen ve gerekli olanları geliştiren personeli, n) Eğitim Programcısı: Üniversitelerin eğitimde program geliştirme alanında lisans eğitimi almış rehberlik ve araştırma merkezlerinde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri alanlarında gereksinim duyulan programların geliştirilmesinde gerekli teknik hizmetleri veren personeli, o) Özel Eğitimci: Üniversitelerin Özel Eğitim veya Özel Eğitim Öğretmenliği alanlarında lisans eğitimi almış rehberlik ve araştırma merkezlerinde özel eğitim gerektiren çocuklar için tanılama ve destekleyici özel eğitim hizmetlerini veren, uygun eğitim önlemleri alınmasını sağlayan personeli, ö) Çocuk Gelişimi ve Eğitimcisi: Üniversitelerin çocuk gelişimi veya çocuk sağlığı ve eğitimi alanlarında lisans eğitimi almış rehberlik ve araştırma merkezlerinde öğrencilere, ailelere ve öğretmenlere çocukların her türlü gelişim durumlarına ilişkin sorunların çözümünde gerekli önlemlerin alınmasında ve gelişimlerinin izlenmesinde yardım sağlayan personeli, p) Sosyal Çalışmacı: Üniversitelerin sosyal hizmetler alanında lisans eğitimi almış rehberlik ve araştırma merkezlerinde danışanlarla ilgili olarak verilecek hizmetlerin plânlanması için gerekli sosyal, ekonomik ve kültürel bilgileri toplayan, değerlendiren ve hizmetlerin verilmesinde sosyal hizmet kurumları arasında eşgüdümü sağlayan personeli, r) Psikolojik Ölçme Araçları: Rehberlik ve araştırma merkezleri ile rehberlik ve psikolojik danışma servislerinin tarama, inceleme, tespit, teşhis, öğrenci tanıma gibi çalışmalarında kullanabilecekleri çeşitli yetenek, zekâ ve standart başarı testleri; kişilik, tutum, meslekî ve akademik benlik, gelişim, öğrenci davranışlarını değerlendirme gibi ölçekler; ilgi envanterleri, problem tarama envanterleri, kontrol listeleri, anketler ve benzeri ölçme araçlarını, s) Öğrenci: Her türlü eğitim-öğretim kurumlarında eğitim görmekte olan bireyleri, t) Danışan: Rehberlik ve araştırma merkezine, merkezin hizmetlerinden yararlanmak üzere başvuran, okul veya ilgili kurum ve kuruluşlardan gönderilen öğrencileri veya bireyleri, u) Danışan Dosyası: Rehberlik ve araştırma merkezlerinde hizmet verilen bireylere ilişkin hizmetin gerektirdiği bilgileri içeren ve her birey için ayrı ayrı tutulan dosyayı, ü) Öğrenci Gelişim Dosyası: Eğitim-öğretim kurumlarında rehberlik ve psikolojik danışma servisince her öğrenci için ayrı ayrı tutulan, yöneltme süreci ile rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri kapsamında öğrencinin her türlü özelliklerine ilişkin bilgileri içeren dosyayı ifade eder. 67

68 İKİNCİ BÖLÜM İlkeler İlkeler Madde 5- Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki ilkeler esas alınır: a) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri, eğitim kurumlarının eğitim-öğretim etkinlikleri bütünlüğü içinde yer alır. b) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri tüm öğrencilere açık bir hizmettir. c) Her öğrenci eğitim sürecinde kendisine sunulan seçenekler arasında seçme özgürlüğüne sahiptir. d) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde insana saygı esastır. e) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin bireysel boyutunda gizlilik esastır. f) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri öğrenci, veli, uzman, öğretmen ve yönetici gibi ilgililerin iş birliği ile yürütülür. g) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde bireysel farklılıklara saygı esastır. h) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yürütülmesinde hem bireye hem de topluma karşı sorumluluk söz konusudur. ı) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yürütülmesinde bilimsellik esastır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Temel Özellikleri Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Madde 6- Türk Eğitim Sisteminin genel amaçları çerçevesinde eğitimde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri temelde; öğrencilerin kendilerini gerçekleştirmelerine, eğitim sürecinden yetenek ve özelliklerine göre en üst düzeyde yararlanmalarına ve gizilgüçlerini en uygun şekilde kullanmalarına ve geliştirmelerine yöneliktir. Öğrencilere yönelik olarak düzenlenen her türlü rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bu amaçlar doğrultusunda bütünleştirilerek verilir. Eğitsel Rehberlik Madde 7- Her öğrenciye, kendine özgü yetenek, ilgi, meslekî değer, başarı ve motivasyonu oranında eğitim-öğretim uygulamalarıyla uyum sağlaması, özelliklerine ve gelişimine uygun programlara yönelmesi için gerekli hizmetler verilir. Bu hizmetler ; a) Öğrencileri okula, okuldaki alanlara, çeşitli etkinliklere, yeni durumlara alıştırma ve yönlendirme, b) Öğrencilerin etkili öğrenme ve çalışma becerileri geliştirmelerine yardım etme, c) Öğrencilerin motivasyonlarını destekleme ve artırma, d) Özelliklerine uygun üst öğrenim kurumlarına yönlendirme olarak ele alınır. Meslekî Rehberlik 68

69 Madde 8- Eğitim sürecinde her öğrenciye; meslekî tercih yapması, kendine uygun mesleğe yönelmesi, iş yaşamına ve mesleğe hazırlanması için gerekli rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri verilir. Bu hizmetlerde aşağıdaki hususlar temel alınır: a) Hizmetler bir süreç olarak ele alınır, okul öncesi eğitim ve ilköğretimin başlaması ile birlikte bu hizmetler verilir. b) Hizmetlerde öğrencinin içinde bulunduğu gelişim dönemi ve bireysel özellikleri dikkate alınır. c) Öğrenciye ve velisine; öğrencinin özellikleri, iş dünyası, meslekler ve bunları edinme yollarına ilişkin güncel bilgiler sistemli olarak aktarılır. d) Öğrenci, bir meslek alanı veya mesleği seçme baskısı altında bırakılmaz. Bireysel Rehberlik Madde 9- Öğrencinin bireysel ve sosyal gelişimini desteklemek, duygusal sorunlarında yardımcı olmak üzere gerekli rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri verilir. Bu hizmetlerde aşağıdaki hususlar temel alınır : a) Öğrencilerin davranış, duygu, düşünce ve tutumlarına karşı duyarlık gösterilerek gizlilik ilkesine özellikle dikkat edilir. b) Bireysel rehberlik etkinliklerinde öğrencilerin kendilerine ilişkin farkındalık düzeyini yükseltmelerine yardım edilir. c) Öğrenci herhangi bir sorun ifade ettiğinde, bu alanda psikolojik danışmanın vereceği hizmet, öğrencinin sorununu onun adına çözmesi anlamına gelmez. d) Öğrenci, sorununu çözme sorumluluğunu üstlenmek durumundadır. Psikolojik danışman, öğrenciyi sorununu çözme çabasında, alanın bilimsel yöntemlerine göre destekler. e) Psikolojik danışma uygulamalarında, uygulamacının psikolojik danışma formasyonuna sahip olması esastır. f) Bireysel rehberlik; öğrencilerin sorunlarına yardımın yanı sıra, onların kişilik ve sosyal gelişimlerine ve olgunlaşmalarına destek olmayı ve bu amaca yönelik düzenlenmiş bireysel ve grup etkinliklerini de içerir. Bireyi Tanıma Madde 10- Eğitsel, meslekî ve bireysel rehberlik hizmetlerinin sistemli, sağlıklı ve öğrencinin özellik ve gereksinimlerine uygun şekilde verilebilmesi için bireyi tanıma çalışmaları yürütülür. Bu çalışmalarda aşağıdaki konulara dikkat edilir : a) Öğrencinin yetenek, ilgi, istek, meslekî değer, başarı gibi bireysel özellikleri ile sosyal, kültürel özellikleri olabildiğince çok boyutlu olarak ele alınır. b) Bilgilerin toplanmasında, değerlendirilmesinde ve kullanılmasında bilimsel standartlara uyulur. c) Bu çalışmalarda uygulanan ölçme aracı, yöntem ve tekniklerin kullanılması bir amaç değil araçtır. d) Bireyi tanıma çalışmalarında temel amaç; öğrencinin kendini tanımasıdır. Öğrenci hakkında elde edilen bilgiler, onun gelişimini desteklemek için kullanılır. e) Bireyi tanıma çalışmaları bir süreç dahilinde yürütülür. f) Elde edilen bilgiler bütünleştirilerek değerlendirilir. Grup Rehberliği Etkinlikleri Madde 11- Eğitsel ve meslekî rehberlik ile öğrencilerin bireysel ve sosyal gelişimlerine yönelik olarak grupla rehberlik etkinlikleri düzenlenir. Bu etkinlikler; öğrencilerin gelişimsel gereksinimlerini de karşılayacak şekilde bilimsel standartlara uygun olarak programlanır, uygulanır, değerlendirilir ve geliştirilir. 69

70 Grup rehberlik etkinliklerinden, bilgi verme gibi, uygulanması özel uzmanlık gerektirmeyenler, rehberlik saatlerinde sınıf rehber öğretmenlerince uygulanabilir. Söz konusu etkinliklerden uygulanması, alanında teknik beceri ve uzmanlık gerektirenler ise psikolojik danışmanlar tarafından uygulanır. Öğretim Kademelerine Göre Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Madde 12- Okul öncesi eğitim ve ilköğretimde hizmetler genel olarak; öğrencinin kendisi, öğretmeni/öğretmenleri ve ailesi tarafından yetenek, beceri ve diğer özelliklerinin fark edilmesine, öğrencinin yetiştiği ortamın iyileştirilmesine, bireysel ve sosyal gelişimlerinin desteklenmesine, etkili öğrenme ve çalışma becerileri ile motivasyonlarının artırılmasına, ilköğretim sonrası eğitime ve orta öğretime devam edemeyecekler için mesleğe yönlendirmeye yöneliktir. Orta öğretimde ise hizmetler genelde; üst öğrenime, meslek alanlarına ve mesleğe yönelmede, etkili öğrenme ve çalışma becerileri geliştirmede, meslekler ve gerektirdiği özellikler ile meslek ve çalışma yaşamı konusunda bilinçlendirmede, bireysel özelliklerini değerlendirip farkındalık düzeyini geliştirmede, bireysel ve sosyal gelişimin sürdürülüp yetişkin yaşamına hazırlanmada yoğunlaşır. Orta öğretimdeki hizmetlerde okul türlerine göre gerekli uyarlamalar yapılır. Yaygın eğitimdeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri genelde kursiyerlerin mesleğe ve işe yönlendirilmesini, iş yaşamına hazırlığı, bireysel ve sosyal gelişimlerinin desteklenmesini kapsar. Örgün ve yaygın eğitimdeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde, sorunlara erken müdahale ve özellikle sorunun oluşmamasına yönelik gelişimsel, koruyucu yaklaşım esastır. Yönlendirmede Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Madde 13- Yönlendirmedeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde; eğitsel, meslekî, bireysel rehberlik ile bireyi tanıma uygulamalarının ve sonuçlarının öğrencinin yönlendirilmesi için kendisine ve velisine yardımcı olacak şekilde bütünleştirilmesi esastır. Bu bütünleştirmede öğrencinin gelişimsel, bireysel özellikleri ve gereksinimleri göz önünde bulundurulur. Yönlendirmede rehberlik ve psikolojik danışma birimlerinin karar ve önerileri, öğrencinin ve velisinin kararının gerçekçi olması yönünde seçenekleri gösterici ve öneri niteliğindedir. Öğrenci ve veli, kararlarının sorumluluğunu üstlenmek durumundadırlar. Psikolojik Ölçme Araçları Madde 14- Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde bireyi tanıma ve diğer çalışmalarda kullanılacak ölçme-değerlendirme araçlarının sağlanması, kullanımı, uygulanması ve bilimsel standartlarının korunmasına ilişkin önlemler Bakanlıkça alınır. Öğrencilerin Katılımı Madde 15- Eğitsel ve meslekî rehberlik çalışmalarında öğrenciler için; sorumluluk üstlenmek, gönüllülüğü artırmak, akran dayanışmasını desteklemek ve çalışmaların verimini artırmak amacıyla etkinliklerin düzenlenmesi ve uygulanmasında gerekli koşullar hazırlanır, katkı ve katılımları sağlanır. Ailelerin Katılımı Madde 16- Öğrencilerin gelişimlerinin aile boyutunda da desteklenmesi, bir bütün olarak tanınması, tanıtılması ve değerlendirilmesi, ailelerin yönlendirmede ve eğitim yaşantısındaki karar sürecinde gerekli yerini alması ve bu konuda bilinçlenmesi için hizmetlere veli ve ailelerin katılımı ve katkısını sağlayacak önlemler alınır. 70

71 İKİNCİ KISIM Millî Eğitim Müdürlüklerinde Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Millî Eğitim Müdür Yardımcısı/Şube Müdürü Madde 17- Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bölümünden sorumlu millî eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü, il / ilçe genelindeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri ile ilgili etkinliklerin bütünlük içerisinde plânlanması, programlanması, eşgüdümü ve yürütülmesinden millî eğitim müdürü adına yetkili ve sorumludur. Millî eğitim müdür yardımcısı/şube müdürünün görevlendirilmesinde rehberlik ve psikolojik danışma alanında eğitim görmüş olanların; bu nitelikteki elemanların bulunmaması durumunda ise alanın özelliği dikkate alınarak millî eğitim müdürlüğünce görevlendirme yapılır. Millî Eğitim Müdür Yardımcısı/Şube Müdürünün Görevleri Madde 18- İl ve ilçede rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinden sorumlu millî eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü aşağıdaki görevleri yapar. a) Bakanlık ile kurumlar arasındaki haberleşme ve eşgüdümü sağlar, gelen yazıları ilgili kurumlara ulaştırır ve sonuçlarını izler. b) İl ve ilçelerde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini yürüten kurumların bütçe işlerini yürütür. c) Rehberlik ve araştırma merkezleri ile eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerinin her türlü personel gereksinimini belirler ve yerel olanaklarla karşılanamayan gereksinimlerin Bakanlığa bildirilmesini sağlar. d) Rehberlik ve araştırma merkezleri ile rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servislerinde görevli personelin il içi atamalarında komisyon üyesi olarak görev alır ve atamalara ilişkin rehberlik ve araştırma merkezi müdürlüklerini bilgilendirir. e) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini yürüten kurum ve servislerin açılması için gerekli inceleme, plânlama, değerlendirme çalışmalarını ve kuruluş işlemlerini yürütür. f) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini yürüten kurum ve servislerin yer, donatım, araç-gereç gibi her türlü gereksinimlerini sağlar. g) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri il danışma komisyonuna katılır, bu komisyonun sekreterya hizmetlerinin yürütülmesini ve alınan kararların zamanında Bakanlığa iletilmesini sağlar. h) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri il danışma komisyonunda alınan kararların uygulanmasına ilişkin gerekli çalışmaları yürütür. ı) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleriyle ilgili çerçeve programlarının uygulanabilmesi için gereksinimlerin karşılanması, eşgüdümün oluşturulması gibi destek hizmetleri sağlar. i) İl/İlçede bulunan eğitim-öğretim kurumlarının yöneltmedeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin organizasyonunu ve eşgüdümünü sağlar. j) Rehberlik ve araştırma merkezi tarafından gönderilen rehberlik ve psikolojik danışma servislerinin yıllık rapor ve programlarının değerlendirilmesine ilişkin rapor ile rehberlik ve araştırma merkezine ait çalışma raporları ve programları incelenerek bunların her yıl ekim ayı sonuna kadar Bakanlığa gönderilmesini sağlar. 71

72 k) Bölüm personelinin görevlendirilmesini, iş bölümünü, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleriyle ilgili kurumlar ve okullarla eşgüdüm içinde çalışılmasını sağlar. l) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri ile ilgili kurum-kuruluş ve üniversitelerle iş birliği yapar. Hizmetlerde yararlanmak üzere rehberlik ve psikolojik danışma alanlarındaki gelişmeleri izler. ÜÇÜNCÜ KISIM Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri İl Danışma Komisyonu Kuruluş ve Toplanma Madde 19- Her ilde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin il düzeyinde plânlanması ve kurumlar arası iş birliğinin sağlanması amacıyla rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri il danışma komisyonu oluşturulur. Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri il danışma komisyonu, eylül ve haziran aylarında olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Bu Komisyonun sekreterya hizmetleri ildeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bölümü tarafından yürütülür. Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri il danışma komisyonu, millî eğitim müdürü veya millî eğitim müdür yardımcısının/şube müdürünün başkanlığında : a) İlde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinden sorumlu millî eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü, b) İlçelerde şube müdürleri, c) Rehberlik ve araştırma merkezi müdürü/müdürleri, d) Rehberlik ve araştırma merkezinin/merkezlerinin rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bölüm başkanları, e) İlköğretim ve orta öğretim kurumlarından seçilen birer okul müdürü, metropol illerde metropolü oluşturan ilçelerden birer okul müdürü, f) Değişik türden eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerinde çalışan en az üç psikolojik danışmandan oluşur. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri İl Danışma Komisyonunun Görevleri Madde 20- Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri il danışma komisyonu aşağıdaki görevleri yapar: a) Eylül ayında yapılacak toplantıda, il ve ilçelerde yapılması düşünülen rehberlik ve psikolojik danışma çalışmalarına ilişkin gerekli ihtiyaçları belirler, çalışmalarla ilgili önerileri değerlendirir ve bunların sağlanması yönünde karar alır. b) Haziran ayında yapılacak olan toplantıda il ve ilçelerde yapılan rehberlik ve psikolojik danışma çalışmalarının sonuçlarını değerlendirir. Sonraki öğretim yılı için önerilerde bulunur. Her iki toplantıda da alınan kararların, toplantıların yapıldığı ay içerisinde ildeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bölümünce Bakanlığa gönderilmesini sağlar. 72

73 DÖRDÜNCÜ KISIM Rehberlik ve Araştırma Merkezi BİRİNCİ BÖLÜM İşleyiş ve Yönetim İşleyiş Madde 21- Eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesine ilişkin gerekli her türlü çalışmalarla birlikte ildeki özel eğitim gerektiren bireylerin tanılanmaları ve bu bireylere yönelik rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri il ve ilçelerde rehberlik ve araştırma merkezi/merkezlerince yürütülür. Rehberlik ve araştırma merkezinin açılma şartlarına ilişkin ölçütler bir yönergeyle belirlenir. Kuruluş Madde 22- Merkez müdürlüğü; a) Merkez Müdürlüğü b) Merkez Müdür Yardımcılığı, c) Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Bölümü Başkanlığı, d) Özel Eğitim Hizmetleri Bölümü Başkanlığı şeklinde oluşur. Merkez Müdürünün Görevleri Madde 23- Rehberlik ve araştırma merkezi müdürü, merkezin ilgili mevzuata uygun olarak çalışmasından il/ilçedeki millî eğitim müdür yardımcısına/şube müdürüne karşı sorumludur. Merkez müdürü aşağıdaki görevleri yapar: a) Merkezdeki müdür yardımcıları arasında iş bölümü yapar. b) Merkezin bölümlerine, meslekî formasyonu bölüm hizmetlerine uygun ve deneyimli bir elemanı, bölüm başkanı olarak görevlendirir. c) Merkez personelinin meslekî formasyonlarına uygun şekilde merkezin bölümlerinde görevlendirilmelerini ve iş bölümünü, ilgili bölüm başkanının görüşünü de alarak yapar. d) Bölümlerin çalışmalarını izler, hazırladıkları program, rapor ve projelerini inceleyerek onaylar, sonuçlarını değerlendirir. e) Merkez çalışmalarında kullanılan psikolojik ölçme araçları, danışan dosyaları ve diğer kayıtların güvenliğini, gizliliğini ve standartlarına uygun kullanılmasını sağlar. f) Bölümler arası çalışmaları koordine eder. g) Merkezin yıllık çalışma programı ve raporu ile rehberlik ve psikolojik danışma servislerinin yıllık rapor ve programlarının değerlendirilmesine ilişkin raporu, her yıl eylül ayının sonuna kadar bulunduğu il veya ilçenin rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bölümüne gönderir. h) Personelin adaylığının kaldırılması ile ilgili işlemleri mevzuatına uygun olarak yürütür. Merkez elemanlarının hizmetin gerektirdiği konularda yetişmelerini sağlar. 73

74 ı) Merkez komisyonuna başkanlık eder, alınan kararlara göre gerekli çalışmaları yürütür. i) Merkezin hizmetleriyle ilgili yeni gelişmeleri izler ve hizmetin kalitesini yükseltmek için gerekli önlemleri alır. j) Merkez hizmetlerinin ekip çalışması anlayışıyla yürütülebilmesi için gerekli önlemleri alır. k) Merkezin çalışma alanında bulunan eğitim-öğretim kurumlarının, yöneltmedeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin düzenlenmesi için gerekli çalışmalarının plânlanmasını, uygulanmasını ve değerlendirilmesini sağlar. l) Merkezin personel, özlük, bütçe, ayniyat, demirbaş işleri ile hizmetlerin gerektirdiği araç-gerecin sağlanması için uygun çalışmaları yapar. m) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri il danışma komisyonu toplantılarına katılır. n) Özel eğitim gerektiren öğrencilerin tanılanmaları için eğitsel tanılama, izleme ve değerlendirme ekibini oluşturur, bu ekibe başkanlık eder ve çalışmaların amacına uygun şekilde yürütülmesini sağlar. o) Merkezin tarama, tanılama, özel eğitim hizmetleri ile rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yürütülmesinde İl veya ilçedeki ilgili kurum ve kuruluşlarla eş güdümü sağlar. ö) Merkezin bölümlerinin tarama, tanılama ve danışanlarla ilgili uygulamalarında gerekli sağlık hizmetleri için görev bölgesinde bu hizmetleri veren veya verebilecek olan birimlerle eş güdümü sağlar. p) Merkezin görevlerine ilişkin konularda il/ilçede seminer ve kurs gibi hizmet içi eğitim etkinliklerinin mahallî hizmet içi eğitim plânına alınması için gerekli önerilerde bulunur, çalışmaları izler. Konferans, panel, sempozyum gibi gerekli etkinliklerin de gerçekleştirilmesini sağlar, ilgili merkez elemanlarını etkinliklerde görevlendirir. r) Harcamalarda merkezin ita amirliğini yapar. s) Eleman sayısının yetersiz olduğu durumlarda hizmetlerin yürütülmesinde branşı ile ilgili merkez etkinliklerine katılır. Müdür Yardımcılarının Görevleri Madde 24- Müdür yardımcıları aşağıdaki görevleri yapar: a) Merkezde görevli memurlarla yardımcı hizmetler sınıfındaki personelin iş bölümünü düzenler, müdürün onayından sonra yürütülmesini sağlar. b) Bölümlerin gereksinimlerini belirler ve sağlanması için gerekli önlemleri alır. c) Bölümlerden gelen rapor ve yazıların yazılmasını sağlar. d) Personel, özlük, bütçe, ayniyat, demirbaş hizmetlerinin düzenli bir biçimde yürütülmesini sağlar. e) Merkez müdürünün bulunmadığı zamanlarda merkez komisyonuna başkanlık eder. f) Satın alma işlerinde müdürün vereceği görevleri yapar. g) Merkezin muayene, teslim alma ve sayım komisyonlarına başkanlık eder, bu konulardaki işlemleri zamanında yürütür. h) Merkezin psikolojik ölçme araçları deposu, arşivleri ve kitaplığı gibi mekânların düzenli bir şekilde hizmete hazır bulundurulmasını ve korunmasını sağlar. ı) Merkezin harcamalarında tahakkuk memurluğu görevini yapar. i) Müdürün olmadığı zamanlarda müdürlüğe vekâlet eder. j) Eleman sayısının yetersiz olduğu durumlarda hizmetlerin yürütülmesinde branşı ile ilgili merkez etkinliklerine katılır. k) Merkez müdürünün vereceği hizmetle ilgili diğer görevleri yapar. 74

75 Büro ve Yardımcı Hizmetlerde Çalıştırılacak Personel Madde 25- Merkezin; personel, ayniyat, demirbaş, arşiv, mutemetlik işleri, her türlü günlük yazışma ve büro hizmetleri ile teknik konulardaki hizmetlerini yürütmek üzere müdür yardımcılarına bağlı olarak yeterli sayıda şef, memur, daktilo, yardımcı hizmetli, kaloriferci ve teknisyen gibi personel görevlendirilir. Görevlendirme Madde 26- Rehberlik ve araştırma merkezine asıl veya vekil müdür, müdür yardımcısı atamalarında atanacakların rehberlik ve psikolojik danışma veya özel eğitim hizmetleriyle ilgili alanlarda lisans düzeyinde yetişmiş olma esası aranır. Bölüm Başkanının Görevleri Madde 27- Bölüm başkanı aşağıdaki görevleri yapar : a) Bölümün işlerini plânlar, eş güdümü sağlar ve çalışmaları izler. b) Bölümle ilgili hizmetlerin yürütülmesi için gerektiğinde diğer bölümle iş birliğini sağlar. c) Bölüm hizmetlerinin yürütülmesinde branşı ile ilgili çalışmalara katılır. d) Bölümün her türlü araç-gereç, kırtasiye ve diğer gereksinimlerinin sağlanması için müdüre öneride bulunur. e) Bölüm çalışmaları ile ilgili olarak düzenlenecek her türlü yazı ve raporları inceler ve parafe eder. f) Danışanlar veya bölümün diğer çalışmalarıyla ilgili konularda gerektiğinde toplantı yapar. g) Bölüm çalışma alanına giren konularla ilgili olarak kurs, konferans, seminer gibi etkinlikleri ve katılımcıları müdüre önerir. h) Üniversitelerin ilgili bölümlerinden staj, inceleme ve araştırma amacıyla merkeze gelenlere bölümüyle ilgili bilgi verir ve merkezdeki çalışmalarını düzenler. ı) Merkez komisyonu toplantısında görüşülmek üzere bölümün yıllık çalışma programı ve raporunu bölüm elemanlarıyla birlikte hazırlar ve merkez müdürüne iletir. i) Bölümle ilgili çalışma programı, değerlendirme raporları, araştırma, proje raporları ve diğer ilgili kayıtların usulüne uygun olarak tutulmasını sağlar. j) Merkez müdürünün vereceği hizmetlerle ilgili diğer görevleri yapar. Merkezde Bulunması Gereken Araç-Gereç, Defterler ve Basılı Evrak Madde 28- Mevzuat gereği tutulması zorunlu olan idarî, malî ve personel işleri ile ilgili her türlü defter ve basılı evrakın yanı sıra, merkezin hizmetleri ve görevleri ile ilgili tutulması gereken defterler ve basılı evrak ile araç-gereç şunlardır: a) Her türlü psikolojik ölçme araçları b) Ölçme araçları teslim ve dağıtım formları c) Ölçme araçları puanlama, kayıt ve profil formları d) Randevu defteri ve randevu fişi e) Danışan görüşme formu f) Tarama fişi g) Tarama sonuçları istatistik formu h) Öğrenci gözlem formu 75

76 i) İnceleme raporu formu j) Terapi izleme ve değerlendirme formu k) Genel istatistik çizelgesi l) Kütüphane defteri m) Yayın defteri n) Yayın istem fişi o) Danışan kayıt defteri p) Merkezin kendi geliştirdiği ya da gereksinim duyulan diğer defter ve basılı evrak q) Bilgisayar Merkezin rehberlik ve psikolojik danışma ile özel eğitim çalışmalarının, daha etkin biçimde bilgisayar destekli olarak yürütülebilmesi için gerekli teknolojik donanım ve programlardan yararlanılır. İKİNCİ BÖLÜM Merkezin Bölümleri ve Görevleri Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Bölümü Madde 29- Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bölümü, bölüm başkanının sorumluluğunda merkezin çalışma alanının kapsamına göre yeterli sayıda psikolojik danışman, psikolog, psikometrist, eğitim programcısı ve sosyal çalışmacıdan oluşur. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Bölümü Başkanlığının Görevleri Madde 30- Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bölümü başkanlığının görevleri şunlardır: a) Merkezin çalışma alanında yer alan eğitim-öğretim kurumlarının özellik, kademe ve türlerine göre ayrı ayrı olarak rehberlik hizmetleri çerçeve programını, önceki uygulama sonuçları ile ilgili eğitim-öğretim kurumlarının da görüşlerini alarak hazırlar. Ders yılı başlamadan en az bir ay önce ilgili eğitim-öğretim kurumlarına ulaştırır. b) Rehberlik ve psikolojik danışma servisleri elemanlarıyla üniversiteler ve ilgili kuruluşlarla iş birliği yaparak öğrencilerin zihinsel, psikolojik ve sosyal bakımlardan dengeli ve sağlıklı bir şekilde kapasitelerini geliştirmeleri, yapıcı ve yaratıcı olmaları, özelliklerini tanımaları ve değerlendirmeleri ile bu yönde meslekî ve eğitsel rehberlikte bulunulması için grup rehberlik etkinliklerine yönelik programları hazırlar ve uygulanmasında okullara gerekli yardımlarda bulunur. c) Eğitim kurumlarının rehberlik ve psikolojik danışma servislerinden gelen öğrenciler ile çeşitli kurum ve kuruluşlardan gönderilen veya bireysel olarak merkeze başvuran bireyleri kabul eder, dosya açar ve gerekli psikolojik yardım hizmetini verir. d) Bölümün hizmetleri kapsamında yardım talebinde bulunanlara ilişkin çeşitli psikolojik, sosyal ve diğer ilgili bilgileri olabildiğince ilk ellerden sağlar, verilecek hizmetin niteliğine göre çeşitli psikolojik ölçme araçlarını bilimsel standartlarına göre uygular. e) Psikolojik yardım hizmeti verilenlerin aile, okul, arkadaş gibi sosyal çevresiyle olan ilişkilerinin değerlendirilmesi de yapılır. f) Bölüme başvuran ve hizmet verilen öğrenci veya bireylere ilişkin gerekli bilgi ve kayıtları içeren bir danışan dosyası bilimsel standartlara uygun olarak tutulur. 76

77 g) Toplanan bilgiler ile yapılacak inceleme sonucunda, başvurana verilecek rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerine ilişkin değerlendirme yapılır ve karara varılır. h) Değerlendirme sonucuna göre öğrenci veya bireyin gereksinimi olan rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri verilir, bireysel veya grupla psikolojik danışma hizmeti gereken durumlarda mesleki formasyonu bu hizmeti vermeye uygun eleman varsa hizmet verilir. Uzman eleman yoksa başvuranın ilgili kurumlara sevki yapılır. ı) Hizmet verilen öğrenci ve bireylerle ilgili olarak merkez dışına verilecek bilgilerde bireyi ve aileyi olumsuz etkileyebilecek, yanlış anlaşılmalara yol açabilecek beyan ve yorumlardan kaçınılır. i) Çalışma alanı kapsamında bulunan eğitim kurumları dahilinde yönlendirmeye ilişkin rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini, servisler ile ilgili kurum ve kuruluşların da görüşlerini alarak plânlar, yürütülmesi için gerekli eş güdümü sağlar. j) Bölümün görevlerine ilişkin konularda çevrenin gereksinimlerini belirlemek, hizmetleri geliştirmek, niteliği ve verimi artırmak için araştırmalar yapar, bunların sonuçlarından yararlanır, yetkili ve ilgililerine iletir. k) Öğrencilerin yönelebilecekleri üst öğrenim kurumları, iş alanları ve mesleklere ilişkin bilgileri kapsayacak, onların çeşitli alanlardaki gelişimlerini destekleyecek yayınlar hazırlar ve eğitim-öğretim kurumlarına ulaştırır. l) Eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerini program dahilinde ziyaret eder, hizmetle ilgili konularda servis elemanları ve okul yönetimine rehberlikte bulunur, gereksinim ve sorunları belirleyerek çözümü için gerekli konuları bölüm başkanına bildirir. m) Eğitim-öğretim kurumlarından gönderilen yıllık çalışma programı ile çalışma raporunu inceler, değerlendirir ve sonuçlarını raporlaştırarak bölüm başkanına verir ve değerlendirme sonucunda belirlenen konuları rehberlik ve psikolojik danışma servislerine bildirir. n) Görev bölgesindeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisleri elemanlarıyla gerekli durum ve ilgili konularda toplantılar düzenler, toplantı sonunda belirlenen hususlarla ilgili gerekli önlemleri alır ve sonuçlarını izler. o) Hizmetlerde kullanılacak psikolojik ölçme araçları ile diğer araç ve tekniklerin tespiti, çoğaltımı, sağlanması, geliştirilmesi ve servislere dağıtımı için il düzeyinde yapılabilecek çalışmaları plânlar, yürütür ve sonuçlandırır. p) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servis elemanları, okul yöneticileri, sınıf öğretmenleri için psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri alanındaki görevleri ile ilgili uygulamalara ilişkin bilgi ve becerilerini artırıcı konferans, panel gibi toplantılarla çeşitli hizmet içi eğitim etkinlikleri düzenler. Gerektiğinde üniversite ve ilgili kuruluşlardan eleman sağlar. Söz konusu etkinlikler ailelere yönelik olarak da düzenlenir. r) Bölümün hizmetleriyle ilgili bilimsel gelişmeleri izler ve uygulamalarda yararlanır. Bölüm hizmetlerinin yürütülmesinde yeterli sayıda personel bulunmadığında gerekli atamalar yapılıncaya kadar bölüm elemanları meslekî formasyonlarına ve niteliklerine en yakın hizmetlerin yürütülmesinde görevlendirilir. Psikolojik danışman bulunmayan eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonunun toplantılarına gerektiğinde bölümden ilgili bir uzman katılır. 77

78 Özel Eğitim Hizmetleri Bölümü Başkanlığı Madde 31- Özel eğitim hizmetleri bölümü, bölüm başkanının sorumluluğunda merkezin hizmet verdiği çalışma alanının kapsamına göre yeterli sayıda çeşitli branşlarda özel eğitimci, psikolog, psikometrist, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, sosyal çalışmacı ve psikolojik danışmanlardan oluşur. Özel Eğitim Hizmetleri Bölümü Başkanlığının Görevleri Madde 32- Özel eğitim hizmetleri bölümü başkanlığının görevleri şunlardır: a) Özel eğitim gerektiren bireylerin tespiti amacıyla yapılacak taramalarda yer alır. b) Aile, okul, sağlık kuruluşları, adlî ve diğer kurumlardan; zihin, duygu ve sosyal yönden uyumsuzluk, gelişimdeki gerilik, öğrenme güçlüğü ve okul başarısızlığı, çeşitli bedensel engeller gibi nedenlerle gönderilen danışanları kabul eder, dosya açar, gerekli hizmeti verir. c) Özel eğitim gerektiren çocukların tanılanması sürecinde gerekli her türlü hizmeti verir. d) Özel eğitimde, ailelere yönelik çeşitli bilgilendirme ile rehberlik program ve çalışmalarını ilgili birim ve kurumların iş birliğiyle plânlar, uygular, değerlendirir ve izler. e) Özel eğitim kurumları ile kaynaştırma programı uygulayan okulların rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servislerine yönetici ile öğretmenlerine özel eğitimde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri konusunda gerekli destek hizmeti verir. f) Merkezin görev bölgesinde özel eğitim gerektiren öğrencilerin üst öğrenim kurumları ve mesleğe yönelmeleri konusunda gerekli çalışmaları ve eş güdümü sağlar. g) Özel eğitim gerektiren çocukların gelişimlerini destekleyici nitelikte bireysel veya grupla çeşitli özel eğitim uygulamaları yapar. h) Özel eğitim kurumları ile kaynaştırma programı uygulayan okulların rehberlik ve psikolojik danışma servislerince, engelli öğrencilere yönelik verilen rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerine ilişkin program ve çalışmaları inceler, izler, değerlendirir. ı) Bölüm çalışmalarıyla ilgili konularda özel eğitim kurumları ve kaynaştırma programı uygulayan okulların personeline yönelik olarak onların bilgi ve becerilerini artırıcı konferans, panel gibi toplantılar ile çeşitli hizmet içi eğitim etkinlikleri düzenler. Gerektiğinde üniversite ve ilgili kuruluşlardan eleman sağlar. i) Hizmet verilen öğrenci ve bireylerle ilgili olarak merkez dışına verilecek bilgilerde kişiyi ve aileyi olumsuz etkileyebilecek, yanlış anlaşılmalara yol açabilecek beyan ve yorumlardan kaçınır. j) Bölümün görevlerine ilişkin konularda çevrenin gereksinimlerini belirlemek, hizmetleri geliştirmek, niteliği ve verimi artırmak için araştırmalar yapar, bunların sonuçlarından yararlanır, yetkili ve ilgililerine iletir. k) Bölüm etkinliklerinde kullanılacak psikolojik ölçme araçları ile diğer araç ve tekniklerin belirlenmesi, sağlanması ve geliştirilmesi için il içinde yapılabilecek çalışmaları plânlar, yürütür ve sonuçlandırır. l) Özel eğitim gerektiren öğrencilerin kendilerine, ailelerine ve eğitim kurumlarına yönelik, onların gelişmelerini destekleyecek yayınlar hazırlar ve ilgililere ulaştırır. m) Bölüm hizmetleriyle ilgili bilimsel gelişmeleri izler, bunlardan uygulamalarda yararlanır. Bölüm hizmetlerinin yürütülmesinde yeterli sayıda personel bulunmadığında, gerekli atamalar yapılıncaya kadar bölüm elemanları, meslekî formasyonlarına ve niteliklerine en yakın hizmetlerin yürütülmesinde görevlendirilir. 78

79 Merkez Komisyonu Madde 33- Merkez komisyonu; yönetici, bölüm başkanları, uzman personel ve psikolojik danışmanların tamamından oluşur. Merkez çalışmalarının bütünlük içinde yürütülmesi ve eşgüdümüyle koordinasyonuyla ilgili konuları görüşmek üzere yılda en az iki kez müdürün başkanlığında toplanır. Merkez Komisyonunun Görevleri Madde 34- Merkez komisyonunun görevleri şunlardır: a) Merkezin bölüm çalışmalarını programına göre değerlendirir, gelecek yıla ait bölüm çalışma programlarını inceleyerek karara bağlar. b) Merkezin rehberlik ve psikolojik danışma, özel eğitim hizmetleri ile eğitim-öğretim kurumlarındaki bu hizmetlerin geliştirilmesi için gerekli çalışmaları, gereksinimleri belirler ve önlemleri karara bağlar. Merkez Kitaplığı Madde 35- Merkezde alanla ilgili yayınların bulunduğu bir kitaplık oluşturulur. Bu kitaplığa, hizmetlerde yararlanılması amacıyla rehberlik ve psikolojik danışma, özel eğitim ve diğer ilgili konularda temel kaynaklar ve alanla ilgili yeni yayınlar sağlanır. Gerektiğinde kitaplıkta bilgisayar teknolojisi ve ağlarından yararlanılır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Uzmanların Görevleri Psikolojik Danışmanın Görevleri Madde 36- Merkezde görevli psikolojik danışman aşağıdaki görevleri yapar: a) Öğrencilerin veya bireylerin kendilerini ilgileri, yetenekleri, meslekî değerleri gibi yönleriyle tanımalarına, meslekler hakkında bilgi edinmelerine, kendi özelliklerine hangi mesleklerin uygun olduğunu fark etmelerine, çevreleri ile olumlu ilişkiler ve daha verimli çalışma alışkanlıkları geliştirebilmelerine, eğitimle ilgili sorunlarını ve güçlüklerini giderebilmelerine yönelik psikolojik yardım hizmetlerini verir. Bu öğrenciler veya bireyler için gerekli resmî işlemleri yapar. b) Çalışma alanında yer alan eğitim-öğretim kurumlarının özellik, kademe, türlerine göre ayrı olmak üzere çerçeve programı ve etkinlik programlarının hazırlanmasına ilişkin çalışmaları organize eder ve bu çalışmalara katılır. Bu çalışmanın ön hazırlığı olarak kurumdaki önceki uygulama sonuçları, kurumun özellikleri ve çeşitli boyutları incelenir. c) Psikolojik ölçme araçlarını standartlarına uygun olarak uygular, değerlendirir, sonucunda gerekli rehberlik hizmetini verir. d) Rehberlik ve psikolojik danışma servislerine yönelik olarak yöneltme kapsamındaki çalışmaları organize eder, düzenlenmiş çalışmalara katılır ve bu çalışmalar doğrultusunda çeşitli yayınlar hazırlar. e) Rehberlik ve psikolojik danışma servislerinin ihtiyaç ve sorunlarını belirlemeye yönelik çalışmaları yürütür. 79

80 f) Eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerinden gelen çalışma rapor ve programlarını inceler, değerlendirir ve değerlendirme sonuçlarını genel bir rapor haline getirir. Bu rapora bölümündeki elemanların görüş ve önerilerini de ekleyerek Bölüm Başkanına iletir. g) Hizmetlerle ilgili çeşitli araştırma-geliştirme çalışmalarına katılır. h) Eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerinde görev yapan psikolojik danışmanlara, verilecek hizmetlere ilişkin rehberlikte bulunur. ı) Psikolojik danışmanı bulunmayan okullar öncelikli olmak üzere okulların ve öğrencilerin gereksinimleri doğrultusunda yöneticilere, öğretmenlere, gerekli durumlarda ailelere yönelik toplantı, panel ve konferans gibi etkinlikler düzenler, gerekli hizmet içi eğitim etkinliklerini önerir. i) Alanla ve bölümün hizmetleriyle ilgili bilimsel gelişmeleri izler, uygulamalarında bu gelişmelerden yararlanır. j) Merkezde diğer meslek elemanlarıyla ekip çalışması yapar ve görevlerine ilişkin kayıtları usulüne uygun şekilde tutar. k) Merkez müdürünün vereceği hizmetle ilgili diğer görevleri yapar. Psikologun Görevleri Madde 37- Merkezde görevli psikolog aşağıdaki görevleri yapar: a) Atipik özellikleri, uyum güçlükleri, sorunları veya özürleri bakımından incelenmesi ve tanınması gereken danışanlar için tanılama çalışması yapar. b) Bu çalışmalar için gerekli psikolojik ölçmeleri yapar, yöntem ve teknikleri kullanır ve bunların sonuçlarını değerlendirir. c) Danışanlara kendi alanı ile ilgili olan psikolojik yardımları verir, gerekli terapi çalışmalarını yürütür. d) Gerektiğinde danışanları çevrede psikolojik yardım veren başka kurum ve kuruluşlara yönlendirir. e) Çevrede ve okullarda alanıyla ilgili araştırmalar yapar veya yapılanlara katılır. Sonuçları, önerileriyle birlikte ilgililere iletir. f) Alanı ve bölümünün hizmetleriyle ilgili bilimsel gelişmeleri izler, uygulamalarında bunlardan yararlanır. g) Merkezdeki diğer meslek elemanlarıyla ekip çalışması yapar ve görevlerine ilişkin gerekli kayıtları usulüne uygun şekilde tutar. h) Merkez müdürünün vereceği hizmetle ilgili diğer görevleri yapar. Psikometristin Görevleri Madde 38- Merkezde görevli psikometrist aşağıdaki görevleri yapar: a) Merkezin ve bulunduğu bölümün hizmetlerinin gerektirdiği psikolojik ölçme araçlarına ilişkin olarak ihtiyaçlarını belirler. b) Hizmetlerde ihtiyaç duyulan psikolojik ölçme araçlarının yerel olanaklara göre geliştirilmesi ve uyarlanmasıyla ilgili çalışmalar yapar. Gerektiğinde çalışmalar için bölgede bir ekip oluşturulmasına yönelik olarak yönetime önerilerini bildirir. Bu ekibin çalışmalarına katılır ve çalışmaları organize eder. c) Hizmetlerde kullanılan mevcut psikolojik ölçme araçlarının geçerlik, güvenirlik gibi niteliklerini izler, normlarını sağlar, gerekli düzenleme ve düzeltme çalışmalarını yürütür. d) Gerektiğinde merkezde ve bölümündeki inceleme veya tanılama amacıyla yapılan ölçme aracı uygulamalarına katılır. e) Psikolojik ölçme araçlarından elde edilen verileri işlemek için istatistiksel teknikler geliştirir. 80

81 f) Hizmet bölgesindeki psikolojik ölçme araçlarıyla ilgili hizmet içi eğitim etkinliklerine katılır veya gerektiğinde organize eder. g) Yönlendirmede rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin düzenlenmesi ve yürütülmesine ilişkin psikometrik çalışmaları yürütür veya ilgili çalışmalara katılır. h) Bölümünün hizmetleri ve psikolojik ölçme araçlarına ilişkin bilimsel gelişmeleri izler ve çalışmalarında bunlardan yararlanır. ı) Merkezdeki diğer meslek elemanlarıyla ekip çalışması yapar ve görevlerine ilişkin kayıtları usulüne uygun şekilde tutar. i) Merkez müdürünün vereceği, hizmetle ilgili diğer görevleri yapar. Eğitim Programcısının Görevleri Madde 39- Merkezde görevli eğitim programcısı aşağıdaki görevleri yapar: a) Merkezin hizmet alanında kullanılan mevcut rehberlik programlarını amaç, içerik, uygulama ve kullanılan araç ve gerecin uygunluğu gibi yönlerden sürekli olarak izler, değerlendirir ve sonuçlarını merkezdeki ilgili uzmanlara ve eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerine iletir. b) Çeşitli rehberlik programlarını (mevcut olan, hizmet alanında gereksinim duyulan, öğrencilere ve ailelere yönelik programlar ile ilgili personel için gerekli hizmet içi eğitim programları) ilgili alan uzmanlarıyla birlikte geliştirir. c) Okul veya öğretim programlarıyla ilgili çalışmalara, yönlendirme ve yönlendirmedeki rehberlik hizmetleri açısından katılır. d) Programların uygulanması sırasında ortaya çıkan sorunları araştırır, değerlendirir ve sonuçları merkez müdürüne iletir. e) Merkezin rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerine ilişkin plânlamalarını yapar ve bu hizmetler açısından hizmet alanının gereksinimlerinin belirlenmesine ilişkin inceleme ve araştırmalara katılır. f) Alan ve bölümün hizmetlerine ilişkin bilimsel gelişmeleri izler ve çalışmalarında bunlardan yararlanır. g) Merkezdeki diğer meslek elemanlarıyla ekip çalışması yapar ve görevlerine ilişkin kayıtları usulüne uygun şekilde tutar. h) Merkez müdürünün vereceği, hizmetle ilgili diğer görevleri yapar. Sosyal Çalışmacının Görevleri Madde 40- Merkezde görevli sosyal çalışmacı aşağıdaki görevleri yapar: a) Merkeze yapılan başvurular üzerine öğrenci, aileler ve diğer ilgililerle görüşme yapar, gerekli bilgileri toplar. b) Merkeze gelen öğrenci veya bireyleri aile yapısı, fizikî-sosyal gelişim, çocuk-aile ilişkisi, eğitim, çevreye uyum gibi çeşitli değişkenlere göre inceler, bilgileri değerlendirir. Çeşitli sosyal çalışma tekniklerini kullanarak problemlerin çözülmesine yardımcı olur. c) Merkeze gelen öğrenci veya bireylerin sosyal ve ekonomik durumlarına göre çevrede yararlanabilecekleri eğitsel ve sosyal hizmet olanaklarını araştırır, tanıtır. d) Hizmetlere ilişkin konferans, gezi, seminer, grup toplantısı gibi sosyal etkinlikleri organize eder. 81

82 e) Hizmet alanında toplumun ekonomik, sosyal, kültürel ve benzeri özelliklerinin ve gereksinimlerinin belirlenmesine ilişkin araştırmalar yapar, bunları hizmetlerde yararlanılmak üzere ilgililere iletir ve bu düzenleme çalışmalarına alanıyla ilgili konularda katılır. f) Merkezin tanıtılması ve diğer kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapılması yönünde çalışmalarda bulunur. g) Alan ve bölümünün hizmetleriyle ilgili bilimsel gelişmeleri izler, çalışmalarında bunlardan yararlanır. h) Merkezdeki diğer meslek elemanlarıyla ekip çalışması yapar ve görevlerine ilişkin kayıtları usulüne uygun şekilde tutar. ı) Merkez müdürünün vereceği, hizmetle ilgili diğer görevleri yapar. Özel Eğitimcinin Görevleri Madde 41- Merkezde görevli özel eğitimci aşağıdaki görevleri yapar. Uzmanlık alanı olan özür grubunda: a) Danışanların, ayırıcı tanılama çalışmalarına katılır. b) Danışanların eğitimlerini ve gelişimlerini sürdürmeleri için gerekli olan becerilerin kazandırılmasına ilişkin eğitsel terapi çalışmalarını bireysel ve grup etkinlikleri şeklinde yürütür. c) Değerlendirme sonuçlarına göre, sürdürülen eğitim uygulamaları ve bireydeki gelişmeler konusunda; danışanın kendisine, ailesine ve öğretmenlerine bilgi verir. Sağlanan gelişmelerin okul, aile ve diğer ortamlarda sürekliliği bakımından gerekli eş güdümü sağlar. d) Danışanların özürleri, kişilik yapıları, gelişim özellikleri ile ilgi ve yeteneklerine uygun bireysel ya da grup eğitsel programları hazırlar, uygular, geliştirir ve sonuçlarını değerlendirir. e) Bu programların uygulanabilmesi için uygun fizikî ortam ile araç-gereç gereksinimini belirler ve yönetime iletir. f) Yürütülen etkinliklerin çocukların gelişimlerine olan katkılarını değerlendirir ve danışanı sürekli izleyerek gelişim durumlarını belli aralıklarla kaydeder. g) Danışanların eğitsel ve meslekî yönlendirilmelerinde; özür türü ve özelliklerine uygun kararlar alınabilmesi için diğer alan uzmanlarıyla iş birliği yapar. h) Ailelere, öğretmenlere ve öğrencilere, özel eğitim yöntem ve teknikleri ile eğitim materyalleri ve bunların sınıf ve ev ortamında amaca uygun olarak kullanılması konularında bilgi verir. ı) Özel eğitime ilişkin bilimsel gelişmeleri izler ve çalışmalarında bunlardan yararlanır. i) Çalışmalarını merkezdeki diğer uzman elemanlarla ekip çalışması içerisinde yürütür ve görevine ilişkin kayıtları usulüne uygun tutar. j) Merkez müdürünün vereceği, hizmetle ilgili diğer görevleri yapar. Çocuk Gelişimi ve Eğitimcisinin Görevleri Madde 42- Merkezde görevli çocuk gelişimi ve eğitimcisi aşağıdaki görevleri yapar: a) Danışanları fizikî, zihinsel ve sosyal gelişim bakımından inceler, danışanların yaş düzeylerine uygun gelişimlerini değerlendirir. b) Danışanların gelişim özelliklerine göre eğitsel terapi çalışmalarına, gelişimi değerlendirme yönünden destek olur. c) Danışanın gelişimi ve eğitimini izler, beklenen gelişimi gösteremeyen çocuklar için ilgili meslek elemanlarıyla iş birliği yapar. 82

83 d) Alanı ile ilgili konularda ailelere ve öğretmenlere rehberlik eder. Çocuk gelişimi ve eğitimi ile ilgili broşür, kitapçık hazırlama çalışmalarına katılır. e) Çeşitli gelişim ölçeklerinin geliştirilmesi çalışmalarına katılır. f) Alanıyla ilgili araştırma ve inceleme yapar, gelişmeleri izler, bunlardan görevlerinde yararlanır. g) Merkezdeki diğer meslek elemanlarıyla ekip çalışması yapar ve görevlerine ilişkin kayıtları usulüne uygun şekilde tutar. h) Merkez müdürünün vereceği, hizmetle ilgili diğer görevleri yapar. BEŞİNCİ KISIM Eğitim-Öğretim Kurumlarında Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri BİRİNCİ BÖLÜM Servisin Kuruluşu ve Okul Yönetimi Rehberlik ve Psikolojik Danışma Servislerinin Kuruluşu Madde 43- Resmî ve özel eğitim-öğretim kurumlarında rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini yürütmek üzere, rehberlik ve psikolojik danışma servisi kurulur. Bu servise öğrenci sayısına göre yeterli eleman atanır. Hizmetin özellikleri açısından uygun fizikî ortam ve gerekli donatım sağlanır. Madde 44- Rehberlik ve psikolojik danışma servisi rehberlik ve araştırma merkeziyle koordineli çalışır. Psikolojik danışmanı bulunmayan eğitim-öğretim kurumları sınıf rehber öğretmenliğine ilişkin rehberlik hizmetleri kapsamında, yürütme kurulu aracılığıyla rehberlik ve araştırma merkezleriyle iş birliği içinde çalışır. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yürütme Komisyonu Madde 45- Her eğitim-öğretim kurumunda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin plânlanması, eş güdümün ve kurum içindeki iş birliğinin sağlanması amacıyla rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu oluşturulur. Bu komisyon, ders yılında birinci ve ikinci dönemin başladığı ilk ay ile ders yılının tamamlandığı son ay içerisinde olmak üzere, yılda en az üç defa toplanır. Ayrıca ders yılı içinde gerektiğinde okul müdürünün uygun gördüğü tarihlerde de toplanabilir. Rehberlik ve psikolojik danışma servisindeki psikolojik danışmanlar bu komisyonun sürekli üyesidir. Diğer üyeler her ders yılı başında öğretmenler kurulunda yeniden belirlenir. Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu okul müdürünün başkanlığında aşağıdaki üyelerden oluşturulur: a) Müdür yardımcıları. b) Rehberlik ve psikolojik danışma servisi psikolojik danışmanları. 83

84 c) Sınıf rehber öğretmenlerinden her sınıf seviyesinden seçilecek en az birer temsilci. d) Disiplin kurulundan bir temsilci. e) Okul-aile birliği ve okul koruma derneğinden birer temsilci. f) Okul öğrenci temsilcisi. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yürütme Komisyonunun Görevleri Madde 46- Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu aşağıdaki görevleri yapar : a) Rehberlik ve psikolojik danışma servisince hazırlanan yıllık program ve yürütme plânını inceler, bu konudaki görüşlerini bildirir. Uygulanması için gerekli önlemleri karara bağlar. b) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yürütülmesi sırasında hizmetlere ilişkin çalışmaları ve ortaya çıkan sorunları inceler, değerlendirir ve bunların çözümüne ilişkin önlemleri belirler. c) Eğitim ortamında; öğrenciler, aileler, yöneticiler, öğretmenler ve psikolojik danışmanlar arasında sağlıklı ve uyumlu ilişkiler kurulabilmesi için gerekli önlemleri görüşür ve yapılacak çalışmaları belirler. d) Yönlendirmeye ilişkin eğitsel ve meslekî rehberlik çalışmalarında ve öğrencileri yönlendirmede, okuldaki eğitim-öğretim etkinlikleri ile eğitsel etkinliklerden karşılıklı olarak yararlanılabilmesi için gerekli önlemleri ve çalışmaları belirler. e) Yapılacak çalışmalarda birey, aile, ilgili kurum-kuruluşlara yönelik iletişim ve iş birliğine ilişkin önlemleri belirler. Psikolojik danışmanı bulunmayan eğitim-öğretim kurumlarında gerektiğinde rehberlik ve araştırma merkezinden bir uzmanın bu komisyona katılması sağlanır. Okul Müdürünün Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerine İlişkin Görevleri Madde 47- Okul müdürü aşağıdaki görevleri yapar: a) Okulda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin sağlıklı şekilde yürütülebilmesi için, hizmetin gerektirdiği fiziksel şartları ve uygun çalışma ortamını hazırlar, kullanılacak araç ve gereci sağlar. b) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonunu kurar, bu komisyona başkanlık eder. c) Okulun rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili yıllık program ve yürütme plânının hazırlanmasını sağlar ve uygulanmasını izler. d) Okulun psikolojik danışman ihtiyacını, öğrenci sayısını ve bu sayıdaki artışı dikkate alarak belirler ve bulunduğu il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünün ilgili bölümüne bildirir. e) Okulda birden fazla psikolojik danışman varsa birini koordinatör olarak görevlendirir. f) Rehberlik ve psikolojik danışma servisinde birden fazla psikolojik danışman olması hâlinde; program, plânlama, araştırma gibi birlikte yapılması gereken görevler dışında, hizmetlerin yürütülmesinde öğrenci sayıları, sınıflar, meslekî formasyon ve özel beceriler gibi ölçütlere göre gerektiğinde psikolojik danışmanlar arasında iş bölümü yapar. Ancak bu iş bölümünün dengeli olmasına ve hizmetlerin gerektirdiği eş güdüm ve bütünlüğü zedelememesine dikkat eder. g) Rehberlik ve psikolojik danışma servisiyle iş birliği yaparak okuldaki öğretmenleri her sınıfa bir sınıf rehber öğretmeni olmak üzere görevlendirir. Zorunlu olmadıkça sınıf rehber öğretmenlerini sınıftaki öğrencilerin mezuniyetine kadar değiştirmez ve sınıf rehber öğretmenlerini bir zorunluluk bulunmadıkça yönetim işlerinde görevlendirmez. 84

85 h) Okuldaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin ve bu konudaki programın verimli ve düzenli bir biçimde yürütülmesi için psikolojik danışman, sınıf rehber öğretmenleri, öğrenciler ve veliler arasında eş güdümü sağlamak için gerekli özeni gösterir. ı) Öğrencileri yönlendirme çalışmalarında rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisi elemanları, öğrenciler, veliler, sınıf rehber öğretmenleri, branş öğretmenleri ve diğer yöneticiler arasında iş birliği ve organizasyon ile değerlendirme sonuçlarının bir bütünlük içinde kayıtlarının tutulmasını sağlar. i) Başka eğitim-öğretim kurumlarından gelen öğrencilerin gelişim dosyalarını, geldikleri eğitim kurumlarından ister ve rehberlik ve psikolojik danışma servisine iletir. j) Rehberlik ve psikolojik danışma servisince hazırlanan program ile yürütme plânının birer örneğini ders yılının başladığı ilk ay içerisinde, yıl sonu çalışma raporunun bir örneğini ise ders yılının tamamlandığı ay içerisinde bağlı bulunduğu rehberlik ve araştırma merkezine gönderir. Müdür Yardımcılarının Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerine İlişkin Görevleri Madde 48- Okul müdür yardımcıları aşağıdaki görevleri yapar: a) Sorumlu olduğu sınıflardaki öğrencilere ilişkin sorunları ve bu öğrencilerle ilgili gerekli bilgi ve belgeleri rehberlik ve psikolojik danışma servisine iletir. b) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu toplantılarına katılır. c) Okul müdürünün vereceği rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleriyle ilgili diğer görevleri yapar. İKİNCİ BÖLÜM Servisin Elemanları Koordinatör Psikolojik Danışmanın Görevleri Madde 49- Koordinatör psikolojik danışman aşağıdaki görevleri yapar: a) Rehberlik ve psikolojik danışma servisi ile okul yönetimi arasındaki koordinasyonu sağlar. b) Rehberlik ve psikolojik danışma servisinin hazırladığı okulun rehberlik programlarını ve çalışma raporlarını onaylanmak ve birer örneğini rehberlik ve araştırma merkezine gönderilmek üzere okul müdürüne iletir. c) Uygulanan rehberlik programları, gerçekleştirilen ve yapılacak olan rehberlik etkinliklerine ilişkin olarak öğretmenler kuruluna bilgi verir. d) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri etkinliklerine servis elemanı olarak fiilen katılır. Psikolojik Danışmanın Görevleri Madde 50- Psikolojik danışman aşağıdaki görevleri yapar: a) İl çerçeve programını temel alarak okulunun rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri programını sınıf düzeylerine, okulun türüne ve öğrencilerin ihtiyaçlarına göre hazırlar. b) Rehberlik programının ilgili kısmının uygulanmasında sınıf öğretmenlerine rehberlik eder. c) Okulunun tür ve özelliklerine göre gerekli eğitsel ve meslekî rehberlik etkinliklerini plânlar, programlaştırarak uygular veya uygulanmasına rehberlik eder. d) Bireysel rehberlik hizmetlerini alanın ilke ve standartlarına uygun biçimde yürütür. e) Eğitsel, meslekî ve bireysel rehberlik çalışmaları için öğrencilere yönelik olarak bireyi tanıma etkinliklerini yürütür. 85

86 f) Bireysel rehberlik hizmetleri kapsamında formasyonu uygunsa psikolojik danışma yapar. g) Sınıflarda yürütülen eğitsel ve meslekî rehberlik etkinliklerinden, uygulanması rehberlik ve psikolojik danışma alanında özel bilgi ve beceri gerektirenleri uygular. h) Okul içinde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleriyle ilgili konularda araştırmalar yapar, bunların sonuçlarından yararlanılmasını sağlar. ı) Öğrencinin mezun olacağı dönemde, okuldaki tüm eğitim-öğretim sürecindeki gelişimini, yönlendirilmesi açısından önemli özelliklerini ve bu konudaki önerilerini içeren bir değerlendirme raporunu sınıf rehber öğretmeni, veli, öğrenci ve okul yönetiminin iş birliğiyle hazırlar. Bu raporun aslını öğrenci gelişim dosyasına koyar, bir örneğini de öğrenciye veya velisine verir. i) Eğitim-öğretim kurumundaki seçmeli derslerin konulmasında çevre koşulları, okulun olanakları, öğretmen sayısı ve branşı da gözetilerek yeni seçmeli derslere ilişkin araştırma yapar, bu derslerin zümre öğretmenlerince gerçekleştirilecek program çalışmalarında alanı ile ilgili görüşlerini bildirir. j) Okulda özel eğitim gerektiren öğrenci varsa veya kaynaştırma eğitimi sürdürülüyorsa, bu kapsamdaki öğrencilere ve ailelerine gerekli rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini rehberlik ve araştırma merkezinin iş birliğiyle verir. k) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerine ilişkin öğrenci gelişim dosyalarını ve diğer gerekli kayıtları tutar, ilgili yazışmaları hazırlar ve istenen raporları düzenler. l) Okula bir alt öğrenim kademesinden veya nakil yoluyla gelen öğrencilerin gelişim dosyalarını inceler, sınıf rehber öğretmeniyle iş birliği içinde değerlendirir. m) Gerektiğinde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde kullanılacak ölçme araçları, doküman ve kaynakları hazırlama ve geliştirme çalışmalarına katılır. n) Öğrencilerin ilgi, yetenek ve akademik başarıları doğrultusunda eğitsel kollara yöneltilmesi konusunda branş ve sınıf rehber öğretmenine bilgi verir ve iş birliği yapar. o) Ailelere, öğrencilere, sınıf rehber öğretmenlerine ve gerektiğinde diğer okul personeline yönelik hizmet alanına uygun toplantı, konferans ve panel gibi etkinlikler düzenler. p) Okulda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerine ilişkin komisyonlara ve toplantılara katılır, gerekli bilgileri verir, görüşlerini belirtir. r) Orta öğretim kurumlarında Millî Eğitim Bakanlığı Orta öğretim Kurumları Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin ilgili maddesinde belirtilen görevi yapar. s) Ders yılı sonunda bu alanda yapılan çalışmaları değerlendirir, sonuçlarını ve gerekli bilgileri içeren bir rapor hazırlar. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Öğretmenler Sınıf Rehber Öğretmeninin Görevleri Madde 51- Sınıf rehber öğretmeni aşağıdaki görevleri yapar: a) Okulun rehberlik ve psikolojik danışma programı çerçevesinde sınıfın yıllık çalışmalarını plânlar ve bu plânlamanın bir örneğini rehberlik ve psikolojik danışma servisine verir. b) Rehberlik için ayrılan sürede sınıfa girer. Sınıf rehberlik çalışmaları kapsamında eğitsel ve meslekî rehberlik etkinliklerini, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisinin organizasyonu ve rehberliğinde yürütür. 86

87 c) Sınıfındaki öğrencilerin öğrenci gelişim dosyalarının tutulmasında, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisiyle iş birliği yapar. d) Sınıfa yeni gelen öğrencilerin gelişim dosyalarını rehberlik ve psikolojik danışma servisi ile iş birliği içinde inceler, değerlendirir. e) Çalışmalarda öğrenci hakkında topladığı bilgilerden özel ve kişisel olanların gizliliğini korur. f) Sınıfıyla ilgili çalışmalarını, ihtiyaç ve önerilerini belirten bir raporu ders yılı sonunda ilk hafta içinde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisine iletir. g) Öğrencilerin ilgi, yetenek ve akademik başarıları doğrultusunda eğitsel kollara yöneltilmeleri konusunda psikolojik danışmanla iş birliği yapar. h) Okul müdürünün vereceği, hizmetle ilgili diğer görevleri yapar. İlköğretimde 1'inci sınıftan 5'inci sınıfa kadar olan sınıfları okutan öğretmenler de bu görevleri kendi sınıflarında; üst sınıflardaki sınıf rehber öğretmenleri gibi, öğrencilerinin yaş, gelişim, eğitim durumları, bireysel özellikleri ve gereksinimleri doğrultusunda, rehberlik ve psikolojik danışma servisinin eş güdümünde yürütürler. Diğer Öğretmenler Madde 52- Sınıf rehber öğretmenliği görevi olmayan öğretmenler de gerektiğinde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisinin plânlama ve eş güdümüyle çalışmalara yardımcı olurlar. Okul Müdürünün vereceği, rehberlikle ilgili görevleri yerine getirirler. ALTINCI KISIM Çeşitli Hükümler Yetiştirme Madde 53- Hizmeti geliştirmek ve niteliğini artırmak, rehberlik ve araştırma merkezleri ile eğitim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerindeki elemanların, rehberlik alanındaki görevlerini yürütebilmeleri için gerekli bilgi ve becerileri kazanmalarını sağlamak amacıyla okul müdürleri, sınıf rehber öğretmenleri ve diğer ilgili elemanlar için eğitim ve yetiştirme önlemleri Bakanlıkça alınır. Çalışma Saatleri ve İzinler Madde 54- Rehberlik ve araştırma merkezlerinde görevli uzmanlar ve psikolojik danışmanların çalışma saatleri ve izinleri ile ilgili konular, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 99, 102, 103, 104'üncü maddeleri esaslarına göre düzenlenir. Rehberlik ve psikolojik danışma servislerinde görevli psikolojik danışmanların çalışma süreleri haftalık 30 iş saatidir. Günlük çalışma saatleri eğitim-öğretim kurumunun özellik ve ihtiyaçlarına göre okul müdürlüğünce düzenlenir. Bu elemanlar izin ve tatillerini diğer öğretmenler gibi kullanırlar. Verilemeyecek Görevler Madde 55- Eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerinde görevli psikolojik danışmanlara yönetim, büro işlerinde, ders, nöbet ve sınav gibi rehberlik ve psikolojik danışmadaki hizmet 87

88 alanlarıyla ilişkisiz konularda görev verilemez. Ancak bu durum yönetici olarak atanmalarına engel teşkil etmez. İlk Atama, Yer Değiştirme Suretiyle Atama, Adaylığın Kaldırılması Madde 56- Rehberlik ve araştırma merkezi ve rehberlik ve psikolojik danışma servisi elemanlarının atama ve yer değiştirme suretiyle atamaları yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre yapılır. Resmî eğitim-öğretim kurumlarına atanacak aday psikolojik danışmanlar ilk olarak rehberlik ve araştırma merkezlerinde görevlendirilirler. Adaylıkları burada kaldırıldıktan sonra, eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerine dağıtımları yapılır. Rehberlik ve araştırma merkezlerine yapılacak atama ve görevlendirmelerde, lisansüstü dereceye sahip olma, tercih nedenidir. YEDİNCİ KISIM Kaldırılan Mevzuat, Yürürlük, Yürütme Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat Madde 57- Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren gün ve 2201 Sayılı Tebliğler Dergisi'nde yayımlanan Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği ve ilgili genelgeleri yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlük Madde 58- Bu yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Madde 59- Bu yönetmelik hükümlerini Millî Eğitim Bakanı yürütür. 88

89 Devlet Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığından: tarih ve sayılı Resmî Gazete (Değişiklik: / R.G. : 27169) (Değişiklik: / R.G. : 27305) (Değişiklik: / R.G. : 27619) (Değişiklik: / R.G. : 28360) YÖNETMELİK ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin, Türk Millî Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda, genel ve mesleki eğitim görme haklarından yararlanabilmelerini sağlamaya yönelik usul ve esasları düzenlemektir. Kapsam MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik; özel eğitime ihtiyacı olan bireyler ile onlara doğrudan veya dolaylı olarak sunulacak eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili hükümleri kapsar. Dayanak MADDE 3 (Değişik: /27619 RG) (1) Bu Yönetmelik, 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun 62 nci maddesi, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 16 ncı maddesi, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 99 ve 178 inci maddeleri ve 30/5/1997 tarihli ve 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey: Zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerindeki eksiklikleri nedeniyle öz bakım becerilerinin öğretimi de dahil olmak üzere yaşam boyu süren, yaşamın her alanında tutarlı ve yoğun özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, b) Aile: Özel eğitime ihtiyacı olan bireyin anne, baba ve kardeşleri ya da kanunen bakmakla yükümlü olan kişi veya kurum temsilcisini, c) Atölye: Okul ve kurumlarda eğitim programlarının gerektirdiği uygulamalı derslerde bilgi, beceri ve davranışların kazandırılması amacıyla gerekli donatımı yapılmış eğitim-öğretim, uygulama ve/veya üretim yapılan ortamı, ç) Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını, d) BEP: Bireyselleştirilmiş eğitim programını, e) Birden fazla yetersizliği olan birey: Birden fazla alanda görülen yetersizlik nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, f) Bireysel gelişim raporu: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ile akademik disiplin alanlarındaki yeterliliklerine ilişkin değerlendirme sonucunu gösteren raporu, g) Çocuk bakım elemanı: Özel eğitim okul ve kurumlarında öğrencilerin beslenme, temizlik ve tuvalet ihtiyaçlarının karşılanması, onların fiziksel güvenliğinin sağlanması ve öğretim materyali hazırlanmasında öğretmene yardımcı olan kişiyi, ğ) Çok ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey: Bireyin zihinsel yetersizliği yanında başka yetersizlikleri bulunması nedeniyle öz bakım, günlük yaşam ve temel akademik becerileri kazanamaması nedeniyle yaşam boyu bakım ve gözetime ihtiyacı olan bireyi, h) Destek eğitim hizmeti: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin tıbbî ve eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunda belirlenen eğitim ihtiyaçları doğrultusunda kendilerine, ailelerine, öğretmenlerine ve okul personeline uzman personel, araç-gereç, eğitim ve danışmanlık hizmetleri sağlamayı, ı) Destek eğitim odası: Kaynaştırma uygulamaları yoluyla eğitimlerine devam eden öğrenciler ile üstün yetenekli öğrencilere ihtiyaç duydukları alanlarda destek eğitim hizmetleri verilmesi için düzenlenmiş ortamı, i) Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan birey: Yaşına ve gelişim seviyesine uygun olmayan dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtilerini en az iki ortamda ve altı 89

90 ay süreyle gösteren, bu özellikleri yedi yaşından önce ortaya çıkan, özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, j) Dil ve konuşma güçlüğü olan birey: Dili kullanma, konuşmayı edinme ve iletişimdeki güçlük nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, k) Duygusal ve davranış bozukluğu olan birey: Yaşına uygun olmayan sosyal ve kültürel normlardan farklı duygusal tepki ve davranışlar göstermesi nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, l) En az sınırlandırılmış eğitim ortamı: Özel eğitime ihtiyacı olan bireyin; toplumla bütünleşmesini sağlamaya yönelik sosyal, öz bakım, dil ve iletişim alanlarındaki davranışlar ile düzeyine uygun akademik ve mesleki bilgi ve becerileri kazandırmak amacıyla destek eğitim hizmetlerinin de verildiği ve mümkün olduğunca yetersizliği olmayan akranlarıyla bir arada olmasını sağlayan en uygun eğitim ortamını, m) (Değişik /28360 R.G.) Genel Müdürlük: Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünü, n) Gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen (gezici öğretmen): Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için evde, hastanede, okul ve kurumlarda eğitim ve destek eğitim hizmetlerini yürütmekle görevlendirilen görme, işitme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmenini, o) Görme yetersizliği olan birey: Görme gücünün kısmen ya da tamamen kaybından dolayı özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, ö) Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey: Zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerinde hafif düzeydeki yetersizliği nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine sınırlı düzeyde ihtiyaç duyan bireyi, p) İşitme yetersizliği olan birey: İşitme duyarlılığının kısmen veya tamamen kaybından dolayı konuşmayı edinmede, dili kullanma ve iletişimde yaşadığı güçlükler nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, r) (Yürürlükten kaldırılmıştır /28360 R.G.) s) (Yürürlükten kaldırılmıştır /28360 R.G.) ş) Orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey: Zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerindeki sınırlılık nedeniyle temel akademik, günlük yaşam ve iş becerilerinin kazanılmasında özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine yoğun şekilde ihtiyaç duyan bireyi, t) Ortopedik yetersizliği olan birey: Hastalıklar, kazalar ve genetik problemlere bağlı olarak kas, iskelet ve eklemlerin işlevlerini yerine getirememesi sonucunda meydana gelen hareket ile ilgili yetersizlikler nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, u) Otistik birey: Sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim, ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, ü) Özel eğitim okul ve kurumları: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylere hizmet veren, özel olarak yetiştirilmiş personelin bulunduğu, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemlerin uygulandığı, Bakanlığa bağlı her tür ve kademedeki yatılı ve gündüzlü resmî ve özel okul ve kurumları, v) Özel eğitim sınıfı: Okul ve kurumlarda, durumları ayrı bir sınıfta eğitim görmeyi gerektiren öğrenciler için yetersizlik türü, eğitim performansları ve özelliklerine göre açılan sınıfları, y) Özel eğitim: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri, bu bireylerin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ile akademik disiplin alanlarındaki yeterliliklerine dayalı olarak uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi, z) Özel eğitime ihtiyacı olan birey: Çeşitli nedenlerle bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi, aa) (Değişik /28360 R.G.) Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için zorunlu öğrenim: Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için okul öncesi eğitim döneminde başlayıp ortaöğretim süresini de kapsayan eğitim ve öğretim sürecini, bb) Özel öğrenme güçlüğü olan birey: Dili yazılı ya da sözlü anlamak ve kullanabilmek için gerekli olan bilgi alma süreçlerinin birinde veya birkaçında ortaya çıkan ve dinleme, konuşma, okuma, yazma, heceleme, dikkat yoğunlaştırma ya da matematiksel işlemleri yapma güçlüğü nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, cc) (Değişik /28360 R.G.) RAM: Rehberlik ve Araştırma Merkezini, çç) Serebral palsili birey: Doğum öncesi, doğum sırası veya doğum sonrasında meydana gelen beyin hasarının neden olduğu kas ve sinir sistemi bozukluklarına bağlı motor becerilerde yetersizliğinden dolayı özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, dd) Süreğen hastalığı olan birey: Sürekli ya da uzun süreli bakım ve tedavi gerektiren hastalığı nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi, 90

91 ee) Tanılama: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ile yeterli ve yetersiz yönlerinin, bireysel özelliklerinin ve ilgilerinin belirlenmesi amacıyla tıbbî, psiko-sosyal ve eğitim alanlarında yapılan değerlendirme sürecini, ff) Usta öğretici: Ustalık yeterliğini kazanmış; öğrencilerin/kursiyerlerin kurum, okul ve iş yerindeki eğitiminden sorumlu, mesleki eğitim tekniklerini bilen ve uygulayan, usta öğreticilik belgesine sahip kişiyi, gg) Uzaktan öğretim: Bilişim teknolojileri kullanılarak belirli bir mekândan bağımsız olarak yapılan öğretimi, ğğ) Üstün yetenekli birey: Zekâ, yaratıcılık, sanat, spor, liderlik kapasitesi veya özel akademik alanlarda akranlarına göre yüksek düzeyde performans gösteren bireyi, hh) Veli: Öğrencinin anne/babasını veya kanunî sorumluluğunu üstlenen kişiyi, ıı) Zihinsel yetersizliği olan birey: Zihinsel işlevler bakımından ortalamanın iki standart sapma altında farklılık gösteren, buna bağlı olarak kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerinde eksiklikleri ya da sınırlılıkları olan, bu özellikleri 18 yaşından önceki gelişim döneminde ortaya çıkan ve özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine ihtiyaç duyan bireyi, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Özel Eğitimin Amaçları ve Temel İlkeleri Özel eğitimin amaçları MADDE 5 (1) Özel eğitim, Türk Millî Eğitiminin genel amaç ve temel ilkeleri doğrultusunda, özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin; a) Toplum içindeki rollerini gerçekleştiren, başkaları ile iyi ilişkiler kuran, iş birliği içinde çalışabilen, çevresine uyum sağlayabilen, üretici ve mutlu bir vatandaş olarak yetişmelerini, b) Toplum içinde bağımsız yaşamaları ve kendi kendilerine yeterli bir duruma gelmelerine yönelik temel yaşam becerilerini geliştirmelerini, c) Uygun eğitim programları ile özel yöntem, personel ve araç-gereç kullanarak; eğitim ihtiyaçları, yeterlilikleri, ilgi ve yetenekleri doğrultusunda üst öğrenime, iş ve meslek alanlarına ve hayata hazırlanmalarını, amaçlar. Özel eğitimin temel ilkeleri MADDE 6 (1) Türk Millî Eğitiminin genel amaç ve temel ilkeleri doğrultusunda özel eğitimin temel ilkeleri şunlardır; a) Özel eğitime ihtiyacı olan tüm bireyler; eğitim ihtiyaçları, ilgi, yetenek ve yeterlilikleri doğrultusunda ve ölçüsünde özel eğitim hizmetlerinden yararlandırılır. b) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitimine erken yaşta başlanır. c) Özel eğitim hizmetleri, özel eğitime ihtiyacı olan bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduğu kadar ayırmadan planlanır ve yürütülür. ç) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin, eğitim performansları dikkate alınarak, amaç, içerik ve öğretim süreçlerinde ve değerlendirmede uyarlamalar yapılarak, akranları ile birlikte eğitilmelerine öncelik verilir. d) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin her tür ve kademedeki eğitimlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için, rehabilitasyon hizmetlerini sağlayacak kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapılır. e) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin bireysel yeterlilikleri ve tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri dikkate alınarak, bireyselleştirilmiş eğitim planı geliştirilir ve eğitim programları bireyselleştirilerek uygulanır. f) Ailelerin, özel eğitim sürecinin her boyutuna aktif olarak katılımları ve eğitimleri sağlanır. g) Özel eğitim politikalarının geliştirilmesinde, üniversitelerin ilgili bölümleri ve özel eğitime ihtiyacı olan bireylere yönelik etkinlik gösteren sivil toplum kuruluşları ile iş birliği içinde çalışılır. ğ) Özel eğitim hizmetleri, özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin, toplumla etkileşim ve karşılıklı uyum sağlama sürecini kapsayacak şekilde planlanır. İKİNCİ KISIM Eğitsel Değerlendirme ve Yerleştirme BİRİNCİ BÖLÜM Eğitsel Değerlendirme ve Tanılama, Eğitim Planı Eğitsel değerlendirme ve tanılama MADDE 7 (1) Eğitsel değerlendirme ve tanılama sürecinde, eğitsel amaçla bireyin tüm gelişim alanındaki özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri ile eğitim ihtiyaçları belirlenerek en az sınırlandırılmış eğitim ortamına ve özel eğitim hizmetine karar verilir. 91

92 (2) (Değişik: /27169 RG) Bireyin eğitsel değerlendirme ve tanılaması rehberlik ve araştırma merkezinde oluşturulan özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından nesnel, standart testler ve bireyin özelliklerine uygun ölçme araçlarıyla yapılır. Tanılamada; bireyin özürlü sağlık kurulu raporu ile zihinsel, fiziksel, ruhsal, sosyal gelişim özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri, eğitim performansı, ihtiyacı, eğitim hizmetlerinden yararlanma süresi ve bireysel gelişim raporu dikkate alınır. (3) Eğitsel değerlendirme ve tanılama; eğitimin her tür ve kademesindeki geçişler ile bireylerin eğitim performansı ve eğitim ihtiyaçları dikkate alınarak veli ya da okulun/kurumun isteği üzerine gerektiğinde tekrarlanır. (4) (Değişik: /27305 RG) Eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunda özel eğitime ihtiyacı olduğu belirlenen bireyler için Ek-1 de yer alan Özel Eğitim Değerlendirme Kurul Raporu hazırlanır. Bu rapor özel, özel eğitim kurumlarından destek eğitim hizmeti alan öğrenciler için süresi bitiminde yenilenebilir. Raporda önerilen destek eğitim süresi en fazla iki yıldır. (5) Millî eğitim müdürlükleri, örgün ve yaygın eğitim kurumları, sağlık kuruluşları, üniversiteler, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı birimler ve yerel yönetim birimleri özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılanması amacıyla RAM a yönlendirilmesinde sorumluluğu paylaşırlar. (6) (Değişik: /27169 RG) Eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetlerine ilişkin bilgi işlem hizmetleri, Bakanlıkça geliştirilen RAM Modülü üzerinden yapılır. Eğitsel değerlendirme ve tanılamanın ilkeleri MADDE 8 (1) Eğitsel değerlendirme ve tanılamanın ilkeleri şunlardır: a) Eğitsel değerlendirme ve tanılama erken yaşta yapılır. b) Eğitsel değerlendirme ve tanılama, bireyin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri ile eğitim ihtiyaçları birlikte değerlendirilerek yapılır. c) Eğitsel değerlendirme ve tanılama; fiziksel, sosyal ve psikolojik bakımdan birey için en uygun ortamda yapılır. ç) Eğitsel değerlendirme ve tanılama, bireyin yetersizliğine göre birden fazla yöntem ve teknik ile uygun ölçme araçları kullanılarak yapılır. d) Eğitsel değerlendirme ve tanılama, bireyin eğitim ihtiyacı ve gelişimi dikkate alınarak gerektiğinde tekrarlanır. e) Eğitsel değerlendirme ve tanılamada, bireyin öğrenme ortamları ile yeterli ve yetersiz olduğu yönler birlikte değerlendirilir. f) Eğitsel değerlendirme ve tanılama sürecinde veli, okul ve uzmanlar iş birliği içinde çalışırlar. g) Eğitsel değerlendirme ve tanılama sürecinde ailenin ve gerektiğinde bireyin görüşü alınır. ğ) Eğitsel değerlendirme ve tanılama süreciyle ilgili olarak birey ile ailenin görüş ve onayları alınmadan hiçbir açıklama yapılamaz. Eğitsel değerlendirme ve tanılama sonuçları sadece yasal ve eğitimle ilgili kararlar almak için kullanılır. Eğitsel değerlendirme ve tanılama için gerekli belgeler MADDE 9 (1) Eğitsel değerlendirme ve tanılamaya alınacak bireyler için aşağıdaki belgeler istenir: a) (Değişik: /27305 RG) Bireyin, velisinin ya da resmî okul ve kurum yönetiminin yazılı başvurusu b) Okula/kuruma kayıtlı öğrenciler için bireysel gelişim raporu. c) (Yürürlükten kaldırılmıştır /27169 RG ) ç) (Değişik: /27305 RG) Destek eğitim amaçlı müracaatlarda tıbbi tanılaması ile ilgili özürlü sağlık kurulu raporu. Eğitim planı MADDE 10 (1) Özel eğitime ihtiyacı olan her birey için Ek-1/a da yer alan Eğitim Planı Örneği hazırlanır. Eğitim planında, bireyin tüm gelişim ve akademik disiplin alanlarındaki performansı ile öncelikli eğitim ihtiyaçlarına göre belirlenen yıllık amaçlar yer alır. (2) Eğitsel değerlendirme ve tanılaması ilk kez yapılan her bireyin eğitim planı özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından hazırlanır. (3) Eğitim planı yeniden hazırlanırken öğrencinin o yıla ait bireysel gelişim raporu ile bir önceki eğitim planı dikkate alınır. (4) (Değişik: /27169 RG) Her tür ve derecedeki resmî veya özel okul/kurumlara devam eden öğrencilerin eğitim planı her yıl BEP geliştirme birimi tarafından yenilenir. (5) (Değişik: /27305 RG) Destek eğitim hizmeti verilen özel, özel eğitim okul ve kurumlarındaki bireylerin eğitim planı, özel eğitim değerlendirme kurulu raporu süresi sonunda özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından yenilenir. 92

93 İKİNCİ BÖLÜM Yönlendirme, Yerleştirme ve İzleme Yönlendirme MADDE 11 (1) Yönlendirme, özel eğitime ihtiyacı olan bireyin eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucuna göre en az sınırlandırılmış eğitim ortamı ve özel eğitim hizmetine karar verilerek eğitim planı ve özel eğitim değerlendirme kurul raporu hazırlanmasını içeren bir süreçtir. (2) Özel özel eğitim okul ve kurumlarında eğitim ve/veya destek eğitim hizmeti alacak bireyler, eğitim planı ve özel eğitim değerlendirme kurul raporu ile okul ve kurumlara doğrudan başvurabilir. (3) (Fıkra eklenmiştir: /27169 RG) Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca; destek eğitim alması uygun görülen bireyler için gerektiğinde bir yıllık sürenin altında da destek eğitime yönlendirme kararı alınabilir. Yerleştirme MADDE 12 (1) (Cümle eklenmiştir: /27169 RG) Özel eğitim hizmetleri kurulu, özel eğitim değerlendirme kurul raporu doğrultusunda özel eğitime ihtiyacı olan bireyi uygun resmî okul veya kuruma yerleştirir. Bu kurul, Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunun yönlendirme raporu ve velinin isteği doğrultusunda özel okullarda öğrenimlerini sürdüren öğrencinin, bulunduğu okulda kaynaştırma yoluyla eğitime devam etmesi için de karar alabilir. (2) Bireylerin uygun eğitim ortamına yerleştirilmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin öncelikle yetersizliği olmayan akranlarının devam ettiği sınıf olmak üzere, özel eğitim sınıfı, gündüzlü özel eğitim okulu/kurumu, yatılı özel eğitim okulu/kurumu gibi en az sınırlandırılmış ortamdan en çok sınırlandırılmış ortamda eğitimlerini sürdürmelerini sağlayacak şekilde yerleştirilmelerine dikkat edilir. b) Yerleştirme, bireylerin yetersizlik türü ve derecesi, tüm gelişim ve akademik disiplin alanlarındaki performansı, eğitim ihtiyaçları ile ilgi ve istekleri doğrultusunda yapılır. c) Yerleştirmede, bireyin yerleştirileceği okulun veya kurumun personel durumu, öğrenci mevcudu ve eğitim ortamı göz önünde bulundurulur. ç) Yerleştirme kararında velinin yazılı görüşü dikkate alınır. d) Birey, ikamet adresine göre mümkün olan en yakın okul veya kuruma yerleştirilir. e) Yerleştirme kararına; bireyin velisi karar tarihinden itibaren, yerleştirme kararı verilen okul veya kurumdaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu ise kayıt tarihinden itibaren 70 iş günü içinde itiraz edebilir. f) Eğitimin her aşamasında, bireyin gelişimi ve eğitim performansı doğrultusunda durumuna uygun yeni bir okula veya kuruma yerleştirmesi kararı alınır. İzleme MADDE 13 (1) Özel eğitim hizmetlerinin planlanması ve eğitimde sürekliliğin sağlanması amacıyla erken çocukluk döneminden itibaren eğitimin her kademesinde özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin gelişimlerinin izlenmesi esastır. (2) Bireylerin gelişimlerinin izlenmesi; önerilen özel eğitim hizmetlerinin uygunluğunun ve BEP lerinde yer alan amaçların gerçekleşme düzeyi bakımından değerlendirilerek her yıl eğitim planlarının yenilenmesi yoluyla yürütülür. (3) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin gelişimlerinin izlenmesine yönelik faaliyetler; özel eğitim hizmetleri kurulu, rehberlik ve araştırma merkezleri, okullar, kurumlar ve ailenin iş birliğiyle yürütülür. ÜÇÜNCÜ KISIM Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu ve Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunun Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları BİRİNCİ BÖLÜM Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu Özel eğitim hizmetleri kurulu MADDE 14 (1) Eğitim-öğretim kurumlarındaki özel eğitim hizmetlerini düzenlemek, bu hizmetlerin eş güdümünü sağlamak, izlemek ve değerlendirmek üzere il millî ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinde özel eğitim hizmetleri kurulu oluşturulur. (2) Özel eğitim hizmetleri kurulu; millî eğitim müdürünün görevlendireceği müdür yardımcısı veya şube müdürünün başkanlığında; a) Özel eğitim değerlendirme kurulu başkanı ya da birden fazla kurul başkanı olan illerde bir başkan, b) Bir özel eğitim okul veya kurum müdürü, özel eğitim okulu veya kurumu bulunmayan yerlerde ise kaynaştırma uygulaması yapılan ilköğretim ya da ortaöğretim kurumlarından bir müdür, c) Bir rehber öğretmen, 93

94 ç) Görme, işitme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmenlerinden bir öğretmen, d) (Değişik: /27305 RG) Bulunması hâlinde gezerek özel eğitim görevi yapan bir öğretmenden oluşur. (3) Özel eğitim hizmetleri kuruluna gerektiğinde görüşlerine başvurulmak üzere; bireyin velisi, özel eğitim alanında yetişmiş ilköğretim müfettişi, bireyin eğitsel değerlendirmesi ve tanılamasının yapıldığı RAM temsilcisi, bireyin yerleştirilmesi planlanan okul veya kurum temsilcisi, sınıf öğretmeni ve ilgili sivil toplum kuruluşu temsilcisi, bireyin yetersizlik türü ve özelliğine göre ilgili diğer meslek elemanının katılımı sağlanır. Özel eğitim hizmetleri kurulu başkanının görevleri MADDE 15 (1) Özel eğitim hizmetleri kurulu başkanının görevleri şunlardır: a) Özel eğitim hizmetleri kurulu üyelerini belirleyerek kurulun oluşumunu sağlamak. b) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin resmî okul ve kurumlara yerleştirilmesini sağlamak. c) Özel eğitim değerlendirme kurulu başkanının görüş ve önerileri doğrultusunda bu kurulda yer alacak RAM personeli dışındaki personelin görevlendirilmesini sağlamak. ç) İl ve ilçe düzeyindeki özel eğitim hizmetlerinin planlanması, değerlendirilmesi ve eş güdümünü sağlamak. d) Bakanlığa bağlı her tür ve kademede kaynaştırma yoluyla eğitim hizmetlerini yürüten resmî ve özel okul ve kurumlarda, destek eğitim odası ve özel eğitim sınıfı açılması için gerekli tedbirleri almak. e) RAM ların, özel eğitim okul ve kurumlarının, özel eğitim sınıflarının, destek eğitim odalarının personel ihtiyaçlarını belirleyerek gerekli tedbirleri almak. f) Özel eğitim okul ve kurumları ile kaynaştırma yoluyla eğitim yapılan okul ve kurumlardaki özel eğitim hizmetlerine yönelik derslik, araç-gereç gibi ihtiyaçların sağlanması için tedbir almak. g) Bulunduğu ilde bir okula yerleştirilemeyen bireylerden, yatılı ilköğretim okuluna yerleştirilecekleri valiliklere, yatılı ortaöğretim kurumlarına yerleştirilecekleri ise Genel Müdürlüğe bildirmek. ğ) Özel eğitim değerlendirme kurulunun sekretarya, arşiv hizmetleri için gerekli personel görevlendirmesini, bu hizmetler için veri tabanı oluşturulmasını ve bilgi iletişim desteğini sağlamak. Özel eğitim hizmetleri kurulunun görevleri MADDE 16 (1) Özel eğitim hizmetleri kurulunun görevleri şunlardır: a) Özel eğitim değerlendirme kurulu raporu doğrultusunda öğrencilerin resmî okul veya kuruma yerleştirilmesine karar vermek ve gerekli özel eğitim tedbirlerini almak. b) Özel eğitim hizmetlerinin planlanması, yürütülmesi ve izlenmesi amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak. c) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin tespitine yönelik tarama çalışmaları ve tespit edilen bireylerle ilgili eğitim hizmetlerini planlamak. ç) RAM tarafından yapılacak özel eğitime ihtiyacı olan bireyleri belirlemeye yönelik taramalar ile evde eğitim hizmetleri için gerekli personel, araç-gereç, taşıt gibi ihtiyaçların karşılanması amacıyla millî eğitim müdürlüklerine teklifte bulunmak. d) Destek eğitim odası ve özel eğitim sınıfları açılması için millî eğitim müdürlüğüne teklifte bulunmak. e) Kaynaştırma yoluyla eğitim yapılan okulların, destek eğitim odalarının ve özel eğitim sınıflarının ihtiyaçlarını belirlemek. f) RAM lar, özel eğitim okul ve kurumları, destek eğitim odası, özel eğitim sınıfları ve evde eğitim hizmetlerinde görevlendirilecek personel için millî eğitim müdürlüklerine teklifte bulunmak. g) Gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmenlerin görev dağılımını ve görev yerleri ile ilgili düzenlemeleri yapmak. ğ) Eğitsel değerlendirme ve tanılama ile yerleştirme kararına yapılan itirazları inceleyerek gerekli tedbirleri almak. h) Özel eğitim hizmetlerine yönelik personel yetiştirilmesi amacıyla hizmet içi eğitim faaliyetleri düzenlenmesi için millî eğitim müdürlüklerine teklifte bulunmak. ı) Destek eğitim hizmeti alan öğrencilerle ilgili olumlu gelişme olmadığını belirten başvuruları değerlendirmek ve ilgili okulun/kurumun gerekli tedbirleri almasını sağlamak. i) (Değişik /28360 R.G.) Özel eğitim uygulama merkezleri (okulları) ve özel eğitim iş uygulama merkezlerinde (okullarında) grup eğitimine uyum sağlayamayan ve bire bir eğitim alması gereken öğrenciler ile zorunlu öğrenim çağındaki birden fazla yetersizliği olan öğrencilerin eğitimini haftada toplam 10 saatten az olmamak üzere planlamak. j) Özel eğitim hizmetlerine ilişkin politikaların geliştirilmesinde, özel eğitime ihtiyacı olan bireylerle ilgili sivil toplum kuruluşlarının görüş ve önerilerini almak. 94

95 k) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin her tür ve kademedeki eğitimlerini kesintisiz sürdürebilmeleri için rehabilitasyonlarını sağlayacak kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak. Özel eğitim hizmetleri kurulunun çalışma usul ve esasları MADDE 17 (1) Özel eğitim hizmetleri kurulunun çalışma usul ve esasları şunlardır: a) Kurul üyelerinin süresi bir yıldır. b) Kurul üyelerinin görevden ayrılması hâlinde en geç 15 gün içinde yerlerine görevlendirme yapılır. c) Kurul kararları, oy çokluğu ile alınır. ç) Kurul haftada bir toplanır. Ancak, kurul gündeminin yoğun olması ve kurul başkanının gerekli gördüğü durumlarda süreye bağlı kalınmaksızın kurul toplanır. d) Özel eğitim değerlendirme kurulu raporları incelenerek en geç 15 gün içinde karara bağlanır. Bu karar, bireyin velisine, ilgili okula/kuruma ve RAM a yazılı olarak bildirilir. e) Bireyin ikamet ettiği ilçede uygun özel eğitim okulu veya kurumu bulunmaması hâlinde yerleştirme kararı il özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından alınır. Özel eğitim hizmetleri kuruluna yapılacak itirazlar MADDE 18 (1) Özel eğitim hizmetleri kuruluna yapılacak itirazlarda aşağıdaki hususlara dikkat edilir: a) Veli, eğitsel değerlendirme ve tanılama ile yerleştirme kararlarının her birine birer defa olmak üzere, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde itiraz edebilir. b) Okul ve kurumlardaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu, okula/kuruma kayıt tarihinden itibaren en az 70 iş günlük izleme süreci sonucunda öğrenciyle ilgili eğitsel değerlendirme ve tanılama ya da yerleştirme kararının uygun bulunmaması hâlinde yeniden değerlendirilmesi isteğiyle özel eğitim hizmetleri kuruluna itiraz edebilir. c) Eğitsel değerlendirme ve tanılama ile yerleştirme kararlarıyla ilgili özel eğitim hizmetleri kuruluna yapılacak itirazlar incelenerek en geç 30 gün içerisinde sonuçlandırılır. Sonuç, veliye, okula/kuruma ve RAM a yazılı olarak bildirilir. ç) Özel eğitim hizmetleri kuruluna yapılacak itirazların değerlendirilmesinde, gerektiğinde üniversitelerin ilgili bölümleri ile ilgili meslek elemanlarının görüş ve önerileri dikkate alınır. İKİNCİ BÖLÜM Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Özel eğitim değerlendirme kurulu MADDE 19 (1) Eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetlerini yürütmek üzere RAM ın teklifi ve millî eğitim müdürlüğünün onayı ile RAM larda özel eğitim değerlendirme kurulu oluşturulur. (2) (Değişik: /27305 RG) Özel eğitim değerlendirme kurulu, RAM müdürünün görevlendireceği müdür yardımcısı ya da bölüm başkanı başkanlığında; a) Özel eğitim hizmetleri bölüm başkanı, b) Psikolojik ölçme araçlarını kullanabilen bir rehber öğretmen, c) Görme, işitme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmenlerinden bir öğretmen, ç) Bulunması hâlinde gezerek özel eğitim görevi yapan bir öğretmen, d) Bireyin velisi, e) Varsa, bir çocuk gelişimi ve eğitimcisinden oluşur. (3) Özel eğitim değerlendirme kuruluna üyelerin dışında gerektiğinde; eğitim programcısı, odyolog, psikolog, psikometrist, sosyal çalışmacı, dil ve konuşma terapisti, fizyoterapist, uzman hekim gibi diğer meslek elemanlarından seçilecek birer kişi, çıraklık ve yaygın eğitime gidecekler için ilgili kurum temsilcisi, özel eğitime ihtiyacı olan bireyin çalıştığı kurumdaki iş yeri temsilcisi kurula üye olarak katılabilir. (4) Özel eğitim değerlendirme kurulunca, bilgilerine başvurulmak üzere; özel eğitime ihtiyaç duyan bireyin sınıf ve alan öğretmeni, sınıf rehber öğretmeni, kayıtlı olduğu okulun veya kurumun müdürü, başvuru yapan kurum temsilcisi, özel eğitim hizmetleri kurul üyesi, üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim üyesi ve sivil toplum kuruluşu temsilcisi çağrılabilir. Özel eğitim değerlendirme kurulu başkanının görevleri MADDE 20 (1) Özel eğitim değerlendirme kurulu başkanının görevleri şunlardır: a) Özel eğitim değerlendirme kurulu üyelerini belirleyerek kurulun oluşumunu sağlamak. b) Eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetlerinin disiplinler arası bir yaklaşımla bütünlük içinde planlanması ve yürütülmesinde ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yaparak eşgüdümü sağlamak. c) Eğitsel değerlendirme ve tanılama sürecinde, ailenin ve gerektiğinde görüşlerine başvurulmak üzere ilgili kişi ve meslek elemanının kurula katılımını sağlamak. ç) Destek eğitim hizmeti alan öğrencilerin eğitim performanslarında gelişme olmadığının tespit edilmesi hâlinde, eğitim hizmeti veren okul ve kurumla ilgili denetimin yapılması hususunda özel eğitim hizmetleri kurulunu bilgilendirmek. 95

96 d) Kurul kararlarının tebliğ edilmesini ve kararlara ilişkin kayıtlar ile arşiv hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak. Özel eğitim değerlendirme kurulunun görevleri MADDE 21 (1) Özel eğitim değerlendirme kurulunun görevleri şunlardır: a) Özel eğitime ihtiyacı olan bireyin eğitsel değerlendirme ve tanılamasını yapmak. b) Bireyin eğitsel değerlendirme ve tanılanması sürecinde bireyin ailesini ve/veya okulu/kurumu, gerektiğinde tıbbî değerlendirme ile RAM da yapılamaması durumunda psiko-sosyal değerlendirme için ilgili kurum ve kuruluşlara yönlendirmek. c) Eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunu dikkate alarak birey için en az sınırlandırılmış eğitim ortamı ve özel eğitim hizmetine ilişkin öneride bulunmak. ç) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitim planlarını hazırlamak. d) İhtiyacı olan bireyin alacağı destek eğitimin türüne ve süresine karar vermek. e) Eğitsel değerlendirme ve tanılaması yapılan bireyler için uygun eğitim ortamı, alacağı destek eğitim hizmeti ve eğitim planını içeren değerlendirme sonuçlarını Ek-1 de yer alan Özel Eğitim Değerlendirme Kurul Raporunu düzenleyerek millî eğitim müdürlüklerinin onayına sunmak. f) Bireyin eğitsel değerlendirme ve tanılama sonuçları ile diğer bilgi ve belgelerinin yer aldığı özel eğitim değerlendirme dosyası oluşturmak. g) Özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından verilen yerleştirme kararı doğrultusunda ilgili okul veya kurum ile iş birliği yaparak uygulamayı takip etmek. ğ) Bireyin uygun yerleştirilmediği durumlarda eğitsel değerlendirme ve tanılamayı tekrarlamak. h) Özel eğitim değerlendirme kurulu raporu doğrultusunda, yerleştirmenin yapıldığı okula/kuruma, özel eğitime ihtiyacı olan bireylere, eğitim planının uygulanması ve destek eğitim hizmetlerinin yürütülmesinde görev alanlara ve aileye rehberlik etmek. ı) Ailenin eğitsel değerlendirme ve tanılama sürecine katılımını ve bilgilendirilmesini sağlamak. i) Ailelerin ihtiyaçları doğrultusunda aile eğitim programları düzenlemek, diğer kurum ve kuruluşlarda düzenlenen aile eğitim programları hakkında aileyi bilgilendirmek. j) Çıraklık ve mesleki eğitime devam etmek isteyen bireyleri; ilgi, istek, yeterlilik ve yetenekleri doğrultusunda sağlık kurulu raporunu da dikkate alarak uygun alanlara yönlendirmek ve bu kurumlara devam eden bireylerin izlenmesini sağlamak. k) Yüksek öğrenime başvuracak özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilerin, meslek seçimi ile meslekler ve üniversiteler konusunda bilgilendirilmesini sağlamak. Özel eğitim değerlendirme kurulunun çalışma usul ve esasları MADDE 22 (1) Özel eğitim değerlendirme kurulunun çalışma usul ve esasları şunlardır: a) Kurul üyelerinin görev süresi bir yıldır. b) Kurulun çalışma gün ve saatleri, ihtiyaç doğrultusunda süreklilik gösterecek şekilde planlanır. c) Kurul kararları, oy çokluğu ile alınır. ç) Kurul üyelerinin görevden ayrılması hâlinde en geç 15 gün içinde yerlerine görevlendirme yapılır. d) RAM bünyesinde görme, işitme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmeni, gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen, çocuk gelişimi ve eğitimcisi ile psikolojik ölçme araçlarını kullanabilen rehber öğretmen bulunmaması hâlinde, ihtiyaç duyulan personel il içinde görev yerlerine bakılmaksızın kurulda görevlendirilir. e) Eğitsel değerlendirme ve tanılama amacıyla yapılacak başvurular en geç 60 gün içinde karara bağlanır. f) Kurul raporu, başvuru evrakında talep edildiği sayıda düzenlenir. g) (Değişik: /27305 RG) Kurul raporları RAM müdürü tarafından onaylanır. ğ) Kurul raporları onaylandıktan sonra istenilen sayıda sureti ilgili kuruma resmî olarak gönderilir ya da bireyin ailesine imza karşılığı verilir. Kararın bir sureti bireyin dosyasında muhafaza edilir. DÖRDÜNCÜ KISIM Kaynaştırma Yoluyla Eğitim Uygulamaları BİRİNCİ BÖLÜM Kaynaştırma Yoluyla Eğitim ve Başarının Değerlendirilmesi Kaynaştırma yoluyla eğitim MADDE 23 (1) Kaynaştırma yoluyla eğitim; özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitimlerini, destek eğitim hizmetleri de sağlanarak yetersizliği olmayan akranları ile birlikte resmî ve özel; okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim ve yaygın eğitim kurumlarında sürdürmeleri esasına dayanan özel eğitim uygulamalarıdır. (2) Kaynaştırma yoluyla eğitim uygulamalarında aşağıdaki hususlar dikkate alınır: 96

97 a) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin, eğitimlerini öncelikle yetersizliği olmayan akranları ile birlikte aynı kurumda sürdürmeleri sağlanır. b) Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler kaynaştırma yoluyla eğitimlerini, yetersizliği olmayan akranları ile birlikte aynı sınıfta tam zamanlı sürdürebilecekleri gibi özel eğitim sınıflarında yarı zamanlı olarak da sürdürebilirler. Yarı zamanlı kaynaştırma uygulamaları, öğrencilerin bazı derslere yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte aynı sınıfta ya da ders dışı etkinliklere birlikte katılmaları yoluyla yapılır. c) Eğitim hizmetleri, bireylerin eğitim performansına ve öncelikli ihtiyaçlarına göre planlanır. ç) Kaynaştırma yoluyla eğitimlerine devam eden öğrenciler, yetersizliği olmayan akranlarıyla aynı sınıfta eğitim görmeleri hâlinde kayıtlı bulundukları okulda uygulanan eğitim programını; özel eğitim sınıflarında ise sınıfın türüne göre bu Yönetmeliğin 26 ncı ve 27 nci maddelerinde belirtilen eğitim programını takip ederler. Öğrencilerin takip ettikleri programlar temel alınarak eğitim performansı ve ihtiyaçları doğrultusunda BEP hazırlanır. d) Kaynaştırma yoluyla eğitim uygulaması yapılan okul ve kurumlarda, bu Yönetmeliğin 73 üncü maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda BEP geliştirme birimi oluşturulur. e) Kaynaştırma yoluyla eğitim uygulamaları yapılan okul ve kurumlarda öğrencinin yetersizliğine uygun fiziksel, sosyal, psikolojik ortam düzenlemeleri yapılır. Bu okul ve kurumlarda öğrenciye verilen eğitim hizmetlerinin etkin bir biçimde yürütülebilmesi amacıyla özel araç-gereç ile eğitim materyalleri sağlanır ve destek eğitim odası açılır. f) Kaynaştırma uygulamaları yapılan okul ve kurumlardaki personel, diğer öğrenciler ve onların aileleri özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin özellikleri hakkında okul idaresince yapılan planlama doğrultusunda RAM, BEP geliştirme birimindeki ilgili kişilerce bilgilendirilir. g) Okul ve kurumlarda, kaynaştırma yoluyla eğitim alacak bireylerin bir sınıfa en fazla iki birey olacak şekilde eşit olarak dağılımı sağlanır. ğ) Kaynaştırma yoluyla eğitimlerine devam eden bireylerin bulunduğu sınıflarda sınıf mevcutları; okul öncesi eğitim kurumlarında özel eğitime ihtiyacı olan iki bireyin bulunduğu sınıflarda 10, bir bireyin bulunduğu sınıflarda 20 öğrenciyi geçmeyecek şekilde düzenlenir. Diğer kademelerdeki eğitim kurumlarında ise sınıf mevcutları; özel eğitime ihtiyacı olan iki bireyin bulunduğu sınıflarda 25, bir bireyin bulunduğu sınıflarda 35 öğrenciyi geçmeyecek şekilde düzenlenir. h) Kaynaştırma yoluyla eğitimlerine devam eden öğrencilerin destek eğitim hizmeti almaları için gerekli düzenlemeler yapılır. Bu doğrultuda destek eğitim hizmetleri, sınıf içi yardım şeklinde olabileceği gibi destek eğitim odalarında da verilebilir. ı) Özel eğitim okul ve kurumlarına devam eden öğrencilerin kaynaştırma uygulamaları kapsamında, yetersizliği olmayan akranlarının devam ettiği okul ve kurumlarda bazı derslere ve sosyal etkinliklere katılması için gerekli tedbirler alınır. i) Kaynaştırma yoluyla eğitimlerine devam eden öğrencilerin yetersizlik türü, eğitim performansı ve ihtiyacına göre; araç-gereç, eğitim materyalleri, öğretim yöntem ve teknikleri ile ölçme ve değerlendirmede gerekli tedbirler alınarak düzenlemeler yapılır. j) Kaynaştırma uygulamaları ilköğretim programlarını uygulayan özel eğitim okul ve kurumlarında; yetersizliği olmayan öğrencilerin, yetersizliği olan öğrencilerle aynı sınıfta eğitim görmeleri yoluyla ya da yetersizliği olmayan öğrenciler için bu okul ve kurumların bünyesinde ayrı sınıf açılması şeklinde de uygulanabilir. k) Yetersizliği olmayan öğrenciler, istekleri doğrultusunda, çevrelerindeki özel eğitim okullarında açılacak sınıflara kayıt yaptırabilirler. Bu sınıfların mevcutları 5 i özel eğitime ihtiyacı olan birey olmak üzere okul öncesi eğitimde en fazla 14, ilköğretim ve ortaöğretimde 20, yaygın eğitimde 10 öğrenciden oluşur. l) (Yürürlükten kaldırılmıştır /28360 R.G. ) Başarının değerlendirilmesi MADDE 24 (1) Kaynaştırma yoluyla eğitimlerine devam eden öğrencilerin başarılarının değerlendirilmesinde ilgili mevzuatın yanında aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Bulunduğu okulun eğitim programını veya denkliği olan bir programı izleyen öğrencilerin başarıları, devam ettikleri okulun sınıf geçme ve sınavlarla ilgili hükümlerine göre değerlendirilir. Ancak, değerlendirmelerde öğrencilerin BEP leri dikkate alınır. b) (Değişik: /27169 RG) Bulunduğu okulun eğitim programına denkliği olmayan bir özel eğitim programını izleyen öğrencilerin başarılarının değerlendirilmesiyle ilgili işlemler, bu Yönetmeliğin 84 üncü maddesindeki ilgili hükümlere göre yapılır. c) Öğrencilerin başarılarının değerlendirilmesinde kullanılacak yöntem, teknik, ölçme araçları ve değerlendirme süresi, değerlendirme zamanı, değerlendirme aralıkları, değerlendirmeden sorumlu kişiler ve değerlendirmenin yapılacağı ortam, BEP geliştirme biriminin görüş ve önerileri doğrultusunda belirlenir. ç) Yazma güçlüğü olan öğrenciler ve özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin değerlendirilmesi sözlü, sözlü ifadede güçlük yaşayan öğrencilerin değerlendirilmesi ise yazılı olarak yapılır. Yazılı ve sözlü 97

98 ifade etme becerilerinde yetersizliği olan bireyler ise davranışlarının gözlemlenmesi yoluyla değerlendirilir. d) Yazılı sınavlar öğrencilerin yetersizlik türüne, eğitim performanslarına ve gelişim özelliklerine göre çeşitlendirilir. Sınavlar kısa cevaplı ve az sorulu olarak düzenlenir. e) Öğrenciler, yetersizliklerinden kaynaklanan güçlüklerini gidermek amacıyla sınavlarda uygun araç-gereç, cihaz ve yöntemlerden yararlandırılır. İhtiyacı olan bireyler için yazılı sınavlarda refakat etmek üzere bir öğretmen görevlendirilir. f) Görme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı sınavlarda Braille yazı olarak verdiği cevaplar sınavdan hemen sonra öğretmenin öğrenciye okutmasıyla değerlendirilir. Bu öğrenciler, çizimli ve şekilli sorulardan muaf tutulurlar. Az gören öğrenciler için sınav soruları kalın ve büyük puntolu hazırlanır. g) (Değişik /28360 R.G.) İşitme ve hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrenciler ilköğretim ve ortaöğretimde, istekleri doğrultusunda yabancı dil programlarındaki bazı bilgi ve becerilerin öğretiminden veya dersin tamamından muaf tutulurlar. ğ) Zihinsel yetersizliği olan öğrenciler; dikkat, bellekte tutma ve hatırlama güçlükleri dikkate alınarak daha sık aralıklarla değerlendirilirler. h) Otistik bireyler ile duygusal ve davranış bozukluğu olan öğrencilerin değerlendirilmesi, iletişim özellikleri ile sosyal-duygusal hazır bulunuşlukları dikkate alınarak yapılır. ı) Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan öğrencilerin değerlendirilmesi, bu öğrencilerin özellikleri dikkate alınarak daha sık aralıklarla ve kısa süreli sınavlarla yapılır. i) Kas ve sinir sistemi bozukluklarına bağlı motor becerilerde yetersizliği olan öğrenciler motor beceri gerektiren derslerin uygulamalı bölümlerinden istekleri doğrultusunda muaf tutulurlar. İKİNCİ BÖLÜM Özel Eğitim Sınıfları Özel eğitim sınıflarının açılması MADDE 25 (1) Özel eğitime ihtiyacı olan ve ayrı bir sınıfta eğitim almaları uygun bulunan bireylerin, yetersizliği olmayan akranları ile bir arada eğitim görmeleri amacıyla her tür ve kademedeki resmî ve özel okul ve kurumlarda, özel eğitim hizmetleri kurulunun önerisi doğrultusunda millî eğitim müdürlükleri tarafından özel eğitim sınıfları açılabilir. (2) Bu okul ve kurumlarda, uygulanacak eğitim programı temel alınarak iki tür özel eğitim sınıfı oluşturulur. Bulunduğu okulun veya kurumun eğitim programını uygulayan özel eğitim sınıfları MADDE 26 (Değişik /28360 R.G.) (1) Zorunlu öğrenim çağındaki bireylerden ilköğretim kurumları programlarını veya ortaöğretim kurumları programlarını takip edebilecek durumda olan bireyler için açılan özel eğitim sınıflarında, eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Özel eğitim sınıflarında aynı tür yetersizliği olan öğrenciler eğitim görür. b) Özel eğitim sınıflarında görme, işitme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmenleri görev yapar. Bu sınıflara, öğrencilerin yetersizlik türüne göre öğretmen görevlendirmesi yapılır. c) (Değişik /28360 R.G.) Görme ve işitme yetersizliği olan öğrenciler için açılan sınıflarda birleştirilmiş sınıf uygulaması yapılır ve bu öğrencilerin 5 inci sınıftan itibaren akranlarıyla aynı sınıfta eğitim görmeleri sağlanır. 1-4 üncü sınıflarda dersler sınıf öğretmenleri tarafından okutulur. Ancak, yabancı dil ile din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin alan öğretmenlerince okutulması esastır. Alan öğretmeni tarafından okutulan derslere sınıf öğretmeni de katılır. ç) (Değişik /28360 R.G.) Zihinsel yetersizliği veya otizmi olan öğrenciler için açılan 1-4 ve 5-8 inci sınıflarda birleştirilmiş sınıf uygulaması yapılır. 1-4 ve 5-8 inci sınıflarda dersler sınıf öğretmenleri tarafından okutulur. Ancak, özel yetenek gerektiren dersler ile din kültürü ve ahlak bilgisi ve yabancı dil derslerinin alan öğretmenleri tarafından okutulması esastır. Alan öğretmeni tarafından okutulan derslere sınıf öğretmeni de katılır. d) (Yürürlükten kaldırılmıştır /28360 R.G. ) e) Bu sınıflardaki öğrenciler, bulundukları okul veya kurumda uygulanan eğitim programını takip ederler. Bu program temel alınarak, öğrencilerin eğitim performansları ve ihtiyaçları doğrultusunda BEP leri hazırlanır. f) Özel eğitim sınıflarının mevcudu en fazla; okul öncesi eğitimde ve ilköğretimde 10, ortaöğretim ve yaygın eğitimde 15 öğrenciden oluşur. Ancak, otistik çocuklar için her tür ve kademede açılan özel eğitim sınıflarında ise sınıf mevcudu en fazla 4 öğrencidir. 98

99 g) Özel eğitim sınıfını tamamlayan öğrencilere kayıtlı bulunduğu okulu veya kurumu tamamlayan yetersizliği olmayan diğer öğrencilere verilen belge verilir. ğ) Bu sınıflar ders, dinlenme, yemek ve diğer etkinlik saatleri bakımından okulda/kurumda uygulanan programa uyarlar. h) Sınıfların okul/kurum içindeki yeri, öğrencilerin yetersizlik türü dikkate alınarak belirlenir. ı) Öğrencilerin akranlarıyla bir arada bulunduğu ders, yemek ve diğer etkinlik saatlerinde sosyal uyumlarına yönelik düzenlemeler yapılarak gerekli koruyucu tedbirler alınır. i) Okul ve kurumlarda özel eğitim sınıfına devam eden öğrencilerin, yetersizliği olmayan akranları ile alan dersleri ve sosyal etkinlikleri bir arada yapmalarını sağlamaya yönelik düzenlemeler yapılır. j) Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumları bünyesinde özel eğitim sınıfları açılabilir. Bu sınıflarda; okul veya kurumun eğitim programı, okulun fizikî şartları ve personel durumu, özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin yetersizliği ve gelişim özellikleri ile bireysel yeterlilikleri dikkate alınarak gerekli düzenlemeler yapılır. Bulunduğu okulun veya kurumun eğitim programından farklı bir eğitim programı uygulayan özel eğitim sınıfları MADDE 27 (Değişik /28360 R.G.) (1) Zorunlu öğrenim çağındaki bireylerden ilköğretim veya ortaöğretim kurumları programlarını takip edemeyecek durumda olan bireyler için açılan özel eğitim sınıflarında eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde, aynı yetersizliği olan bireyler için açılan özel eğitim okul ve kurumlarının mevzuat hükümlerinin yanı sıra aşağıdaki hususlar da dikkate alınır: a) Özel eğitim sınıflarında, aynı tür yetersizliği olan öğrenciler eğitim görür. b) Bu sınıflarda eğitim alan öğrenciler, yetersizlik türüne göre hazırlanan özel eğitim programını takip ederler. Öğrencilerin BEP leri hazırlanırken takip ettikleri bu eğitim programı temel alınır. c) Açılan özel eğitim sınıflarında birleştirilmiş sınıf uygulaması yapılır. ç) Özel eğitim sınıflarında görme, işitme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmenleri görev yapar. Ancak, bu sınıflarda zihinsel engelliler sınıf öğretmeninin görevlendirmesine öncelik verilir. d) Sınıfların mevcutları, takip edilen eğitim programının uygulandığı okul veya kurumlardaki mevcutlar dikkate alınarak oluşturulur. e) (Değişik /28360 R.G.) Dersler 1-4, 5-8 ve 9-12 nci sınıflarda sınıf öğretmenleri tarafından okutulur. Ancak, özel yetenek gerektiren dersler ve meslek dersleri ile din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin alan öğretmenleri tarafından okutulması esastır. Alan öğretmeni tarafından okutulan derslere sınıf öğretmeni de katılır. f) Özel eğitim sınıfını tamamlayan öğrencilere, takip ettikleri özel eğitim programını uygulayan özel eğitim okul veya kurumlarındaki programı tamamlayan öğrencilere verilen belge verilir. g) Bu sınıflarda ders, dinlenme, yemek ve diğer etkinlik saatlerinde okul veya kurumda uygulanan programa uyulur. ğ) Öğrencilerin akranlarıyla bir arada bulunduğu ders, yemek ve diğer etkinlik saatlerinde sosyal uyumlarına yönelik düzenlemeler yapılarak koruyucu tedbirler alınır. h) Okul ve kurumlarda özel eğitim sınıfına devam eden öğrencilerin, yetersizliği olmayan akranları ile bazı ders ve sosyal etkinlikleri bir arada yapmalarını sağlamaya yönelik düzenlemeler yapılır. ı) Sınıfların okul içindeki yeri, öğrencilerin yetersizlik türü dikkate alınarak belirlenir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Destek Eğitim Odası Destek eğitim odası açılması MADDE 28 (1) Okul ve kurumlarda, yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte aynı sınıfta eğitimlerine devam eden özel eğitime ihtiyacı olan öğrenciler ile üstün yetenekli öğrenciler için özel araçgereçler ile eğitim materyalleri sağlanarak özel eğitim desteği verilmesi amacıyla destek eğitim odası açılır. (2) Destek eğitim odasında eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Destek eğitim odaları, özel eğitim hizmetleri kurulunun önerisi doğrultusunda millî eğitim müdürlükleri tarafından açılır. b) Destek eğitim alacak öğrenci sayısına göre okulda veya kurumda birden fazla destek eğitim odası açılabilir. c) Destek eğitim odasında yürütülecek eğitim hizmetlerinin planlaması okul yönetimince yapılır. ç) Destek eğitim odasında eğitim alacak öğrenciler, BEP geliştirme biriminin önerileri doğrultusunda rehberlik ve danışma hizmetleri yürütme komisyonunca belirlenir. Her öğrencinin ihtiyacı doğrultusunda ve azami ölçüde bu eğitimden yararlanması sağlanır. 99

100 d) Öğrencinin destek eğitim odasında alacağı haftalık ders saati, haftalık toplam ders saatinin %40 ını aşmayacak şekilde planlanır. e) Destek eğitim odasında öğrencilerin eğitim performansları dikkate alınarak birebir eğitim yapılır. Ancak, gerektiğinde eğitim performansı bakımından aynı seviyede olan öğrencilerle grup eğitimi de yapılabilir. f) Destek eğitim odasında, öğrencilerin eğitim performansı ve ihtiyaçları, yetersizlik türüne uygun araç-gereç ve eğitim materyalleri bulunur. g) Destek eğitim odası açılan okullarda öğrencilerin eğitim ihtiyaçlarına göre görme, işitme, zihinsel engelliler sınıf öğretmenleri öncelikli olmak üzere, gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen, sınıf öğretmeni ve alan öğretmenleri görevlendirilir. Destek eğitim odasına öncelikle okulun öğretmenlerinden olmak üzere RAM da görevli öğretmenler ya da diğer okul ve kurumlardaki öğretmenler görevlendirilir. ğ) Öğrencinin genel başarı değerlendirmesinde, destek eğitim odasında yapılan değerlendirme sonuçları da dikkate alınır. h) Destek eğitim odasında verilen destek eğitim hizmetleri okulun veya kurumun ders saatleri içinde yapılır. ı) Destek eğitim odasının okul veya kurum içindeki yeri, öğrencilerin yetersizlik türü dikkate alınarak belirlenir. BEŞİNCİ KISIM Eğitim Hizmetleri BİRİNCİ BÖLÜM Eğitim Tür ve Kademelerindeki Özel Eğitim Hizmetleri Okul öncesi dönemde özel eğitim hizmetleri MADDE 29 (1) (Değişik /28360 R.G.) ay arasındaki özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin okul öncesi eğitimi zorunludur. Ancak, bu bireyler için okul öncesi eğitim Özel Eğitim Değerlendirme Kurul Raporu ile velisinin yazılı onayı doğrultusunda eylül ayı sonu esas alınarak 78 aya kadar uzatılabilir. e-okul sistemi üzerinden kaydı yapılan ve okul öncesi eğitim süresi uzatılan çocuklar velisinin resmi başvurusu ve il/ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu kararı ile uygun kuruma yerleştirilir. (2) (Değişik /28360 R.G.) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin okul öncesi eğitimlerini, öncelikle okul öncesi eğitim kurumlarında kaynaştırma uygulamaları kapsamında yetersizliği olmayan akranları ile aynı sınıfta veya özel eğitim sınıflarında sürdürmeleri esas olmakla birlikte ay arasındaki çocuklar için özel eğitim anaokulu, ay arasındaki çocuklar için okul ve kurumlar bünyesinde özel eğitim anasınıfları açılabilir. İlköğretimde özel eğitim hizmetleri MADDE 30 (Değişik /28360 R.G.) (1) Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler ilkokul ve ortaokul kademesindeki eğitimlerini öncelikle kaynaştırma uygulamaları yoluyla akranları ile bir arada sürdürebilecekleri gibi özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için açılan ilkokul ve ortaokullarda da sürdürebilirler. (2) İlkokul ve ortaokul kademesindeki genel eğitim programlarının amaçlarını gerçekleştiremeyecek durumda olan bireyler ise eğitimlerini, gelişim alanlarındaki performans düzeylerine göre hazırlanmış eğitim programlarının uygulandığı özel eğitim okul ve kurumlarında sürdürürler. (3) Ortaokulları tamamlayan öğrenciler genel, mesleki ve teknik ortaöğretim okullarına, özel eğitim programı uygulayan özel eğitim okul/kurumlarını tamamlayan öğrenciler özelliklerine uygun okul ve kurumlara yönlendirilirler. (4) Çeşitli nedenlerle ilköğretim kurumlarını tamamlayamayan ve mecburi ilköğretim çağı dışına çıkan bireyler Millî Eğitim Bakanlığı Açık Öğretim Ortaokulunda eğitimlerini sürdürebilirler. Özel eğitime ihtiyacı olduğunu Özel Eğitim Hizmetleri Kurulundan alınacak belge ile belgelendirenlerde yaş kaydı aranmaz. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitim sürecinde ve başarılarının değerlendirilmesinde bu Yönetmeliğin 24 üncü maddesindeki hükümler doğrultusunda özel tedbirler alınarak düzenlemeler yapılır. Ortaöğretimde özel eğitim hizmetleri MADDE 31 (1) Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler ortaöğretimlerini, öncelikle kaynaştırma uygulamaları yoluyla akranları ile bir arada genel ve mesleki ortaöğretim kurumlarında sürdürebilecekleri gibi özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için açılan ortaöğretim kurumlarında da sürdürebilirler. 100

101 (2) Merkezî sınavla öğrenci almayan genel, mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarına yönlendirme kararı alınan özel eğitime ihtiyacı olan bireyler, ilgili birimlerle yapılacak iş birliği çerçevesinde kontenjan sağlanarak yatılı okulların pansiyonlarına Bakanlıkça sınavsız yerleştirilirler. (3) Genel ve mesleki ortaöğretim kurumlarına yönlendirme kararı alınanlardan, yatılı okumak isteyen öğrenciler için, ikamet adresine göre yakın yatılı okulların olanakları da değerlendirilerek yeterli kontenjan sağlanır. (4) İlköğretimlerini tamamlayan ancak çeşitli nedenlerle ortaöğretime devam edemeyen bireyler, uzaktan öğretim yoluyla Millî Eğitim Bakanlığı Açık Öğretim Lisesi veya Millî Eğitim Bakanlığı Mesleki Açık Öğretim Lisesinde eğitimlerini sürdürebilirler. Millî Eğitim Bakanlığı Açık Öğretim Lisesi veya Millî Eğitim Bakanlığı Mesleki Açık Öğretim Lisesine devam eden ve özel eğitime ihtiyacı olduğunu özel eğitim hizmetleri kurulu kararıyla belgelendiren bireylerin eğitim sürecinde ve başarılarının değerlendirilmesinde Bu Yönetmeliğin 24 üncü maddesindeki hükümler doğrultusunda özel tedbirler alınarak düzenlemeler yapılır. Yüksek öğretimde özel eğitim hizmetleri MADDE 32 (1) Ortaöğretimlerini tamamlayan özel eğitime ihtiyacı olan bireyler; RAM lar, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu veya rehberlik ve psikolojik danışma servisi tarafından yüksek öğretime yönlendirilirler. (2) Yüksek öğretime giriş sınavlarında ve değerlendirmede bu bireylerin yetersizlik türü ve özelliklerine uygun düzenlemeler yapılması konularında ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapılır. Yaygın eğitimde özel eğitim hizmetleri MADDE 33 (1) Özel eğitim kurumları ile diğer kurum ve kuruluşlarda farklı konu ve sürelerde düzenlenen programlarla özel eğitime ihtiyacı olan bireylere yönelik eğitim hizmeti verilir. Bu hizmetlerin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Yaygın eğitim hizmetleri; bireylerin temel yaşam becerilerini geliştirmek, öğrenme ihtiyaçlarını karşılamak, onları işe ve mesleğe hazırlamak amacına yönelik programların hazırlanması ve uygulanması biçiminde yürütülür. b) Yaygın eğitim programları, ailenin, bireyin eğitimine etkin katılımını sağlamaya ve temel yaşam becerilerini kazanmasına yönelik bilgi ve beceriler içerecek şekilde hazırlanır. c) Yaygın eğitim programları; bireylerin gelişim özellikleri ve yeterlilikleri doğrultusunda bulunduğu çevrenin imkânları ve iş piyasasının talepleri dikkate alınarak uygulama ağırlıklı planlanır. ç) Yaygın eğitim hizmetleri, illerde oluşturulan il mesleki eğitim kurulu ile resmî ve özel kurum ve kuruluşların iş birliğiyle planlanır ve uygulanır. d) Kaynaştırma uygulamaları kapsamında özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin, diğer resmî ve özel kurum ve kuruluşlarla yapılacak iş birliği çerçevesinde yaygın eğitim programlarından yararlanmaları sağlanır. e) Özel eğitim okul ve kurumlarında açılan yaygın eğitim programlarına katılan bireylerin iaşe ve ibateleri eğitimleri süresince Bakanlıkça karşılanır. Ayrıca, özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin aile eğitimi programlarına katılan birinci derecedeki yakınları ya da velisi de aynı haktan yararlanır. f) Yaygın eğitim kurumlarında özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için özel eğitim sınıfları oluşturulabilir. İKİNCİ BÖLÜM Evde Eğitim Hizmetleri Evde eğitim hizmetleri MADDE 34 (Değişik /28360 R.G.) (1) Okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise çağındaki özel eğitime ihtiyacı olan bireylerden eğitim ve öğretim kurumlarından doğrudan yararlanamayacak durumda olanlara evde eğitim hizmeti verilmesi esastır. a) Evde eğitim hizmetleri özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından planlanır. b) (Değişik /28360 R.G.) b) Özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından evde eğitim hizmeti almasına karar verilen bireylerin kaydı ilköğretim kurumuna, ortaöğretim kurumuna veya özel eğitim merkezi (okul) yapılır. Bu öğrenciler için okula/merkeze (okul) devam etme şartı aranmaz. c) Bu hizmetler, gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen tarafından sürdürülür. Ancak, bireyin eğitim ihtiyaçları doğrultusunda okul öncesi, sınıf ve alan öğretmenleri de görevlendirilir. ç) Evde eğitim hizmetinden yararlanan birey, kayıtlı bulunduğu okulda uygulanan öğretim programlarından sorumludur. Ancak BEP geliştirme birimince, bu programlara dayalı olarak bireyin eğitim performansına göre, ihtiyaç duyduğu alanlarda bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlanır. d) Evde eğitim alan bireyin başarı durumunun değerlendirilmesi, kayıtlı bulunduğu okuldaki diğer öğrenciler gibi yapılır. Ancak, bireyin durumu ve özelliğine göre değerlendirme şekli, yöntem ve tekniklerinde öğretmen tarafından gerekli değişiklikler yapılır ve özel tedbirler alınır. 101

102 e) Evde eğitimde, ailelerin bilgilendirilmesi, desteklenmesi ve eğitimin her aşamasına katılımları sağlanır. f) Evde eğitim süreci birey, aile ve öğretmenin iş birliği ile planlanır. g) Aile, etkili bir eğitimin gerçekleştirilmesi için uygun eğitim ortamının hazırlanmasını sağlar. ğ) Bireyin evde eğitim almasını gerektiren şartların ortadan kalkması durumunda bu hizmet sona erdirilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Erken Çocukluk Dönemi Eğitimi Erken çocukluk döneminde özel eğitim hizmetleri MADDE 35 (Değişik /28360 R.G.) (1) Erken çocukluk dönemi eğitimi, 0-36 ay arasındaki bireyleri kapsayan eğitimdir. Özel eğitim merkezleri (okul) bünyesinde bu aylar arasındaki özel eğitime ihtiyacı olan çocuklara eğitim hizmeti sunmak üzere özel eğitim hizmetleri kurulunun önerisi doğrultusunda millî eğitim müdürlükleri tarafından özel eğitim erken çocukluk eğitim birimleri açılır. (2) Bu eğitim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Erken çocukluk dönemi eğitimi hizmetleri, bu dönemdeki eğitimin daha sonraki eğitim kademelerinde istenilen hedeflere ulaşılmasındaki önemi dikkate alınarak planlanır. b) Erken çocukluk dönemi eğitimi, bireyin eğitimi ve bireyin eğitimine katkı sağlamak amacıyla ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesi yoluyla yapılır. c) Erken çocukluk dönemi eğitimi hizmetleri okul ve kurumlarda veya gerektiğinde evde yürütülür. ç) Erken çocukluk dönemi eğitimi hizmetlerinin planlanması ve koordinasyonu özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından yapılır. Erken çocukluk dönemindeki bireylerin yetersizliği olmayan akranları ile birlikte eğitim almalarına yönelik tedbirler alınarak buna uygun düzenlemeler yapılır veya açılacak bağımsız birimlerde bu eğitim hizmetleri verilebilir. d) Erken çocukluk dönemi eğitimi hizmetlerinin planlanması ve yürütülmesi için öncelikle bireyin ve ailenin eğitim ihtiyaçları belirlenir. e) Bakanlık, erken çocukluk dönemindeki bireylerin tespiti ve tanılanması ile bu bireylere sunulacak hizmetlerin gerçekleştirilmesinde ilgili kurum ve kuruluşlar ile iş birliği yapar. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Aile Eğitimi Aile eğitimi hizmetleri MADDE 36 (1) Aile eğitimi, tüm eğitim kademelerinde bireyin eğitimine katkı sağlamak amacıyla aileye verilecek her türlü rehberlik ve danışmanlık hizmetlerini içeren bir eğitimdir. (2) Aile eğitimi hizmetleri yürütülürken aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Aile eğitim programları; aile eğitiminde esas olacak genel ilke ve amaçlar doğrultusunda bireyin yetersizliği, gelişim özellikleri, eğitim ihtiyaçları ve ailenin ihtiyaçlarına uygun olarak hazırlanır ve yürütülür. b) Aile eğitimi hizmetlerinin planlanması ve koordinasyonu özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından yapılır. c) Aile eğitim programları, RAM lar, özel eğitim okul ve kurumları, kaynaştırma uygulamaları yapılan okullar tarafından hazırlanır ve yürütülür. ç) Aile eğitimi hizmetleri, bireyin ve ailenin ihtiyaçları doğrultusunda bireysel, grup ya da uzaktan eğitim şeklinde yürütülür. d) Aile eğitim programları ailenin katılımıyla bir yıllığına planlanır ve aile ile bireyin eğitim ihtiyaçları doğrultusunda her yıl yeniden geliştirilerek uygulanır. e) Aile eğitimi hizmetleri, kurumlarda yürütülür. Ancak, ihtiyaç hâlinde bu hizmet evlerde de yürütülebilir. ALTINCI KISIM Kurumlar BİRİNCİ BÖLÜM Özel Eğitim Okul ve Kurumları Özel eğitim okul ve kurumlarının açılması MADDE 37 (1) (Değişik: /27169 RG) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitimlerini öncelikle yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte kaynaştırma yoluyla sürdürmeleri esas olmakla birlikte, bu bireyler için Bakanlıkça her tür ve kademede örgün ve yaygın özel eğitim okul ve kurumları da açılır. 102

103 Gerçek ve tüzel kişiler, özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ve öğretimleri için 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunundaki esaslara uygun olarak özel okul veya kurum açabilirler. (2) Bakanlık, özel eğitim okul ve kurumlarında farklı özel eğitim modelleri denemek, geliştirmek ve yaygınlaştırmak üzere pilot uygulama yapabilir ve bu eğitim modellerinin uygulanacağı özel eğitim okul ve kurumları açabilir. (3) Okul ve kurumların açılmasında bireylerin yetersizlik türüne göre sayısı, yerleşim biriminin özellikleri ve ulaşım imkânları dikkate alınır. (4) Bu okul ve kurum binaları, yatırım programından ya da bağış yapanlar tarafından, yetersizlik türüne göre hazırlanmış tip projeye uygun olarak yapılır. (5) Okul ve kurum binalarının yapımında çevrenin özellikleri ve ihtiyaca göre özel tip projeler de uygulanabilir. Ayrıca, mahallen temin edilen binalarda da Bakanlıkça belirlenen ölçütlere uygun olması durumunda özel eğitim okul ve kurumu açılabilir. (6) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin devam ettiği okul ve kurumların dışında, bu bireylere eğitim materyalleri ile araç-gereçler hazırlanması ve eğitim programları geliştirilmesi amacıyla da özel eğitim kurumları açılır. İşitme, görme ve ortopedik yetersizliği olan bireyler için açılan okul ve kurumlar MADDE 38 (Değişik /28360 R.G.) (1) İşitme, görme ve ortopedik yetersizliği olan bireyler, yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte her tür ve kademede kaynaştırma yoluyla eğitim alabilecekleri gibi bu bireyler için her tür ve kademede, resmî ve özel gündüzlü ve/veya yatılı özel eğitim okul ve kurumu açılabilir. Bu bireylerin birinci 4 yıllık (1, 2, 3 ve 4 üncü sınıflar) eğitimlerini sürdürecekleri ilkokullar; ikinci 4 yıllık (5, 6, 7 ve 8 inci sınıflar) eğitimlerini sürdürecekleri ortaokullar ile işitme ve ortopedik engellilerin eğitimlerini sürdürecekleri üçüncü 4 yıllık (9, 10, 11 ve 12 nci sınıflar) özel eğitim meslek liseleri açılabilir. (2) Bu okul ve kurumlarda eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Bu okul ve kurumlarda; aynı tür ve kademede öğrenim gören yetersizliği olmayan öğrencilerin takip ettiği eğitim programı uygulanır. Okul veya kurumda uygulanan eğitim programı temel alınarak öğrencilerin BEP leri hazırlanır ve başarılarının değerlendirilmesinde BEP lerinde yer alan amaç ve davranışlar dikkate alınır. b) Sınıf mevcutları en fazla; okul öncesi, ilköğretim ve yaygın eğitimde 10, ortaöğretimde 15 öğrencidir. İşitme engelliler meslek liseleri ve ortopedik engelliler meslek liselerinde uygulamalı atölye ve laboratuvar derslerinde gruplar en fazla 10 öğrenciden oluşturulur. c) Bu okul ve kurumlardaki öğrencilerin yetersizlik türleri dikkate alınarak, işitme, görme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmenleri görevlendirilir. ç) (Değişik /28360 R.G.) İlkokullarda dersler sınıf öğretmenleri, ortaokullarda ise alan öğretmenleri tarafından okutulur. Ancak ilkokullarda yabancı dil ile din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinin alan öğretmenlerince okutulması esastır. Alan öğretmeni tarafından okutulan derslere sınıf öğretmeni de katılır, d) (Değişik /28360 R.G.) Özel eğitim meslek liselerinde uygulamalı meslek derslerinin yapılacağı atölyeler ve laboratuvarlar bulunmaması hâlinde öğrenciler bu derslerle ilgili eğitimlerini diğer mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında sürdürürler. e) İşitme yetersizliği bulunan öğrencilerin eğitim gördüğü okul ve kurumlarda, öğrenciler istekleri doğrultusunda yabancı dil dersinden muaf tutulur. Görme Engelliler Basımevi ve Akşam Sanat Okulu MADDE 39 (Yürürlükten kaldırılmıştır /28360 R.G. ) Zihinsel yetersizliği olan bireyler ile otizmi olan bireyler için açılan okul ve kurumlar MADDE 40 (Değişik /28360 R.G.) (1) Zihinsel yetersizliği olan bireyler ile otizmi olan bireyler yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte her tür ve kademede kaynaştırma yoluyla eğitimlerini sürdürebilecekleri gibi bu bireyler için her tür kademede, resmî ve özel gündüzlü özel eğitim okul ve kurumları açılır. a) Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireyler için açılan okulların ilk dört yılı ilkokul; ikinci dört yılı ortaokul olarak adlandırılır. Bu bireyler için açılan okul ve kurumlarda eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: 1) Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireyler için açılan ilköğretim kurumlarında, Bakanlıkça hazırlanan ilköğretim kurumları programları uygulanır. Bu eğitim programı temel alınarak BEP hazırlanır ve bireylerin başarılarının 103

104 değerlendirmesinde BEP'lerinde yer alan amaç ve davranışlar dikkate alınır. Bu öğrenciler ilköğretimde istekleri doğrultusunda yabancı dil programlarındaki bazı bilgi ve becerilerin öğretiminden veya dersin tamamından muaf tutulurlar. 2) Sınıf mevcutları en fazla; okul öncesi ve ilköğretimde 10 öğrencidir. 3) Bu ilköğretim kurumlarında 1-4 ve 5-8 inci sınıflarda dersler sınıf öğretmenleri tarafından okutulur. Ancak, özel yetenek gerektiren dersler ile din kültürü ve ahlak bilgisi dersi ve yabancı dil dersinin alan öğretmenleri tarafından okutulması esastır. Alan öğretmeni tarafından okutulan derslere sınıf öğretmeni de katılır. b) Orta veya ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireyler ile otizmi olan bireyler için açılan özel eğitim uygulama merkezlerinde birinci 4 yıl (1, 2, 3 ve 4 üncü sınıflar) I. kademe; ikinci 4 yıl ise (5, 6, 7 ve 8 inci sınıflar) II. kademe olarak isimlendirilir. Bu merkezlerde eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: 1) İlköğretim kurumlarında uygulanan programları takip edemeyecek durumdaki bireyler için açılan bu merkezlerde öğrencilerin, öz bakım ve günlük yaşam becerileri ile işlevsel akademik becerilerini geliştirmek ve topluma uyumlarını sağlamak amacıyla Bakanlıkça hazırlanmış özel eğitim programı uygulanır. Bu program temel alınarak BEP hazırlanır. Bu bireylerin başarılarının değerlendirilmesinde BEP'lerinde yer alan amaç ve davranışlar dikkate alınır. 2) Bu merkezlerde; tuvalet eğitimini kazanamamış, yoğun davranış problemleri gösteren ve grup eğitimine uyum sağlayamayan öğrencilerin grup eğitimine hazırlanması amacıyla bire bir eğitim uygulaması yapılır. Bire bir eğitim uygulaması kapsamındaki öğrenciler grup eğitimine katılmazlar. Bu öğrencilere verilecek eğitimin süresi ve haftalık ders saati sayısı özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından belirlenir. 3) Bir ders saati 40 dakika olup, ders saati ve derslerin dağılımı, Talim ve Terbiye Kurulunca kabul edilen haftalık ders dağıtım çizelgesine göre uygulanır. 4) Orta veya ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireyler için açılan sınıfların mevcudu en fazla; okul öncesinde 6, diğer sınıflarda ise 8 öğrencidir. Otizmi olan bireyler için açılan sınıfların mevcudu ise en fazla 4 öğrenciden oluşur. 5) Bu merkezlerde 1-4 ve 5-8 inci sınıflarda dersler sınıf öğretmenleri tarafından okutulur. Ancak özel yetenek gerektiren dersler ile din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin alan öğretmenleri tarafından okutulması esastır. Alan öğretmeni tarafından okutulan derslere sınıf öğretmeni de katılır. 6) Bu merkezlerde; I. kademeyi tamamlayan öğrencilere tamamladıkları kademeyi belirten EK-2 de yer alan öğrenim belgesi; II. kademeyi tamamlayan öğrencilere ise EK- 2a da yer alan öğrenim belgesi düzenlenir. Otistik bireyler için açılan okul ve kurumlar MADDE 41 (Yürürlükten kaldırılmıştır /28360 R.G. ) Sağlık kuruluşlarında yatarak tedavi gören bireyler için açılan okul ve kurumlar MADDE 42 (Değişik /28360 R.G.) (1) Resmî ve özel sağlık kuruluşlarında yatarak tedavi gören ve/veya süreğen hastalığı olan okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise çağındaki özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitimlerini sürdürmeleri için Bakanlık, Sağlık Bakanlığı veya üniversiteler arasında imzalanan protokole göre hastaneler bünyesinde hastane sınıfları açılır. (2) Bu sınıflarda eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Eğitim hizmeti, velinin yazılı isteği ve bireyin tedavisinden sorumlu hekim/hekimlerin yazılı görüşü ile sağlanır. b) Bireylerin kayıtları, kayıtlı bulunduğu okulda kalır. Kayıtlı olmayan öğrencilerin kaydı ise hastanenin bulunduğu bölgedeki bir okula/kuruma ya da ikamet ettiği yerleşim birimindeki bir okul veya kuruma yapılır. c) (Değişik /28360 R.G.) Hastane sınıfında eğitim alan her birey için geçici kayıt formu düzenlenerek bu sınıfa geçici kaydı yapılır. ç) Sağlık kuruluşlarında eğitim alan bireyin başarı durumunun değerlendirilmesi, kayıtlı bulunduğu okuldaki diğer öğrenciler gibi yapılır. Ancak, bireyin durumu ve özelliğine göre değerlendirme şekli, yöntem ve tekniklerinde öğretmen tarafından gerekli değişiklikler yapılarak özel tedbirler alınır. d) Bu bireylerin başarı değerlendirme sonuçları kayıtlı oldukları okula yazılı olarak bildirilir. Sınıf geçme ve diploma işlemleri bu okul tarafından yürütülür. e) (Değişik /28360 R.G.) e) Sınıf mevcudu en fazla; okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lisede 10 öğrenciden oluşur. 104

105 f) Sınıfa gelemeyecek durumda olan öğrencilere odalarında eğitim verilir. g) (Değişik /28360 R.G.) g) Sınıf ile ilgili idari işler öğrencilerin kayıtlı bulundukları okul/kurum müdürlüklerince yürütülür. ğ) Bireyler kayıtlı bulunduğu okulun veya kurumun eğitim programından sorumludur. h) Bu okullarda birleştirilmiş sınıf uygulaması yapılır. ı) Eğitim alacak bireylerin hastalığı ve eğitim ortamına ilişkin şartlar dikkate alınarak bireylerin haftalık ders saatleri 10 saatten az olmamak üzere planlanır. i) Dersler sınıf ve alan öğretmenleri tarafından okutulur. j) (Değişik /28360 R.G.) j) Millî eğitim müdürlüğü bu okullara okul öncesi, sınıf ve alan öğretmenleri ile gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen görevlendirir. k) Derse başlama ve bitiş saatleri ile derslerin süresi, bireyin sağlık durumu ve hastane şartları dikkate alınarak okul yönetimi tarafından belirlenir. l) Yatarak tedavi sürecinin tamamlanması hâlinde veya velinin isteği ya da hekimin eğitim hizmetinin sona erdirilmesine ilişkin görüşü doğrultusunda sağlık kuruluşunda bireye verilen eğitim hizmeti sona erdirilir. Üstün yetenekli bireylerin eğitimi amacıyla açılan kurumlar MADDE 43 (1) Okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim çağındaki üstün yetenekli öğrencilerin bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla Bakanlıkça gündüzlü özel eğitim kurumları açılır. (2) Bu kurumlarda eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Bireysel eğitim-öğretim yapılması esastır. b) Üstün yetenekli öğrencilerin eğitiminde, sosyal ve duygusal gelişim bütünlük içerisinde ele alınır. c) Kurumdaki eğitim-öğretim etkinlikleri, öğrencilerin devam ettikleri örgün eğitim kurumlarındaki programlara destek olacak şekilde planlanır ve yürütülür. ç) Öğrencilerin özel yetenek alanlarıyla ilgili örgün eğitim kurumlarında izledikleri program ile kurumdaki yapacakları çalışmalar arasında paralellik sağlanır. d) Öğrencilere, geleceğe yönelik düşünme, tahminlerde bulunma ve bunları tartışarak çalışmalarına yansıtma becerileri kazandırılır. e) Eğitim-öğretim etkinlikleri öğrencileri dıştan yönelimli ve yönetimli bir disiplin ile denetim yerine içten odaklı disiplin ve denetim anlayışını geliştirmeye yönelik olarak düzenlenir. f) Öğrencilere, kapasiteleri ölçüsünde benlik gelişimi ve iletişim becerileri kazandırılır. g) Öğrencilerin, liderlik, yaratıcı ve üretici düşünme yetenekleri, ulusal ve toplumsal bir anlayışla ülke kalkınmasına katkıda bulunacak şekilde geliştirilir. ğ) Öğrencilere, Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma becerileri kazandırılır. h) Öğrencilere, öğrenme, araştırma, problem çözme ve bağımsız karar verme becerileri kazandırılır. ı) Eğitim-öğretim süreci; öğrenci, veli, okul ve kurumun iş birliğinde devam ettirilir. İKİNCİ BÖLÜM Diğer Özel Eğitim Okul ve Kurumları Birden fazla yetersizliği olan bireyler için açılan özel eğitim kurumları MADDE 44 (1) Zorunlu öğrenim çağındaki birden fazla yetersizliği olan öğrenciler için gündüzlü özel eğitim okul ve kurumları ya da özel eğitim okul ve kurumları bünyesinde özel eğitim sınıfları açılabilir. (2) Bu öğrencilerin eğitimlerini sürdürdükleri sınıflarda, eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) (Değişik /28360 R.G.) Öğrenciler ilköğretim, ortaöğretim kurumları programlarını veya yetersizlik türüne göre hazırlanan özel eğitim programını takip ederler. Öğrencilerin BEP'leri, takip ettikleri eğitim programı temel alınarak hazırlanır. Bu bireylerin başarılarının değerlendirilmesinde BEP'lerinde yer alan amaç ve davranışlar dikkate alınır. b) (Değişik /28360 R.G.) Öğrencilere tamamladıkları programa uygun öğrenim belgesi veya diploma verilir. c) Bu sınıflarda aynı tür ek yetersizliği olan öğrenciler eğitim görür. ç) Bu sınıflarda, öğretmenlerden birinin öğrencilerin ek yetersizliğine göre görme, işitme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmenleri arasından görevlendirilmesine dikkat edilir. d) Sınıfların mevcudu en fazla 4 öğrenciden oluşur. e) Bu sınıflarda bireylerin ek yetersizlik türü dikkate alınarak uygun öğretim yöntem ve teknikleri ile araç-gereç ve eğitim materyallerinin kullanılması, uygun eğitim ortamının sağlanmasına dikkat edilir. 105

106 f) Öğrencilerin eğitiminde ek yetersizliklerinden kaynaklanan sorunlarını en aza indirmek amacıyla personel, araç-gereç ve eğitim materyallerini içeren hizmetlerin sağlanmasına yönelik gerekli tedbirler alınır. Özel eğitim mesleki eğitim merkezi (okulu) MADDE 45 (Değişik /28360 R.G.) (1) İlköğretimlerini tamamlayan, genel ve mesleki ortaöğretim programlarına devam edemeyecek durumda olan ve 23 yaşından gün almamış özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin temel yaşam becerilerini geliştirmek, topluma uyumlarını sağlamak, iş ve mesleğe yönelik bilgi ve beceriler kazandırmak amacıyla resmî ve özel, özel eğitim mesleki eğitim merkezi (okulu) açılır. (2) Bu merkezlerde (okullarda) eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Özel eğitim mesleki eğitim merkezlerinde (okullarında) akademik bilgi ve becerilerin yanında iş eğitimi uygulamalarının da yer aldığı eğitim programı uygulanır. Bu program temel alınarak BEP hazırlanır ve bireylerin başarılarının değerlendirilmesinde BEP'lerinde yer alan amaç ve davranışlar dikkate alınır. b) Personel ve eğitim ortamının uygun olması durumunda farklı yetersizlikleri olan bireyler için özel eğitim sınıfları açılır. c) Sınıf mevcutları en fazla 10 kişiden oluşur. ç) Merkezlerde (okullarda) dersler görme, işitme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmenleri tarafından okutulur. Ancak, özel yetenek gerektiren dersler ve meslek dersleri ile din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin alan öğretmenleri tarafından okutulması esastır. Alan öğretmeni tarafından okutulan derslere sınıf öğretmeni de katılır. d) Bu kurumlarda bir ders saati 40 dakika olup, ders saati ve derslerin dağılımı, Talim ve Terbiye Kurulunca kabul edilen haftalık ders dağıtım çizelgesine göre uygulanır. e) Programın süresi dört yıldır. Programın birinci sınıfında bireylere akademik bilgi ve beceriler ile uygulamalı iş eğitimi yoluyla atölyelerde gerekli olan temel bilgi ve beceriler kazandırılır. İkinci, üçüncü ve dördüncü sınıflarda ise akademik bilgi ve becerilerin kazandırıldığı dersler ile uygulamalı atölye dersleri verilir. f) Meslek dersleri, çevrenin sosyal, kültürel, ekonomik özellikleri ve şartları ile istihdam imkânları dikkate alınarak belirlenir. g) İş yerine yerleştirilen bireyler kültür ve meslek derslerini haftada bir gün okulda, uygulamalı beceri eğitimini ise dört gün iş yerlerinde eğitim görürler. İş yerine yerleştirilemeyen bireyler ise okulda eğitimlerine devam ederler. ğ) İş yerine yerleştirilen bireyler, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun çırak öğrencilere verdiği haklardan yararlanırlar. h) İzleme ve yöneltme kurulu tarafından belirlenen bireyler, birinci sınıfın sonunda bir iş yerine yerleştirilirler. Ancak kurul, uygun olan bireyler için birinci sınıftan itibaren de iş yerine yerleştirme kararı alabilir. ı) Bireylerin iş yerine yerleştirilmesi kararı bir aylık deneme süreci sonucunda kesinleşir. i) Bireylerin iş yerine yerleştirilebilmesi için velisinden Ek-4'de yer alan İş Yerine Yerleştirilecek Öğrenciler İçin Veli Muvafakat Belgesi alınır. j) İş yerine yerleştirilen bireyler; iş yeri koordinatör öğretmeni tarafından düzenlenen Ek-5'te yer alan Öğrenciyi İş Yerinde Gözlem ve İzleme Formu ile işveren tarafından düzenlenen Ek-6'da yer alan İşe Yerleştirilen Öğrencilerin Devam Takip Çizelgesi dikkate alınarak izleme ve yöneltme kurulunca takip edilir. k) İşe ya da iş yerine uyum sağlayamayan bireyler için gerekli düzenlemeler yapılarak tedbirler alınır. Ancak, alınan tüm tedbirlere rağmen uyum sorunu devam eden bireylerin iş yeri, iş yeri koordinatör öğretmeninin önerisiyle kurul tarafından değiştirilir veya bu bireyler eğitimlerine okulda devam ederler. l) Merkezin (okulların) imkân ve şartları uygun olduğu takdirde yarıyıl ve yaz tatillerinde de programlara devam edilebilir. m) Dönem sonlarında bireylere karne verilir. Programı tamamlayan bireylere EK- 7'de yer alan Özel Eğitim Mesleki Eğitim Merkezi (Okulu) Öğrenim Belgesi verilir. Bu belge yükseköğretime devam etme hakkı sağlamaz, ancak bireylerin herhangi bir işte istihdam edilmesi durumunda ortaöğretim kurumlarından mezun olanlara tanınan özlük haklarından yararlanmalarını sağlar. n) Özel eğitim mesleki eğitim merkezini (okulunu) tamamlayamayan bireyler, yaygın eğitim programlarına, işe ve mesleğe yönlendirilirler. 106

107 Özel eğitim iş uygulama merkezi (okulu) MADDE 46 (Değişik /28360 R.G.) (1) Genel ve mesleki ortaöğretim eğitim programlarından yararlanamayacak durumda ve 23 yaşından gün almamış olan özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin; temel yaşam becerilerini geliştirmek, topluma uyumlarını sağlamak ve iş ve mesleğe yönelik beceriler kazandırmak amacıyla resmî ve özel, özel eğitim iş uygulama merkezleri (okulları) açılır. (2) Bu merkezlerde (okullarda) eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Özel eğitim iş uygulama merkezlerinde (okullarında) akademik bilgi ve becerilerin yanında iş eğitimi uygulamalarının da yer aldığı eğitim programı uygulanır. Bu program temel alınarak BEP hazırlanır ve bireylerin başarılarının değerlendirilmesinde BEP'lerinde yer alan amaç ve davranışlar dikkate alınır. b) Personel ve eğitim ortamının uygun olması durumunda farklı yetersizlikleri olan bireyler için özel eğitim sınıfları açılabilir. c) Bu merkezlerde (okullarda); tuvalet eğitimini kazanamamış, yoğun davranış problemleri gösteren ve grup eğitimine uyum sağlayamayan öğrencilerin grup eğitimine hazırlanması amacıyla bire bir eğitim uygulaması yapılır. Bire bir eğitim uygulaması kapsamındaki öğrenciler grup eğitimine katılmazlar. Bu öğrencilere verilecek eğitimin süresi ve haftalık ders saati sayısı özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından belirlenir. ç) Bu kurumlarda sınıf mevcutları en fazla 10 kişiden oluşur. d) Merkezlerde (okullarda) dersler görme, işitme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmenleri tarafından okutulur. Ancak özel yetenek gerektiren dersler ve meslek dersleri ile din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin alan öğretmenleri tarafından okutulması esastır. Alan öğretmeni tarafından okutulan derslere sınıf öğretmeni de katılır. e) Programın süresi dört yıldır. İş ve uygulama dersleri, çevrenin sosyal, kültürel, ekonomik özellikleri ve şartları ile istihdam imkânları dikkate alınarak açılır. f) Kurumun imkân ve şartları uygun olduğu takdirde yarıyıl ve yaz tatillerinde de programlara devam edilebilir. g) Bu kurumlarda bir ders saati 40 dakika olup, ders saati ve derslerin dağılımı, Talim ve Terbiye Kurulunca kabul edilen haftalık ders dağıtım çizelgesine göre uygulanır. Günlük çalışma süresinin ders, dinlenme, yemek ve diğer etkinliklere dağılımı okul yönetimince belirlenir. ğ) Özel eğitim iş uygulama merkezlerini (okullarını) tamamlayan bireylere EK-8 de yer alan Özel Eğitim İş Uygulama Merkezi (Okulu) Öğrenim Belgesi verilir. Ancak, bu belge mesleki eğitim merkezlerince verilen belgeye denk değildir. h) Özel eğitim iş uygulama merkezlerini (okullarını) tamamlayan bireyler diğer yaygın eğitim programlarına, işe ve mesleğe yönlendirilirler. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Hazırlık Sınıfları Hazırlık sınıflarının açılması MADDE 47 (Yürürlükten kaldırılmıştır /27169 R.G.) Hazırlık sınıflarında eğitim-öğretim MADDE 48 ((Yürürlükten kaldırılmıştır /27169 R.G.) DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Diğer Kurumlarda Özel Eğitim Hizmetleri Rehberlik ve araştırma merkezleri MADDE 49 (1) Rehberlik ve araştırma merkezleri; özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitsel değerlendirme, tanılama, izleme ve yönlendirme hizmetlerini yürüterek birey için en az sınırlandırılmış eğitim ortamını önerir, birey ve ailesine destek eğitim ile rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri sunar. Okul ve kurumların özel eğitim hizmetleri sorumluluğu MADDE 50 (1) Resmî ve özel; okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kurumları ile yaygın eğitim kurumları, özel eğitime ihtiyacı olan bireylere özel eğitim hizmetleri sağlamakla yükümlüdürler. (2) Bu okul ve kurumlarda, özel eğitime ihtiyacı olan bireylere sunulan eğitim-öğretim hizmetlerinin etkililiğini arttırmak amacıyla özel eğitim tedbirleri alınarak gerekli düzenlemeler yapılır. Bu bireylere sağlanacak her türlü özel eğitim hizmeti için millî eğitim müdürlükleri, RAM lar ve özel eğitim okulları ile iş birliği yapılır. 107

108 YEDİNCİ KISIM Personel, Görev, Yetki ve Sorumlulukları BİRİNCİ BÖLÜM Yönetici ve Öğretmenlerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları Personel MADDE 51 (1) Özel eğitim okul ve kurumlarına atanacak personelin sayısı, nitelikleri Bakanlıkça belirlenir ve yürürlükteki mevzuata göre atanır. Müdürün görev, yetki ve sorumlulukları MADDE 52 (1) Müdür, millî eğitimin temel ilkeleri ve genel amaçları doğrultusunda okulun/kurumun, amaçlarına uygun olarak yönetilmesinden, değerlendirilmesinden ve geliştirilmesinden sorumludur. (2) Müdür, eğitim-öğretim ve işleyişle ilgili olarak okulun/kurumun amacı, türü, kademesi ve uygulanan eğitim programına göre Millî Eğitim Bakanlığı özel eğitim okul ve kurum müdürleri görev tanımında belirtilen görevleri yürütür. (3) Okul müdürü; ders okutma görevinin yanında kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, program ve emirlere uygun olarak görevlerini yürütmeye, okulu düzene koymaya ve personeli denetlemeye yetkilidir. Müdür başyardımcısının görev, yetki ve sorumlulukları MADDE 53 (1) Müdür başyardımcısı görevlerini, bulunduğu okulun/kurumun özelliklerini dikkate alarak yapar. Müdür başyardımcısı, ders okutma görevinin yanında yönetimde müdürün en yakın yardımcısıdır. Müdürün olmadığı zamanlarda müdüre vekâlet eder. (2) Müdür başyardımcısı, okulun her türlü eğitim-öğretim, yönetim, rehberlik, denetim, öğrenci, personel, tahakkuk, ayniyat, yazışma, sosyal etkinlikler, yatılılık, bursluluk, güvenlik, beslenme, bakım, koruma, temizlik, düzen, nöbet, halkla ilişkiler gibi işleriyle ilgili olarak okul müdürü tarafından verilen görevleri yapar. Bu görevlerin yapılmasından ve okulun amaçlarına uygun olarak işleyişinden müdüre karşı sorumludur. (3) Ayrıca, görev tanımında belirtilen diğer görevler ile müdür tarafından verilen görevleri de yapar. Müdür yardımcısının görev, yetki ve sorumlulukları MADDE 54 (1) Müdür yardımcısı görevlerini, bulunduğu okulun/kurumun özelliklerini dikkate alarak yapar. Müdür yardımcısı, yönetimde müdür ve müdür başyardımcısının en yakın yardımcısıdır. (2) Müdür yardımcısı; ders okutma görevinin yanında okulun her türlü eğitim-öğretim, yönetim, öğrenci, personel, tahakkuk, ayniyat, yazışma, eğitici etkinlikler, yatılılık, bursluluk, güvenlik, beslenme, bakım, koruma, temizlik, düzen, halkla ilişkiler gibi işleriyle ilgili olarak okul müdürü tarafından verilen görevleri yapar. Bu görevlerin yapılmasından ve okulun amaçlarına uygun olarak işleyişinden müdüre karşı sorumludur. (3) Ayrıca, görev tanımında belirtilen diğer görevler ile müdür tarafından verilen görevleri de yapar. Teknik müdür yardımcısının görev, yetki ve sorumlulukları MADDE 55 (1) Döner sermayesi bulunan özel eğitim okul ve kurumlarında müdür yardımcılarından biri, mevzuatına göre teknik müdür yardımcısı olarak görevlendirilir. Teknik müdür yardımcısı, müdür ve sayman ile birlikte döner sermaye işletmesi çalışmalarının tümünden sorumludur. (2) Ayrıca, görev tanımında belirtilen diğer görevler ile müdür tarafından verilen görevleri de yapar. Pansiyondan sorumlu müdür yardımcısının görev, yetki ve sorumlulukları MADDE 56 (1) Pansiyondan sorumlu müdür yardımcısı, pansiyonun yönetim, eğitim-öğretim ve her türlü hizmetlerin planlı ve amacına uygun olarak yürütülmesinden sorumludur. (2) Ayrıca, görev tanımında belirtilen diğer görevler ile müdür tarafından verilen görevleri de yapar. Müdür yetkili öğretmenin görev, yetki ve sorumlulukları MADDE 57 (Yürürlükten kaldırılmıştır /28360 R.G. ) Atölye şefinin görev ve sorumlulukları MADDE 58 (1) Atölyeler arasındaki eş güdümü sağlamak üzere, meslek dersleri alan öğretmenlerinden biri okul veya kurum müdürü tarafından atölye şefi olarak görevlendirilir. Atölye şefinin görevleri şunlardır: a) Atölyeler arasında iş bölümü yaparak eş güdümü sağlamak. b) Meslek dersleri alan öğretmenlerinin eğitim-öğretimle ilgili ihtiyaçlarını belirlemek. c) Atölyelerde bulunan makine, avadanlık ve malzemelerin bakım, onarım ve korunmasını, bunların kullanmaya hazır hâlde bulundurulmasını sağlamak. ç) Atölyelerde yürütülen işlerle ilgili belgelerin düzenlenmesi ve kayıtların tutulmasını sağlamak. 108

109 d) Eğitimin etkililiğini sağlamak amacıyla atölyelerde her türlü ders araç-gereç ve materyallerinin bulundurulmasını sağlamak. e) Atölyelerin temizliğinin öğrencilerle bir plan dahilinde yapılmasını ve çalışma yerinin temiz tutulmasının iş alışkanlığının gerektirdiği bir davranış hâline getirilmesini sağlamak. f) Meslek dersleri alan öğretmenleri ve usta öğreticilerin atölyeleri derse hazırlaması ve derslere düzenli olarak devamlarını sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak g) İş kazaları, yangın ve diğer tehlikelere karşı gerekli koruyucu güvenlik tedbirlerini almak. Öğretmenlerin görev ve sorumlulukları MADDE 59 (1) Öğretmenler, kendilerine verilen sınıfın veya şubenin derslerini, programda belirtilen esaslara göre planlamak, okutmak, bunlarla ilgili uygulama ve deneyleri yapmak, ders dışında okulun eğitim-öğretim ve sosyal etkinliklerine katılmak ve bu konularda kanun, yönetmelik ve emirlerde belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdürler. (2) Öğretmenler bu görevlerinin yanında aşağıdaki görevleri de yürütürler: a) Bireyselleştirilmiş eğitim programları, gelişim ölçekleri ile ölçme ve değerlendirme araçlarının hazırlanmasında ve uygulanmasında BEP geliştirme birimi ile iş birliği yapmak. b) Bireyselleştirilmiş eğitim programlarını uygulamak ve değerlendirmek. c) Öğrencilerin eğitim performansları ve yetersizlik türünü dikkate alarak gerekli öğretim materyallerini hazırlamak ve/veya temin etmek. ç) Okul ve kurumdaki aile eğitim çalışmalarına katılmak, sınıfındaki öğrencilerinin ailelerine yönelik aile eğitim çalışmalarını planlamak ve yürütmek. d) Öğrencilere destek eğitim hizmeti sağlanması ve eğitim performansları doğrultusunda başka bir okul veya kuruma yönlendirilmesinde, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu ve BEP geliştirme birimiyle iş birliği yapmak. e) Öğrencilerin yetersizliklerinden dolayı kullandığı kişisel cihaz ve aletlerin bakımı ve kontrolüne ilişkin tedbirler almak. f) Öğrencilerin eğitim performansları ve ihtiyaçları doğrultusunda bire bir eğitim yapmak. g) Sınıf öğretmenliğinin esas olduğu okul ve kurumlarda alan öğretmenleri ile birlikte ders okutmak. (3) Öğretmenler ayrıca, görev tanımında belirtilen diğer görevler ile müdür tarafından verilen eğitimöğretimle ilgili görevleri de yapar. Mesleki Çalışmalar ( /27169 RG Madde eklenmiştir.) MADDE 59/A (1) Özel eğitim okul ve kurumlarında görevli yönetici ve öğretmenlerin genel kültür, özel alan ve pedagojik formasyonla ilgili bilgi ve görgülerini artırmak, yeni beceriler kazandırmak, eğitimöğretimde karşılaşılan problemlere çözüm yolları bulmak, öğrencinin ve çevrenin ihtiyaçlarına göre plan ve programlar hazırlamak ve uygulamak amacıyla ders kesiminden itibaren Temmuz ayının ilk iş gününe, Eylül ayının ilk iş gününden ders yılı başlangıcına kadar; yıl içinde ise yıllık çalışma programında belirtilen sürelerde mesleki çalışmalara katılırlar. Grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen sınıf öğretmeninin görev ve sorumlulukları MADDE 60 (1) Yatılı özel eğitim okul ve kurumlarında grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen sınıf öğretmeninin görevleri şunlardır: a) Okul ve kurum yönetimince belirlenen süre, zaman ve yerlerde, grubundaki öğrencilerin etütlerde ders çalışmalarını sağlamak ve gerektiğinde onların çalışma sırasında derslerde karşılaştıkları güçlüklerin çözümüne yardımcı olmak. b) Eğitim-öğretim hizmetlerini, grubundaki öğrencilerin bireysel gelişimi, eğitim performansı ve ihtiyaçları ile ilgi ve isteklerini dikkate alarak planlamak ve yürütmek. c) Grubundaki öğrencilerin fiziksel, zihinsel, sosyal ve kültürel gelişimlerini destekleyici etkinlikler düzenlemek, etkinliklere rehberlik etmek ve öğrencilerini bu etkinliklere yönlendirmek. ç) Öğrencilerin kişisel sorun ve ihtiyaçları ile ilgilenmek ve bunların çözümünde okul yönetimi, rehberlik ve psikolojik danışma servisi, öğretmenler ve diğer ilgili personel ile iş birliği yapmak. d) Okul veya kurum yönetimince hazırlanan nöbet çizelgesine göre gece nöbeti tutmak. e) Öğrencilerin gelişimi ve davranışlarını değerlendirmek ve gerekli bilgileri öğrenci gözlem defterine kaydetmek. f) Grup gözetimi ve eğitimi ile ilgili yaptığı çalışmaları günlük olarak planlamak ve ders defterine işlemek. İş yeri koordinatör öğretmeninin görev ve sorumlulukları MADDE 61 (1) İzleme ve yöneltme kurulu tarafından hazırlanan program doğrultusunda, haftada bir gün okulda, dört gün iş yerlerinde görevlendirilen iş yeri koordinatör öğretmeninin görevleri şunlardır: a) Öğrencilerin işe ve iş yerine uyumlarına yönelik bilgi, beceri, tutum ve davranışları kazandırmak amacıyla yöneltme ve izleme faaliyetlerini yürütmek. 109

110 b) Öğrencilerin iş yerlerindeki eğitimlerinin etkili ve verimli bir şekilde sürdürülmesi için, çalışma ortamı ve şartlarının düzenlenmesi konularında iş yeri yetkilileri ile iş birliği yaparak gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak. c) İş yerlerinde çalışan personelin öğrencilere yönelik olumlu tutum ve davranış geliştirmelerini sağlamak amacıyla düzenlenecek faaliyetler konusunda iş yeri yetkilileri ile iş birliği yapmak. ç) Öğrencilerin eğitim ve mesleki gelişimini izleyerek yöneltme ve izleme kuruluna bilgi vermek ve alınacak tedbirlerin uygulanmasını sağlamak. d) Öğrencilerin mesleki yönlendirilmesinde, işe yerleştirilmesinde rehberlik etmek ve bu amaçla ilgili kişi, kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak. Atölye ve laboratuvar dersleri öğretmeninin görev ve sorumlulukları MADDE 62 (1) Atölyelerde meslek dersleri, alan öğretmenlerince okutulur. Bu öğretmenler diğer görevlerinin yanında aşağıdaki görevleri yürütürler: a) Sorumluluğunda bulunan atölyeyi yönetmek ve atölyedeki eşya, makine, avadanlık ve malzemelerinin bakım, onarım ve korunmasını sağlamak, bunları kullanmaya hazır hâlde bulundurmak. b) Atölyedeki demirbaşların kaydını yaparak bunları sayım ve kontrole hazır hâlde bulundurmak. c) Atölyede ihtiyaç duyulan araç-gereç ve materyalin sağlanması için okul veya kurum yönetimi ile diğer kişi ve kuruluşlarla iş birliği yapmak. ç) Atölyesinde görevli usta öğretici ve diğer personelin iş bölümünü yaparak atölyede verilen eğitimin etkin ve koordineli bir şekilde yürütülmesini sağlamak. d) Sorumluluğundaki atölyenin türü ve özelliğine göre, okulun veya kurumun eğitim ve öğretim hizmetlerinde kullanılacak araç-gereç ve materyallerin üretimini sağlamak. Rehber öğretmenin görev ve sorumlulukları MADDE 63 (1) Rehber öğretmen bulunduğu okul ve kurumdaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yanında aşağıdaki görevleri de yapar: a) Özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilerin ailelerine yönelik aile eğitimi hizmetlerini planlamak, yürütmek ve gerektiğinde ilgili kişi, kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak. b) Özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilerin bireysel gelişimini değerlendirmek üzere formlar hazırlanmasında BEP geliştirme birimiyle, öğretmenler ve ilgili personel ile iş birliği yapmak. c) Öğretmenler ve ailelerle iş birliği yaparak öğrenciler için bireysel gelişim raporu düzenlemek. ç) Öğrencilerin eğitim ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla rehberlik ve danışma hizmetleri yürütme komisyonu, BEP geliştirme birimi, izleme ve yöneltme kurulu ile öğretmenlerle iş birliği yapmak. Gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmenin görev ve sorumlulukları MADDE 64 (1) Gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmenin görevleri şunlardır: a) Özel eğitim hizmetleri kurulunun planlaması doğrultusunda, kaynaştırma yoluyla eğitimlerine devam eden bireylere sağlanacak destek eğitim hizmetleri ile evde eğitim alan ve bir sağlık kuruluşunda tedavi gören bireylerin eğitimlerini yürütmek. b) BEP ve ölçme değerlendirme araçlarının hazırlanmasında ve uygulanmasında BEP geliştirme birimi ile iş birliği yapmak. c) Sosyal kabul çalışmaları, eğitim ortamının düzenlenmesi, eğitim materyalleri, araç-gereçler, öğretim yöntem ve teknikleri gibi konularda öğretmenlere, okul/kurum yönetimine, bireye ve aileye rehberlik ve danışmanlık yapmak. ç) Aile eğitimi çalışmalarını okul yönetimi, öğretmenler ve aileyle iş birliği yaparak planlamak ve yürütmek. d) Öğrencilerin eğitim performansları ve yetersizlik türünü dikkate alarak gerekli öğretim materyallerini hazırlamak ve/veya temin etmek. e) Öğrencilerin eğitim ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla rehberlik ve danışma hizmetleri yürütme komisyonu, izleme ve yöneltme kurulu, BEP geliştirme birimi ve öğretmenlerle iş birliği yapmak. f) Öğrencilerin yetersizliklerinden dolayı kullandığı kişisel cihaz ve aletlerin bakımı ve kontrolüne ilişkin olarak öğretmenleri bilgilendirmek. (2) Gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen ayrıca, özel eğitim hizmetleri kurulu ve/veya okul/kurum müdürü tarafından verilen görevleri de yapar. Eğitim programları hazırlamakla görevlendirilen öğretmenin görev ve sorumlulukları MADDE 65 (1) Eğitim programları ve öğretim alanında lisans düzeyinde eğitim alan ya da bu alanda yüksek lisans yapan ve özel eğitim kurumlarında eğitim programları hazırlamakla görevlendirilen öğretmenin görevleri şunlardır: a) BEP hazırlanmasında, uygulanmasında ve değerlendirilmesinde öğretmenler, aileler, öğrenciler ve diğer personel ile iş birliği yapmak. b) Eğitim programlarının amaçlarının gerçekleştirilmesinde etkililiği artırmak amacıyla, eğitim materyalleri ve araç-gereçlerinin hazırlanması, uygun öğretim yöntem ve tekniklerinin belirlenmesi, ölçme 110

111 ve değerlendirme araçlarının geliştirilmesi konularında önerilerde bulunmak ve bunların gerçekleştirilmesinde okul veya kurum personeli ile iş birliği içinde çalışmak. c) Okul ve kurumda, eğitim programlarının uygulanması ve uygulamada ortaya çıkan sorunları tespit etmek, bu sorunlara ilişkin öneriler hazırlayarak kurum yönetimine iletmek. ç) Aile eğitimi programlarının hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde okul rehberlik ve psikolojik danışma servisiyle iş birliği içinde çalışmak. d) Eğitim programında yer alan amaçların gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla, kurum içi ve kurum dışındaki etkinliklerin düzenlenmesinde, bunların planlanması ve uygulanmasında ilgili kişi, kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak. e) Seçmeli derslerin verimliliğini ve ihtiyaçlara uygunluğunu değerlendirerek, bu derslerin çeşitlendirilmesi konusunda okul yönetimine önerilerde bulunmak. İKİNCİ BÖLÜM Usta Öğretici ve Diğer Personel Usta öğreticinin görev ve sorumlulukları MADDE 66 (1) Usta öğreticiler, özel eğitim okul ve kurumlarında eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesinde öğretmenlerle birlikte ve öğretmenlik sorumluluğu içinde görev yapar. Ayrıca, ilgili mevzuat çerçevesinde okul ve kurum yönetimince verilen diğer görevleri de yerine getirir. Özel eğitim okul ve kurumlarında görev yapan diğer personel MADDE 67 (1) Özel eğitim okul ve kurumlarına; uzman hekim, hekim, diyetisyen, dil ve konuşma terapisti, sosyal çalışmacı, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, fizyoterapist, odyometrist, iş ve uğraşı terapisti, hemşire, teknisyen, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, ders aletleri ve kütüphane memurları, iç hizmetler şefi, ambar ve depo memurları, Braille daktilograf, idari işler memuru, ayniyat mutemedi, çocuk bakım elemanı, şoför, aşçı, kaloriferci, bahçıvan, terzi, gece bekçisi ve hizmetli atanır veya diğer kurum ve kuruluşlar ile iş birliği yapılarak görevlendirilir. (2) Bu personel, ilgili mevzuata göre verilen görevleri yerine getirmekle sorumludur. (3) Diğer kurum ve kuruluşlardan görevlendirilecek personelin çalışma yeri ve saatleri ile görev alanları hazırlanacak protokollerde belirlenir. SEKİZİNCİ KISIM Eğitim-Öğretim BİRİNCİ BÖLÜM Programlar Eğitim programları MADDE 68 (1) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin devam ettiği okul ve kurumlarda Bakanlıkça hazırlanan genel ve mesleki eğitim programları ile özel eğitim okul, kurum ve sınıflarında içerikleri öğrencilerin özelliklerine göre hazırlanmış özel eğitim programları da uygulanır. Bireyselleştirilmiş eğitim programı MADDE 69 (1) Bireyselleştirilmiş eğitim programı, özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin gelişim özellikleri, eğitim performansları ve ihtiyaçları doğrultusunda hedeflenen amaçlara yönelik hazırlanan ve bu bireylere verilecek destek eğitim hizmetlerini de içeren özel eğitim programıdır. (2) Bireyselleştirilmiş eğitim programı, a) Eğitim planında yer alan yıllık amaçlar ve öğrencinin takip ettiği eğitim programı/programları temel alınarak belirlenen kısa dönemli amaçlarını, b) Öğrencinin alacağı destek eğitim hizmetinin türü, süresi, sıklığı ve bu hizmetin kimler tarafından nasıl sağlanacağını, c) Öğretim ve değerlendirmede kullanılacak yöntem ve teknik, araç-gereç ve eğitim materyallerini, ç) Eğitim ortamına ilişkin düzenlemeleri, d) Davranış problemlerini önlemeye ya da azaltmaya yönelik tedbirler ile uygulanacak yöntem ve teknikleri, e) Öğrencinin kişisel bilgilerini içerir. (3) Bireyselleştirilmiş eğitim programı, Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu ve BEP geliştirme biriminin iş birliğiyle hazırlanır. (4) Bireyselleştirilmiş eğitim programı, öğrenci için hedeflenen amaçların gerçekleşme düzeyi doğrultusunda değerlendirilir. Birey için hazırlanacak yeni bireyselleştirilmiş eğitim programında ve bireyin yönlendirilmesinde BEP e ilişkin değerlendirmeler esas alınır. 111

112 İKİNCİ BÖLÜM Okul ve Kurumlarda Kurulacak Kurullar, Birimler Komisyonlar ve Ekipler İzleme ve yöneltme kurulu ve üyeleri MADDE 70 (Değişik /28360 R.G.) (1) Özel eğitim mesleki eğitim merkezlerine (okullarına) ve özel eğitim iş uygulama merkezlerine (okullarına) yerleştirilen öğrencilerin eğitim hizmetlerini planlamak, öğrencilerin gelişimlerini izlemek ve değerlendirmek amacıyla bu okul ve kurumlarda izleme ve yöneltme kurulu oluşturulur. (2) İzleme ve yöneltme kurulu, okul/kurum müdürü veya müdür başyardımcısı ya da görevlendireceği bir müdür yardımcısının başkanlığında; a) Meslek derslerini okutan bir alan öğretmeni, b) İşitme, görme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmenlerinden biri veya sınıf öğretmeni, c) Bir rehber öğretmen, ç) Atölye şefi, olmak üzere bu kişilerden oluşur. (3) İzleme ve yöneltme kurulunun çalışma usul ve esasları okul/kurum yönetimince belirlenir. İzleme ve yöneltme kurulunun görevleri MADDE 71 (1) İzleme ve yöneltme kurulu: a) (Değişik /28360 R.G.) Özel Eğitim Mesleki Eğitim Merkezlerinde (Okullarında) 1) Birinci sınıfı tamamlayan öğrencilerden işe yerleştirilecekleri; eğitim performansları, ilgi, istek ve yeterliliklerini dikkate alarak belirlemek, 2) İş yerinde çalışan öğrencileri izlemek amacıyla öğretmenler arasından iş yeri koordinatör öğretmenlerini belirlemek, 3) En fazla 15 öğrenciden sorumlu olacak şekilde seçilen iş yeri koordinatör öğretmenlerinin çalışma planlarını hazırlamak, 4) İş yeri koordinatör öğretmenlerinin öğrencilerin iş yerindeki çalışmalarıyla ilgili raporları doğrultusunda öğrencilerin eğitim planlamalarında değişiklik ve düzenlemeler yaparak gerekli tedbirleri almak, 5) Öğrencilerin işe yerleştirilmesini sağlamak ve işe yerleştirilen öğrencilerle ilgili eğitim hizmetlerinin planlamak, 6) İşe yerleştirilen öğrencilerin iş yerinde karşılaşabileceği sorunların çözümüne hizmet edecek eğitim faaliyetlerini düzenlemek, 7) Öğrencilerin işe yerleştirilmesini sağlamak amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yaparak öğrencilerin yerleştirileceği iş yerlerini belirlemek, 8) İş yerinde çalışan öğrencilerin yarı yıl ve yaz tatilinde işe devamı ve izlenmesi amacıyla gerekli eş güdümü sağlamak, 9) (Değişik /28360 R.G.) Özel eğitim mesleki eğitim merkezi (okulu) programını tamamlayan öğrencilerden işe yerleştirilenlerin takibini yapmak, işe yerleştirilemeyen öğrencilerin yerleştirilmesi amacıyla gerekli iş birliği ve koordinasyonu sağlayarak tedbirler almak, 10) Öğrencilerin ilgi, istek ve ihtiyaçları doğrultusunda uygun programlara yerleştirilmesini sağlamak, 11) Gerek duyulması durumunda özel eğitim sınıfı açılması için okul yönetimine öneride bulunmak, 12) Öğrencilerle ilgili eğitim hizmetlerinin planlanması, yürütülmesi ve işe yerleştirilmesi konularında velinin görüşünü alarak iş birliği içinde çalışmak ve gerektiğinde kurul toplantılarına katılımını sağlamak, 13) Okul programını tamamlayan öğrencileri yaygın eğitim programlarına, işe ve mesleğe yönlendirmek görevlerini yürütür. b) İş eğitim merkezlerinde; 1) Kurumdaki özel eğitim hizmetlerini planlamak ve açılacak kurs programlarına karar vermek, 2) Bireyin ilgili kurs programına devam edip edemeyeceğine karar vermek, 3) Bireylerin ilgi, istek ve ihtiyaçları doğrultusunda uygun kurs programlarına yerleştirilmesini sağlamak, 4) Kurumdaki bireylerin gelişimlerini izlemek, değerlendirmek ve gerekli özel eğitim tedbirlerinin alınması hususunda okul/kurum yönetimine öneride bulunmak, 5) Kurumdaki özel eğitim hizmetlerinin yürütülmesine yönelik olarak personel arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlamak, 6) Kurumdaki özel eğitim hizmetlerinin planlanması ve yürütülmesi ile ilgili olarak özel eğitim hizmetleri kurulu ve özel eğitim değerlendirme kurulu ile iş birliği yapmak, 112

113 7) Eğitim hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi amacıyla aile ile iş birliği yapmak, 8) Gerek duyulması durumunda özel eğitim sınıfı açılması için kurum yönetimine öneride bulunmak, 9) Bireyle ilgili eğitim hizmetlerinin planlanması ve yürütülmesinde velinin görüşünü alarak iş birliği içinde çalışmak ve gerektiğinde kurul toplantılarına katılımını sağlamak, 10) Kurumun programını tamamlayan bireyleri diğer yaygın eğitim programlarına ve işe yönlendirmek görevlerini yürütür. Bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme birimi MADDE 72 (1) Özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilerin eğitimlerini sürdürdükleri okul ve kurumlarda eğitim performansları ve ihtiyaçları doğrultusunda BEP lerini hazırlamak amacıyla bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme birimi oluşturulur. (2) Bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme birimi, okul/kurum müdürü veya görevlendireceği bir müdür yardımcısının başkanlığında; a) Bir gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen, b) Bir rehber öğretmen, c) Bir eğitim programları hazırlamakla görevlendirilen öğretmen, ç) Öğrencinin sınıf öğretmeni, d) Öğrencinin dersini okutan ilgili alan öğretmenleri, e) Öğrencinin velisi, f) Öğrenci, olmak üzere bu kişilerden oluşur. (3) BEP geliştirme birimine, gerektiğinde görüşlerine başvurulmak üzere özel eğitim değerlendirme kurulundan bir üyenin katılımı sağlanır. (4) Bu birimin çalışma usul ve esasları okul/kurum yönetimince belirlenir. Bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme birimi başkanı ve görevleri MADDE 73 (1) Okul/kurum müdürü veya görevlendireceği bir müdür yardımcısı bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme birimi başkanı olarak görev yapar. Birim başkanının görevleri şunlardır: a) Birimde görev alacak üyeleri belirleyerek BEP geliştirme birimini oluşturmak. b) Birimde gerektiğinde görev alacak üyelerin katılımını sağlamak. c) BEP in geliştirilmesi, uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesinde, öğrencinin ihtiyaçları doğrultusunda kurum içi yapılacak düzenlemelere ilişkin tedbir almak. ç) BEP geliştirilmesi, uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesinde ihtiyaç duyulan araç-gereç ve eğitim materyallerinin geliştirilmesi veya sağlanması için özel eğitim hizmetleri kurulu ile eş güdümlü çalışmak. Bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme biriminin görev ve sorumlulukları MADDE 74 (1) BEP geliştirme birimi üyelerinden sınıf, alan, gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen, eğitim programlarını hazırlamakla görevlendirilen öğretmen ile rehber öğretmen, bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri doğrultusunda görev tanımında yer alan BEP ile ilgili görevleri yürütürler. (2) Bu birimde görev alan özel eğitim değerlendirme kurulu üyesi; öğrenci için belirlenen destek eğitim hizmetlerinin uygulanmasında rehberlik etme ve öğrencinin bireysel gelişiminin izlenmesinden sorumludur. (3) Veli; BEP geliştirme sürecinde öğrencinin eğitim ihtiyaçlarına ilişkin görüş bildirmek ve öğrencinin eğitiminde etkililiği sağlamak amacıyla gerektiğinde araç-gereç ile eğitim materyali desteği sağlamaktan sorumludur. (4) Öğrenci; BEP geliştirme sürecinde eğitim ihtiyaçlarını belirtmek ve eğitimine ilişkin alınacak kararlarda görüş bildirmekten sorumludur. (5) BEP geliştirme birimi üyelerinin bu sorumluluklarının yanı sıra bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme biriminin görevleri şunlardır: a) Özel eğitime ihtiyacı olan öğrenciler için bireyselleştirilmiş eğitim programlarının hazırlanması, uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi ile ilgili çalışmaların koordinasyonunu sağlamak. b) Eğitimde etkililiği sağlamak amacıyla araç-gereç ve eğitim materyali geliştirilmesinde, sağlanmasında, kullanımında özel eğitim hizmetleri kurulu ve özel eğitim değerlendirme kurulu ile iş birliği yapmak. c) Öğrencinin tüm gelişim alanındaki özellikleri ile akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri ve eğitim ihtiyaçları doğrultusunda gerektiğinde BEP inde değişiklik ve düzenlemeler yapılmasını ya da yeniden BEP hazırlanmasını sağlamak. ç) Öğrenciler için hazırlanan eğitim planlarını değerlendirerek her yıl yenilemek. d) Eğitim ortamlarının düzenlenmesi konusunda okul/kurum yönetimine ve öğretmenlere önerilerde bulunmak. 113

114 e) Öğrencilerin eğitimi konusunda yapılacak düzenleme ve alınacak tedbirlerle ilgili olarak rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonuyla iş birliği yapmak. f) (Değişik /28360 R.G.) Özel eğitim uygulama merkezleri (okulları) ve özel eğitim iş uygulama merkezlerinde (okullarında) öğrencilerin grup eğitimine hazırlanması amacıyla bire bir eğitim alacak öğrencileri belirlemek. g) (Yürürlükten kaldırılmıştır /28360 R.G. ) ğ) Özel eğitim okul veya kurumlarında öğrenimlerini sürdüren öğrencilerden kaynaştırma yoluyla eğitim alması uygun olanları belirleyerek rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonunu bilgilendirmek. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Öğrenci İşleri Yeni kayıt MADDE 75 (Değişik /28360 R.G.) (1) Okul öncesi eğitim ve mecburi ilköğretim çağında özel eğitime ihtiyacı olduğu tespit edilen veya tanısı konulmamış ve yerleştirme kararı alınmamış her bireyin okul ve kurumlara kaydı, yıllık çalışma takviminde belirlenen süreye bakılmaksızın yapılır. MADDE 76 (Değişik /28360 R.G.) (1) 37 ayını dolduran bireylerin kaydı okul öncesi eğitim kurumlarına, 66 ayını dolduran bireylerin kaydı ise ilkokullara veya mecburi ilköğretim çağındaki bireylere I. kademe eğitim hizmeti veren özel eğitim okul ve kurumlarına yapılır. Bu bireyler yaş, gelişim özellikleri ve eğitim performansına göre uygun sınıfa yerleştirilir. (2) Özel eğitim mesleki eğitim merkezleri (okullarına) ile özel eğitim iş uygulama merkezlerine (okullarına) kayıt tarihinde 23 yaşından gün almamış bireylerin kaydı yapılır. Kayıt kabul MADDE 77 (1) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin okul ve kurumlara kayıtlarında özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından yerleştirme kararı alınmış olması şartı aranmaz. Ancak, bu bireyler için yerleştirme kararı alınması konusunda okul/kurum yönetimi gerekli resmî işlemleri başlatır. Öğrencinin kayıtlı olduğu okul veya kurum, yerleştirme kararına uygun ise öğrenci bulunduğu okul ya da kurumda öğrenimine devam eder. Farklı bir yerleştirme kararı olması hâlinde ise öğrencinin yerleştirme kararına uygun okula nakli konusunda gerekli işlemler yapılır. (2) Zorunlu öğrenim çağındaki özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için gündüzlü okul ve kurumlara kayıtta tuvalet eğitimi kazanmış olma şartı aranmaz. Kayıt için gerekli belgeler MADDE 78 (1) Okul ve kurumlara kayıtlarda aşağıdaki belgeler istenir: a) (Yürürlükten kaldırılmıştır /27169 RG.) b) (Yürürlükten kaldırılmıştır /27169 RG.) c) Fotoğraf. ç) Yatılı okul ve kurumlar için sağlık kurulu raporu. d) (Değişik /28360 R.G.) Ortaöğretim kurumları ile özel eğitim mesleki eğitim merkezine (okuluna) kayıtta ortaokul öğrenim belgesi. e) Yerleştirme kararı alınmış öğrenciler için özel eğitim hizmetleri kurulu kararının bir sureti. Devam zorunluluğu MADDE 79 (Değişik /28360 R.G.) (1) Özel eğitim uygulama merkezleri (okulları), özel eğitim iş uygulama merkezleri (okulları) ve özel eğitim mesleki eğitim merkezlerine (okullarına) devam eden öğrenciler okul yönetiminin en az iki defa yazılı uyarısına rağmen mazeret göstermeksizin toplam 60 iş günü devamsızlık yapmaları durumunda bu öğrencilere devamsızlıklarından dolayı sınıf tekrarı yaptırılır. (2) (Yürürlükten kaldırılmıştır /28360 R.G.) Nakil MADDE 80 (1) Okul ve kurumlara nakil işlemlerinde aşağıdaki esaslara uyulur: a) (Yürürlükten kaldırılmıştır /28360 R.G.) b) Aynı tür ve kademedeki özel eğitim okul ve kurumları arasında nakillerde yeni bir yerleştirme kararı istenmez. Öğrenim süresi MADDE 81 (Değişik /28360 R.G.) (1) Özel eğitim uygulama merkezlerine (okullarına) devam eden öğrencilerden I. ve II. kademeyi tamamlayamayanlara her bir kademe için en çok 2 yıl daha okula devam etme hakkı verilir. 114

115 Öğrenci kıyafetleri MADDE 82 (Değişik /28360 R.G.) (1) Özel eğitim iş uygulama merkezlerinde (okullarında) forma giyme zorunluluğu aranmaz. Öğrenci karnesi ve bireysel gelişim raporu MADDE 83 (Değişik /28360 R.G.) (1) Özel eğitim uygulama merkezleri (okulları) ve özel eğitim mesleki eğitim merkezlerinde (okullarında) öğrencilerin durumlarını velilere duyurmak amacıyla yarıyıl ve öğretim yılı sonunda olmak üzere iki defa karne verilir. Karnede öğrencinin derslerdeki başarısı ile davranış gelişimi değerlendirme sonuçları ve okula devam durumları gösterilir. (2) Her öğrenci için yılda iki defa olmak üzere bireysel gelişim raporu hazırlanır. Bu rapor yarıyıl ve öğretim yılı sonunda karneyle birlikte öğrenci velisine gönderilir. Öğrencinin gelişiminin ailesi tarafından izlenerek eğitimde sürekliliğin sağlanması amacıyla hazırlanan raporda; öğrencinin BEP inde yer alan ve her dönemde kazandırılması hedeflenen bilgi becerilerin kazanım düzeyi ayrıntılı olarak gösterilir. (3) (Değişik: /27169 RG) Karneler ve bireysel gelişim raporları, sınıf öğretmenleri ve devam ettikleri derslerin alan öğretmenleri tarafından birlikte doldurulur. Öğrenci başarısının değerlendirilmesi MADDE 84 (1) Özel eğitim uygulama merkezleri (okullarında) ve özel eğitim mesleki eğitim merkezlerinde (okullarında) öğrenci başarısının değerlendirilmesi aşağıdaki hususlara göre yapılır. a) Öğrencilerin başarılarının değerlendirilmesinde BEP lerinde yer alan amaç ve davranışlar dikkate alınır. Bu kapsamda öğrencinin bütün dersleri için ayrı ayrı olmak üzere her dönemde kazandırılması hedeflenen amaçların davranışlarının yer aldığı çizelgeler hazırlanır. Bu çizelgede bir dönem için belirlenen davranışların toplamı 100 puan olacak şekilde her bir davranış puanlanır. b) Bu okullara devam eden öğrenciler başarısız notla değerlendirilmez Öğrencilerin başarıları ise dört ayrı notla aşağıdaki şekilde değerlendirilir. DERECE RAKAM İLE PUANLAMA Pekiyi İyi Orta Geçer Kimlik-paso MADDE 85 (1) Özel eğitim okul ve kurumlarında öğrenimlerini sürdüren öğrencilere kurum müdürlüğünce öğrenci kimlik belgesi verilir. Kimlik ve paso ile ilgili giderler, öğrenci velileri tarafından karşılanır. Paso ile ilgili iş ve işlemler, yerel yönetimlerle iş birliği yapılarak yürütülür. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Eğitim-Öğretimin Denetimi Denetim MADDE 86 (1) Özel eğitim okul/ kurumları ve özel eğitim sınıfları ile özel eğitime destek sağlayan kurumların faaliyetlerinin denetimi öncelikle özel eğitim ve/veya psikolojik danışma ve rehberlik alanlarında yetişmiş Bakanlık veya ilköğretim müfettişlerince yapılır. (2) Özel eğitim okul/ kurumları ve özel eğitim sınıfları ile özel eğitime destek sağlayan kurumların faaliyetlerinin denetiminde; Bakanlığa bağlı her tür ve derecedeki kurumların denetimindeki mevzuat hükümleriyle birlikte aşağıdaki esaslar da dikkate alınır: a) Öğretmenlerin denetiminde; 1) BEP geliştirme birimiyle iş birliği yaparak BEP hazırlaması, 2) BEP i uygulaması ve BEP te yer alan amaçların gerçekleştirilmesini sağlaması, 3) Öğrencinin okula/kuruma gelmeden önceki eğitim durumu hakkında bilgi toplamış olması, 4) Öğrencinin kişisel cihaz ve aletlerinin kullanımı ve bakımına ilişkin tedbirleri alması, 5) Öğrencinin yetersizliği ve ihtiyaçlarına uygun öğretim yöntem ve tekniklerini kullanması, 6) Eğitimin etkililiğini artırmak ve sürekliliğini sağlamak amacıyla aile eğitimi programlarına katılması ve aile ile iş birliği içinde çalışması, 7) Öğrencinin yetersizlik türü ve eğitim ihtiyaçlarına uygun ölçme değerlendirme araçları ile eğitim materyallerini kullanması, gerektiğinde bu araç ve materyalleri hazırlaması, 8) Eğitim ortamında etkileşimi kolaylaştıracak ve dersin etkililiğini sağlayacak biçimde düzenlemeler yapması, 9) Öğrencinin eğitsel ve tıbbî değerlendirmesinin yapılması için gerekli tedbirleri alması, 10) Öğrencilerin sosyal bütünleşmesini sağlayamaya yönelik tedbirler alması, 11) Ders planlarını BEP te yer alan amaçları gerçekleştirecek şekilde hazırlaması 115

116 hususları dikkate alınır. b) Yöneticilerin denetiminde; 1) Öğretim yılı başında öğrenciler için alınacak tedbirler konusunda planlama yapması, 2) Okulda/kurumda BEP geliştirme birimi oluşturması, 3) Okulda/kurumda öğrencilerin yetersizlik türü ve ihtiyaçlarına uygun eğitim ortamı düzenlemelerini yapması ve koruyucu tedbirleri alması, 4) Personelin özel eğitim konusunda bilgi ve deneyimlerini artırmak amacıyla düzenlenen eğitim faaliyetlerine katılımını sağlaması, 5) Personelin özel eğitim konusunda bilgi ve deneyimlerini artırmak amacıyla okulda/kurumda kurs, seminer ve benzeri eğitim faaliyetleri düzenlemesi, 6) Okulda/kurumda faaliyet gösteren birim, kurul, komisyonlar ile rehberlik ve psikolojik danışma servisi arasında eş güdümü sağlaması, 7) Kurumdaki hizmetlerin etkin bir şekilde yürütülmesi için; özel eğitim hizmetleri kurulu, özel eğitim değerlendirme kurulu, aile, okul aile birliği, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve hastaneler arasında iş birliği sağlaması, 8) Aile eğitim programlarının hazırlanması ve uygulanmasına yönelik planlama yapması, 9) Öğrencilerin sosyal bütünleşmelerini sağlamak amacıyla okul ve kurumda sosyal, kültürel faaliyetler düzenlemesi ve diğer okul ve kurumlarda düzenlenen faaliyetlere bireylerin katılımının sağlanması hususları dikkate alınır. DOKUZUNCU KISIM Çeşitli ve Son Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Çeşitli Hükümler Özel eğitim araçları MADDE 87 (1) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin öğrenim gördüğü resmî okul ve kurumlarda eğitim ve öğretim hizmetlerinin etkililiğini arttırmak amacıyla gerekli her türlü araç-gereç Bakanlıkça karşılanır. (2) Bu okul ve kurumlarda kullanılacak eğitim araç-gereç ve materyallerinin hazırlanması, geliştirilmesi ya da temin edilmesi sürecinde, araç-gereçlerin niteliği ve uygunluğunun değerlendirilmesi amacıyla üniversitelerin ilgili bölümleri ile iş birliği yapılır. Eğitim ortamları MADDE 88 (1) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitimlerini sürdürdükleri okul ve kurumların özelliğine göre; a) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisi, b) Destek eğitim odası, c) Gözlem odası, ç) Bireysel eğitim odası, d) Dinlenme odası, e) Oyun odası, f) Revir, g) Aile eğitimi odası, ğ) Resim ve müzik odaları, h) Uygulama evi, ı) Çok amaçlı salon, i) Hidroterapi havuzu, j) Kütüphane, k) Açık ve kapalı bahçe, l) Beden eğitimi salonu, m) Gösteri ve tiyatro salonları, n) İşitme, konuşma ve dil lâboratuvarları, o) Fizik tedavi ve rehabilitasyon salonu, ö) Atölye gibi bölümlere yer verilmesi için tedbirler alınır. (2) Okul ve kurumlarda ortak kullanım alanları tekerlekli sandalye ile dolaşmayı sağlayacak şekilde düzenlenir, rampa-tutamak gibi ek tedbirler alınır. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin eğitimlerini sürdürdükleri ortamlarda ses yalıtımı yapılır. Öğretmenlerin nöbeti 116

117 MADDE 89 (1) Özel eğitim okul ve kurumlarında okul öncesi, sınıf ve alan öğretmenleri nöbet tutar. Yatılı özel eğitim okul ve kurumlarında nöbet süresi 24 saattir. Bu kurumlardaki nöbetler için yeteri kadar öğretmen bulunmadığı takdirde kurumun yöneticileri de nöbetçi öğretmen olarak görev yaparlar. Nöbetlerde en az bir bayan ve bir erkek öğretmen görevlendirilir. Ücretsiz taşıma MADDE 90 (1) Bakanlık, özel eğitim okul ve kurumları ile özel eğitim sınıflarındaki gündüzlü öğrencilerin okula ulaşımlarının ücretsiz sağlanması için gerekli tedbirleri alır. Ücretsiz öğle yemeği MADDE 91 (1) Yatılı veya gündüzlü özel eğitim okul ve kurumlarında gündüzlü olarak okuyan ve parasız yatılılık şartlarını taşıyan öğrencilere genel bütçeden karşılanan ödenekle ücretsiz olarak öğle yemeği verilir. Defter ve dosyalar MADDE 92 (1) Özel eğitim okul ve kurumlarında, kurumun özelliğine ve kullandığı teknolojiye göre Ek-9 da yer alan Özel Eğitim Okul ve Kurumlarında Tutulacak Defter, Çizelge ve Dosyalar tutulur. Bütün defterlerin, sayfalarının birleştiği yer, okul/kurum mührü ile mühürlenir. Defterlere ilk sayfadan başlayarak sayfa numaraları yazılır ve defterin kaç sayfa olduğu belirtilerek onaylanır. İKİNCİ BÖLÜM Son Hükümler Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller MADDE 93 (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hususlarda; 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu ve 30/5/1997 tarihli ve 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kanunlarına dayanılarak çıkarılan yönetmelik hükümleri ile ilgili diğer kanun ve yönetmelik hükümleri uygulanır. (2) Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için açılan her tür ve kademedeki gündüzlü veya yatılı okul ve kurumlarda; eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesiyle ilgili iş ve işlemlerde, okul ve kurumların özelliğine göre; bu Yönetmelik hükümleri ile Bakanlığın okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarıyla ilgili mevzuat hükümleri birlikte uygulanır. (3) (Değişik: /27619 RG) Bilim ve sanat merkezlerinde günlük çalışma saatleri dışında yapılacak fazla çalışmalar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 178 inci maddesinin (B) fıkrası kapsamında değerlendirilir. Bu şekilde yapılacak çalışmanın uygulanmasına ilişkin hususlar 19/2/1975 tarihli ve 7/9493 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça düzenlenir. Yürürlükten kaldırılan mevzuat MADDE 94 (1) 18/1/2000 tarihli ve mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. GEÇİCİ MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce, özel özel eğitim kurumlarından özel eğitim ve rehabilitasyon desteği için alınan sağlık kurulu raporları süresi doluncaya kadar geçerlidir. Yürürlük MADDE 95 (1) Bu Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 96 (1) Bu Yönetmeliğin; a) Eğitsel değerlendirme, tanılama ve Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu ile ilgili hükümlerini, Özürlüler İdaresi Başkanlığının bağlı olduğu Bakan ile Millî Eğitim Bakanı birlikte, b) Eğitsel değerlendirme, tanılama ile Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu ilgili hükümleri dışındaki hükümlerini Millî Eğitim Bakanı yürütür. 117

118 Ek-1 EKLER ÖZEL EĞİTİM DEĞERLENDİRME KURUL RAPORU ÖRNEĞİ Fotoğraf T.C. Kimlik No: Adı Soyadı Karar Sayısı Karar Tarihi Dosya No: Baba Adı Anne Adı Doğum Tarihi Doğum Yeri Adres İlçe İl Eğitsel değerlendirme ve tanı: Önerilen özel eğitim hizmeti: (Bu bölümde öğrenci için önerilen eğitim ortamı, eğitimin süresi, destek eğitime ihtiyacı olması durumunda eğitimin şekli ve süresi, eğitim ortamında yapılacak düzenlemeler ve yardımlar, öğretim yöntem ve teknikleri, eğitim materyalleri vb. açıklamalara yer verilir.) Karar: Üye Üye Üye Kurul Başkanı İmza İmza İmza İmza Üye Öğrenci velisi İmza İmza UYGUNDUR Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürü / /.. (Değişik: /27305 R.G.) 118

119 Ek-1-a EĞİTİM PLANI ÖRNEĞİ../../. Öğrencinin Adı Soyadı : T.C. Kimlik No : Doğum Tarihi : ÖĞRENCİNİN: I- EĞİTİM PERFORMANSI (Bu bölümde öğrencinin tüm gelişim ve akademik disiplin alanlarındaki performansını gösteren değerlendirmeye ilişkin sonuçlara yer verilecektir.) II- İHTİYAÇLAR (Bu bölümde öğrencinin eğitim performansı doğrultusunda belirlenen öncelikli ihtiyaçları yer alacaktır.) III- YILLIK AMAÇLAR (Bu bölümde öğrencinin eğitim performansına göre ihtiyaç duyduğu alanlarda kazandırılması hedeflenen uzun dönemli amaçlar yer alacaktır. ) 119

120 TÜRKİYE CUMHURİYETİ MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI (Değişik /28360 R.G.) Ek-2 ÖZEL EĞİTİM UYGULAMA MERKEZİ (OKULU) ÖĞRENİM BELGESİ (I. KADEME) T.C. kimlik numarası Belgeyi veren merkez (okul) Adı soyadı Merkez (okul ) numarası Baba adı Öğrenim süresi Ana adı Belge numarası Doğum yeri ve tarihi Belge tarihi Okulun bulunduğu il, ilçe Belge notu....oğlu / kızı.... Özel Eğitim Uygulama Merkezi (Okulu) öğrenimini başarı ile tamamladığından bu belgeyi almaya hak kazanmıştır..../.../. Müdür Yardımcısı Merkez ( Okul) Müdürü 120

121 TÜRKİYE CUMHURİYETİ MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI (Değişik /28360 R.G.) Ek-2a ÖZEL EĞİTİM UYGULAMA MERKEZİ (OKULU) ÖĞRENİM BELGESİ (II. KADEME) T.C. kimlik numarası Belgeyi veren merkez (okul) Adı soyadı Merkez (okul ) numarası Baba adı Öğrenim süresi Ana adı Belge numarası Doğum yeri ve tarihi Belge tarihi Okulun bulunduğu il, ilçe Belge notu....oğlu / kızı.... Özel Eğitim Uygulama Merkezi (Okulu) öğrenimini başarı ile tamamladığından bu belgeyi almaya hak kazanmıştır..../.../. Müdür Yardımcısı Merkez ( Okul) Müdürü 121

122 (Değişik /28360 R.G.) Ek-4 İş Yerine Yerleştirilecek Öğrenciler İçin Veli Muvafakat Belgesi. Özel Eğitim Mesleki Eğitim Merkezi (Okulu) Müdürlüğüne Merkeziniz (Okulunuz).sınıfı öğrencilerinden. no lu.. nın teorik ve uygulamalı eğitiminden sonra herhangi bir iş yerinde çalışmasına muvafakat ediyorum. Bu iş yerinde çalışmasından doğabilecek her türlü sorumluluğu kabul ettiğimi bilgilerinize arz ederim. Adres: Velisi Adı Soyadı 122

123 (Değişik /28360 R.G.) Ek-5 ÖĞRENCİYİ İŞ YERİNDE GÖZLEM VE İZLEME FORMU. Özel Eğitim Mesleki Eğitim Merkezi (Okulu) Müdürlüğüne Öğrencinin Adı Soyadı Sınıfı ve Numarası İzleme Tarihi Öğrencinin Yaptığı İş :.. :.. :.. :.. DEĞERLENDİRME İş yeri kurallarına uyma Çalıştığı bölümün kurallarına uyma Plânlı iş yapma İş yerindekilerle olumlu ilişkiler kurma Grup içi çalışmalarda verilen görevleri yerine getirme İş yerindeki güvenlik tedbirlerine uyma İş ahlâkının gerektirdiği davranışlara uyma Tarih: / / İş Yeri Koordinatör Öğretmeni İmza

124 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı (Değişik /28360 R.G.) Ek- 6 İŞE YERLEŞTİRİLEN ÖĞRENCİLERİN DEVAM TAKİP ÇİZELGESİ... Özel Eğitim Mesleki Eğitim Merkezi (Okulu) Müdürlüğüne Öğrencinin Adı ve Soyadı İzleme Tarihi İş Yeri Adresi : : : Gün Devam Durumu Değerlendirme İş Veren İmzası Tarih: / / İş Yeri Koordinatör Öğretmeni İmza Tarih: / / Merkez (Okul) Müdürü İmza / Mühür 124

125 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı (Değişik /28360 R.G.) Ek-7 TÜRKİYE CUMHURİYETİ MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL EĞİTİM MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ (OKULU) ÖĞRENİM BELGESİ T.C. kimlik numarası Belgeyi veren merkez (okul) Adı soyadı Merkez (okul ) numarası Baba adı Öğrenim süresi Ana adı Belge numarası Belge tarihi Doğum yeri ve tarihi Belge notu Merkezin (Okulun) bulunduğu il, ilçe Daha önce bitirdiği okul..... oğlu / kızı.... Özel Eğitim Mesleki Eğitim Merkezini (Okulunu) başarıyla tamamladığından bu belgeyi almaya hak kazanmıştır.../../... Not: Bu belge yükseköğretime devam etme hakkı sağlamaz ancak, bireylerin herhangi bir işte istihdam edilmesi durumunda ortaöğretim kurumlarından mezun olanlara tanınan özlük haklarından yararlanmalarını sağlar. Müdür Yardımcısı Merkez (Okul) Müdürü 125

126 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı (Değişik /28360 R.G.) Ek-8 TÜRKİYE CUMHURİYETİ MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL EĞİTİM İŞ UYGULAMA MERKEZİ (OKULU) ÖĞRENİM BELGESİ T.C. kimlik numarası Öğrenim süresi Adı soyadı Belge tarihi Baba adı Belge no Ana adı Belgeyi veren merkez (okul) Doğum yeri ve yılı Merkezin (okulun) bulunduğu il, ilçe Yukarıda açık kimliği yazılı...oğlu / kızı... Özel Eğitim İş Uygulama Merkezindeki (Okulundaki) öğrenimini başarı ile tamamladığından bu belgeyi almaya hak kazanmıştır..../.../. Müdür Yardımcısı Merkez (Okul) Müdürü 126

127 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı a) Defterler (Değişik /28360 R.G.) Ek-9 ÖZEL EĞİTİM MERKEZLERİ VE OKULLARINDA TUTULACAK DEFTER ÇİZELGE VE DOSYALAR 1) Öğrenci kayıt defteri, 2) Öğrenci geçici (aday) kayıt defteri, 3) Öğrenci yoklama defteri, 4) Sınıf ders defteri, 5) Sınıf geçme defteri, 6) Diploma defteri, 7) Tasdikname defteri, 8) Öğretmen ve personel devam -devamsızlık defteri, 9) Gelen-giden evrak kayıt defteri, 10) Zimmet defteri, 11) Teftiş defteri, 12) Disiplin kurulu karar defteri, 13) Onur kurulu karar defteri, 14) Nöbet defteri, 15) Takım dağıtım defteri, 16) Ödenek defteri, 17) Avans defteri, 18) Maaş ve ücret gerçekleştirme defteri, 19) Demirbaş eşya (A), ders araçları (B), kitaplık (C) defterleri, 20) Kullanılmaya ve yoğaltılmaya yarayan eşya ve gereçler defteri, 21) Demirbaş eşya yardımcı defteri, 22) Öğretmenler kurulu karar defteri, 23) Zümre ve şube öğretmenler kurulu karar defteri, 24) Öğrenci davranışlarını değerlendirme kurulu karar defteri, 25) Ana sınıfı karar defteri, 26) Ana sınıfı işletme defteri, 27) Sosyal etkinlikler toplantı karar defteri, 28) Ziyaretçi giriş-çıkış defteri, 29) Aile eğitimi tutanak defteri, 30) Personel sağlık sevk defteri, 31) Okul aile birliği yönetim kurulu karar defteri ve diğer evraklar, 32) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu defteri, 33) Belge defter 34) Öğrenci gözlem defteri 35) Öğretmen ve personel sicil defteri, 36) Beslenme ve ambar defteri, 37) Okul kitaplık defteri, 38) Sınıf kitaplık defteri, 39) Öğretmen ve personel izin defteri, 40) Senet ve fatura defteri, b) Çizelgeler ve dosyalar 1) Öğretmen not çizelgesi, 2) Öğrenci gelişim dosyaları, 127

128 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 3) Dönem ve sınav not çizelgeleri dosyası, 4) Not cetveli, 5) Öğretmenler kurulu toplantı tutanakları dosyası, 6) Şube öğretmenler kurulu toplantı tutanakları dosyası, 7) Zümre öğretmenler kurulu toplantı tutanakları dosyası, 8) Tasdikname dosyası, 9) Personel şahıs dosyaları, 10) Okula gelen ve giden yazılar dosyası (desimal sistemine göre), 11) Gizli yazılar dosyası, 12) Sivil savunma dosyası, 13) Disiplin kurulu belgeleri dosyası, 14) Öğrenci ders listeleri dosyası, 15) Günlük imza çizelgeleri dosyası, 16) Personel ve öğrenci nöbet çizelgesi dosyası, 17) Harcama evrakı (asıl ve örnekleri), 18) Aylık, ücret, vergi iadesi ve eğitim ödeneği bordrolarının onaylı örnekleri dosyası, 19) Demirbaş eşya sayım ve devir tutanakları, hizmetler ve satın alma işleri ile ilgili defter ve demirbaş eşya genel toplam (icmal) defter örnekleri, 20) Demirbaşların düşülen ve eşyaya ilişkin evrak ve tutanaklar dosyası, 21) Kullanılan ve yoğaltılan eşya ve gereçlerin giriş ve çıkışlarına ilişkin yazılar dosyası, 22) İstatistik dosyası, 23) Brifing dosyası, 24) Staj uygulaması dosyası, 25) Satın alma işleri ile ilgili karar dosyası, 26) Gider, tahakkuk ve ödeme çizelgeleri örnekleri dosyası, 27) Sosyal faaliyetler dosyası, 28) Millî bayramlar, belirli gün ve haftalar dosyası, 29) Öğrenci acil durumlar bilgi fişi dosyası 30) Ünitelendirilmiş yıllık plan dosyası 31) Öğrenci değerlendirme ve izleme dosyası, 32) Öğrenci bireysel gelişim raporu dosyası, 33) Bireyselleştirilmiş eğitim programı dosyası, 34) Veli görüşme tutanakları dosyası, 35) Norm kadro uygulama dosyası 36) Genelge dosyası, 37) Taşımalı eğitim dosyası 38) İşe yerleştirme dosyası, 39) İş yerindeki öğrencileri izleme dosyası, 40) İş yeri tanıma dosyası, c) Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu, 1/6/1939 tarihli Ayniyat Talimatnamesi, 31/12/2005 tarihli ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği ile 30/10/1983 tarihli ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Okul Pansiyonları Yönetmeliğinin gerektirdiği defter, dosya ve belgeler tutulur. 128

129 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL, ÖZEL EĞİTİM OKULLARI ÇERÇEVE YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ KISIM GENEL HÜKÜMLER BİRİNCİ BÖLÜM Kuruluş, Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Kuruluş Madde 1 Özel... (Okulun adı yazılacak)... okulu.. (Kurucunun adı yazılacak). kuruculuğunda... (Okulun adresi yazılacak). adresinde kurulmuştur. Amaç Madde 2 - Bu Yönetmeliğin amacı, okulda eğitim-öğretimi, yönetimi, kayıt-kabulü, devamdevamsızlık, nakil ve öğrenci başarısının değerlendirilmesi ile ilgili esasları düzenlemektir. Kapsam Madde 3- Bu Yönetmelik okulda yönetim, eğitim-öğretim, personelin atanma, görev, yetki ve sorumlulukları ile öğrenci kayıt-kabulü, devam-devamsızlık, nakil, öğrenci başarısının değerlendirilmesi ve öğrencilere ait iş ve işlemleri kapsar. Dayanak Madde 4- Bu Yönetmelik, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 3797 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun, 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar (Aşağıdaki tanımlardan okul türü ile ilgili olanlar yazılacaktır.) Madde 5- Bu Yönetmelikte geçen; a) Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını, b) Genel Müdürlük: Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünü, c) Valilik: Valiliğini, d) Kurucu: Okulun sahibini, e) Kurucu Temsilcisi: Tüzel kişiliği haiz kurucular tarafından görevlendirilen ve Bakanlığa karşı kurucuyu temsil eden kişiyi, f) Okul: Özel (okulun ismi yazılacak) Okulunu, g) Okul Personeli; 1- Genel Müdür: Özel (İlgili kişinin adı yazılacak) kurumlarının genel müdürünü, (Aynı kişi veya kuruluşa ait özel öğretim kurumlarının adları yazılacaktır.) 2- Okul Müdürü: Özel Okulu müdürünü, 129

130 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 3- Öğretmen: Özel Okulunda görev yapan, kadrolu veya ücretli öğretmenleri, 4- Uzman Öğretici: Alanında lisans düzeyinde öğrenim görmüş öğreticileri, 5- Usta Öğretici: Alanında öğrenim gördüğünü belgelendirenler veya alanında sertifika sahibi en az orta öğretim mezunu olan ve öğretmenlerin denetiminde çalışan kişiyi, 6- Fizyoterapist: Fizik tedavi ve rehabilitasyon yüksek okulu mezunu kişiyi, 7- Çocuk Gelişimi ve Eğitimcisi: Üniversitelerin çocuk gelişimi ve eğitimi öğretmenliği veya çocuk gelişimi ve eğitimi /sağlığı alanlarında lisans eğitimi almış; bireylere, ailelere ve öğretmenlere bireylerin her türlü gelişim durumlarına ilişkin sorunların çözümünde gerekli önlemlerin alınmasını ve gelişimlerin izlenmesini sağlayan kişiyi, 8- Rehber Öğretmen: Talim ve Terbiye Kurulunca belirlenen yüksek öğretim programlarından birini tamamlamış, öncelikle özel eğitim alanında yüksek lisans yapmış veya özel eğitim alanında hizmet içi eğitim programlarına katılmış kişiyi, 9- Okul Öncesi Eğitim Öğretmeni: Talim ve Terbiye Kurulunca belirlenen yükseköğretim programlarından birini tamamlamış, öncelikle özel eğitim alanında hizmet içi eğitim programlarına katılmış kişiyi, 10- Çocuk Gelişimi ve Eğitim Uzmanı: Çocuk gelişimi ve eğitimi alanında veya özel eğitim alanında yüksek lisans ya da doktora yapmış kişiyi, 11- Odyolog: Odyoloji alanında lisans düzeyinde öğrenim görmüş Odyolog veya eğitim odyoloğu unvanı alan kişiyi, 12- Psikolog: Üniversitelerin psikoloji alanında lisans eğitimi almış veya Psikolog unvanı alan, atipik ve uyum güçlüğü olan bireylere tanılama ve terapi hizmetleri veren kişiyi, h) Fizyoterapi: Doğuştan veya sonradan meydana gelen motor ve duyu fonksiyon kayıplı bireyin, fiziksel yetersizliklerinin iyileştirilmesi amacıyla hareket, kuvvet, denge koordinasyonunu artırarak kas iskelet sisteminin fonksiyonlarını geliştirmek, hareket yetersizliklerini azaltmak, fiziksel uyum sağlamak ve fonksiyonel kapasiteyi geliştirmek amacıyla kişilere göre değişen özel egzersiz programlarını, ı) İyileştirme (Rehabilitasyon): Özel eğitim gerektiren bireyin bedensel, fiziksel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal becerilerindeki çeşitli derecelerde oluşan fonksiyon kayıplarının giderilmesi veya var olan güç ve yeteneklerinin geliştirilerek fiziksel, psikolojik, gelişimsel, eğitsel ve meslekî yönden mevcut kapasitelerinin en üst düzeye çıkarılması için yapılan çalışmaları, i) Özel Eğitim Gerektiren Birey: Çeşitli nedenlerle bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi, 1- Zihinsel Öğrenme Yetersizliği: Zihinsel gelişim yetersizliğinden dolayı, bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde, hafif-orta-ağır düzeyde etkilenmesi durumunu, Hafif Düzeyde Zihinsel Öğrenme Yetersizliği: Bireyin, temel okuma-yazma ve temel matematik becerilerini kazanmasında ortaya çıkan gecikme durumunu, 130

131 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Orta Düzeyde Zihinsel Öğrenme Yetersizliği: Bireyin, gecikmeli bir konuşma ve dil gelişimi, sosyal, duygusal veya davranış problemleri ile temel okuma-yazma ve temel matematik becerilerini kazanmasında ortaya çıkan gecikme durumunu, Ağır Düzeyde Zihinsel Öğrenme Yetersizliği: Bireyin, ciddi biçimde konuşma ve dil gelişimi güçlüğü, sosyal, duygusal veya davranış problemleri ile temel öz bakım becerilerini öğrenmesinde ortaya çıkan gecikme durumunu, 2- Klinik Bakıma Gereksinim Nedeniyle Öğrenme Yetersizliği: Ciddi biçimde zihinsel ve birden fazla yetersizliği nedeniyle bireyin, eğitim-öğretim kurumlarından doğrudan yararlanamama durumunu, 3- İşitme Yetersizliği: İşitme duyarlılığının kısmen veya tamamen yetersizliğinden dolayı konuşmayı edinmede, dili kullanmada ve iletişimde güçlük nedeniyle bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu, 4- Görme Yetersizliği: Görme gücünün kısmen ya da tamamen yetersizliğinden dolayı, bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu, 5- Ortopedik Yetersizlik: İskelet, kas ve eklemlerdeki hastalık, bozukluk ve yetersizlikten dolayı, bireyin eğitim başarımın (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu, 6- Sinir Sisteminin Zedelenmesi ile Ortaya Çıkan Yetersizlik (Beyin Özürlü): Gelişim sürecinde oluşan nörolojik bozukluğun, bireyin eğitim başarımını (performansını) ve sosyal uyumunu olumsuz yönde etkilemesi durumunu, 7- Dil ve Konuşma Güçlüğü: Sözel iletişimde farklı düzey ve biçimlerde ortaya çıkan aksaklıklar ve düzensizlikler nedeniyle dili kullanma, konuşmayı öğrenme ve iletişimdeki güçlüklerin, bireyin eğitim başarımını (performansını) ve sosyal uyumunu olumsuz yönde etkilemesi durumunu, 8- Özel Öğrenme Güçlüğü: Yazılı ya da sözlü dili anlamak ya da kullanabilmek için gerekli olan bilgi alma süreçlerinin birinde ya da birkaçında ortaya çıkan ve dinleme, konuşma, okuma, yazma, heceleme, dikkat yoğunlaştırma ya da matematiksel işlemleri yapmada yetersizlik nedeniyle bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu, 9- Birden Fazla Alanda Yetersizlik: Gelişim dönemi içerisinde, bireyin eğitim başarımını (performansını) ve sosyal uyumunu ciddi bir şekilde ve olumsuz yönde etkileyen, birden fazla alanda görülen yetersizlik durumunu, 10- Duygusal-Davranışsal Uyum Güçlüğü: Sağlık durumu, zihinsel, duyusal faktörler tarafından açıklanamayan; bireyin kendisiyle ve çevresiyle dengeli, doyurucu ilişki kurma ve sürdürmede güçlük çekme, genel bir mutsuzluk ve depresyon hâli ya da bireysel veya okul problemleri ile ilgili korku, tırnak yeme, parmak emme gibi fiziksel belirtiler gibi özelliklerinden bir veya birden fazlasının uzunca bir süre ortaya çıkması nedeniyle eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu, 11- Süreğen Hastalık: Gelişim dönemi içerisinde, bireyin, sürekli bakım ve tedavi gerektiren hastalığı nedeniyle eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu, 131

132 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 12- Otizm: Genellikle erken çocukluk döneminde, bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun, sözlü-sözsüz iletişim boyutunda olumsuz ve ciddi biçimde etkilenmesi durumunu, 13- Sosyal Uyum Güçlüğü: Riskli yaşam koşulları, madde bağımlılığı, yetersiz beslenme, göç, suç işleme, suça yönelme, çalışma, ihmal, istismar, terk edilme ve dil farklılığı gibi nedenlerden dolayı bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu, 14- Üstün ya da Özel Yetenek: Akademik alanda ve/veya sanat alanındaki yetenekleri açısından akranlarına göre üst düzeyde başarım (performans) gösterme durumunu, j) Özel Eğitim: Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ve sosyal gereksinimlerini karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri ile özel eğitim gerektiren bireylerin bireysel yeterliliklerine dayalı, gelişim özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi, k) Erken Çocukluk Dönemi: Özel eğitim gereksinimleri belirlenmiş, 0-36 ay arasındaki çocuklar için ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesi temeline dayalı olarak evde ve kurumda özel eğitim ve gelişimsel iyileştirme (rehabilitasyon) hizmetlerinin verildiği programı, l) Okul Öncesi Eğitimi: Özel eğitim gereksinimleri belirlenmiş, ay arasındaki çocuklar için bireysel yeterliliklerine dayalı gelişim özellikleri dikkate alınarak hazırlanmış bireysel ve grup eğitim programı, m) Hazırlık Sınıfı: Özel eğitim ilköğretim okulları ve meslekî eğitim programı öncesi öğrencilerin gelişim ve bireysel özellikleri doğrultusunda, onları örgün eğitimi izleyebilecekleri duruma getirmek için hazırlanan bireysel ve grup eğitim programı, n) Bireysel Eğitim: Engelli bireyin gelişim ve bireysel yeterlilikleri dikkate alınarak, bireye özel hazırlanmış, bire bir yapılması gereken eğitim programı, o) Seanslı Grup Eğitimi: Yarım veya tam günlük grup eğitimi programını alamayan özel eğitim gerektiren bireyler için özür grubuna göre günlük 1 veya 2 seanslık grup programını, ö) Seans (Ders Saati): Engelli bireyin aldığı bireysel eğitim, iyileştirme (rehabilitasyon) veya grup eğitim süresini, p) İlköğretim programı: Zorunlu ilköğretim çağındaki engelli bireylerin gelişim ve bireysel yeterlilikleri dikkate alınarak hazırlanmış ilköğretim programını, r) Eğitim ve Uygulama Okulu Programı: Genel eğitim programlarından yararlanamayan okul öncesi ve zorunlu ilköğretim çağındaki ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocukların, öz bakım ve temel yaşam becerileri ile işlevsel akademik becerilerini geliştirmek ve topluma uyumlarını sağlamak amacıyla hazırlanan gelişimsel eğitim programını, s) İş Eğitim Merkezi Programı: Eğitim uygulama okulu programını bitiren veya zorunlu eğitim çağı dışında kalan zihinsel öğrenme yetersizliği olanlar ve/veya genel eğitim programlarından yararlanamayan özel eğitim gerektiren bireylerin, temel yaşam becerilerini geliştirmek, öğrenme gereksinimlerini karşılamak, topluma uyumlarını sağlamak, işe hazırlamak; farklı alanlarda meslekî beceri kazandırmak amacıyla hazırlanmış programını, 132

133 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı ş) Meslekî Eğitim Merkezi Programı: İlköğretimlerini tamamlayan, orta düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olanlar veya ilköğretimlerini tamamlayıp genel ve meslekî orta öğretim programlarına devam edemeyecek özel eğitim gerektiren bireylerin, temel yaşam becerilerini geliştirmek, öğrenme gereksinimlerini karşılamak, topluma uyumlarını sağlamak, işe ve mesleğe hazırlamak amacıyla hazırlanmış farklı meslekî eğitim programlarını, t) Bilim ve Sanat Merkezi: İlköğretim ve orta öğretim çağında, üstün ya da özel yetenekli olduğu belirlenen öğrencilerin bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve özel yeteneklerini geliştirerek kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarını sağlayacak bireysel ve destek eğitim programlarını, u) Destek Eğitimi: Normal okullarda okuyan ve/veya entegre (kaynaştırma) programa alınan öğrencilerin özür grubuna göre akademik ve psiko-sosyal, konuşma, bilişsel, işitme, fiziksel gelişimleri dikkate alınarak hazırlanmış bireysel eğitim programını, ü) Aile Eğitimi: Özel eğitim gerektiren bireylerin, eğitim sürecinin her boyutuna ailelerin aktif katılımı ve katkısını sağlamak için hazırlanmış programını, v) Eğitsel Tanılama: Özel eğitim gerektiren bireyin, eğitsel amaçla tüm gelişim ve disiplin alanlarındaki özelliklerinin belirlenerek değerlendirilmesini, y) Gelişimsel İyileştirme (Rehabilitasyon):Doğuştan veya erken çocukluk döneminde kazanılan gelişimsel yetersizliklerin giderilmesi veya etkisinin en aza indirgenmesi, yetersizliğin engele dönüşmemesi,ikincil özürlerin oluşmasının önlenmesi ve yetersizliği olmayan gelişim alanlarının geliştirilmesi ile bireyin gelişimsel kapasitesinin en üst sınıra ulaşmasını hedefleyen çalışmaların tümünü, z) Öğretim Yılı: Ders yılının başladığı tarihten ertesi ders yılının başladığı tarihe kadar geçen süreyi ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM İLKELER İlkeler Madde 6- Türk Millî Eğitimini düzenleyen genel amaçlar, özel eğitimle ilgili temel ilkeler doğrultusunda öğrenci kayıt kabulü, nakli, devam devamsızlığı, başarısının tespiti, ücretlerinin tespit ve tahsili ile çalışma takvimi konularında aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulur: Özel eğitimde: a) Tüm bireyler; ilgi, istek, yeterlilik ve yetenekleri doğrultusunda ve ölçüsünde özel eğitim hizmetlerinden yararlandırılır. b) Eğitime erken yaşta başlanır. c) Özel eğitim hizmetleri, bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduğu kadar ayırmadan plânlanır ve yürütülür. 133

134 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı d) Bireylerin, eğitim başarımları (performansları) dikkate alınarak, amaç, içerik ve öğretim süreçlerinde uyarlamalar yapılarak, yetersizliği olmayan akranları ile birlikte eğitim görebilecek düzeye getirilir. e) Bireylerin, her tür ve kademedeki eğitimlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için her türlü iyileştirme (rehabilitasyon) sağlayacak ortamlar hazırlanır. f) Bireyler için bireyselleştirilmiş eğitim plânı geliştirilir ve eğitim programları bireyselleştirilerek uygulanır. g) Ailelerin, özel eğitim sürecinin her boyutuna aktif olarak katılmaları ve eğitimleri sağlanır. h) Özel eğitim hizmetleri bireylerin, toplumla etkileşim ve karşılıklı uyum sağlama sürecini kapsayacak şekilde plânlanır. ı) Öğrenci kayıt-kabulü, nakli ve devam-devamsızlığında "Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği" hükümleri uygulanır. i) Öğrenci ücretlerinin tespit ve tahsilinde, "Özel Öğretim Kurumları Öğrenci Ücretleri Tespit ve Tahsil Yönetmeliği", ücretsiz okuyacak öğrencilerle ilgili olarak da "Özel Öğretim Kurumlarında Ücretsiz Okuyacak Öğrenciler Hakkında Yönetmelik" hükümleri uygulanır. j) Özel okullarda, resmî okullar için hazırlanan yıllık çalışma takvimi uygulanmakla beraber, okul müdürlüğünce hazırlanan ve valilikçe onaylanan çalışma takvimi de uygulanabilir. k) Özel eğitim okullarında karma eğitim yapılır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM OKULUN AMACI, BÖLÜMLERİ VE ÖĞRETİM ŞEKLİ Okulun Amacı Madde 7- Okulun amacı; Türk Millî Eğitiminin genel amaç ve temel ilkeleri doğrultusunda, özel eğitim gerektiren bireylerin; a) İlgi, istek, yeterlilik ve yetenekleri doğrultusunda, genel ve meslekî eğitim görme haklarını kullanabilmelerini sağlamak, b) Öğrenciyi merkez alan bir yaklaşımla hazırlanan programlarla konuşma ve dil gelişimi güçlüğü, zihinsel, fiziksel, işitsel, görsel, sosyal, duygusal veya davranış problemleri ile temel öz bakım becerilerini, bağımsız yaşam becerilerini, işlevsel akademik becerilerini geliştirmek ve topluma uyumlarını sağlamak, c) Toplum içindeki rollerini gerçekleştiren, başkaları ile iyi ilişkiler kurabilen, iş birliği içinde çalışabilen, çevresine uyum sağlayabilen, üretici ve mutlu bir vatandaş olarak yetişmelerini sağlamak, d) Kendi kendilerine yeterli bir duruma gelmeleri için temel yaşam becerilerini geliştirmelerini sağlamak, e) Uygun eğitim programları ile özel yöntem, personel ve araç-gereç kullanarak; ilgileri, gereksinimleri, yetenekleri ve yeterlilikleri doğrultusunda üst öğrenime, iş ve meslek alanlarına ve hayata hazırlanmalarını sağlamak Hedef kabul edilmiştir. 134

135 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Okulda Bulunan Birimler Madde 8 -Özel Eğitim Okulunda (okulda bulunan birimler yazılacak); a) Erken Çocukluk Dönemi (0 36 ay) Birimi, b) Okul Öncesi Eğitimi (37 72 ay) Birimi, c) Hazırlık sınıfı ve İlköğretim Okulu, d) Eğitim ve Uygulama Okulu, e) İş Eğitim Merkezi, f) Meslekî Eğitim Merkezi, g) Bilim ve Sanat Merkezi, h) Destek Eğitim Birimi, ı) Bireysel-Grup ve İyileştirme (rehabilitasyon) Birimi, i) Aile Eğitim Birimi Bulunur. Programlar Madde 9 - Okulda uygulanacak programlar (okulda uygulanan programlar yazılacak): a) Zihinsel engelliler (eğitilebilir) ilköğretim programı. b) İşitme engelliler ilköğretim programı. c) Görme engelliler ilköğretim programı. d) Ortopedik engelliler ilköğretim programı. e) Eğitim ve uygulama okulu (öğretilebilir zihinsel engelliler) programı. f) Meslekî eğitim programı. g) İş eğitim programı. h) Otistik çocuklar eğitim programı. ı) Beyin özürlüler eğitim ve iyileştirme (rehabilitasyon) programı. i) Dil ve konuşma güçlüğü çeken çocuklar eğitim programı. j) Sosyal uyum güçlüğü çeken çocuklar eğitim programı. k) Duygusal-davranışsal uyum güçlüğü çeken çocuklar eğitim programı. l) Öğrenme güçlüğü ve gelişim geriliği olan çocuklar eğitim programı. Eğitim-öğretim şekli (Kurum aşağıdaki bentlerden, uygulayacağı programa uygun olanları yazacak.) Madde 10- Kurumda: a) Erken çocukluk dönemi eğitiminde, bireysel eğitim ve aile eğitim programları uygulanır. b) Okul öncesi eğitim biriminde, tam gün karma eğitim yapılır. Özür grupları dikkate alınarak seanslı, bireysel ve grup eğitimi yapılır. Uyku odası vardır / yoktur. c) İlköğretim ile eğitim ve uygulama okulunda, özür grupları dikkate alınarak bireysel ve grup eğitimi yapılır. İlköğretim okulunda, örgün eğitime hazır olmayan öğrenciler için hazırlık sınıfı vardır. Pansiyonu vardır/yoktur. 135

136 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı d) Orta öğretim, iş eğitim merkezi ve mesleki eğitim merkezinin önünde hazırlık sınıfı vardır / yoktur. Tam gün karma eğitim-öğretim yapılır. Pansiyonu vardır / yoktur. e) Bireysel ve grup eğitimi ile iyileştirme (rehabilitasyon) biriminde: 1) Özel eğitim ve iyileştirme (rehabilitasyon) gerektiren bireyler için bireysel ve grup iyileştirme (rehabilitasyon) programı saatleri arasında ve seanslı olarak uygulanır. Yaş sınırı yoktur. 2) Destek eğitim programları, bireysel-grup eğitimi ve iyileştirme (rehabilitasyon) programları kontenjanı aşmamak koşuluyla okulun çalışma takvimine göre, kontenjanı aşması durumunda; okul eğitimi bitiminde ve hafta sonlarında seanslı olarak uygulanır. Bir destek eğitim odasında günde en fazla 10 bireysel eğitim seansı uygulanabilir. Yaş sınırı yoktur. 3) Üstün veya özel yetenekli öğrenciler için hazırlanan bireysel ve destek eğitim programları saatleri arasında ve seanslı olarak uygulanır. İKİNCİ KISIM KURUM PERSONELİ, ATAMA, GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLAR Yönetim personeli (Aşağıdaki kadrolardan okulda bulunanlar yazılacaktır.) Madde 11- Okulda; a) Genel Müdür, b) Genel Müdür Yardımcısı, c) Okul Müdürü, d) Okul Müdür Başyardımcısı, e) Okul Müdür Yardımcısı görevlendirilir. Eğitim-öğretim personeli (Aşağıdaki kadrolardan okulda bulunanlar yazılacaktır.) Madde 12- Okulda, eğitim-öğretim hizmetleriyle ilgili olarak; a) Zümre Başkanı, b) Bilgisayar Formatör Öğretmeni, c) Branş Öğretmeni, d) Sınıf Öğretmeni, e) Özel Eğitim Öğretmeni f) Okul Öncesi Öğretmeni, g) Atölye (İşlik) Öğretmeni, h) Atölye Şefi, ı) Koordinatör Rehber Öğretmen, i) Rehber Öğretmen, j) Psikolog, k) Çocuk Gelişim ve Eğitimcisi, l) Uzman Öğretici, 136

137 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı m) Çocuk Gelişim ve Eğitim Uzmanı, n) Odyolog/Eğitim Odyoloğu, o) Fizyoterapist, ö) Usta Öğretici, p)...(varsa diğerleri) kadroları oluşturulur. Diğer personel (Aşağıdaki kadrolardan okulda bulunanlar yazılacaktır.) Madde 13 - Okulda, diğer hizmet alanlarıyla ilgili olarak; a) Müşavir (Danışman), b) Personel Müdürü, c) Muhasebe Müdürü, ç) Halkla İlişkiler Müdürü, d) Personel Şefi, e) Okul Doktoru, f) Hemşire, g) Memur, h) Şoför, ı) Aşçı, i) Hizmetli, j) Bekçi, k) Bahçıvan, l) Teknisyen ve benzeri unvanlarda personel istihdam edilir. Görevlendirme ve Atamalar Madde 14- Görevlendirme ve atamalarda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ve diğer mevzuat hükümleri esas alınır. Diğer personele valilikçe çalışma izni verilir. Görev, Yetki ve Sorumluluklar Madde15 - Okullardaki yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticiler ile diğer görevliler; görev yetki ve sorumlulukları bakımından Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okul öncesi eğitim, ilköğretim ve orta öğretim kurumlarının yönetmeliklerindeki hükümler ve okullarla ilgili resmî mevzuat hükümleri ile 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun hükümlerine tâbidir. Kurucu Veya Kurucu Temsilcisinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları Madde 16 - Kurucu veya kurucu temsilcisi, okulun eğitim ortamının gereği gibi sağlanmasıyla görevlidir. Bu nedenle kurucu veya kurucu temsilcisi gerekli maddî olanakların hazırlanması, yeterli personelin görevlendirilmesi, araç-gerecin temini, bina ve diğer bölümlerin yeterli hâle getirilmesi 137

138 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı gibi hususlardan birinci derecede sorumludur. Kurucu veya kurucu temsilcisi, bu sorumluluğunu yerine getirmek için aşağıda belirtilen görevleri yapar: a) Her yıl okulun malî bütçesini düzenler. b) Eğitim-öğretimle ilgili olarak okul genel müdürü veya müdürünce alınması için talepte bulunulan araç-gereç ile diğer gereksinimleri sağlar. c) İşlerin gereği gibi yapılabilmesi için ilgili mevzuat hükümlerine göre personel görevlendirir. d) İzin kullanacak olan, genel müdür, müdür, müdür yardımcısı, öğretmen, uzman, usta öğretici ve diğer personelin izine ayrılabilmesi için genel müdür ve müdürle birlikte uygun görüş bildirir. e) Zaman zaman öğretmenler kurulu toplantısına katılarak öğretmenlerin problemlerini ve isteklerini saptar ve gereğini yapar. f) Üzerinde müdürlük görevi bulunmayan kurucu veya temsilcisi, okulun eğitim-öğretim işlerine karışmaz. g) Yönetici, öğretmen ve diğer personelin aylık ve ücretlerinin zamanında ödenmesini, sigorta ile ilgili işlemlerin usulüne uygun ve zamanında yapılmasını sağlar. h) Okulda görevlendirilecek yönetici, öğretmen ve diğer personelin çalışma izin onaylarının zamanında alınması için gerekli önlemleri alır. ı) Okulun gelir ve giderleriyle ilgili iş ve işlemleri izler, muhasebe ile ilgili defter, dosya, kayıt ve makbuzların tutulmasını sağlar. i) Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nda ve özel öğretim kurumlarıyla ilgili diğer yönetmelik, yönerge ve emirlerle kurucuya verilen görevleri yapar. j) Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin ilgili madde hükmüne göre genel müdür yoksa müdürle birlikte yılda bir defa malî rapor hazırlayarak Bakanlığa gönderir. k) Vergi, sigorta ve benzeri işlemlerin mevzuatına uygun olarak zamanında yapılmasını sağlar. l) Müdürlük makamının her hangi bir nedenle boşalması hâlinde yeni müdür görevlendirmek için gerekli önlemi alır. Genel müdürün görev yetki ve sorumlulukları (Genel müdürü bulunan kurumlar yazacak) Madde 17- Genel Müdür; kurumların yönetiminden, eğitim-öğretim etkinliklerinin plânlanmasından ve en iyi şekilde yürütülmesinden Bakanlığa karşı sorumludur. Genel müdür, bütün kurumları ilgilendiren müdürler kurulu toplantılarına başkanlık eder. Diğer yönetim kadrolarından kendisine ulaşan raporları inceler ve gereğinin yapılmasını sağlar. Ayrıca: a) Okulda görevli yönetici, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici, memur ve diğer personelin bilim, teknik ve eğitim alanlarındaki gelişmeleri izleyebilmeleri için gerekli önlemleri alır. b) Okulda eğitim-öğretim ve yönetim işlerin yeni tekniklere uygun olarak yapılmasını sağlar. c) İzin kullanacak olan personele, kurucu ve ilgili müdürle birlikte onay verir. d) Yönetim, eğitim-öğretim kadroları arasındaki eş güdümü sağlar. 138

139 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı e) Genel Müdür, okul müdürünün 1 inci sicil amiri okulda görevli müdür yardımcıları, öğretmenler, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin 2 nci sicil amiri olarak usulüne uygun sicil raporlarını doldurur. f) Öğretmen ve yöneticilerin görevlerini gereği gibi yapmaları için önlem alır, yapılan etkinlikleri kontrol eder. g) Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin ilgili hükümlerine göre kurucu ve müdürle birlikte yılda bir defa malî raporun hazırlanmasını ve Bakanlığa gönderilmesini sağlar. h) Okulda görevlendirilecek yönetici, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin çalışma izin onaylarının zamanında alınması için gerekli önlemleri alır. Genel müdür yardımcısının görev, yetki ve sorumlulukları (Genel Müdür Yardımcısı bulunan kurumlar yazacak) Madde 18- Genel müdürün en yakın yardımcısıdır. Genel müdürün kurumda bulunmadığı zamanlarda genel müdürün yetkisini taşır. Genel müdürün vereceği işleri yapar. Okul Müdürünün Görev, Yetki ve Sorumlulukları Madde 19 - Okul Müdürü; Okulun yönetiminden, eğitim-öğretim etkinliklerinin ve rehberlik hizmetlerinin plânlanmasından ve yürütülmesinden genel müdüre, resmî makamlara ve Bakanlığa karşı sorumludur. Müdür bu sorumluluğunu yerine getirmek için dengi resmî okul mevzuatında belirtilen görevlerle birlikte; a) Bu Yönetmelikte ve dengi resmî okul yönetmeliklerinde aksi belirtilmedikçe bütün kurullara ve çeşitli amaçlarla yapılacak toplantılara başkanlık etme, b) Diğer yönetim kadrolarından kendisine ulaşan raporları inceleme ve gereğinin yapılmasını sağlama, c) Her öğretim yılı başından en az bir ay önce yeni öğretim yılına ait gerekli hazırlıkları yapma, eğitim-öğretim etkinliklerinin plânlanmasını sağlama, etkinliklerin yapılması ile ilgili görev bölümü yapma, izin alınarak yürürlüğe konulması gereken etkinlikler için gerekli izinleri alma, d) Eğitim-öğretim ve yönetim etkinlikleri için gerekli olan defter, dosya ve kayıtların tutulmasını, yazışmaların gecikmeye meydan vermeden usulüne göre yapılmasını sağlama, e) Okulda görevli diğer yönetici personelle öğretmen, uzman, usta öğretici, memur, hizmetli ve diğerlerinin yetişmeleri, bilim, teknik ve eğitim alanındaki gelişmeleri izleyebilmeleri için gerekli önlemleri alma, f) Eğitim-öğretim için gerekli olan araç-gereci kontrol etme, kullanıma hazır hâle getirme, eksiklerinin tespiti ve tamamlanması için durumu genel müdür / kurucuya bildirme, g) Öğretmen, uzman, usta öğreticilerle diğer yönetim görevlilerin etkinliklerini plânlı olarak yapmalarını, sağlama, h) Müdür yardımcısı, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ve diğer personelin 1 inci sicil amiri olarak sicil raporlarını usulüne uygun olarak doldurma, 139

140 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Okulun özelliği dikkate alınarak ayrıca; ı) Öğrencilere, her türlü özel eğitim hizmetlerinin verilmesini sağlama, i) Çevrelerindeki diğer okul ve kurumlara gerektiğinde uygun özel eğitim desteği verilmesini sağlama, j) Çevrenin eğitimsel, kültürel ve sosyal etkinliklerine kurumunun katkıda bulunmasını sağlama, k) Kurumunda ve çevresindeki eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin ve diğer personelin, özel eğitim konusunda bilgi ve deneyim kazanmalarını sağlamak üzere önlem alma, l) Ailelere ve yakın çevrelerine; her türlü özel eğitim hizmetlerinin verilmesi, aile-okul iş birliğinin sürekliliğinin sağlanması için önlem alma, m) Erken çocukluk döneminde okula kaydolan veya okula devam edemeyecek durumdaki özel eğitim gerektiren bireylere ve ailelerine yönelik çalışmaların plânlanmasını ve yürütülmesini sağlama, n) Bireyselleştirilmiş eğitim programlarının amaçlarının gerçekleştirilmesinde, öğrencilerin gereksinimlerinin karşılanması için önlem alma, o) Öğrencilerin, kaynaştırma uygulamalarına yöneltilmesi için önlem alma, ö) Özel eğitime destek veren gönüllü kurum ve kuruluşlar, okul-aile birliği, okul koruma derneği, eğitim vakıfları ile iş birliği içinde yapılacak etkinlikleri plânlama, p) Okulun programını tamamlayarak ayrılan öğrencilerin izlenmesi, işe yerleştirilmesi için ilgili kurum veya kuruluşlarla iş birliği yapılmasını sağlama, r) Kurumunda görev yapan öğretmenlerin ilgi ve istekleri doğrultusunda, gelişen teknolojik araçları ve bilgisayar kullanımını desteklemek için önlem alma, s) Koruyucu güvenlik önlemlerini alma görevlerini de yapar. Müdür başyardımcıları ve müdür yardımcılarının görev, yetki ve sorumlulukları Madde 20- Okul müdürünün vereceği eğitim-öğretimle ilgili görevlerle birlikte, dengi resmî okul yönetmeliklerinde verilen görevleri yaparlar. Zümre başkanlığının kuruluşu (İsteğe bağlı) Madde 21 - Bu Yönetmeliğin 22 nci maddesinde belirtilen statüde zümre başkanlığı ancak aynı branşta en az üç öğretmen bulunması hâlinde ihdas edilir. Aksi takdirde zümre başkanlığı, 22 nci maddede belirtilen görevleri kısım müdürleri ile birlikte yerine getirecek şekilde resmî benzeri okul mevzuatında belirtilen statüde kurulur. Zümre başkanlıklarının görev, yetki ve sorumlulukları Madde 22 - Zümre Başkanı, başkanı bulunduğu dersle ilgili eğitim-öğretim faaliyetlerinin plânlı bir şekilde yapılmasından sorumludur. a) Zümre başkanı olarak tayin edileceklerin; 1) Başkanı olacağı branştaki veya branşlardaki öğretmenler arasında kıdemli, 2) Branşıyla ilgili bilimsel eser, kitap, makale ve benzeri çalışmalar yapmış, 140

141 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 3) Alanıyla ve eğitim-öğretimle ilgili konularda hizmet içi eğitim kurslarına katılmış, 4) Öğretmenlik görevinde son üç yıl üst üste başarılı raporlar almış, 5) Temsil niteliğine sahip girişimci, araştırmacı, 6) Arkadaşlarıyla iyi geçinen, organize kabiliyetine sahip olmaları tercih sebebidir. b) Görevinde başarısızlığı tespit edilen zümre başkanları değiştirilir. c) Zümre başkanları, özlük haklarında herhangi bir kayba uğratılmadan haftada azamî 5 ile 10 saat arasında ders okuturlar. Diğer zamanlarında resmî dengi okul mevzuatında belirtilen görevlerle aşağıda belirtilen işleri yaparlar. 1) Okul müdürü ile birlikte kendi branşındaki öğretmenlerin derslerine girer. Okul müdürü tarafından öğretmenlerin eğitim-öğretim çalışmalarının değerlendirilmesinde görüşleri alınır. 2) Zümre öğretmenleri kurulu toplantılarına başkanlık eder. 3) Sorumlu bulunduğu dersle ilgili yıllık, ünite ve günlük plânların en iyi şekilde yapılmasını ve uygulanmasını sağlar. 4) Sınavların mevzuatına uygun olarak yapılmasını sağlar. 5) Sınavlarda ölçme ve değerlendirme, teknik, yöntem ve benzeri yönlerden birliğin sağlanması için tedbir alır. Öğretmenler arasında eğitim-öğretim, ölçme ve değerlendirme çalışmalarında birliğin sağlanması için faaliyetlerde bulunur. Bu amaçla sınavlarda sorulacak soruların geçerli, güvenilir ve amaca uygun ölçme yapmaya yeterli olup olmadığı hususunda öğretmenlerle birlikte gerekli tedbirleri alır. 6) Öğrenme güçlüğü çeken öğrencilerle öğrenme güçlüğü çekilen konuların tespitini yaparak güçlüklerin giderilmesi için gerekli tedbirleri alır. 7) Maiyetinde bulunan aday öğretmenlerin yetişmeleri için gerekli tedbirleri alır. 8) Aday olmayan öğretmenlerin iş başında eğitimi için gerekli imkânı hazırlar. 9) Kendi branşındaki öğretmenlerin sicil raporlarının doldurulmasında yazılı görüşünü bildirir. Koordinatör rehber öğretmen (İsteğe bağlı) Madde 23 - Koordinatör rehber öğretmen çalışmalarında gizliliğe önem vererek Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği nin kendisine verdiği görevleri yapar. Bu Yönetmelikte belirtilen servislerden, genel müdürden, okul müdürlüğünden öğretmenlerden ve diğer ilgililerden kendisine ulaşan konularda gerekli inceleme ve araştırmayı yapar. Koordinatör rehber öğretmen, her öğretim yılı başında ilgililerle iş birliği yaparak öğretim yılı veliöğrenci rehberini hazırlar. Bu rehberde en az; a) Okulun zaman çizelgesine, b) Öğretmen ve yönetici listesine, c) Memur listesine, d) Sınıfın rehber öğretmenleri listesine, e) Eğitici kollar listesine, 141

142 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı f) Öğretmen ile veli görüşmesi tarih, yer ve zaman çizelgesine, g) Ara değerlendirme tarihleri listesine, h) Öğrenci ve velinin bilmesi gereken mevzuata yer verilir. Öğretmenler, uzman öğretici ve usta öğreticiler Madde 24- Öğretmen, uzman ve usta öğreticiler, dengi resmî okul yönetmeliklerinde belirtilen görevler ile zümre başkanı ve okul müdürünün vereceği görevleri yaparlar. Rehber öğretmen Madde 25 -Koordinatör rehber öğretmenin vereceği işlerle birlikte Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliğinde belirtilen görevleri yaparlar. Bulunduğu kurumun özelliklerini dikkate alarak diğer görevlerinin yanında: a) Özel eğitim gerektiren bireyin kendisini kabul etmesini sağlama, bireysel farklılıklarını anlama, gerçekçi olmayan tutumlarını değiştirme, temel problem çözme stratejilerini geliştirme ve ders dışı etkinliklere katılımını özendirme gibi çalışmaları etkili bir şekilde yürütür. b) Aile eğitimi hizmetlerini ilgili personel, okul ve kurumlarla iş birliği yaparak plânlar. c) Öğretmenler ve ilgili diğer personel ile iş birliği yaparak okulda kullanılacak öğrenci gelişim ve değerlendirme formlarının hazırlanmasında yardımcı olur. Atölye/işlik öğretmeni ve görevleri (İş eğitimi ve meslekî eğitim programı uygulayan kurumlar yazacak) Madde 26- Atölyelerde meslek dersleri atölye öğretmenlerince yürütülür. Ancak gereksinim duyulması hâlinde atölyelerde yetenekli, deneyimli ve istekli öğretmenlere de görev verilebilir. Atölye öğretmenlerinin görevleri şunlardır: a) Öğrencilerin başarım (performans) düzeyine göre atölye dersi amaçlarını gerçekleştirir. b) Sorumluluğuna verilen atölyeyi yönetir. Atölyenin eşya, makine, avadanlık ve malzemelerinin bakım, onarım ve korunmasını sağlar, bunları kullanmaya hazır durumda bulundurur. c) Demirbaşlar için yardımcı demirbaş defteri tutar, gerektiğinde sayım ve kontrole hazır bulundurur. d) Atölyenin gereksinimi olan araç-gerecin zamanında sağlanması için ilgililerle iş birliği yapar. e) Nöbet çizelgesine göre nöbet tutar. f) Sorumlu bulunduğu atölye ile ilgili yazışmaları yapar, imza için kurum müdürüne sunar. g) Atölyesinde görevli usta öğretici ve diğer personel arasında iş bölümü yapar, ilgili bilgi ve belgeleri atölye şefine sunar. f) Gerektiğinde okulun eğitim-öğretim hizmetlerinde kullanılacak araçların üretimini, sınav soru ve belgelerinin hazırlanmasını sağlar. 142

143 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Atölye/işlik şefi ve görevleri (İş eğitimi ve meslekî eğitim programı uygulayan kurumlar yazacak) Madde 27- Atölyeler arasındaki eş güdümü sağlamak üzere atölye öğretmenlerinden biri okul müdürünce atölye şefi olarak görevlendirilir. Atölye şefinin görevleri şunlardır: a) Atölyeler arasında eş güdümlü çalışmayı sağlar. b) Atölye öğretmenlerinin gereksinimlerini belirler. c) Atölyeler arasında iş bölümü yapar, kurum yönetimine yazılı olarak sunar. d) Atölyelerde bulunan makine, avadanlık ve malzemelerin bakım, onarım ve korunmasını, bunların kullanıma hazır durumda bulundurulmasını sağlar. e) Atölyelerle ilgili evrak tutulmasını sağlar. f) Uygulamalı eğitimin incelemeye ve araştırmaya dayalı olarak her türlü ders araç-gerecinden yararlanılarak yapılmasını, çeşitli ders araç-gerecinin atölyelerde bulundurulmasını, bunların zenginleştirilmesini sağlar. g) Atölyelerin temizliğinin öğrencilerle bir plân dahilinde yapılmasını ve çalışma yerinin temiz tutulmasının, iş alışkanlığının gerektirdiği bir davranış hâline getirilmesini sağlar. h) Atölye öğretmenleri ve usta öğreticilerin ders saatinin başlamasından önce gelmelerini ve ders saatinin sonunda gerekli kontrolleri yaparak öğrencilerden sonra çıkmalarını sağlar. ı) İş kazaları, yangın ve diğer tehlikelere karşı gerekli güvenlik önlemlerini alır. Okul öncesi öğretmeni ve görevleri Madde 28 -Okul öncesi öğretmenleri çalıştıkları kurumun özellikleri dikkate alınarak diğer görevlerinin yanında: a) Çocukların gelişimlerini çeşitli ölçek ve kontrol listeleri kullanarak özel eğitim öğretmenleri ile iş birliği içinde değerlendirir ve izler. b) Eğitsel tanıya bağlı olarak çocukların ilgi ve gereksinimlerine göre eğitim programlarının hazırlanmasında iş birliği yapar ve uygular. c) Aile rehberliği programlarında; ailelere çocuklarının gelişim özelliklerini tanıtır ve gelişimlerini destekleyici çalışmalar için bilgi verir. Fizyoterapist ve görevleri Madde 29- Fizyoterapistler: a) Fiziksel iyileştirmeye (rehabilitasyon) gereksinim duyan engelli bireyleri değerlendirir, program hazırlar ve uygular. b) Fiziksel iyileştirmeye (rehabilitasyon) alınan engelli bireylerdeki gelişimleri takip ederek kaydeder. c) Aile eğitimi, rehberliği ve danışmanlığı programlarında alanı ile ilgili konularda yer alır,uygulamaya katılır. d) Personelin hizmet içi eğitim programlarını alanı ile ilgili konular açısından hazırlama ve uygulamada görev alır. 143

144 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Odyolog ve görevleri Madde 30- Odyolog: a) İşitme, konuşma, lisan ve ses bozukluğu olan bireyleri tanılar, değerlendirir, program hazırlar ve uygular. b) İşitme, konuşma, lisan ve ses bozukluğu olan bireylerin gelişimlerini takip ederek kaydeder. c) Aile eğitimi, rehberliği ve danışmanlığı programlarında alanı ile ilgili konularda yer alır, uygulamaya katılır. d) Personelin hizmet içi eğitim programlarını alanı ile ilgili konular açısından hazırlar ve uygulamada görev alır. Çocuk gelişimi ve eğitim uzmanı/eğitimcisi ve görevleri Madde 31- Kurumda görevli çocuk gelişimi ve eğitimcisi aşağıdaki görevleri yapar: a) Engelli bireyleri fizikî, zihinsel ve sosyal gelişim bakımından inceler, yaş düzeylerine uygun gelişimlerini değerlendirir. b) Bireylerin gelişim özelliklerine göre BEP programlarını hazırlar, eğitsel terapi çalışmalarına katılır, gelişimi değerlendirme yönünden destek olur. c) Bireyin gelişimi ve eğitimini izler, beklenen gelişimi gösteremeyen çocuklar için ilgili meslek elemanlarıyla iş birliği yapar. d) Alanı ile ilgili konularda ailelere ve öğretmenlere rehberlik eder. Çocuk gelişimi ve eğitimi ile ilgili broşür, kitapçık hazırlama çalışmalarına katılır. e) Çeşitli gelişim ölçeklerinin geliştirilmesi çalışmalarına katılır. f) Alanıyla ilgili araştırma ve inceleme yapar, gelişmeleri izler, bunlardan görevlerinde yararlanır. g) Kurumdaki diğer meslek elemanlarıyla ekip çalışması yapar ve görevlerine ilişkin kayıtları usulüne uygun şekilde tutar. h) Kurum müdürünün vereceği, hizmetle ilgili diğer görevleri yapar. ı) Aile eğitimi, rehberliği ve danışmanlığı programlarında alanı ile ilgili konularda yer alır, uygulamaya katılır. i) Personelin hizmet içi eğitim programlarını alanı ile ilgili konular açısından hazırlama ve uygulamada görev alır. Psikologun Görevleri Madde 32 - Kurumda görevli psikolog aşağıdaki görevleri yapar: a) Atipik özellikleri, uyum güçlükleri, sorunları veya özürleri bakımından incelenmesi ve tanınması gereken bireyler için tanılama çalışması yapar. b) Bu çalışmalar için gerekli psikolojik ölçmeleri yapar, yöntem ve teknikleri kullanır ve bunların sonuçlarını değerlendirir. c) Bireylere kendi alanı ile ilgili olan psikolojik yardımları verir, gerekli terapi çalışmalarını yürütür. d) Gerektiğinde bireylere çevrede psikolojik yardım veren başka kurum ve kuruluşlara yönlendirir. e) Çevrede ve okullarda alanıyla ilgili araştırmalar yapar veya yapılanlara katılır. Sonuçları, önerileriyle birlikte ilgililere iletir. 144

145 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı f) Alanı ve bölümünün hizmetleriyle ilgili bilimsel gelişmeleri izler, uygulamalarında bunlardan yararlanır. g) Kurumda diğer meslek elemanlarıyla ekip çalışması yapar ve görevlerine ilişkin gerekli kayıtları usulüne uygun şekilde tutar. h) Kurum müdürünün vereceği hizmetle ilgili diğer görevleri yapar. ı) Aile eğitimi, rehberliği ve danışmanlığı programlarında alanı ile ilgili konularda yer alır, uygulamaya katılır. i) Personelin hizmet içi eğitim programlarını alanı ile ilgili konular açısından hazırlama ve uygulamada görev alır. Danışman Madde 33 - Kurucu veya kurucu temsilcisi, gereksinim duyduğu alanlarda, kendisine veya genel müdüre/okul müdürüne bağlı olarak çalışacak danışmanlar görevlendirebilir. Diğer personel Madde 34- Bu Yönetmelikte ve benzeri resmî mevzuatta görevleri belirtilmeyenler, genel müdürün, okul müdürünün ve müdür yardımcılarının vereceği görevleri yaparlar. ÜÇÜNCÜ KISIM KURULLAR/KOMİSYONLAR Kurullar (Aşağıdaki kurullardan okulda oluşturulacak olanlar yazılacak) Madde 35- Okulda; a) Yönetim kurulu, b) Öğretmenler kurulu, c) Şube öğretmenler kurulu, d) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu, e) Onur kurulu ile okul öğrenci kurulu, f ) Bireysel eğitim programları geliştirme kurulu, g )...(varsa diğerleri yazılacak)... oluşturulur. Yönetim kurulu Madde 36 -Yönetim kurulu varsa genel müdürün, yoksa okul müdürünün başkanlığında okul müdürü ve müdür yardımcılarından oluşur. Kurul toplantılarına, toplantı konusuna göre eğitimöğretimle görevli diğer görevliler de iştirak eder, görüş bildirir ve oylamaya katılır. Kurulun görevleri, yönetim ve eğitim-öğretim etkinlikleri olmak üzere iki yönlüdür. Yönetim kurulu ayda bir toplanarak bu Yönetmelikle verilen işlerle birlikte; a) Eğitim-öğretim etkinlikleri ile ilgili değerlendirmelerde bulunmak, 145

146 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı b) Birimlerce veya öğretmenlerce hazırlanan raporları incelemek, gerek görüldüğünde bu raporların birleştirilmesi için alt komisyonlar kurmak, c) Karara bağladığı esasları ilgililere duyurmak, d) Kurumun yönetim, eğitim-öğretim etkinlikleri ile ilgili üst karar organı olarak, dengi resmî okullar mevzuatında başka bir kurul veya komisyonun kararına bağlanmamış konularda son kararı vermek ve uygulatmak, e) Bu Yönetmelikte belirtilen kurul ve komisyonların toplantı tarihlerini resmî okullar mevzuatını da dikkate alarak tespit etmek, f) Kurumun yönetim işlerini plânlamak görevlerini yapar. Öğretmenler kurulu Madde 37 -Öğretmenler kurulu, resmî benzeri okul mevzuatına göre çalışır ve verilen görevleri yapar. Şube öğretmenler kurulu Madde 38- Şube öğretmenler kurulu, aynı şubede dersi bulunan öğretmenlerden oluşur. Yönetimin kendine vereceği işlerle birlikte resmî benzeri kurumların mevzuatında verilen görevleri yapar. Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu Madde 39- Komisyon, Rehberlik ve Psikolojik Hizmetler Yönetmeliğinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde kurulur ve görev yapar. Onur kurulu ile öğrenci kurulu Madde 40- Onur kurulu ile okul öğrenci kurulu, dengi resmî okul mevzuatına göre kurulur ve çalışır. Bireysel eğitim programları geliştirme kurulu Madde 41 -Tıbbî tanılaması yapılarak kuruma gelen özel eğitim gerektiren bireyin, eğitsel ve gelişimsel tanılamasının yapılarak alacağı eğitim programları ile yıllık amaçları tespit etme ve uygulamaları belli aralıklarla (aylık, 3 aylık, 6 aylık ve yıllık) değerlendirme hizmetlerini yaparak, programın bireye uygunluğu ve bireydeki gelişmeler konusunda rapor hazırlar. Bu kurul, özel eğitim hizmetleri yönetmeliği mevzuatına göre çalışır. Kurul, okul müdürü, çocuğun engeline göre; psikolog, çocuk gelişim ve eğitimi uzmanı veya eğitimcisi, fizyoterapist, odyolog, özel eğitim öğretmeni veya sınıf öğretmeni ve iş eğitim öğretmeninden oluşur. Çocuk için belirlenecek programda ailenin de görüşü alınarak yıllık amaçlar belirlenir. 146

147 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı DÖRDÜNCÜ KISIM KAYIT-KABUL VE NAKİLLER BİRİNCİ BÖLÜM KAYIT-KABUL Kayıt-kabul Madde 42- Okullarda öğrenci kayıt-kabul işleri, aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülür: a) Özel eğitim okullarına; orta veya ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocukların zekâ testi sonucuna göre aday kaydı yapılır. Rehberlik Araştırma Merkezlerinde yapılan test ve değerlendirmelere göre kayıt yapılır. b) İşitme engelli bireylerin odyolojik ölçüm, tıbbî ve gelişimsel değerlendirmelerine göre okula aday kaydı yapılır ve katılacağı program belirlenir. c) Beyin engelli (Sinir sisteminin zedelenmesi ile ortaya çıkan yetersizlik) ve yaygın gelişimsel bozukluğu olan bireyler (Otistik, hiperaktif, özgül öğrenme güçlüğü ve benzeri) ile görme ve işitme engelli bireylerin tıbbî tanılamaları ve değerlendirilmelerine göre okula aday kaydı yapılır. Okul öncesi ve ilköğretim okulu aynı kurucuya ait ise; istekli okul öncesi öğrencileri doğrudan hazırlık sınıfına veya ilköğretim okulu birinci sınıfına, hazırlık sınıfı öğrencileri de doğrudan ilköğretim okuluna kaydedilirler. Okul öncesi eğitim okulları ile ilköğretim okulu birinci sınıfına öğrenci alımında sınav yapılmaz. d) Meslekî eğitim merkezi programlarına, ilköğretim diploması almış eğitilebilir zihinsel engelli ve hafif olmak kaydıyla ikinci bir yetersizliği bulunan bireylerin aday kaydı yapılır. e ) İş eğitim merkezi programlarına eğitim ve uygulama okuluna devam etmiş veya mezun olmuş, ağır ve öğretilebilir zihinsel engelli bireylerin aday kaydı yapılır. Aday kaydı ile başvuranların sayısı, o sınıfa ait kontenjanı aşarsa noter huzurunda çekilen kur'a sonucuna göre öğrencilerin kesin kaydı yapılır. Aday kaydı ve kesin kayıtlarda, çalışma takviminde belirtilen tarihlere uyulur. Özel eğitim kurumlarında aday kaydı yapılırken bireyin takvim yaşından çok, gelişim özellikleri ve bireysel yetersizlik düzeyine bakılır. Bireyin özür grubu ve düzeyi ile yaşı dikkate alınarak düzey gruplarına göre sınıflar oluşturulur. f) Destek eğitim programına herhangi bir okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim kurumuna veya kaynaştırma programına devam eden özel eğitim gerektiren bireylerin kaydı yapılır. Yaş sınırlaması yoktur. g) Bireysel eğitim ve iyileştirme (rehabilitasyon) eğitim programına; okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim programlarına devam edemeyen özel eğitim gerektiren bireylerin kaydı yapılır. Yaş sınırlaması yoktur. h) Bilim ve sanat merkezlerine, zekâ ve yetenek ölçüm testleri sonucuna göre saptanmış üstün veya özel yeteneği olan öğrencilerin kaydı yapılır. I)...(yukarıda belirtilenler dışında, daha başka özelliklerin arandığı okulların kayıt koşulları yazılacaktır.) 147

148 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı İKİNCİ BÖLÜM OKUL DEĞİŞTİRME Okul değiştirme Madde 43 - Okul değiştirme ile ilgili işlemler, Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin ilgili madde hükümleri ile Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır. Ara sınıflarından okul değiştirmek üzere başvuranların sayısı, o sınıfa ait kontenjanı aşarsa (Aşağıdaki maddelerden sadece okulda uygulanacak olan madde yazılacak): a) Noter huzurunda çekilen kur'a sonucuna göre kesin öğrenci kaydı yapılır. b) Öğrencilerin bitirdiği sınıfın öğretim programındaki derslerden, okulca yapılacak eğitsel değerlendirme sonucundaki sıralama ile öğrenci kaydı yapılır. c) Başvuru tarihi sırasına göre öğrenci kaydı yapılır. Normal ilköğretim okullarında özür grubundan dolayı başarı gösteremeyenler, (Sağlık raporu veya Rehberlik ve Araştırma Merkezinin test sonuçlarına göre) düzeylerine uygun sınıflara yerleştirilmek üzere okula kaydedilirler. Özel, Özel eğitim okullarında okuyan bireylerden kaynaştırma eğitimine hazır olan bireylerin eğitim ve gelişim becerilerinin durum bildirir raporla normal okullara nakli yapılabilir. Öğrenci ücretleri Madde 44 - Öğrenci ücretlerinin tespit ve tahsili, Özel Öğretim Kurumları Öğrenci Ücretleri Tespit ve Tahsil Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda yapılır. Özel eğitim okulları, verdikleri eğitimin şekline göre ücretlerini tespit ve ilân ederler. Buna göre; ücret ilânında, bireysel eğitim, TL/seans olarak, grup eğitimi, okul eğitimi TL/aylık olarak belirtilir. Ücretsiz Okutulacak Öğrenciler Madde 45- Okulda ücretsiz okutulacak öğrenciler, Özel Öğretim Kurumlarında Ücretsiz Okuyacak Öğrenciler Hakkında Yönetmelik esaslarına göre tespit edilir. Kurum; adı geçen yönetmelik hükümlerini yerine getirdikten sonra ayrıca Bakanlıktan izin alınması koşuluyla daha fazla ücretsiz öğrenci okutabilir. 148

149 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı BEŞİNCİ KISIM EĞİTİM-ÖĞRETİM BİRİNCİ BÖLÜM HAFTALIK DERS DAĞITIM ÇİZELGESİ VE EĞİTİM-ÖĞRETİM PROGRAMI Haftalık Ders Dağıtım Çizelgesi Ve Eğitim-Öğretim Programı Madde 46- Okulda; resmî özel eğitim okullarına ait haftalık ders çizelgesi ve öğretim programları uygulanmakla beraber okul müdürlüklerince hazırlanan; resmî okulların haftalık ders çizelgesinde yer almayan farklı derslerin yer aldığı haftalık ders çizelgesi ve öğretim programları da Bakanlıkça onaylanması hâlinde uygulanabilir. Farklı derslerin yer aldığı haftalık ders çizelgesi ve öğretim programları uygulayan okullar, çizelge ve programa Bakanlık onay tarih ve sayısını yazarlar. Bireysel eğitim ve iyileştirme (rehabilitasyon) programları, haftalık ders dağıtım çizelgesine ve eğitim programlarına eklenmelidir. Sınıf mevcutları Madde 47- Okuldaki sınıf mevcutları; Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumlarına Ait Standartlar Yönergesinde belirtilen öğrenci sayısından fazla olamaz. Ders ve yardımcı ders kitapları Madde 48 - Özel eğitim kurumlarında okutulacak ders kitapları, Millî Eğitim Bakanlığınca tespit edilir. Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenmeyen hiçbir ders kitabı okullarda kullanılamaz. Ders kitabı dışındaki diğer eğitim araç ve gereçlerinin kullanımı, Bakanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda olur. Ders saati süreleri Madde 49 - Her ders saati, okulun öğretim düzeyine göre okul öncesi eğitim okullarında grup eğitimi 30, ilköğretim ve orta öğretim okullarında, iş/meslekî eğitim, bireysel eğitim ve iyileştirme (rehabilitasyon) programları ile seanslı grup eğitiminde 40 dakikadır. Blok ders yapılamaz. Rehabilitasyon programı en fazla 60 dakikaya kadar uzatılabilir. İKİNCİ BÖLÜM ÖĞRENCİ BAŞARISINI DEĞERLENDİRME, DERS İÇİ VE DERS DIŞI ETKİNLİKLER Öğrenci başarısını değerlendirme (Dengi resmî okul Yönetmelikleri yazılacak) Madde 50- Özel Eğitim Okullarında Bireyin Başarısı, Değerlendirme Ve Gelişim Formları ile Ölçüt Bağımlı Ölçü Araçlarına Göre Yapılır. Öğrenci başarısının tespitinde; a)millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliğine, 149

150 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı b) Millî Eğitim Bakanlığı İlköğretim Kurumları Yönetmeliğine, c) Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine, d)...esaslara uyulur. Ödev ve projeler Madde 51 -Ödev ve projeler, ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde verilir, teslim alınır ve değerlendirilir. Eğitici çalışmalar Madde 52 -Eğitici etkinliklerde, ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır. Özel eğitim okullarında eğitici etkinlikler, sosyal hayata uyum becerileri geliştirme programları kapsamında yapılır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM DİPLOMA VE SERTİFİKA, DİPLOMA - SERTİFİKA NOTU VE DERECESİ, OKUL BİRİNCİLERİ İLE DEVAM-DEVAMSIZLIK Diploma ve sertifika Madde 53- Özel eğitim okullarında ilköğretim ve orta öğretim programını bitirenlere diploma verilir. Eğitim ve uygulama okulu, iş eğitim merkezi ve meslekî eğitim merkezi programını bitirenlere diploma/sertifika verilir Diploma-sertifika notu ve derecesi Madde 54- Diploma-Sertifika notu ve derecesinin tespiti, dengi resmî okul yönetmeliğine göre yapılır. Diploma ve sertifika tarihi Madde 55- Diploma ve sertifika tarihi, dengi resmî okul yönetmeliklerinde belirtildiği şekilde tespit edilir. Okul birincileri Madde 56 - Okul birincisinin seçimi, dengi resmî okul yönetmeliğine göre yapılır. Devam-devamsızlık Madde 57- Özel eğitimde süreklilik esastır. Ders yılının süresi, derslerin başladığı günden sona erdiği güne kadar okulun açık bulunduğu günler sayılarak hesaplanır. 150

151 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Bireyin okula devam edemediği günlerde alması gereken bireysel ve iyileştirme (rehabilitasyon) programı, özel eğitimde süreklilik ilkesine göre ailenin isteğine bağlı olarak telâfi edilir. Bireysel, grup ve iyileştirme (rehabilitasyon) programları, tatil günlerinde de devam eder. Devam-devamsızlıklarla ilgili tüm işlemlerde, dengi resmî okul yönetmeliğinde belirtilen hükümler uygulanır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM OKULUN SOSYAL TESİSLERİ Yatakhane (Yatakhanesi olan okullar yazacak) (Öğrenci sayısı yazılacak) Madde 58 - Okulun bünyesinde vardır. kişilik kız/erkek yatakhanesi Yemekhane (Yemekhanesi olan okullar yazacak) Madde 59- Okulun bünyesinde (Öğrenci sayısı yazılacak) öğrencilik yemekhanesi vardır. Kantin Madde 60- Okulun bünyesinde (Öğrenci sayısı yazılacak) öğrenciye hitap eden (Kantin sayısı yazılacak) adet kantin vardır. Kantinde görevlendirilecek görevlilerin sağlık kontrolleri periyodik olarak yapılır. Özel eğitim okullarında kantin zorunluluğu yoktur, açılmak istenirse metabolizma bozukluğu olan bireyler dikkate alınarak gerekli önlemler alınmalıdır. Kooperatif (Kooperatifi olan okullar yazacak) Madde 61 - Okulun bünyesinde (Öğrenci sayısı yazılacak) öğrenciye hitap eden kooperatif vardır. Kütüphane (Kütüphanesi olan okullar yazacak) Madde 62 - Okulun bünyesinde "Okul Kütüphaneleri Yönetmeliği"ne göre düzenlenmiş kütüphane vardır. Sağlık hizmetleri Madde 63- Okulda sağlık hizmetlerini yerine getirmek üzere yeterli sayıda doktor ve sağlık personeli görevlendirilir. Okulda acil durumlarda başvurmak üzere; 151

152 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı a) Doktor bölümlü sağlık odası, b) İlk yardım dolabı, c) Kurumca hazırlanan ilk yardım talimatı, d) İlk yardım için gerekli araç-gereç ve sedye, e) Hastanın en kısa zamanda en yakın sağlık kuruluşuna götürülmesi için araç, f) Okul yatılı ise hemşire hazır bulunur. Öğrencilerin belli zaman aralıklarında sağlık kontrollerinden geçirilmesi için gerekli önlemler alınır. ALTINCI KISIM OKUL-AİLE BİRLİĞİ VE SOSYAL HİZMETLER Okul-aile birliği çalışmaları Madde 64 - Okul-Aile Birliği çalışmalarında Millî Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği esas alınır. Okul koruma derneği çalışmaları Madde 65 - Okul Koruma Derneği, Dernekler Kanunu hükümleri doğrultusunda çalışır. Okul çevre iş birliği Madde 66 - Okul çevre iş birliği, okulun aynı zamanda çevrenin kültür merkezi olması esasından hareket edilerek sağlanır. Okul çevresindeki kültür ve sanat etkinliklerini izler ve onlardan yararlanır. Okulun yakın çevresinde oturanların, kültür ve sanat etkinliklerinde okulun tesislerinden yararlanması sağlanabilir. YEDİNCİ KISIM ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER Okul binalarının kullanılması, korunması ve güvenlik önlemleri Madde 67- Okul binaları, eğitim-öğretim hizmetleri dışında başka bir amaçla kullanılamaz. Millî Eğitim Bakanlığı Koruyucu Güvenlik Özel Talimatı ve Millî Eğitim Bakanlığı Binalarını Yangından Koruma Yönergesi çerçevesinde, gelişen ve değişen teknolojilere uygun olarak gerekli güvenlik önlemleri alınır. 152

153 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Okulda, gece ve gündüz emniyeti sağlamak için yeterli sayıda güvenlik görevlisi görevlendirilir. Nöbetçi öğretmenler, öğrencilerin güvenliğini sağlayacak önlemleri almak ve kontrol etmekle görevlidir. Kılık-kıyafet Madde 68- Okulların; yönetici odaları, kurucu odası, derslik, yemekhane, kantin ve spor salonu gibi her türlü bina, tesis ve kampusunda; kurucu, kurucu temsilcisi, yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticiler, diğer personel ile öğrenciler hakkında; Millî Eğitim Bakanlığı İle Diğer Bakanlıklara Bağlı Okullardaki Görevlilerle Öğrencilerin Kılık-Kıyafetlerine İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanır. Tutulacak defter ve dosyalar Madde 69 - Okullarda tutulması zorunlu olan defter, dosya ve çizelgeler, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde tutulur. Özel eğitim okullarında ayrıca; (Eğitim şekline göre yazılacak) a) Defterler; 1- Bireysel Eğitim-İyileştirme (Rehabilitasyon) Programı Öğrenci Kayıt Defteri, 2- Destek Eğitim Öğrenci Kayıt Defteri, 3- Erken Çocukluk Eğitim Öğrenci Kayıt Defteri, 4- Okul Öncesi ve/veya Hazırlık Sınıfı Öğrenci Kayıt Defteri, 5- Eğitim ve Uygulama Okulu Öğrenci Kayıt Defteri, 6- İlköğretim Öğrenci Kayıt Defteri, 7- İş Eğitim Merkezi Öğrenci Kayıt Defteri, 8- Meslekî Eğitim Öğrenci Kayıt Defteri, b) Çizelgeler ve Dosyalar; 1- Öğrenci Gelişim Dosyası, 2- Öğrenci Değerlendirme Dosyası, 3- Öğrenci Gelişim ve İzleme Dosyası, 4- Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Dosyası, 5- Öğrenci Seviye Geçiş Dosyası, 6- Aile Eğitimi Dosyası, bulunur. Okulun gelir kaynakları Madde 70 - Gelir kaynakları şunlardır: a)... b)... c)

154 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Aday öğretmenler Madde 71 - Aday öğretmen, uzman ve usta öğreticiler hakkında Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ile Özel Öğretim Kurumlarında Görevlendirilen Personelin Adaylık İşlemleri ile Sicil ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönerge hükümleri uygulanır. Öğretmenlerin iş başında eğitimi Madde 72- Kurumlar öğretmenlerini yetiştirmek için gerekli önlemleri alır. Ayrıca öğretmenler Bakanlıkça açılacak hizmet içi eğitim kurslarına katılırlar. Bünyesinde alanında bilim uzmanı veya doktora yapmış uzman çalıştıran kurumlar, hizmet içi eğitim kursları düzenleyerek öğretmenlerini ve usta öğreticileri hizmet içi eğitimden geçirebilirler. Diğer kurumlar ise üniversitelerle iş birliği yaparak hizmet içi eğitim kurslarında öğretmenlerini geliştirebilirler. Hizmet içi eğitim programları, süresi, tarihi valiliğe gönderilip onay alınır. Mevzuat hükümleri Madde 73 - Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan konularda resmî benzeri kurumların ilgili mevzuat hükümleri uygulanır. Madde 74 - Bu Yönetmelik maddelerinden farklı uygulama yapacak olan okullar Yönetmeliklerinin farklı maddelerini Talim ve Terbiye Kurulunca onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderir. SEKİZİNCİ KISIM KALDIRILAN MEVZUAT, YÜRÜRLÜK VE YÜRÜTME Kaldırılan mevzuat (Daha önce yönetmeliği olan kurumlar yazacak) Madde 75 - Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Bakanlıkça daha önce... tarih ve... sayılı yazı ile onaylanmış olan kurum Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlük Madde 76- Bu Yönetmelik, onay tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Madde 77- Bu Yönetmelik hükümlerini, Bakanlığın gözetimi ve denetimi altında. (Genel Müdür/Okul Müdürü) yürütür. 154

155 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖZEL REHABİLİTASYON VE EĞİTİM MERKEZLERİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayanak Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı; gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılan özel rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinin açılış izni, çalışma şartları, personel istihdamına ilişkin şartlar, merkezde uygulanacak rehabilitasyon ve eğitim hizmetlerinin niteliği, fiziksel durumu, donanımı, ücret tarifesi ile merkezin işleyiş ve denetimi, faaliyetlerinin durdurulmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Kapsam Madde 2 Bu Yönetmelik, kamu kurum ve kuruluşları dışındaki gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılan özel rehabilitasyon ve eğitim merkezlerini kapsar. Dayanak Madde 3 Bu Yönetmelik, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 9 uncu maddesinin (g) bendi ile 34 üncü ve 35 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar Madde 4 Bu Yönetmelikte geçen; Genel Müdürlük: Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü, İl Müdürlüğü: İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü, Merkez: Özürlü bireylere bireysel, seanslı grup, yarım gün, tam gün rehabilitasyon ve eğitim hizmeti ile ailelerine eğitim ve danışmanlık hizmeti verilen gündüzlü/yatılı özel rehabilitasyon ve eğitim merkezlerini, Kurucu: Özel rehabilitasyon ve eğitim merkezi açmak isteyen gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisini, Sorumlu Müdür: Özel rehabilitasyon ve eğitim merkezinin idari, mali, hukuki ve mesleki tüm işleyişinden sorumlu olan yöneticiyi, İç Hizmet Yönergesi: Özel rehabilitasyon ve eğitim merkezinin tüm işleyişine ilişkin, idari, mali, hukuki ve mesleki genel ilkelere, Genel Müdürlük mevzuatına uygun olarak kuruluşun işleyişini yetki ve sorumluluklarını belirleyen belgeyi, Özürlü Birey: Organik, fonksiyonel, çevresel ve psikolojik nedenlerden dolayı zihinsel, dil ve konuşma, motor, psiko-sosyal, işitsel, görsel gelişim alanlarında, özbakım, akademik ve temel sosyal yaşam becerilerinde, çeşitli derecelerde yetersizliği olan bireyi, Rehabilitasyon: Özürlü bireyin fonksiyon kayıplarının giderilmesi veya geriye kalan güç ve yeteneklerinin geliştirilerek fiziksel, psikolojik, eğitimsel, gelişimsel, sosyal ve mesleki yönden mevcut kapasitelerini en üst düzeye çıkarılması için yapılan çalışmaların ve yardımların tümünü, 155

156 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Gelişimsel Rehabilitasyon: Doğuştan gelen veya erken yaşta edinilmiş gelişim geriliklerinin, erken çocukluk döneminin özelliği olan uyum ve gelişime yatkınlıktan yararlanılarak, hedefe yönelik uygulamalar aracılığıyla, gelişimsel kapasitelerinin en üst sınırına ulaşmasına yardım etmeyi hedefleyen programların tümünü, Bireysel Rehabilitasyon ve Eğitim Planı: Her bir özürlü birey için yazılı olarak mesleki personel tarafından geliştirilmiş olan; bireyin performansını, kısa ve uzun dönemli amaçlarını, bireye sağlanabilecek rehabilitasyon ve eğitim hizmetlerini içeren planı, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Merkez Açma, Hizmete Başlama, Devir, Nakil ve Kapatma Merkeze isim verme Madde 5 Merkezler, resmi ve diğer özel merkezlerde kullanılan veya benzerlik gösteren ad ve unvanlar ile yabancı dildeki kelime ve deyimleri kullanamazlar. Merkez isminde hizmet verilecek özür gurubu belirtilmez. Merkez açmak için dosyaların tamamlanma süresi Madde 6 Kurucu, başvuru tarihini takip eden üç ay içinde dosyalarını tamamlayarak il müdürlüğüne teslim eder. Bu süre içinde dosyalarını teslim etmeyen kurucuların başvuruları iptal edilir. Başvuru için istenecek belgeler Madde 7 Merkez açmak isteyen Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri, hizmete açılmak istenen merkezin ismini, rehabilitasyon ve eğitim hizmeti verilecek özür grubunu/gruplarını ve hizmet verilecek binanın adresini belirten dilekçe ile 8 inci ve 9 uncu maddelerdeki belgelerle birlikte il müdürlüğüne başvururlar. İl müdürlüğü tarafından binanın fiziksel şartlarında ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda iki nüsha halinde tutanak düzenlenir. Tutanağın bir nüshası kurucuya verilir, bir nüshası da il müdürlüğünde saklanır. İstenecek belgeler Madde 8 Kurucu olacak gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerin temsilcisinden aşağıdaki belgeler istenir: a) Nüfus cüzdanı örneği. b) Adli sicil kaydı. c) İkametgah ilmühaberi. d) Sağlık kurulu raporu. e) En az ilkokul mezunu olduğuna dair belge. f) Özel hukuk tüzel kişiler için, şirket ilanının yayımlandığı ve merkezin açılışının faaliyetleri kapsamında olduğunu gösterir ticaret sicil gazetesi, vergi levhası ve imza sirküleri. 156

157 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı g) Özel hukuk tüzel kişilerin göstereceği temsilciden, sermaye şirketleri için, temsilcinin hissedarlar arasından olduğunu gösterir noterden tasdikli belge ve karar örneği. h) Özel hukuk tüzel kişilerinin göstereceği temsilciden dernek ve vakıflar için yönetim kurulu üyesi olduğunu gösterir noterden tasdikli belge ve karar örneği, merkezin açılışının vakıf senedi/dernek tüzüğünde yer aldığını gösterir belge. i) Vergi borcu ve Sosyal Sigortalar Kurumuna pirim borcu olmadığına dair belge. Sorumlu müdürden istenecek belgeler Madde 9 Merkezde Sorumlu Müdür olacak kişiden aşağıdaki belgeler istenir: a) Nüfus cüzdanı örneği. b) İkametgah belgesi. c) Adli sicil kaydı. d) Sağlık kurulu raporu. e) Bedensel özürlüler rehabilitasyon merkezleri için; tıp (Fizik tedavi ve rehabilitasyon, nöroloji ve ortopedi uzmanı), sosyal hizmetler, psikoloji, fizyoterapi, çocuk gelişimi ve eğitimi, Zihinsel özürlüler rehabilitasyon merkezleri için; çocuk gelişimi ve eğitimi, zihinsel engelliler öğretmenliği, özel eğitim öğretmenliği, sosyal hizmetler, psikoloji, İşitme konuşma özürlüler rehabilitasyon merkezleri için; odyoloji, işitme engelliler öğretmenliği, özel eğitim öğretmenliği, çocuk gelişimi ve eğitimi, sosyal hizmetler, psikoloji, Görme özürlüler rehabilitasyon merkezleri için; görme engelliler öğretmenliği, özel eğitim öğretmenliği, çocuk gelişimi ve eğitimi, sosyal hizmetler, psikoloji, bölümlerinde lisans öğrenimini veya lisans üstü öğrenimini tamamladığını gösterir belgenin aslı veya üniversiteden/noterden tasdikli örneği veya Genel Müdürlükte en az beş yıl denetim elemanı olarak görev yapmış olduğunu gösterir belge. f) Özürlülük alanında en az iki yıl çalışmış olduğunu gösterir belge veya aynı alanda lisans üstü öğrenim belgesi. (Genel Müdürlük denetim elemanı hariç) Kurucu ve sorumlu müdür olacak kişilerde aranan şartlar Madde 10 Kurucu ve sorumlu müdür olacak kişilerde aşağıdaki şartlar aranır: a) Türkiye Cumhuriyeti uyruklu olmak. b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak. c) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, ağır hapis veya altı aydan fazla veya affa uğramış olsalar bile, basit ve nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlardan dolayı hükümlü bulunmamak. d) Kurucunun, 8 inci maddenin (e) bendinde, sorumlu müdürün, 9 uncu maddenin (e) bendinde belirtilen öğrenim durumuna sahip olmak. e) Kurum personelinin birinci derece akrabaları ile eşinin birinci derece akrabaları merkez açamazlar. 157

158 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Açılış izni için gerekli belgeler Madde 11 Merkezde çalıştırılması zorunlu personel için aşağıdaki belgeler istenir: a) Çalıştırılacak personelin görev tanımının belirtildiği dilekçe. b) Nüfus cüzdanı örneği. c) İkametgah belgesi. d) Üniversiteden/noterden tasdikli öğrenim durumunu gösterir belge. e) Adli sicil kaydı. f) Sağlık kurulu raporu. Merkez hizmet binası için istenecek belgeler Madde 12 Merkezin açılacağı binaya ait aşağıdaki belgeler istenir: a) Binanın tapu senedi veya kira kontratı örneği. b) Merkezin bir apartman katında hizmete açılması durumunda, diğer kat maliklerinin oy birliği ile verecekleri ve apartman yöneticisi tarafından onaylanmış izin belgesi. c) Binanın belediye imar müdürlüğünden alınacak tasdikli yapı kullanma izin belgesi örneği ve binanın bütün bölümlerini gösterir tasdikli planı. d) Merkezin yerleşimini ve hizmet bölümlerini gösterir kroki. e) Tefrişten sonra merkezin hizmet bölümlerini, kullanım alanlarını, dış cephesini ve tabelasını gösteren fotoğraflar veya video CD/DVD/fotoğraf CD rom. f) Yangın güvenliği yönünden itfaiye müdürlüğünden alınacak rapor. g) Binanın trafik emniyetine uygun bir yerleşim alanında olduğuna dair il emniyet trafik şube müdürlüğünden alınacak rapor. h) Binanın asayiş yönünden uygun bir yerleşim alanında olduğuna dair il emniyet müdürlüğünden alınacak rapor. i) Binanın deprem güvenliğine dair belge. İç hizmet yönergesi Madde 13 Merkezin iç hizmet yönergesi (Ek 1) deki forma göre hazırlanır. İl müdürlüğünce onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer. Rehabilitasyon ve eğitim programları Madde 14 Merkezde uygulanacak rehabilitasyon ve eğitim programları bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakiben üç ay içinde Genel Müdürlük tarafından çıkarılacak yönerge çerçevesinde belirlenir. Açılış izni için yapılacak işlemler Madde 15 Açılış izni için aşağıda belirtilen işlemler yapılır: a) Açılış izni için gerekli belgeler iki dosya halinde hazırlanarak, incelenmek üzere kurucu tarafından il müdürlüğüne teslim edilir. İl müdürlüğünce görevlendirilen en az iki meslek elemanı 158

159 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı (Sosyal çalışmacı, psikolog, çocuk gelişimci, fizyoterapist, odyolog, özel eğitim öğretmeni) tarafından dosya ve merkezin fiziksel koşulları incelenerek merkez açılış izin raporu düzenlenir. b) İki dosya olarak düzenlenen tüm belgelerin belirlenen esaslara uygun olması halinde, merkezin hizmete açılması il müdürlüğünün teklifi ve valilik onayı ile gerçekleşir. İl müdürlüğü tarafından kurucu adına Açılış İzin Belgesi (Ek-2), Sorumlu Müdür Belgesi (Ek-3) düzenlenir. c) İl müdürlüğünce onaylanan dosyanın aslı il müdürlüğünde kalır. Diğer sureti imza karşılığı kurucuya verilir. Açılış izin belgesinin, sorumlu müdür belgesinin ve merkez iç hizmet yönergesinin onaylı bir nüshası bilgi için Genel Müdürlüğe gönderilir. d) Açılış izin belgesi ve sorumlu müdür belgesi merkezin görülebilecek bir yerine asılır. e) Açılış izin belgesi verilen her merkezin işveren ve iş yerinin ismi ve yaptığı işin niteliği il müdürlüğü tarafından bir ay içinde çalışma müdürlüğü ve defterdarlığa bildirilir. Merkezin hizmete başlaması Madde 16 Zorunlu personelini tamamlayan, açılış izin belgesi düzenlenen ve valilikten açılış onayı alan merkez hizmete başlar. Açılış izin belgesi düzenlenmeden merkeze özürlü kabulü yapılmaz. Merkeze kabul edilecek özürlüler Madde 17 Merkeze, iç hizmet yönergesinde belirtilen özür grubu/grupları kabul edilir. Birden fazla özür grubuna hizmet verecek merkezler Madde 18 İlk kez açılacak ya da devir alınacak merkezde birden fazla özür grubuna hizmet verilmesi halinde: a) Hizmet verilecek özür grupları ve yaş grupları başvuru dilekçesinde belirtilir. b) Kuruluşun birden fazla özür grubuna hizmet vermesi halinde, bölümlere sorumlu müdür vasıflarını taşıyan bir meslek elemanı asli görevinin yanı sıra bölüm sorumlusu olarak da belirlenir. c) Hizmet verilecek her bir özür grubu için rehabilitasyon ve eğitim programı hazırlanır. d) Hizmet verilecek özür grubuna uygun çalıştırılması zorunlu personele ait gerekli belgeler hazırlanır. e) Merkezin fiziksel şartları ve donanımı hizmet verilecek her bir özür grubuna uygun şekilde düzenlenir. Rehabilitasyon ve eğitim programı ilave etme şartları Madde 19 Daha önceden merkez açma izni almış bulunan kurucu veya kurucu temsilcisinin rehabilitasyon ve eğitim programı eklemek istemesi halinde: a) Kurucu veya kurucu temsilcisi program ilave etme amacını belirten bir dilekçe, uygulamak istediği rehabilitasyon ve eğitim programı ve merkezin son yerleşimini gösteren kroki ve iç hizmet yönergesinde yaptığı değişiklik taslağı ile birlikte il müdürlüğüne başvurur. b) İl müdürlüğünce görevlendirilecek en az iki meslek elemanı (Sosyal çalışmacı, psikolog, çocuk gelişimci, fizyoterapist, odyolog, özel eğitim öğretmeni) tarafından gerekli incelemeler yapılarak, 159

160 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı programın, programı uygulayacak personelin ve merkezin son yerleşim durumunun uygun görülmesi halinde, rehabilitasyon ve eğitim programı, düzenleme yapılan bölüme ait fotoğraflar veya video CD/DVD veya fotoğraf CD iki dosya halinde düzenlenerek il müdürlüğüne teslim edilir. c) Tüm belgeleri il müdürlüğünce onaylanan iki dosyadan biri il müdürlüğünde kalır. Diğer dosya merkeze gönderilir. Yeni onaylanan iç hizmet yönergesinin bir nüshası bilgi için Genel Müdürlüğe gönderilir. Personel çalışma izni için gerekli belgeler Madde 20 Merkezde çalıştırılacak personel için aşağıdaki belgeler istenir: a) Çalıştırılacak personelin görev tanımının belirtildiği dilekçe. b) Nüfus cüzdanı örneği. c) İkametgah belgesi. d) Noterden tasdikli öğrenim durumunu gösterir belge. e) Adli sicil kaydı. f) Sağlık kurulu raporu. g) Daha önce bu alanda çalıştığını gösterir belge veya çalışmadığına dair beyanname. Yaş haddi Madde 21 Merkezlerde görev alacak personel (sorumlu müdür de dahil olmak üzere) için belgelerinin onaya sunulduğu tarihte İş Kanununda belirtilen yaş haddini aşmamış olma şartı aranır. Çalıştırılacak personel için yapılacak işlemler Madde 22 Merkezde çalıştırılacak personel için aşağıda belirtilen işlemler yapılır: a) Merkezde çalıştırılacak personel için istenilen belgeler biri asıl olmak üzere iki nüsha halinde düzenlenerek il müdürlüğüne teslim edilir. b) İl müdürlüğü onbeş gün içinde personelin belgelerini üçüncü bölümde belirtilen şartlara uygunluğu açısından değerlendirir ve uygunsa çalışma onayı verir. c) Personelin belgeleri ve çalışma onayının bir nüshası il müdürlüğü tarafından merkezin dosyasında saklanır, ikinci nüshası merkeze gönderilir. d) Merkez yetkililerince çalışma onayı verilen personel için, il müdürlüğü tarafından onaylanan fotoğraflı kimlik kartı düzenlenir. e) İl müdürlüğünce çalışma onayı verilmeyen personel merkezde çalışamaz. f) Merkezde çalışacak olan personel ile İş Kanunu hükümlerince iş akdi yapılır. Görevden ayrılan personelin bildirimi Madde 23 Merkezden ayrılan veya görevine son verilen personel en geç bir ay içinde il müdürlüğüne bildirilir. 160

161 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Sorumlu müdürün izine ayrılması Madde 24 Sorumlu müdürün çeşitli nedenlerle izine ayrılması halinde merkezde çalışan bir meslek elemanı vekil bırakılır, sorumlu müdür izine ayrılmadan önce il müdürlüğüne bilgi verilir. Sorumlu müdür değişikliği Madde 25 Sorumlu müdürün ayrılması halinde; durum, il müdürlüğüne bildirilir ve sorumlu müdürün ayrılmasını müteakiben otuz gün içinde yeni sorumlu müdür için il müdürlüğünün teklifi ile valilik onayı alınır. Devir işlemleri Madde 26 Merkez kurucusunun veya kurucu temsilcisinin değişmesi halinde, devir alacak gerçek veya tüzel kişi, noterden onaylı devir senedi ile başvuru için 8 inci maddede istenen belgeleri iki nüsha hazırlayarak il müdürlüğüne başvurur. Belirlenen şartlara uygun olması halinde açılış izin belgesi yeniden düzenlenir ve bir nüshası kuruluşa gönderilir, bir nüshası il müdürlüğünde muhafaza edilir ve bir nüshası da bilgi için Genel Müdürlüğe gönderilir. Merkez açma yetkisi verilen temsilcinin değişmesi Madde 27 Özel hukuk tüzel kişilerince merkez açma yetkisi verilen temsilcinin değişmesi durumunda, özel hukuk tüzel kişisi adına seçilen temsilcinin kurucu olması ile ilgili yönetim kurulu kararının tasdikli örneği ve başvuru için 8 inci maddede istenen belgeler iki nüsha hazırlanarak il müdürlüğüne başvurulur. Yeni temsilcinin niteliklerinin kurucu olmak için belirlenen şartlara uygun olması halinde açılış izin belgesi yeniden düzenlenir ve bir nüshası kuruluşa gönderilir, bir nüshası il müdürlüğünde muhafaza edilir, bir nüshası da bilgi için Genel Müdürlüğe gönderilir. Habersiz devir Madde 28 İl müdürlüğüne haber vermeden devir yapan, devir alan gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin var olan izinleri iptal edilir. Nakil işlemleri Madde 29 Merkezin yeni bir binaya taşınmayı istemesi halinde: a) Merkezin yeni binasının adresini bildiren bir dilekçe ile il müdürlüğüne başvurulur. b) İl müdürlüğünce görevlendirilecek en az iki meslek elemanı tarafından yapılan inceleme sonucunda binanın durumunu belirten tutanak iki nüsha halinde düzenlenir. Tutanağın bir nüshası kurucuya verilir, bir nüshası da il müdürlüğünce saklanır. c) Binanın uygunluğu halinde il müdürlüğü taşınması onaylanan merkeze Geçici Çalışma İzin Belgesi (Ek 4) düzenler. İki ay içinde açılış izin belgesini almayan merkezin nakil işlemi iptal edilir. d) Geçici çalışma izin belgesi alan merkez yeni adreste çalışmaya başlar. Bu süre içinde merkez açılış izin belgeleri tamamlanarak iki dosya halinde, incelenmek üzere kurucu tarafından il müdürlüğüne teslim edilir. 161

162 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı e) İl müdürlüğünce görevlendirilecek en az iki meslek elemanı tarafından merkezin fiziksel koşullarını, donanımını ve genel olarak hizmete uygunluğunu gösterir merkez açılış izin raporu düzenlenir. f) Tüm belgelerin belirlenen esaslara uygun olması halinde, il müdürlüğü tarafından Açılış İzin Belgesi (Ek-2) düzenlenir. Merkezin hizmete açılması il müdürlüğünün teklifi ve valilik onayı ile gerçekleşir. g) Tüm belgelerin, il müdürlüğünce onaylanan iki dosyadan aslı il müdürlüğünde kalır. Dosyanın diğer nüshası ve açılış izin belgesi imza karşılığı kurucuya verilir. Açılış onayı ve açılış izin belgesinin tasdikli örneği bilgi için Genel Müdürlüğe gönderilir. Şube açma işlemleri Madde 30 Şube açılış izni için yeni merkez açılışındaki gibi işlem yapılır. Her şube için ayrı sorumlu müdür ve personel istihdamı zorunludur. Ek birim açma işlemleri Madde 31 Çok katlı binaların bir veya iki dairesinde hizmet veren merkezin aynı binanın bir başka dairesinde hizmet vermek istemesi halinde: a) Kurucu veya kurucu temsilcisi yeni dairenin adresini, verilecek hizmeti belirten bir dilekçe ile il müdürlüğüne başvurur. İl müdürlüğünce görevlendirilecek en az iki meslek elemanı tarafından yapılan inceleme sonucunda iki nüsha halinde tutanak düzenlenir. Tutanağın bir nüshası kurucuya verilir, bir nüshası da il müdürlüğünde saklanır. b) Eklenecek birimlerin uygun bulunması halinde daireye ait tapu senedi veya kira kontratosu örneği, belediye itfaiye müdürlüğünden alınacak rapor, kroki, tefriş yapıldıktan sonra birimleri gösterir fotoğraflar veya video CD/DVD veya fotoğraf CD rom iki dosya halinde hazırlanarak il müdürlüğüne teslim edilir. c) İl müdürlüğü tarafından ek birimin fiziksel koşullarını, donanımını ve genel olarak hizmete uygunluğunu gösterir ek birim açılış izin raporu düzenlenir. d) Tüm belgelerin belirlenen esaslara uygun olması halinde, il müdürlüğü tarafından açılış izin belgesi yenilenir. Ek birimin hizmete açılması il müdürlüğünün teklifi ve valilik onayı ile gerçekleşir. e) Tüm belgeleri il müdürlüğünce onaylanan iki dosyadan aslı il müdürlüğünde kalır. Dosyalardan diğeri ve açılış izin belgesi imza karşılığı kurucuya verilir. Açılış izin belgesinin onaylı bir örneği bilgi için Genel Müdürlüğe gönderilir. Merkezin kurucu tarafından kapatılması Madde 32 Merkezin kurucu tarafından kapatılması durumunda: a) Kurucu, en az bir ay önceden il müdürlüğüne, personel ve velilere yazılı olarak merkezi kapatma isteğinde olduğunu bildirir. b) Merkeze ait açılış izin belgesini il müdürlüğüne teslim eder. c) İl müdürlüğü merkezin usulüne uygun olarak kapandığını Genel Müdürlüğe ve o yerin bağlı bulunduğu çalışma müdürlüğüne ve defterdarlığına bildirir. 162

163 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı d) (a) ve (b) bentlerinde belirlenen şartları yerine getirmeden merkezini kapatan kurucunun yeniden merkez açmak istemesi halinde izin verilmez. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Merkez Personelinin Nitelikleri, Görev, Yetki ve Sorumlulukları Merkezde çalışacak personel Madde 33 Her merkezde sorumlu müdür, rehabilitasyon ve eğitim programlarında belirtilen mesleki personel, büro görevlisi ve hizmetli istihdam edilir. Tam gün hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde bakıcı anne, aşçı; yatılı hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde bakıcı anne, aşçı ve hemşire istihdam edilmesi zorunludur. Merkez, istihdam ettiği personele göreve başlamadan önce bir kez ve göreve başladıktan sonra da en az iki yılda bir hizmet içi eğitim verir. Merkezde çalıştırılması zorunlu meslek elemanları Madde 34 Merkezde, aşağıda belirtilmiş meslek elemanlarından en az ikisinin tam zamanlı olarak bulundurması zorunludur. a) Bedensel özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde; fizyoterapist, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, özel eğitim öğretmeni veya zihinsel engelliler öğretmeni. b) Zihinsel özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde; çocuk gelişimi ve eğitimcisi, zihinsel engelliler öğretmeni veya özel eğitim öğretmeni, sınıf öğretmeni (sınıf öğretmenliği bölümünden mezun olup en az üç yıllık özel eğitim deneyimi olması) veya rehber öğretmen. c) İşitme ve konuşma özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde; odyolog, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, işitme engelliler öğretmeni veya özel eğitim öğretmeni. d) Görme özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde; görme engelliler öğretmeni, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, sınıf öğretmeni veya rehber öğretmen. e) Otistik bireylere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde; çocuk gelişimi ve eğitimcisi, özel eğitim öğretmeni, psikolog veya rehber öğretmen. f) Dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, yaygın gelişimsel bozukluk, özgül öğrenme güçlüğü, okul uyum problemleri olan bireylere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde; özel eğitim öğretmeni veya zihinsel engelliler öğretmeni, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, sınıf öğretmeni, psikolog veya rehber öğretmen. g) 21 yaş üzeri özürlülere mesleki rehabilitasyon alanında hizmet veren rehabilitasyon merkezlerinde; mesleki eğitim fakültesi mezunları, ev ekonomisi yüksek okulu mezunları, fizyoterapist, rehber öğretmen veya psikolog. Zorunlu eleman çalıştırılması Madde 35 Merkezde 34 üncü maddede belirtilen zorunlu meslek elemanlarının haricinde rehabilitasyon ve eğitim programları çerçevesinde sosyal hizmet uzmanı, psikolog, fizyoterapist, 163

164 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı okul öncesi öğretmeni, branş öğretmenleri, dil ve konuşma terapisti, çocuk eğiticisi, diyetisyen, tabip, hemşire, usta öğretici part-time veya tam zamanlı istihdam edilebilir. İki zorunlu ve iki parttime olmak üzere en az dört meslek elemanı çalıştırılması zorunludur. Merkezde çalışacak personelin görev, yetki ve sorumlulukları Madde 36 Merkezde çalışacak personelin görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir: a) Sorumlu müdür; merkezin idari, mali, hukuki, mesleki ve diğer tüm işlerini hizmetin amacına ve mevzuata uygun olarak yürütür. Merkezde hizmet verilen özürlülerin değerlendirilmesi, rehabilitasyon ve eğitim planının hazırlanması ve programının izlenmesinden birinci derecede sorumludur. Sorumlu müdür, il müdürlüğü ve diğer kurum ve kuruluşlara karşı merkezi temsil eder. Mesleği ile ilgili programların uygulanmasında görev alır. Bir kişi birden fazla merkezin sorumlu müdürü olamaz. Başka bir işte çalışamaz. b) Merkezde sorumlu müdürün haricinde çalışacak diğer personelin görev, yetki ve sorumlulukları bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakiben üç ay içinde çıkarılacak yönerge ile düzenlenir. Stajyer öğrenci uygulaması Madde 37 Üniversitelerin psikoloji, fizyoterapi, çocuk gelişimi ve eğitimi, sosyal hizmetler, psikolojik danışmanlık ve rehberlik, özel eğitim öğretmenliği ve alanla ilgili diğer bölümlerde lisans veya lisansüstü öğrenim gören öğrenciler ile kız meslek liselerinin çocuk gelişimi bölümü öğrencilerinin merkezde staj yapabilmeleri için, bölümlerinden/okullarından alınan staj yapacakları alanı ve süreyi belirten bir yazı ile merkeze başvurmaları istenir. Stajyer öğrencilerin mesleki personel ile birlikte gözlem ve uygulama yapmalarına izin verilir. Stajyer öğrenciler tek başına uygulama yapamazlar, merkezde meslek elemanlarının yerine istihdam edilemezler. Kabul edilen stajyerlerin listesi il müdürlüğüne bildirilir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Merkezde Uygulanacak Rehabilitasyon ve Eğitim Hizmetleri ve Programları Merkezde uygulanacak rehabilitasyon ve eğitim hizmetleri Madde 38 Merkezde uygulanacak rehabilitasyon ve eğitim hizmetleri aşağıda tanımlandığı gibidir: Merkezde gelişimsel tanılama ve değerlendirme, bireysel eğitim, seanslı grup eğitimi, yarım gün grup eğitimi, tam gün grup eğitimi, aile eğitimi, aile danışmanlığı ve yatılı hizmetlerden hangileri verilecekse iç hizmet yönergesi (Ek 1) formunda belirtilir. Gelişimsel tanılama ve değerlendirme: Formal ve informal testlerle bireyin zihinsel, dil, duygusal, sosyal ve motor beceri düzeylerine ilişkin bilgilerin toplanarak bir karara varılması sürecidir. Gelişimsel tanılama ve değerlendirmedeki amaç, bireyin gereksinimlerini saptamak, belirlenen gelişim alanlarındaki performans düzeyine uygun rehabilitasyon ve eğitim programlarına veya 164

165 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı gereksinimlerine uygun kurumlara yönlendirilmesini sağlamaktır. Gelişimsel tanılama ve değerlendirme en az üç farklı meslek elemanının yer aldığı ekip tarafından yapılır ve rapor edilir. Bireysel eğitim: Özürlü birey için hazırlanmış rehabilitasyon ve eğitim planı doğrultusunda bir mesleki personel ile bire bir yapılan ve özürlü bireyin tüm gelişim alanlarının bir bütün olarak desteklendiği en az bir saatlik çalışmadır. Seanslı grup eğitimi: Gruptaki her birey İçin belirlenen gereksinimler doğrultusunda bir mesleki personel ile yaş ve gelişim özellikleri birbirine yakın olan, en fazla sekiz çocuk ile yapılan en az bir saatlik çalışmadır. Yarım günlük grup eğitimi: Gruptaki her birey için belirlenen gereksinimler doğrultusunda bir mesleki personel ile yaş ve gelişim özellikleri birbirine yakın olan, en fazla oniki çocuk ile yapılan en az üç saatlik çalışmadır. Tam günlük grup eğitimi: Gruptaki her birey için belirlenen gereksinimler doğrultusunda bir mesleki personel ile yaş ve gelişim özellikleri birbirine yakın olan, en fazla oniki çocuk ile yapılan en az altı saatlik çalışmadır. Aile eğitimi: Anne-babaların çocuklarının özellikleri hakkında bilgi sahibi olabilmeleri, çocuklarına beceri öğretebilmeleri, var olan problem davranışlarla başa çıkabilmeleri, çocuğu daha iyi kontrol edebilmeleri ve çocukla ilişkilerini olumlu yönde geliştirebilmeleri hedeflenen bireysel ve/veya grup olarak yapılan çalışmalardır. Aile danışmanlığı: Anne-babaların kendilerinin ve çocuğun duygu, düşünce ve tepkilerini anlayabilmeleri, kendi duygularıyla yüz yüze gelmeleri, çocuklarıyla ilgili beklenti ve duygularını paylaşarak problemlerine gerçekçi çözümler üretebilmeleri hedeflenen bireysel ve/veya grup olarak yapılan çalışmalardır. Merkezde uygulanacak rehabilitasyon ve eğitim programları ve içeriklerine ilişkin esaslar Madde 39 Merkezlerde uygulanacak rehabilitasyon ve eğitim programları ve içeriklerine ilişkin esaslar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakiben en geç üç ay içinde çıkarılacak yönerge ile belirlenir. Rehabilitasyon ve eğitim programlarının hazırlanması ve uygulanması Madde 40 Merkezde rehabilitasyon ve eğitim programlarının uygulanması ile ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir: a) Bu Yönetmelik, yürürlüğe girdikten sonra en geç bir yıl içinde merkezlerde uygulanacak rehabilitasyon ve eğitim programlarını Genel Müdürlük hazırlar ve il müdürlüklerine bildirir. Daha sonra gerek görmesi halinde rehabilitasyon ve eğitim programları üzerine değişiklikler ve ilaveler 165

166 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı yapar ve il müdürlüğüne bildirir. Ancak, Genel Müdürlük rehabilitasyon ve eğitim programlarını hazırlayıncaya kadar; 39 uncu madde hükmü çerçevesinde merkezlerin hazırlayacağı rehabilitasyon ve eğitim programları il müdürlüklerince değerlendirilir ve kabul edilir. b) Rehabilitasyon ve eğitim programlarının uygulanmasında her birey için bireysel rehabilitasyon ve eğitim planı geliştirilir. Bireysel rehabilitasyon ve eğitim planının içeriği ve düzenlenme esasları bu Yönetmelik yürürlüğe girdikten sonra en geç üç ay içinde genelge ile belirlenir. c) Rehabilitasyon ve eğitim programlarının uygulanmasında mümkün olduğunca bireysel eğitimden grup eğitimine doğru yönelme esastır. Programların uygulanmasında özürlünün grup ortamında sosyal hayata uyumuna ilişkin çalışmalara özen gösterilir. BEŞİNCİ BÖLÜM Fiziksel Koşullar ve Donanım Merkezin iskân durumu Madde 41 Merkez çocuklar için tehlike yaratmayacak, ulaşıma elverişli bir yerde kurulmalıdır. Merkez binası özürlüleri rahatsız edecek derecede gürültülü yerlerden veya havayı kirletecek sınaî kuruluşlarından uzak, İmar Kanunu hükümlerine göre yapılmış ve kullanma izni almış olmalıdır. Emniyet ve trafik güvenliği Madde 42 Merkez binasının bulunduğu yer, çocukların geliş-gidişlerinde trafik yönünden uygun ve emniyetli olmalıdır. Yangından korunma ve ısıtma Madde 43 Merkezde yangından korunma için yeterli sayıda yangın söndürme cihazı ve malzemesi ile sesli ve ışıklı alarm sistemi bulunmalı, yangın için gerekli önlemler alınmalıdır. Merkezin müstakil binada veya çok katlı binaların ikinci ve daha üst katlarında açılması durumunda özürlülerin kullanımına uygun yangın tahliye sistemi bulundurulması zorunludur. Merkezde ısıtma kaloriferle yapılmalıdır. Ancak, bölgesel farklılıklar göz önüne alınarak kalorifer sisteminin olmadığı yerlerde ısıtma, özürlüye risk oluşturmayacak elektrikli araçlarla veya merkezi ısıtma sistemi ile yapılmalıdır. Isıtmanın elektrikli araçlarla yapılması halinde il elektrik idaresinden elektrik tesisatının uygunluğuna dair belge alınması zorunludur. Deprem güvenliği Madde 44 Merkezin açılacağı binanın deprem güvenliğine ilişkin bayındırlık il müdürlüğü/belediye/üniversiteler/inşaat mühendisleri odalarının herhangi birinden binanın depreme dayanıklı olduğuna dair belge kurucu veya sorumlu müdür tarafından alınır ve il müdürlüğüne teslim edilir. 166

167 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Merkezin fiziksel koşulları Madde 45 Merkezin fiziksel koşulları aşağıdaki özellikleri taşımalıdır: a) Merkez müstakil bir binada veya çok katlı bir binanın zemin ile bağlantılı birinci katında olmalıdır. b) Aynı binanın diğer katlarında ek birim açılması halinde, yangın merdiveni ve asansör şartı aranır. c) Merkezin bireysel eğitim ve grup eğitimi odaları gün ışığı almalı ve elektrik ışığı ile eğitime uygun teknoloji kullanılarak iyi aydınlatılmalıdır. d) Bireysel eğitim ve grup eğitimi odalarının tabanı sağlığa zarar vermeyecek, kolay temizlenen bir malzeme ile kaplanmalıdır. e) Merkezde merdiven varsa merdivenlerin genişliği ve yüksekliği iniş ve çıkışlarda kolaylık sağlayacak şekilde olmalı, emniyet korkulukları bulunmalıdır. f) Tuvaletlerin tabanları ve duvarlarının tamamı veya belli bir yüksekliğe kadar olan bölümü yıkanmaya, temizliğe uygun olmalıdır, bedensel engellilere hizmet verilen merkezlerin tuvaletlerinde tutamak olmalıdır. g) Merkezin her bölümü havalandırmaya uygun olmalı, gerektiğinde merkezin havalandırılması için ek önlemler alınmalıdır. h) Panel radyatörler dışındaki radyatörler, ısıyı engellemeyecek şekilde korunmalıdır. i) Merkezde gerekli ilaç ve sağlık malzemesinin konulacağı bir dolap olmalı ve bu dolap özürlülerin ulaşamayacağı konumda olmalıdır. j) Merkezin her türlü tesisatı genel hijyenik şartları bozmayacak şekilde temiz ve düzenli olmalıdır. Merkezin bölümleri Madde 46 Merkezlerde düzenlenmesi zorunlu olan bölümler; a) Sorumlu müdür odası, b) Büro, c) Bekleme odası, d) Personel odası, e) Bireysel eğitim odası, f) Grup eğitim odası, g) Bedensel ve zihinsel özürlülere hizmet verecek merkezlerde fiziksel rehabilitasyon salonu, h) Zihinsel özürlülere hizmet verecek merkezlerde fiziksel rehabilitasyon odası, i) İşitme özürlülere hizmet verecek merkezlerde odyoloji ünitesi, j) Oyun salonu, k) Bahçe, l) Tam gün rehabilitasyon ve eğitim hizmeti veren merkezlerde yemekhane ve mutfak, m) Yatılı hizmet verilen merkezlerde yatakhane, olmalıdır. 167

168 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Donanım Madde 47 Merkezlerde düzenlenmesi zorunlu olan bölümlerin donanımı için istenecek araç ve gereçler bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakiben üç ay içinde çıkarılacak yönerge ile belirlenir. Merkez binasının kullanımı Madde 48 Merkezde özürlülere ayrılan bölümlerde kurucu ve personel ikamet edemez ve konut olarak kullanamaz. Merkez binası hiçbir şekilde asli amacı dışında başka bir amaçla kullanılamaz. ALTINCI BÖLÜM Merkezin İşleyişine İlişkin Esaslar Merkeze özürlü kabulü Madde 49 Merkeze özürlü kabulü esasları; a) Merkeze kabul edilecek özürlüden istenecek belgeler şunlardır: 1. Dilekçe, 2. Özürlüye ait nüfus cüzdanı örneği, 3. Veliye ait ikametgah belgesi, 4. Sağlık kurulu raporu, 5. 2 adet fotoğraf, istenir. b) Merkeze müracaat eden özürlü ve ailesi hakkında ayrıntılı ilk görüşme formu düzenlenir. c) Merkeze müracaat eden özürlü mesleki personel tarafından değerlendirilir, değerlendirme sonucuna göre özürlü kabul edilir, sıraya alınır veya reddedilir. d) Merkeze kabul edilen her özürlü için bir dosya açılır, belgeleri saklanır. Merkeze ücretsiz özürlü kabulü Madde 50 Merkez hizmetlerinden yararlanmak üzere ücretsiz özürlü kabul edilebilir. Merkezlere ücretsiz özürlü kabulüne ilişkin esaslar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakiben üç ay içinde çıkarılacak yönerge ile belirlenir. Merkezden özürlünün ayrılması Madde 51 Merkezden özürlünün ayrılması aşağıdaki durumlarda gerçekleşir; a) Ailenin isteği, b) Rehabilitasyon ve eğitim programının tamamlanması, c) Merkez müdürlüğü tarafından kabule esas bilgi ve belgelerde yanlışlık olduğunun tespiti veya merkezin işleyiş ve düzenine aykırı hareket edilmesi halinde özürlünün ilişiği kesilir. 168

169 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Merkezin çalışma gün ve saatleri Madde 52 Merkezde iç hizmet yönergesinde belirtilen gün ve saatlerde hizmet verilir. Merkez çalışma gün ve saatlerinde değişiklik yapmak istediğinde değişiklik yapma gerekçesi ile il müdürlüğüne başvurur. İl müdürlüğünün uygun görmesi durumunda valilik onayı ile iç hizmet yönergesi değiştirilir. Merkezin tatil edilmesi Madde 53 Merkez, bulunduğu yörenin iklim koşulları ve tadilat nedeniyle en çok bir ay tatil edilir. Kurucu gerekçelerini içeren dilekçe ile il müdürlüğüne başvurur. Merkezin tatil edilmesi il müdürlüğünün onayına bağlıdır. Ücret tespiti Madde 54 Ücretlere ilişkin uygulama aşağıda belirtilen esaslara uygun olarak yerine getirilir: a) Merkezlerde uygulanacak rehabilitasyon ve eğitim taban ücretleri, valinin ya da görevlendireceği bir yardımcısının başkanlığında il sosyal hizmetler müdürü, defterdar, il ticaret odası temsilcisi, belediye başkanlığı temsilcisi, il dahilinde özel rehabilitasyon merkezlerinin kendi aralarında seçecekleri temsilciden oluşan komisyon tarafından yılda bir kez tespit edilir. Ancak, yıllık TEFE'nin %50 yi geçmesi halinde yılda iki kez ücret tespit edilebilir. b) Komisyon, her yıl Aralık ayının ilk haftasında toplanır. c) Taban ücretler, geçinme endeksi ile toptan eşya fiyat endekslerindeki artış oranları esas olmak üzere, sosyo-ekonomik koşullar, merkezlerin personel, kira, ısıtma, onarım, diğer cari giderleri amortismanları ve kâr oranları dikkate alınarak belirlenir. d) Komisyon değerlendirme, bireysel eğitim, seanslı grup eğitimi, yarım gün grup eğitimi, tam gün grup eğitimi, aile danışmanlığı ve eğitimi, yatılı hizmet taban ücretlerini tespit eder. e) Komisyon tarafından tespit edilen taban ücretler vali tarafından onaylanarak Ocak ayından başlayarak geçerli olur. f) Komisyon tarafından onaylanan taban ücretlerinin altında olmamak koşuluyla merkezler, verecekleri hizmet türlerine göre uygulayacakları ücretleri, kendi maliyet hesaplarına göre belirler ve il müdürlüklerine bildirirler. Ücret tahsili Madde 55 Ücretler, uygulanan rehabilitasyon ve eğitim programına göre programların uygulanmasını müteakiben aylık olarak alınır. Merkezde bulunması gereken defter ve dosyalar Madde 56 Merkezde aşağıdaki defter ve dosyaların bulundurulması zorunludur: a) Gelen evrak kayıt defteri. b) Giden evrak kayıt defteri. c) Zimmet defteri. d) Özürlülere ait kütük defteri. 169

170 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı e) Teftiş defteri. f) Denetleme defteri. g) Her özürlü için, içinde ilk kabul belgeleri ile özürlünün rehabilitasyon ve eğitim planının ve gelişmelerine ait bilgilerin bulunduğu dosya. h) Özürlünün devam çizelgesi ve personelin çalışma programını gösteren çizelge. i) Personelin özlük ve sağlık dosyaları. Merkez, hizmet verilmeye başlanmasından itibaren tutulan kayıtlar ve özürlülere ait dosyaları muhafaza etmek zorundadır. Merkezin yazışmalarında antetli kağıt ve kaşe kullanılması zorunludur. İl müdürlüklerine gönderilecek belgeler Madde 57 Her ayın ikinci haftasında özürlü listesinin, personel listesinin, aylık SSK prim bildirgesinin bir örneği ve merkezde özürlü bireylere yemek veriliyorsa, aylık yemek listesinin birer örneği il müdürlüğüne gönderilir. Uyarılara rağmen istenilen bilgi ve belgeleri göndermeyen merkeze, bu Yönetmeliğin 61 inci maddesindeki hükümler uygulanır. Sivil savunma planı Madde 58 Açılış izin belgesinin düzenlenmesinden sonra iki ay içinde merkezin yangın, sabotaj ve depremde uygulanacak sivil savunma planı hazırlanarak il müdürlüğüne teslim edilir. Genel müdürlüğe gönderilecek belgeler Madde 59 Merkezde çalışan personel sayısı ve niteliği ile merkeze devam eden özürlüler hakkındaki bilgiler Genel Müdürlükçe tespit edilecek normlarda il müdürlüğü tarafından istenilen sürede Genel Müdürlüğe gönderilir. YEDİNCİ BÖLÜM Teftiş ve Denetim Teftiş ve denetim Madde 60 Merkezin işleyişinde karşılaşılan sorunları, özel eğitim ve rehabilitasyon uygulamalarında aksayan yönleri tespit etmek, çözüm yolları bulmak, sunulan hizmetin kalitesini artırmak ve hizmetlerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğunu tespit etmek amacıyla teftiş ve denetim yapılır. Merkezde özürlülere yönelik hizmetlerin teftişinin Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Yönetmeliği'nin 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen müfettişler tarafından yapılması esastır. Merkezin teftiş ve denetimleri aşağıdaki esaslara göre yapılır: 170

171 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı a) Merkez il müdürlüklerince yılda en az iki kez denetlenir. Denetleme meslek elemanlarından en az iki kişinin oluşturduğu ekip tarafından yapılır. Denetleme sonucu tespit edilen hususlar il müdürlüğünce her sayfası onaylanmış denetleme defterine yazılır. Denetleme esnasında defterin yazılmaması durumunda il müdürlüğü tarafından denetleme raporu gönderilir. Bu rapor denetleme defterine yapıştırılır. b) Merkez, Genel Müdürlük Müfettişleri tarafından da denetlenir. Teftiş sonucu tespit edilen hususlar Teftiş Kurulu Başkanlığınca her sayfası onaylanmış teftiş defterine yazılır. c) Merkez yetkilileri denetleyicilere teftiş ve denetim esnasında istendiği takdirde her türlü belgeyi sunmak ve göstermekle yükümlüdürler. d) Denetim ve teftiş sonucu tespit edilen aksaklıklar il müdürlüğünce yazılı olarak merkeze bildirilir. Merkez bir ay içinde belirtilen aksaklıkları düzeltmek ve gidermek zorundadır. e) Verilen süre içerisinde aksaklıklarını gidermeyen merkezin faaliyeti il müdürlüğünün teklifi ve valilik makamının onayı ile kolluk kuvvetlerince geçici veya sürekli olarak durdurulur. Merkezin faaliyetinin geçici olarak durdurulması Madde 61 Merkezin faaliyetinin beş iş günü geçici olarak durdurulması, aşağıda belirtilen hususlardan birisinin il müdürlüğünce tespiti halinde yerine getirilir: a) Mevzuat hükümlerine aykırı harekette bulunulduğunda. b) Merkezin iç hizmet yönergesi ve çalışma programında yer almayan özür grubu kabul edildiğinde. c) Personel için çalışma izni alınmadığında. d) Eksik personel çalıştırıldığında. e) Tespit edilen taban ücretten düşük ücret alındığında. f) Verilen süre içerisinde belirlenen aksaklıklar giderilmediğinde. g) İl müdürlüğünce istenen bilgi ve belgeler gönderilmediğinde. h) Sorumlu müdürün görevden ayrılmasının bildirilmediği ve otuz gün içinde yeni sorumlu müdür görevlendirilmesi teklif edilmediğinde. Merkezin geçici kapatılması Madde 62 Merkezin geçici olarak kapatılması halinde yapılacak işlemler aşağıda belirtilmiştir: Merkezin 61 inci madde gereğince kapatılması il müdürlüğünün teklifi ve valilik onayı ile gerçekleşir. Merkezin, geçici olarak kapatılmasını gerektiren fiil işlendiğinde, ilk ceza beş iş günü, fiilin tekrarında ise on günden az olmamak üzere geçici kapatma cezası uygulanır. Geçici kapatma kararı en az üç iş günü öncesi merkeze bildirilerek velilere bilgi verilmesi sağlanır. Kapatma ve açılma işlemi kolluk kuvvetleri tarafından gerçekleştirilir. Kapatılan merkezler il çalışma müdürlüğü ve defterdarlığa bildirilir. Merkezin faaliyetinin sürekli durdurulması Madde 63 Merkezin faaliyetinin sürekli olarak durdurulması aşağıdaki koşullarda gerçekleşir: a) Uyarılara rağmen tespit edilen hususları gidermeyen ve iki kez geçici kapatma cezası almasına rağmen aynı konularda eksikliği tespit edilen, 171

172 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı b) Açılış izin onayı olmadan hizmete başlayan, c) İzinsiz devir ve nakil işlemi yapan merkezlerin faaliyetleri sürekli olarak durdurulur. Merkezin faaliyetinin sürekli durdurulmasında yapılacak işlemler Madde 64 Merkezin faaliyetinin sürekli durdurulmasında yapılacak işlemler aşağıda belirtilmiştir: 63 üncü madde gereğince il müdürlüğünün teklifi valilik onayı ile merkezin faaliyetleri sürekli olarak durdurulur ve merkeze tebliğ edilir. Merkez açılış izin onayının ve açılış izin belgesinin aslını onbeş günlük süre içinde il müdürlüğüne teslim etmek zorundadır. Faaliyetin durdurulduğu tebliğ edilen merkez faaliyetini durdurmadığı, yukarıda istenen belgeleri il müdürlüğüne teslim etmediği taktirde kolluk kuvvetlerince kapatılır. Belgelerini teslim etmeyen kurucu ve sorumlu müdür hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre işlem başlatılır. Faaliyeti sürekli durdurulan merkezlerin kurucuları yeni bir merkez açamaz. Merkezin faaliyetinin durdurulduğu Genel Müdürlüğe, il çalışma müdürlüğüne ve defterdarlığa bildirilir. Suç işleyen merkez personeli Madde 65 Merkeze kabul edilen özürlülere karşı ihmal ve istismarı görülen veya suç işleyen merkez personeli hakkında, Türk Ceza Kanunu hükümlerine ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 27 nci maddesine göre işlem yapılır. SEKİZİNCİ BÖLÜM Geçici ve Son Hükümler Yürürlükten kaldırılan mevzuat Madde 66 a) tarihli ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Spastik Çocuklar Özel Rehabilitasyon Merkezleri Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik", b) tarihli ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Zihinsel Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği", c) tarihli ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "İşitme ve Konuşma Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği", yürürlükten kaldırılmıştır. Geçici Hükümler Geçici Madde 1 Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte açılış izin belgesi alan ve faaliyetlerini sürdüren merkezler, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde gerekli düzenlemeleri yapmak ve yaptığı düzenlemeleri ve yapılan çalışmaları bir raporla il müdürlüğüne bildirmek zorundadır. 172

173 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Geçici Madde 2 İl müdürlüğünce merkezlerin bu Yönetmeliğe uyumuna ilişkin yapılan çalışmaları değerlendirmek üzere kurulacak meslek elemanlarından oluşan en az iki kişilik komisyon her merkez için genel değerlendirme raporu hazırlar. Değerlendirme raporu sonucuna göre yapılan işlemler bir yıllık sürenin bitiminden itibaren altı ay içinde Genel Müdürlüğe bildirilir. Geçici Madde 3 Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte kurucuların kazanılmış hakları, merkezlerin hizmete devam ettiği sürece saklıdır. Ancak, diğer hükümlere esas olmak üzere merkezlerde gerekli düzenlemeleri yapmaları zorunludur. Geçici Madde 4 Bir yıllık süre içinde gerekli düzenlemeleri yapmayan ve il müdürlüğüne bilgi vermeyen merkezlerin faaliyetleri sürekli olarak durdurulur. Yürürlük Madde 67 Maliye Bakanlığı ve Sayıştay Başkanlığının görüşleri alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Madde 68 Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün bağlı bulunduğu Bakan yürütür. 173

174 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı YÖNERGELER 174

175 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI OTİSTİK ÇOCUKLAR EĞİTİM MERKEZLERİ YÖNERGESİ (Otistik Çocuklar Eğitim Merkezleri Yönergesi 2567 sayılı Aralık 2004 tebliğler dergisinde yayımlanmıştır.) BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacı, 3 15 yaş grubundaki otistik çocukların eğitim öğretim görmelerini sağlamak üzere faaliyet gösteren Otistik Çocuklar Eğitim Merkezlerinin (OÇEM) kuruluşu ve otistik çocuklara sunulacak hizmetlerle ilgili işleyişe ilişkin esas ve usulleri belirlemektir. Kapsam Madde 2- Bu Yönerge, 3 15 yaş grubundaki otistik çocukların eğitim-öğretim görmelerini sağlamak üzere faaliyet gösteren Otistik Çocuklar Eğitim Merkezlerinin kuruluşu ve otistik çocuklara sunulacak hizmetlerle ilgili işleyişe ilişkin hükümleri kapsar. Dayanak Madde 3- Bu Yönerge, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, 4306 sayılı Kanun, 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununu, Milli Eğitim Bakanlığının Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ile Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar Madde 4- Bu Yönergede geçen; a) Bakanlık: Milli Eğitim Bakanlığını, b) Genel Müdürlük: Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünü, c) RAM: Rehberlik ve Araştırma Merkezini, d) OÇEM: Otistik Çocuklar Eğitim Merkezini, e) Bağımlı OÇEM: Okul öncesi dönemden itibaren ilköğretime çeşitli programlarla ve kaynaştırma eğitimi yoluyla devam edebilecek otistik çocuklar için ilköğretim okulu bünyesinde açılan merkezi, f) Bağımsız OÇEM: Otistik özellikleri ve bireysel farklılıkları nedeniyle kaynaştırma eğitiminden yararlanamayacak durumdaki 3 15 yaş grubundaki otistik çocukların kendilerine yetecek derecede bağımsız yaşam becerilerini geliştirmek amacıyla açılan merkezi, g) Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu: Eğitim-öğretim kurumlarındaki özel eğitim hizmetlerini düzenlemek, izlemek ve değerlendirmek üzere milli eğitim müdürlüklerinde oluşturulan kurulu, 175

176 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı h) OÇEM Müdürü: Özel eğitim kurumu statüsündeki Bağımsız OÇEM in ve bünyesinde OÇEM bulunan ilköğretim okulunun yöneticisini, i) OÇEM Müdür Yardımcısı: Özel eğitim kurumu statüsündeki Bağımsız OÇEM in ve bünyesinde OÇEM bulunan ilköğretim okulunun yönetici yardımcısını, j) Özel Eğitim Sınıf Öğretmeni: Eğitim fakültelerinin özel eğitim bölümü zihinsel engelliler ana bilim dalından mezun veya otistik çocukların eğitimi konusunda hizmet içi eğitime tutulmuş öğretmeni, k) Sınıf Öğretmeni: Kaynaştırma eğitimi kapsamında, çocukların eğitim-öğretim etkinliklerine katıldığı sınıfın öğretmenini, l) Rehber Öğretmen: Eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servisinde görevli rehber öğretmeni, m) Branş Öğretmeni: Çocukların eğitiminde, müzik, resim, beden eğitimi ve iş-teknik eğitimi gibi branşlarda aldıkları lisans eğitimlerine paralel, eğitim-öğretim etkinliklerini planlayan ve gerçekleştiren öğretmeni, n) Yardımcı Öğretmen (Usta Öğretici): Eğitim-öğretim faaliyetlerinde öğretmene, öğretmenin belirlediği konu ve plan çerçevesinde yardımcı olan personeli, o) Diğer Personel: Bakanlığın belirlediği sayıda memur, kaloriferci, aşçı, şoför ile hizmetlilerden oluşan ve Bağımsız OÇEM de görev yapan personeli, p) Yarı Zamanlı Kaynaştırma: Otistik çocukların performansı doğrultusunda akranları ile birlikte hedeflenen davranışlara ulaşılmasına yönelik belirli zaman süresince verilen eğitimi, q) BEP: Bireyselleştirilmiş Eğitim Planını, r) Eğitim Gelişimi Performansı: Otistik çocukların müfredata dayalı tüm beceri alanlarındaki akademik yeterliliklerinin gelişimini belirleyen performansı, s) Gelişim Alanı Performansı: Otistik çocukların müfredata dayalı öğrenmeye hazırlık, akademik, iletişim, motor, öz bakım, günlük yaşam ve sosyal beceri alanlarına yönelik performansı, t) Disiplin Alanı Performansı: Otistik çocukların akademik ve psiko motor beceri eğitimine yönelik alanlardaki performansı ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM EĞİTİM ÖĞRETİM Genel İlkeler Madde 5- Otistik çocukların eğitim-öğretim faaliyetleri aşağıdaki genel ilkelere uygun olarak düzenlenir ve yürütülür: a) Eğitime her çocuğun performansı belirlenerek başlanır. b) Otistik çocukların eğitiminde bireyselleştirilmiş ve erken eğitim esastır. c) Otistik çocuğu grup/kaynaştırma eğitimine hazırlamak ya da devam eden grup/kaynaştırma eğitimini desteklemek amacıyla gerektiğinde birebir eğitim verilir. 176

177 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı d) Performans özellikleri açısından birbiriyle uyuşan 2-4 otistik çocuk ile grup eğitimi yapılır. e) Sosyal ve akademik beceriler yönünden gelişmiş çocuklar, performanslarına uygun kaynaştırma programlarından yararlandırılır. f) Kaynaştırma eğitimi uygulaması sürecinde kaynaştırma eğitimi alan otistik çocuğa, diğer öğrencilere, sınıf öğretmenine, branş öğretmenine ve/veya ailelere özel eğitim desteği sağlanır. g) Otistik çocuklarda gözlemlenen problem davranışlar, eğitimin bir parçası olarak nitelendirilir, Problem davranışın ortadan kaldırılması için uygun yöntem ve teknikler kullanılır. h) Eğitim-öğretim sırasında ilerleme kaydeden otistik çocukların performanslarına uygun olarak belirlenen hedeflere göre eğitim-öğretime devam edilir. i) Eğitim-öğretimde; ortam, materyal, plan ve yöntemler otistik Çocuğu merkez alır. j) Bu çocukların sosyal gelişimlerinin sağlanmasına yönelik gezi, tören ve benzeri etkinlikler, bir program çerçevesinde düzenlenir. k) Otistik Çocukların eğitim-öğretim sürecinde bireysel özelliklerine uygun öğrenme/öğretme strateji, yöntem ve tekniklerden yararlanılmasına özen gösterilir, l) Kaynaştırma eğitiminin yapıldığı okulun personeli ile ailelerin ve toplumun özel eğitim konusunda bilgilendirilmeleri için gerekli tedbirler alınır. m) Otistik çocuklara resim, işaret ve benzeri yollarla iletişim becerileri kazandırlar. Eğitim-Öğretim Programları Madde 6- Otistik çocuklar için; 1. Otistik Çocukların Eğitimi Programı Aylık Çocuklar İçin Okul Öncesi Eğitim Programı 3. İlköğretim Okulu Programı 4. İlköğretim Okulu Orta Düzeyde Öğrenme Yetersizliği Olan Çocuklar Eğitim Programı 5. Eğitim Uygulama Okulu Eğitim Programı 6. Öğretmenler Tarafından Hazırlanacak Kaynaştırma, Birebir ve Grup Eğitim Programları uygulanır. Eğitim-Öğretim Sürecinin Planlanması ile ilgili İlkeler Madde 7- Eğitim-öğretim sürecinin aylık çocuklar için yıllık ve günlük plan ile 6 yaş üstü çocuklar için ünitelendirilmiş yıllık plan ve ders planı hazırlanır. Otistik çocukların eğitiminde uzun dönemli amaçları gerçekleştirmek üzere Ek 1 de yer alan BEP oluşturulur. BEP in amaçlarının gerçekleştirilmesi ve değerlendirilmesinde her kısa dönemli hedef için, Bireyselleştirilmiş Öğretim Planı Değerlendirme Formu (Ek 2) hazırlanır. OÇEM lere devam eden otistik çocukların özürlü veya özürsüz devamsızlığında; ders görevini yerine getiremeyen sınıf öğretmeni, okulun destek eğitim birimlerinde görevlendirilmesi h bu görevini yerine getirmiş sayılır. Otistik çocukların kaynaştırma eğitimi, Bağımlı OÇEM lerde otistik 177

178 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı çocuğun bulunduğu ilköğretim okulunda performansına uygun bir sınıfla ilişkilendirilerek verilir. Bağımsız OÇEM de ise eğitsel performansı kaynaştırma eğitimi alacak düzeye gelen otistik çocukların, Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu kararıyla kuruma en yakın ilköğretim okulunun performansına ve yaşına uygun bir sınıfında yarı zamanlı kaynaştırma eğitimi alması sağlanır. Bağımsız OÇEM, öğrencinin devam ettiği ilköğretim okuluna, yarı zamanlı kaynaştırma eğitimi süresince destek eğitim hizmeti verir. Eğitim-Öğretim Ortamı Madde 8- Eğitim-öğretim ortamı, birebir ve grup eğitimine uygun şekilde düzenlenir. Birebir eğitim köşelerinin yanı sıra resim, el işi, kukla ve oyuncak gibi etkinlik köşeleri düzenlenecek şekilde fiziki ortamlar hazırlanır. Fiziki düzenleme yapılırken eğitim öğretim ortamının, her Öğrenci için beş metre kare olarak düzenlenir. Bağımlı OÇEM lerde mutfak, tuvalet ve gözlem odası gibi diğer amaçları karşılayacak şekilde fiziki düzenlemeler yapılır. Fiziki ortam, ışık, renk ve ses özellikleri dikkate alınarak düzenlenir. Bunun yanı sıra OÇEM lerin araç-gereç ve doküman ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde donatımı sağlanır. Bağımsız OÇEM de mutfak, müzik odası, resim atölyesi, oyun odası ve spor salonu bulundurulur. Bununla birlikte okulda eğitim bölümleri, okul öncesi 3-6 yaş, İlköğretim 7-11 yaş ile yaş olarak ayrılır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ÖĞRENCİ İŞLERİ Tıbbi Tanılama Madde 9- Otistik çocukların tıbbi tanılaması, çocuk-ergen ruh sağlığı ve hastalıkları kliniği bulunan hastanelerdeki uzmanlarca yapılır. Eğitsel Tanılama, Yöneltme ve Yerleştirme Madde 10- Otistik çocukların eğitsel tanılaması, rehberlik ve araştırma merkezlerinin özel eğitim bölümlerinde yapılır. Eğitsel tanı sonrasında Ek-3 te yer alan ölçütler göz önünde bulundurularak OÇEM e eğitsel yöneltme yapılır. Eğitsel yöneltme kararı, Özel Eğitim Hizmetleri Kuruluna iletilir. Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu, yöneltme raporunu değerlendirerek yerleştirme kararı alır. Bağımsız OÇEM lerde eğitim-öğretim gören ve eğitsel performansı kaynaştırma eğitimi düzeyine gelmiş olan otistik çocukların ilköğretim okuluna geçişi için değerlendirme raporu hazırlanır. Rehberlik araştırma merkezlerine gönderilen bu rapor, Eğitsel Tanılama, izleme ve Değerlendirme Ekibince tekrar değerlendirmeye alınarak, eğitsel yöneltme ve yerleştirme süreci yeniden başlatılır. Bağımsız OÇEM de eğitim gören otistik çocukların değerlendirilmesi sonucunda, kaynaştırma eğitiminden yararlanmasının uygun olduğu belirlenmiş ise kuruma en yakın ilköğretim okulundan, yarı zamanlı kaynaştırma eğitimi ile yararlanması için gerekli düzenlemeler yapılır. 178

179 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı İzleme ve Değerlendirme Madde 11- Bağımsız OÇEM lerden yarı zamanlı kaynaştırma eğitimine devam eden otistik çocukların tüm gelişim ve disiplin alanlarındaki performansı, OÇEM ve kaynaştırma eğitimi veren ilköğretim okulunun rehber öğretmeni, sınıf öğretmeni ve branş öğretmenlerince izlenir, değerlendirilir ve desteklenir. İnceleme, Kayıt ve Yerleştirme Madde 12- Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu Kararı olan otistik çocuk, Bağımlı OÇEM de en fazla üç ay, bağımsız OÇEM de en fazla altı ay süreyle Ozel eğitim sınıf öğretmeni ve rehber öğretmen tarafından izleme ve değerlendirmeye t tutulur. Yapılan değerlendirme sonucunda otistik çocuğun OÇEM den yararlanıp yararlanamayacağını belirten rapor düzenlenerek okul müdürlüğüne sunulur. Raporda OÇEM den yararlanabileceği belirtilmiş ise otistik çocuğun kesin kaydı yapılır, aksi takdirde aday kayıt defterine raporun özü yazılarak çocuğun okula devamına izin verilmez. Bu karar, okul yönetimince Özel Eğitim Hizmetleri Kuruluna bildirilir. Sınıf Geçme Madde 13- Bağımlı OÇEM e devam eden otistik çocuklara sınıf tekrarı yaptırılmaz. Bağımsız OÇEM de, otistik çocukların yaşları ve performansları göz önüne alınarak okul öncesi ve ilköğretim birimleri arasında geçişleri sağlanır. Mezuniyet Madde 14- Bağımlı OÇEM lerde eğitimlerini sürdüren otistik çocukların başarıları, Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Kurumları Yönetmeliğine göre değerlendirilir. İlköğretimden sonra otistik çocukların bireysel gelişim özelliklerine ve yeterliliklerine uygun orta öğretim ve yaygın eğitim kurumlarına yönlendirme yapılır. Bağımsız OÇEM programını başarı ile tamamlayan otistik çocuklara örneği EK-4 te yer alan diploma verilir. Bu diploma, orta öğretim kurumlarına kayıt hakkı sağlamaz. Nakil ve Kayıt Silme Madde 15- Bağımlı OÇEM e devam eden otistik çocukların nakil ve kayıt silme işlemleri, ilköğretim okullarındaki gibi yürütülür. Bağımsız OÇEM de bu işlemler, Eğitim Uygulama Okullarında olduğu gibi yapılır. Bağımsız OÇEM lere nakille gelen otistik çocuğun eğitimine bir an önce başlanması için gerekli görülmesi durumunda merkezin birebir ve grup eğitimi saatleri yeniden düzenlenir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM OTİSTİK ÇOCUKLAR EĞİTİM MERKEZLERİ Merkezin Tanımı Madde 16- Otistik çocuklar eğitim merkezleri, ilköğretim okullarının bünyesinde açılmış ya da özel eğitim sınıfı seviyesinde faaliyet gösteren bağımsız olarak açılan, tıbbi eğitsel tanısı konulmuş 179

180 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı otistik özellikler gösteren, 3 15 yaş grubundaki çocukların bireyselleştirilmiş eğitim programlarıyla kaynaştırma, grup ve birebir eğitim uygulayan özel eğitim kurumlarıdır (Ek 5). Merkezin Amacı Madde 17- Türk Milli Eğitiminin Genel Amaçlarına ve Temel ilkelerine uygun olarak merkez: a) Okul, aile, rehberlik ve araştırma merkezinin iş birliği sonucunda otistik çocukların özelliklerinden kaynaklanan yetersizliklerini en aza indirmek ve tüm gelişim alanlarındaki potansiyelini en üst düzeye çıkararak yaşadığı toplumun bağımsız ve üretken bir üyesi olması yönünde çaba gösterilmesine katkı sağlar. b) Merkeze ve/veya kaynaştırma eğitimine devam eden her otistik çocuk için bireyselleştirilmiş eğitim planının geliştirilmesini bu uygulamanın başarıya ulaşması için destek hizmetlerin verilmesini Sağlar. c) Merkezlerdeki eğitimi ve/veya kaynaştırma eğitimini desteklemek amacıyla aile eğitimi programlarının hazırlanmasını ve uygulanmasını sağlar. Merkezin Açılması ve Kapatılması Madde 18- Bir yerleşim merkezinde, otistik tanısı konulmuş en az üç çocuk varsa uygun eğitim ortamı hazırlanarak bağımlı OÇEM açılır. Bağımlı OÇEM ler, Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu tarafından açılır ve kapatılır. Bağımlı OÇEM de en çok üç dershane ve fazla dokuz otistik çocuk bulunur. Bu sayının üzerinde talep olması halinde, yeni bağımlı OÇEM açılması yoluna gidilir. Bağımsız OÇEM, eğitim uygulama okullarının açılış esaslarına uygun olarak rehberlik ve araştırma merkezinin araştırma ve incelemesi sonucunda yapılacak teklife göre Bakanlıkça açılır ve kapatılır. BEŞİNCİ BÖLÜM ATAMA, GÖREV VE SORUMLULUKLAR Atama ve Görevlendirme Madde 19- Otistik çocuklar eğitim merkezlerine öğretmen atanması ve görevlendirmesinde yapılacak iş ve işlemler; OÇEM lerde otistik çocukların sınıf öğretmenliğine en az lisans düzeyinde özel eğitim öğretmeni yetiştiren bir yüksek öğretim programını tamamlamış olanların atanması esastır. Öğretmen ihtiyacının karşılanamaması durumunda, sınıf öğretmenlerinden özel eğitim alanında Bakanlıkça hazırlanan hizmet içi eğitim programına katıldığını belgelendiren veya sınıf öğretmeni yetiştiren lisans programlarını bitirip özel eğitim alanında yüksek lisans ya da doktora yapanlar valiliklerce görevlendirilir. 180

181 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Personelin Görevleri a) Müdür 1) Bağımlı OÇEM in bünyesinde bulunduğu ilköğretim okulu müdürü, OÇEM le ilgili görevleri yürütür. 2) Bağımsız OÇEM in müdürü ise kanun, yönetmelik, yönerge, genelge ve programlara uygun olarak işleyişten sorumlu olup okul ortamının tertip ve düzenini sağlar ve OÇEM personelinin eğitime yönelik önerilerini dikkate alarak gerekli önlemleri alır. 3) Bireyselleştirilmiş eğitim programlarının amaçlarının gerçekleştirilmesinde, öğrencilerin ihtiyaçlarının karşılanması ve kaynaştırma uygulamalarına yönetilmesinde gerekli düzenlemeleri yapar. 4) Rehberlik ve araştırma merkezi ile il milli eğitim müdürlüğü arasında iletişimi sağlar. b) Müdür Yardımcısı 1) OÇEM le ilgili işlemleri ve koordine görevini yürütür. 2) Otistik çocukların eğitim-öğretim sürecindeki her türlü işleyişten sorumludur. 3) Otistik çocukların eğitiminin işleyiş ve uygulanmasına ilişkin haftalık, aylık ve dönemlik raporlar hazırlar ve toplantılara katılır, etkinliklerin pl imzalar. 4) Personelin özlük hakları konusunda ilgililere gerekli açıklamalar ve önerilerde bulunur. c) Özel Eğitim Sınıf Öğretmeni 1) OÇEM de çalışan sınıf öğretmeni, otistik çocukların eğitsel performansları ve gerçekleştirilmesi gereken amaçları da dikkate alarak Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı 1) Geliştirme Biriminde yer alır. 2) BEP in amaçlarına yönelik eğitim-öğretim etkinliklerini planlar ve uygular. 3) Otistik çocuklar ile ilgili bilgileri, gelişmeleri ve değerlendirmeleri kaydeder. 4) Çocukların eğitimine yönelik etkinliklere, ailenin katılımını Sağlar ve aileyi bilgilendirir. 5) Çocukların tedavisini yürüten doktorla eğitim tedavi sürecindeki bilgi alışverişini rehber öğretmenle birlikte Sağlar. 6) Otistik çocuklar ile ilgili birebir, grup ve kaynaştırma kararlarını rehber öğretmen ve/veya diğer personelle birlikte alır. 7) Kaynaştırma eğitimi alacak düzeye gelen otistik çocukların gelişmelerini kaydeder ve BEP Geliştirme Birimine sunar. 8) Yarı zamanlı kaynaştırma eğitimi yapılacak okulda otistik çocuğun eğitiminde görev alacak sınıf ve branş öğretmenleri ile birlikte kaynaştırma eğitimi programını hazırlar. d) Sınıf Öğretmeni 1) İlköğretim okulunda kaynaştırma eğitimi kapsamında görevli sınıf öğretmeni, eğitim-öğretim etkinliklerine katılan otistik çocukların sosyalleşmesine katkıda bulunulmak amacıyla sınıf içi ve dışı etkinlikleri planlar. 2) Otistik çocuğun eğitsel performansını ve gerçekleştirmesi gereken amaçları da dikkate alarak BEP Geliştirme Biriminde yer alır. 3) BEP in amaçlarına yönelik eğitim-öğretim etkinliklerini planlar ve uygular. Otistik çocuklar ile ilgili bilgileri, gelişmeleri kaydeder ve değerlendirmeler yapar. 181

182 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı e) Rehber Öğretmen 1) Otistik çocuklara ilişkin bilgi toplar ve gelişim dosyaları ile gerekli kayıtları tutar. 2) Otistik çocuğun eğitsel ihtiyaçlarını belirleyerek değerlendirir, ilgili kurum ve kuruluşlara yönlendirir. 3) Ailelere, öğrencilere, sınıf öğretmenlerine, sınıf rehber öğretmenlerine ve gerektiğinde diğer okul personeline otistik çocukların eğitiminde destek Sağlar. 4) Otistik çocukların tedavisini yürüten doktorla eğitim ve tedavi sürecindeki bilgi alışverişini, özel eğitim sınıf öğretmeni ile de iş birliği yaparak sağlar. 5) Bağımsız OÇEM de kaynaştırma eğitimine katılacak düzeye gelen otistik çocukların eğitsel performanslarını, BEP Geliştirme Birimine bildirir 6) Yarı zamanlı kaynaştırma eğitimi yapılacak okulda otistik çocukların eğitiminde görev alacak sınıf, branş öğretmenleri ve rehber öğretmenle birlikte kaynaştırma eğitimi d) programını hazırlar ve kaynaştırrma yapılacak sınıfı araştırarak, uygunluğunu gözlemler. 7) Kaynaştırma eğitiminden yararlanacak olan otistik çocuk konusunda sınıf öğretmenini, öğrencilerini ve ailelerini bilgilendirir. 8) Okul, aile, öğrenci ve öğretmen arasında koordinasyonu sağlar. OÇEM in sınıf öğretmenleri ile birlikte, aile eğitim programını hazırlar f) Branş Öğretmenleri 1) Otistik çocukların eğitiminde; müzik, resim, beden eğitimi ve iş eğitimi gibi branşlarda aldıkları eğitimlerine paralel, eğitim-öğretim etkinliklerini planlar ve gerçekleştirir. 2) Otistik çocuğu gözlemler, gelişimleri değerlendirir ve bu çocukların eğitimine yönelik yapılan etkinliklere ailenin de katılımını Sağlar. 3) Otistik çocuğun tedavisini yürüten doktorla eğitim ve tedavi sürecindeki bilgi alışverişini, rehber öğretmenle birlikte sağlar. Bağımlı OÇEM de ilköğretim okulundaki branş öğretmenleri (özellikle müzik, resim, beden eğitimi ve iş-teknik eğitimi alanlarında), bağımsız OÇEM de ise verilecek eğitimin niteliğine göre egzersiz programları ve ders dışı egzersiz görevine uygun yeterli sayıda müzik, resim, beden eğitimi ve işteknik eğitimi branş öğretmeni görevlendirilir. g) Yardımcı Öğretmen (Usta Öğretici): Eğitim-öğretim faaliyetlerinde, öğretmenin belirlediği konu ve plan çerçevesinde öğretmene yardımcı olur. Hizmet içi Eğitim Madde 20- OÇEM lerde çalışan öğretmen, yardımcı öğretmen ve diğer personel, belirli aralıklar ile otistik çocukların eğitimi konulu hizmet içi eğitim seminerine alınır. Ayrıca OÇEM açılan yerlerde bölgesel bilgilendirme semineri/kursları düzenlenir. 182

183 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Teftiş Madde 21- Bu Kurumların teftişinde öncelikle özel eğitim ile ilgili hizmet içi eğitim faaliyetine katılmış ilköğretim müfettişleri görevlendirilir. ALTINCI BÖLÜM ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER Kurumlar Arası iş Birliği Madde 22- OÇEM lerde verilecek eğitim-öğretim hizmetlerinin etkinliğini arttırmaya yönelik olarak, üniversiteler ve diğer ilgili kuruluşlarla ve halen otistik çocukların eğitimi, eğitsel terapisi ve tedavisi amacıyla açılmış ve çalışmalarını sürdürmekte olan kurumlarla iş birliği yapılır. Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat Madde tarih ve 4041 sayılı makam onayı ile yürürlüğe konulan Otistik Çocuklar Eğitimi Projesi Uygulama Yönergesi yürürlükten kaldırılmıştır. Uyutacak Mevzuat Madde 24- Bu Yönergede yer almayan hususlarla ilgili olarak bu Yönergenin dayanak maddesinde yer alan kanunlar ile kanun hükmündeki kararname ve ilgili diğer yönetmelik hükümlerine uyulur. Yürürlük Madde 25- Bu Yönerge, onaylandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer. Yürütme Madde 26- Bu Yönerge, hükümlerini Milli Eğitim Bakanı yürütür. 183

184 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı GENELGELER 184

185 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI: B.08,0.ÖRG / KONU: Özel Eğitim Gerektiren Öğrencilerin Zorunlu Eğitimlerini Tamamlamaları İçin Alınacak Tedbirler ANKARA. VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğüne) GENELGE NO: 1999/63 İLGİ: a) 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu. b) 222 sayılı ilköğretim ve Eğitim Kanunu. c) 4306 sayılı Kanun. d) 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. e) Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünün tarih ve 3666 sayılı yazısı. Anayasamız, Devletin durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma faydalı kılacak tedbirleri alacağını, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, Özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukları yetiştirmek için özel tedbirler alınacağını belirtmektedir sayılı Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Kanunu nun 13 yıllık uygulamasından elde edilen deneyimlerin değerlendirilmesi sonucunda; özel eğitimde yapısal değişiklik ihtiyacı belirlenmiştir. Bu doğrultuda ilgi (d) Kanun Hükmünde Kararname yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Kanun Hükmünde Kararname ile özel eğitim yeni bir yapıya kavuşturulmuştur. Eskiden özel eğitim okulu ağırlıklı olarak oluşturulan özel eğitimin yapısı çağdaş bir anlayış ile kaynaştırma esas alınarak yapılandırılmıştır. İlgi ( c ) Kanun un yürürlüğe girmesiyle, özel eğitim gerektiren bireylerin de zorunlu eğitimleri kesintisiz sekiz yıl olmuştur. Buna göre; özel eğitim gerektiren bireyler ilköğretimlerini özel eğitim okullarında veya diğer ilköğretim okullarında sürdüreceklerdir. Zorunlu eğitimin kesintisiz sekiz yıl olması nedeniyle özel eğitim ve diğer ilköğretim kurumlarına devam eden özel eğitim gerektiren öğrencilerin eğitimine ilişkin düzenlemeler ilgi (e) yazı ile bildirilmişti. 185

186 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Ancak, Bakanlığımıza intikal eden yazılı ve sözlü müracaatlardan ilköğretim kurumlarına devam eden özel eğitim gerektiren öğrencilerin eğitimlerine yönelik tereddüt edilen hususların hala yaşanıyor olması nedeniyle yeni bir açıklamaya ihtiyaç duyulmuştur. Buna göre; 1- Zorunlu ilköğretim çağı (6 14 yaş) orta düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği (eğitilebilir) olan çocuklar rehberlik ve araştırma merkezlerinin yönlendirme raporu doğrultusunda; a) Orta düzeyde (eğitilebilir) zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocuklar için açılan ilköğretim Okullarına, b) İlköğretim okulları bünyesinde orta düzeyde (eğitilebilir) zihinsel öğrenme yetersizliği olanlar İçin açılan özel eğitim sınıflarına, c) İlköğretim okulları bünyesindeki kaynaştırma uygulaması yapılan sınıflara Yerleştirilirler. 2-Zorunlu ilköğretim çağı (6 14 yaş) ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği (öğretilebilir) olan çocuklar, rehberlik ve araştırma merkezlerinin yönlendirme raporu doğrultusunda, a)eğitim-uygulama okullarına b)ilköğretim okulları bünyesinde ağır düzeyde (öğretilebilir) zihinsel öğrenme yetersizliği olanlar için açılan özel eğitim sınıflarına Yerleştirilirler. 3-Özel eğitim sınıflarında veya kaynaştırma uygulaması yapılan sınıflarda eğitimini sürdüren 5.sınıf öğrencilerine herhangi bir diploma düzenlenmeyecek, bu öğrenciler diğer öğrenciler gibi 6.sınıfa devam edeceklerdir. 4-Alınan her türlü özel eğitim tedbirine rağmen, kaynaştırma uygulamasına devam eden özel eğitim gerektiren öğrencilerin 6. 7.ve 8 inci sınıflarda programa uyum sağlayamamaları halinde, rehberlik ve araştırma merkezinin önerileri doğrultusunda: a)söz konusu sınıflarda okuyan öğrenciler için özel eğitim desteğinin sağlanarak eğitimlerinin sürdürülmesi, b)kültür derslerinde özel eğitim sınıfına, diğer derslerde (beden eğitimi, müzik, resim gibi) bulunduğu sınıfa devam etmesi, c)özel eğitim sınıfına geçirilmesi, Şeklinde tedbirler alınacaktır. 5-Zihinsel öğrenme yetersizliği olan öğrencilerin devam ettiği özel eğitim sınıflarında sınıf öğretmenliği esastır. Bu doğrultuda 6. 7.ve 8.sınıflarda da derslere sınıf öğretmeni girecektir. Söz konusu sınıflarda kültür dersleri sınıf öğretmeni tarafından; resim, müzik, beden eğitimi gibi yetenek gerektiren dersler ise branş veya branşlaşmış sınıf öğretmeni tarafından okutulacaktır. Branş öğretmeni ile beraber sınıf öğretmeni de etkinliklere katılacaktır. 186

187 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 6-Özel eğitim sınıflarının öğretmen gereksinimini karşılamak üzere öncelikle özel eğitim öğretmenleri veya özel eğitim konusunda hizmet içi eğitim programını tamamladığına ilişkin belgesi olanlar bu sınıflara atanır. Öğretmen gereksiniminin giderilemediği hallerde, istekli sınıf öğretmenlerine özel eğitim konusunda il düzeyinde hizmet içi eğitim programı düzenlenerek sertifika verilmesi sağlanır, 7-Zihinsel öğrenme yetersizliği olan öğrencilerin eğitim gördüğü Özel eğitim sınıflarında gerektiğinde birleştirilmiş sınıf uygulamasına yer verilecektir. Öğrenci say ısının artması halinde seviyesi uygun olan öğrenciler bir arada olacak şekilde sınıflar ayrılabilir. ( sınıflar ile sınıfların bir arada olması gibi) 8-Özel eğitim okul ve sınıflarına devam eden zihinsel öğrenme yetersizliği olan öğrencilere yönelik program hazırlama çalışmaları tamamlanıncaya kadar 6. 7.ve 8.sınıflarda da mevcut Eğitilebilir Çocuklar İlkokul Programında yer alan konulardan öğrencilerin bireysel ve gelişim özelliklerine göre uygun olanlar sınıf ve şube öğretmenlerinin katılacağı zümre öğretmenler toplantısında kararlaştırılacak ve idare tarafından onaylanarak uygulanacaktır. 9-Sekiz yıllık zorunlu eğitim uygulamasının başarıyla gerçekleştirilebilmesi için ilköğretim okullarındaki özel eğitim sınıflarının sayıları arttırılacaktır. Okulların fiziki durumlarının uygun olmadığı hallerde diğer okul ve kurum binalarında uygun yer bulunarak idari yönden ilköğretim okuluna bağlı şubeler şeklinde özel eğitim verilmesi sağlanacaktır. 10-Kaynaştırma uygulamalarında eğitimlerini sürdüren özel eğitim gereksinimi olan öğrenciler devam ettikleri okulun sınıf geçme ve sınav yönetmeliğine göre değerlendirilir. Ancak bireysel ve gelişim özellikleri dikkate alınarak, sınavlarda gerekli önlemler alınır ve düzenlemeler yapılır. Bu öğrencilerin değerlendirilmesinde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisinin görüşü dikkate alınarak öncelikle bireyselleştirilmiş eğitim programlarında hedeflerin gerçekleşmesi esas alınacaktır. 11-Kaynaştırma uygulamaları ve özel eğitim sınıflarına devam eden zihinsel Öğrenme yetersizliği olan Öğrencilerden yaşı ve fiziksel gelişimi uygun olanlar, sınıf öğretmeninin önerisi ve ailenin onayı ile birinci sınıfa iki yıl devam edebilirler. Ancak, ilköğretimin diğer sınıflarında sınıf tekrarı yaptırılmayacaktır. 12-Görme yetersizliği olan öğrencilere; yazılı yoklamalarda yeteri kadar zaman verilecektir. Braillekabartma yazı olarak verilen yanıtlar sınavdan hemen sonra öğretmenin öğrenciye okutmasıyla değerlendirilecektir. Yazılı yoklamalarda daktilo, bilgisayar gibi cihazlardan yararlanılabilir. Bu öğrenciler, çizimli ve şekilli sorulardan muaf tutulacaklardır. 187

188 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 13-işitme yetersizliği olan öğrenciler; ilköğretim ve ortaöğretimde, istekleri doğrultusunda müzik ve yabancı dil dersleri programlarının bazı konularından veya tamamından muaf tutulacaklardır. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin başarıları yazılı sınavlar, ödevler ve projelerle değerlendirilir. 14-Ortopedik yetersizliği olan öğrencilerden yazmada güçlük çektiği belirlenenler sözlü olarak değerlendirileceklerdir. Sinir sisteminin zedelenmesi ile ortaya çıkan yetersizliği olanlar ise çoktan seçmeli testler ile değerlendirileceklerdir. 15-Dil ve konuşma güçlüğü olan öğrencilerin değerlendirilmesinde yazılı sınavlar, ödevler ve projeler dikkate alınacaktır. 16-Özel öğrenme güçlüğü olan Öğrenciler; güçlükten etkilenme durumlarına göre yazılı sınav veya sözlü değerlendirmelerin birinden istekleri doğrultusunda muaf tutulacaklardır. 17-Duygusal uyum güçlüğü olan (otistik ve diğerleri) Öğrencilerin değerlendirmeleri öğrencilerin psikolojik yönden hazır oldukları zamanda yapılır. 18-Kaynaştırma uygulamalarına devam eden öğrenciler alınan her türlü özel eğitim önlemine rağmen, her tür ve kademede bir dersin öğretim programında başarısız ise genel derslerindeki ortalamaya bakılarak, genel başarı ortalamasının altında bir not ile değerlendirilemezler. 19-ilköğretim programını başarı ile tamamlayanlara İlköğretim Diploması, alınan her türlü TED bire rağmen programı başaramayanlara Öğrenim Belgesi verilir. 20-İlköğretim programını özel eğitim okullarında ve ilköğretim okullarında kaynaştırma uygulamalarıyla veya özel eğitim sınıfında tamamlayan zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireyler Mesleki Eğitim Merkezi ne giderek eğitimlerine devam edeceklerdir. 21-Eğitim ve Uygulama Okulu programını tamamlayan zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireyler iş Eğitim Merkezi programlarına devam edeceklerdir. 22-iş eğitim merkezlerinde açılacak olan kurslar, bölgesinin eğitim imkânları ile insan gücüne olan ihtiyaçlar doğrultusunda, hangi iş alanlarında hangi kursların açılacağı merkezin teklifi ve Valiliğin Onayı ile tespit edilir. Bu kurslar Bakanlık Onayı ile açılır. 23-Eğitim-uygulama okulları ve zihinsel engellilere yönelik ilköğretim okulları bünyesinde açılan Mesleki Eğitim Merkezleri ile iş Eğitim Merkezleri; bünyesinde açıldıkları okulların işleyişini aksatmayacak şekilde yaygın eğitim faaliyetlerini sürdüreceklerdir. (Örneğin; giriş-çıkış saatlerinin ayrı olması, tuvalet, kapı, koridor ve bahçelerin ayrılması gibi, öğleden sonra eğitim verme gibi) 188

189 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 24-Zihinsel öğrenme yetersizliği olan öğrencilerin devam ettiği ilköğretim okulları, eğitim ve uygulama okulları, mesleki eğitim merkezleri ile iş eğitim merkezlerinde Ek 1, 2, 3 ve 4 te belirtilen Haftalık Ders Çizelgeleri uygulanacaktır. 26-Görme, işitme ve ortopedik yetersizliği olan öğrencilerin eğitim gördükleri özel eğitim okul ve sınıflarında ilgi (e) yazı ekinde gönderilen ve Aralık 1997 tarihli ve 2483 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan haftalık ders çizelgelerinin aynen uygulanmasına devam edilecektir. 27-Zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireylerin devam ettiği Mesleki Eğitim Merkezi ile iş Eğitim Merkezlerinde kurs programını tamamlayanlara Ek 5 ve 6 da gönderilen Kurs Bitirme Belgesi verilecektir. 28-Okulöncesi eğitim, özel eğitim gerektiren çocukların: bireysel ve gelişim özellikleri doğrultusunda, öz bakım, iletişim ve yaşam becerilerini kazanmaları ile Türkçe yi doğru ve güzel konuşma yeteneklerini geliştirmek üzere zorunlu eğitim kapsamına. Alınmıştır. Bu nedenle özel eğitim gerektiren okulöncesi çocuklar için uygun sayı bulunması halinde özel eğitim okulları bünyesinde anasınıfı/sınıfları oluşturulacaktır. Sınıf oluşturacak kadar sayı bulunmaması halinde okulöncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin 8.maddesinin (b) fıkrası gereğince okul öncesi eğitim sağlanması için tedbirler alınacaktır. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. EKLER : 1- İlköğretim Okulu Haftalık Ders Çizelgesi (1 sayfa) 2- Mesleki Eğitim Merkezi Haftalık Ders Çizelgesi (1 sayfa) 3- Eğitim Uygulama Okulu Haftalık Ders Çizelgesi (1 sayfa) 4- iş Eğitim Merkezi Haftalık Ders Çizelgesi (1 sayfa) 5- Kurs Katılım Belgesi (2 sayfa) 6- Özel Eğitim Okulları Seçmeli Dersler Listesi (1 sayfa) Milli Eğitim Bakanı 189

190 1.SINIF 2.SINIF 3.SINIF 4.SINIF 5.SINIF 6.SINIF 7.SINIF 8.SINIF Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı EK 1 İLKÖĞRETİM OKULU HAFTALIK DERS ÇİZELGESİ SINIFLAR DERSLER TÜRKÇE MATEMATİK HAYAT BİLGİSİ FEN BİLGİSİ SOSYALBİLGİLER DİN. KÜL. AH. BİL RESİM İŞ MÜZİK BEDEN EĞİTİMİ İŞ EĞİTİMİ TRAFİK VE İLK YARDIM BİREYSEL VE TOPLU ETKİNLİK SEÇMELİ DERSLER TOPLAM AÇIKLAMALAR: 1. Bireysel ve toplu etkinlik saatlerinde, öğrencilerin bireysel ve öğrenme ihtiyaçları göz önüne alınarak kültürel ve eğitici çalışmalar, folklor, müsamere, konser ve müzik, monolog, diyalog, grup tartışmaları, güzel konuşma ve yazma, sergi düzenleme ve gezip görme, gezi, gözlem ve incelemeler, bilmece, bulmaca ve atışma, sayışma, şarkı ve türkü söyleme, soru sorma ve cevaplama, bildiklerini, düşündüklerini ve duyduklarını anlatma, oyun ve beden eğitimi, TV seyretme, bilgisayar oyunları, bahçe etkinlikleri, bitki ve çiçek yetiştirme, vb. etkinlikler yapılır. 2. Seçmeli dersler; okul yönetimince öğretim yılı başında okulun ve çevrenin şartları, öğrencilerin ilgi, istek ve ihtiyaçları ile velilerin de görüşleri dikkate alınarak Özel Eğitim Okulları Seçmeli Dersler Listesi nden belirlenir. 190

191 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı EK - 2: MESLEK EĞİTİM MERKEZİ HAFTALIK DERS ÇİZELGESİ DERSLER SINIFLAR HAZIRLIK 1.SINIF 2.SINIF 3.SINIF TÜRKÇE MATEMATİK DİN. KÜL. AH. BİL SOSYALBİLGİLER UYGULAMALI MESLEK BİLGİSİ TOPLAM AÇIKLAMALAR: 1-Hazırlık sınıfında öğrencilere, kültür dersleri ve merkezdeki atölyelerde gerekli teorik bilgiler verilir, uygulamalı iş eğitimi yoluyla temel bilgi ve beceriler kazandırılır. Bu sınıfta öğrenciler bir iş yerine gönderilmezler. 2-Birinci, ikinci ve üçüncü sınıflarda iş yerine yerleştirilen öğrenciler kültür derslerini haftada bir gün merkezde, uygulamalı meslek bilgisini dört gün işletmelerde, işe yerleştirilmeyen öğrenciler ise merkezdeki atölyelerde görürler. 191

192 1.SINIF 2.SINIF 3.SINIF 4.SINIF 5.SINIF 6.SINIF 7.SINIF 8.SINIF Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı EK 3 EĞİTİM-UYGULAMA OKULU HAFTALIK DERS ÇİZELGESİ SINIFLAR DERSLER HAYAT BİLGİSİ BEDEN EĞİTİMİ RESİM İŞ MÜZİK DİN. KÜL. AH. BİL OKUMAYA HAZIRLIK YAZMAYA HAZIRLIK MATEMATİK BESLENME BİGİSİ TRAFİK VE İLK YARDIM SEÇMELİ DERSLER TOPLAM NOT: 1-Yemek saatinde yapılan etkinlikler Beslenme Bilgisi dersi olarak adlandırılır. 2-Seçmeli dersler okul yönetimince öğretim yılı başında öğrencilerin bireysel ve gelişim özellikleri ile öğrenme ihtiyaçları göz önüne alınarak, Özel Eğitim Okulları Seçmeli Dersler Listesi nden belirlenir 192

193 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı EK 4 İŞ EĞİTİM MERKEZLERİ HAFTALIK DERS ÇİZELGESİ DERSLER DERS SAATİ TEORİK VR GRUP EĞİTİMİ 5 SOSYAL VE EĞİTSEL ETKİNLİKLER 5 BESLENME BİLGİSİ 5 UYGULAMA İŞ EĞİTİMİ 15 TOPLAM 30 AÇIKLAMALAR: 1. Çizelgede yer alan dersler eşit ağırlıklı olarak her güne bölünerek işlenecektir. Yani, Teorik ve Grup Eğitimi, Sosyal ve Eğitsel Etkinlikler ve Beslenme Bilgisi dersleri ile Uygulamalı iş Eğitimi her gün programda yer alacaktır. 2. Teorik ve Grup Eğitimi Dersinde; öğrencilere işlevsel akademik becerilerin (okuma-yazma, matematik, vb.) geliştirilmesi yönündeki çalışmalara, Sosyal ve Eğitsel Etkinlikler Dersinde; resimiş, müzik, drama, eğitici oyunlar, vb. çalışmalara yer verilir. Yemek saatinde yapılan etkinlikler Beslenme Bilgisi dersi olarak adlandırılır. 193

194 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 194

195 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 195

196 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI: B.08.0.ÖRG (00)/ /2318 KONU: Özel Eğitim Uygulamaları ANKARA. VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) GENELGE NO: 2000/ 72 İLGİ: a) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan İlköğretim Kurumları Yönetmeliği. b) tarihli ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği tarih ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği nin yürürlüğe girmesiyle ve bu hizmetlere destek olacak rehberlik ve araştırma merkezlerinin işleyişini düzenleyen yönetmelik ile ilgili çalışmaların devam etmesi nedeniyle uygulamada tereddüde düşülen ve Bakanlığımızdan görüş istenilen hususların açıklanmasına ihtiyaç duyulmuştur. Buna göre; 1. Eğitsel tanılama, izleme ve değerlendirme ekibi üyelerinin; özellikle iş potansiyeli fazla olan ve ulaşım güçlükleri yaşanan büyük illerdeki rehberlik ve araştırma merkezlerine uzun süreli (6 12 ay) ve/veya süresiz görevlendirilmeleri Valilikçe sağlanır. 2. Özel eğitim hizmetleri kurulunca yerleştirme kararı alınması gerekliliği öğrenciye, okula ve ekibe verilecek destek eğitim hizmetleri için zorunlu görülmektedir. Bu nedenle eğitsel tanılama, izleme ve değerlendirme ekibi tarafından yöneltme kararı alınan öğrencilerin yerleştirme işlemleri ekibin aldığı yöneltme kararı doğrultusunda özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından yapılır. Öğrencinin eğitim-öğretim sürecinde aksaklıklara yol açmamak için gerekli tedbirler kurul tarafından alınır. Aile veya başvuran kaynağa evrak takibi yaptırılmaması için gerekli her türlü önlem alınır. 3. Eğitsel tanılamada amaca uygun ölçeklerin kullanılması esastır. Zeka testleri şimdiye kadar olduğu gibi kullanılacaktır. Ancak davranış listeleri, gelişim ölçekleri, sosyal ve duygusal gelişim ölçekleri ile de desteklenmelidir. Sadece zeka testleri kullanılarak eğitsel tanılamaya 196

197 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı gidilmediğinden, gerektiğinde eğitsel tanılama sürecinde yeni bir değerlendirme süreci başlatmak için altı ay bekleme şartı aranmayacaktır. 4. Eğitsel Tanılama, izleme ve Değerlendirme Ekibi gerekli gördüğü durumlarda Sağlık Kurulu Raporu veya bir hekim/uzman tarafından düzenlenen tıbbi değerlendirme raporu isteyebilir. 5. Gezerek özel eğitim görevi verilen öğretmenlerin çalışmaları; İl Özel Eğitim Kurulu tarafından bir öğretim yılında en az 8, en fazla 15 öğrencinin eğitimini izleyecek şekilde planlanır. 6. Yatılı özel eğitim kurumlarında gece nöbetleri için; Yeteri kadar bayan ve bay öğretmen bulunmadığı takdirde gece nöbetlerinde bayan ve bay şartı aranmaksızın en az 2 öğretmen görevlendirilir. Grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen sınıf öğretmenlerine haftada en az bir. en fazla üç gün gece nöbeti görevi verilir. 7. Yatılı özel eğitim okullarında karma eğitim yapıldığı dikkate alınarak idarecilerden en az birinin bayan olmasına özen gösterilecektir. 8. Özel eğitim okul ve kurumları ile özel eğitime destek sağlayan okul ve kurumlarda çalışan personel, tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Personelin Kılık ve Kıyafetine Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak giyinirler. Ancak; öz bakım, sağaltım ve beceri eğitimi gibi etkinlikler uygulama ağırlıklı sürdürüldüğünden, söz konusu Yönetmeliğin 7 inci maddesi gereğince bayan personel, daha rahat davranabilmeleri bakımından, istekleri doğrultusunda kumaş olmak kaydıyla pantolon giyebilirler. 9. Zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireyler için açılan iş eğitim merkezlerine devam edecek kursiyerlerde yaş sınırı olmamakla birlikte, grupların oluşturulmasında ilgi (b) Yönetmeliğin 38. Maddesi üçüncü paragrafında belirtilen hususlara dikkat edilecektir. 10. Özel eğitim okulları ve kurumlarında kayıt işlemleri ilgi (a) Yönetmeliğin 13. maddesinde belirtilen süre içinde yapılmakla birlikte bu süre dışında gelen başvurular da kabul edilir ve aday defterine yazılır. Aday defterleri sadece okullarda/kurumlarda tutulur. Okula/kuruma kayıt kabul şartlarını taşıyan adaylar başvuru sırasına göre çağırılır. 11. Özel eğitim gerektiren çocukların da ilgi (a) Yönetmeliğin 20. maddesi gereğince sınavla kayıtlarına birinci kanaat dönemi sonuna kadar devam edilir. Bu şekilde okula başlayan öğrencilerin devamsızlıkları kayıt tarihinden itibaren hesaplanacaktır. 197

198 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 12. Zorunlu ilköğretim çağına gelen özel eğitim gerektiren çocuklar, ilköğretim kurumlarının ve özel eğitim okullarının birinci sınıflarına ilgi (a) Yönetmeliğin 16. maddesi ile ilgi (b) Yönetmelik hükümlerine göre kaydedilir. Haklarında ilgi (b) Yönetmeliğin 8. maddesinde yapılan açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır. 13. Özel eğitim gereksinimleri ilgi (b) Yönetmeliğin 20. maddesi gereğince belirlenmiş çocukların kayıtları, özel eğitim hizmetleri kurulunun raporu doğrultusunda yapılacaktır. 14. Ortopedik, görme ve işitme yetersizliği olan öğrenciler için açılmış ilköğretim okullarına maddi durumlarının yetersizliği nedeniyle parasız yatılılık şartlarına uygun olan öğrenciler sınavsız olarak parasız yatılı öğrenciliğe kabul edilirler. Ancak; parasız yatılılık şartlarına uymayan okulda yatılı kalmak isteyen ve sırası gelen öğrenciler ise paralı yatılı olarak alınırlar. Bu durumdaki Öğrenci velileri EK 1 beyannameyi doldurarak okul müdürlüğüne müracaat edeceklerdir. 15. Yatılı veya gündüzlü özel eğitim okulları ve kurumlarında gündüzlü okuyan, parasız yatılılık şartlarını taşıyan öğrenciler için ücretsiz öğle yemeği verilir. Parasız yatılılık şartlarını taşımayan diğer öğrenciler ise Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Okul Pansiyonları Yönetmeliği nin 20. maddesinde belirtilen esaslara göre ücretini ödemek şartıyla öğle yemeği yiyebilirler. 16. İşitme, görme ve ortopedik yetersizliği olan öğrenciler için açılan ilköğretim okullarında devam eden öğrencilerden orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrenciler için gerektiğinde özel eğitim sınıfları açılır. Bu tür özel eğitim sınıfları ihtiyaç halinde diğer ilköğretim okulları bünyesinde de açılabilir. 17. Zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireyler için açılan ilköğretim okulları ile görme, işitme ve ortopedik yetersizliği olanlara yönelik ilköğretim okullarında, zihinsel öğrenme yetersizliğinden dolayı oluşturulan özel eğitim sınıfı na devam eden öğrenciler, ilgi (b) Yönetmeliğin 73. maddesinde belirtildiği şekilde değerlendirilirler. 18. Hazırlık sınıfının süresi bir yıldır. Hazırlık sınıfına her öğrencinin alınması yerine ilköğretim çalışmalarına değişik sebeplerle hazır olmayan çocuklar alınacaktır. Birinci kanaat dönemi sonuna kadar ilköğretim okulunun birinci sınıfına uyum sağlayabilecek duruma gelen çocuklar, sınıf öğretmeninin teklifi üzerine okul müdürlüğünce kurulacak bir komisyon tarafından değerlendirilerek uygun görülenlerin birinci sınıfa kayıtları yapılır. Öğrencilerin sınıf düzeyine yetiştirilmeleri için gerekli tedbirler okul müdürlüğünce alınacaktır. 19. İlgi (b) Yönetmelik esaslarına göre sınıf mevcutları okul öncesinde en fazla 6, ilköğretimde 10, orta öğretimde 20, eğitim ve uygulama okullarında 8, iş eğitim ve mesleki eğitim merkezlerinde 10 öğrenci olarak belirlenmiştir. Sınıf mevcutlarının yönetmelikte belirlenen sayılara çekilmesi için gerekli tedbirler alınacaktır. Ancak, öğrenim çağına gelen çocukların eğitimlerinin gecikmemesi için 198

199 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı de müracaat ettikleri eğitim-öğretim yılında okula devam ettirilmeleri hususunda hassasiyet gösterilecektir. 20. a) İlköğretim ve Eğitim Kanunu nun 3. maddesinde; Mecburi ilköğretim çağı, çocukların 14 yaşını bitirip 15 yaşına girdiği yılın öğretim yılı sonunda biter denilmektedir. Özel eğitim gerektiren çocukların ilköğretimlerini bu süre içinde tamamlamaları için gerek okula kayıt sırasında gerekse okula devam ederken gerekli tedbirler alınacaktır. b) İlgi (a) Yönetmeliğin 31. maddesinde; Zorunlu ilköğretim çağı sonunda 8.sınıfı bitiremeyenlere en çok iki öğretim yılı daha okula devamlarına imkân sağlanır. denilmektedir öğretim yılı itibariyle okula kayıtlı olup devam eden öğrencilerden yukarıda belirtilen uzatmaya rağmen 8 inci sınıfı bitiremeyenlerin ve/veya bitiremeyecek olanların açık ilköğretim okulu imkânları da düşünülerek ilköğretimlerini tamamlamaları için tedbirler alınacaktır. 21. Eğitim ve uygulama okullarında, okula kayıt ve ilişik kesme konusunda ilgi (a) Yönetmeliğin 14. ve31. Maddesinde belirtilen sürelere uyulacaktır. 22. İlgi (b) yönetmeliğin 24. maddesinde ay arasındaki özel eğitim gerektiren çocukların okul öncesi eğitimlerinin zorunlu olduğu, kaynaştırma uygulamaları temeline dayalı olarak, destek eğitim planları çerçevesinde sürdürüleceği belirtilmiştir. Özel eğitim gerektiren öğrencilerin okul öncesi eğitimlerinin sağlanması için özel eğitim ilköğretim okullarında ve eğitim uygulama okullarında gerekli tedbirler alınacaktır. Kaynaştırma uygulamaları için ilgili okullarla işbirliği yapılacaktır. 23. ilköğretimlerini tamamlayan işitme ve ortopedik yetersizliği olan öğrencilerin meslek liselerine yerleştirilme işlemleri önceden olduğu gibi Bakanlığımızca yapılacaktır. İşitme engelliler çok programlı liselerinde ve ortopedik engelliler meslek liselerinde gündüzlü okumak isteyenlerin kayıtkabul işlemleri ilgili okul müdürlüklerince yapılacaktır. Ayrıca, liselerde kaynaştırma yoluyla eğitimlerini sürdürebileceği öğretmenler kurulunca belirlenen görme yetersizliği olan öğrencilerin parasız yatılı olarak yerleştirilme işlemleri de önceden olduğu gibi Bakanlığımızca yapılacaktır. 24. İlişik kesme işlemleri ilgi (a) Yönetmeliğin 31. maddesi gereğince ilgili okul müdürlüğünce yapılacaktır. 25. İlgi (b) Yönetmeliğin 20. maddesinde geçen Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Kurulu ndan Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yürütme Kurulu anlaşılacaktır. 26. İlgi (b) Yönetmeliğin 15. maddesinde geçen; eğitsel tanılama, izleme ve değerlendirme ekibinin başkanı (birden fazla rehberlik ve araştırma merkezi olan illerde); başkanı başkanları olarak ifade edilecektir. 27. İlgi (b) Yönetmeliğin 34. maddesinde geçen Birden fazla alanda öğrenme yetersizliği Birden fazla alanda yetersizlik olarak ifade edilecektir. 199

200 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 28. Otistik çocukların eğitim uygulamalarında Ocak 2000 tarih ve 2508 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Otistik Çocuklar Eğitim Projesi ve Otistik Çocuklar Eğitim Projesi Uygulama Yönergesi hükümlerine göre işlem yapılacaktır. Bilgilerinizi ve gereğini önemle rica ederim. Bakan a. Müsteşar 200

201 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B.08.0.ÖRG.O / / ANKARA KONU: Özel Eğitim Hizmetlerinin iyileştirilmesi....valiliğine (Milli Eğitim Müdürlüğü) Genelge No: (2001/20) İLGİ: a) 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu. b) 222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu. c) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 4306 Sayılı Kanun. d) tarihli ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. e) 18 Ocak 2000 tarihli ve Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. İlgi (a) Kanun un 7. Ve 8,maddelerinde de ifade edildiği gibi; eğitimde fırsat eşitliği ilkesi, demokratik toplumların eri temel koşullarından biridir. Fırsat eşitliğinin sağlanabilmesi, özel gereksinimli bireylere kendi bireysel gelişimlerine ve yaşamlarına uygun hizmetlerin sunulması ile mümkündür. Her şeyin hızla değiştiği günümüzde eğitilmiş insan kaynaklarının yetiştirilmesi; eğitim sistemlerinin iyileştirilmesini, yenileştirilmesini ve dünya gerçeklerine uyarlanmasını gerektirmektedir. Özel eğitim hizmetlerinin iyileştirilmesi de eğitim sistemi içinde özel eğitime önem verilmesini gerekli kılmaktadır. Toplumun ayrılmaz bir parçası olan bireyin yaratıcılığını ve yeteneklerini toplum yararına yöneltmek, kullanmak ve verimli kılmak büyük ölçüde yeni kuşakların sağlıklı yetiştirilmesine ve iyi. eğitilmelerine bağlıdır. Bu açıdan, gerek aileye gerekse ilgili kurumlara önemli görevler düşmektedir. Çocuğun bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal gelişmesine uygun bir ortam sağlamak aileye düşen bir görevdir. Ailenin bu görevlerini yerine getirmesinde yardımcı olmak, çocukları ve çocuk haklarını korumak, eğitilmelerini sağlamak için gerekli önlemleri almak, her çocuğun eğitim gereksinimine uygun kurumları oluşturmak ise devletin görevidir. Bu anlamda ülkemizde ailenin ve çocuğun korunması, eğitim-öğrenim ve sosyal güvenlik hakkı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile güvence altına alınmış bulunmaktadır. 201

202 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı İlgi (b) Kanun ile de zorunlu öğrenim çağında bulunan kız ve erkek çocukların öğrenimleri parasız olarak sağlanmaktadır. Ayrıca, aynı Kanun; mülki amirler, ilköğretim müfettişleri ve zabıta teşkilatının, zorunlu öğrenim çağındaki çocukların ilköğretim kurumlarına devamlarını sağlamakla yükümlü kılmış, veli yahut yasal vasilerin. Veya aile başkanlarına ve okul idarelerine yardımla ve her türlü tedbiri almakla görevlendirilmişlerdir. İlgi (d) Kanun Hükmünde Kararnameye göre özel eğitim gerektiren bireylerin okul öncesi eğitimleri zorunludur. Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitimlerinin sağlandığı özel eğitim okulları yatılı/gündüzlü olarak hizmet vermektedir. Zorunlu eğitimin verildiği bu kurumlarda h kapasite açığı bulunmaktadır Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitiminde ilgi (d) Kanun Hükmünde Kararname gereğince; normal sınıflar ve özel eğitim sınıflan yoluyla kaynaştırma eğitimine öncelik verilmelidir. Ancak, özel eğitim okullarından yararlanma durumlarında olan çocukların devam edebilecekleri okullarımızda yeterli fiziki kapasite bulunduğu da dikkate alınmalıdır. Buna göre; 1) Özel eğitim gerektiren bireylerden, zorunlu öğrenim çağında olmakla birlikte okula gitmeyenler için; ilgi (b) Kanun gereğince muhtarların, okul müdürleriyle işbirliği yaparak köy ve mahallelerinde bulunanları ilçe Milli Eğitim Müdürlüklerine bildirmeleri ve okula devamlarını sağlamakla ilgili işlemleri yapmaları. Ayrıca; ilgi (e) Yönetmeliğin Üçüncü Bölüm 12 nci, 15 nci ve 16 ncı maddelerinde sayılan görev ve şartların en üst düzeyde yerine getirilmesi, 2) Özel eğitim gerektiren bireylerin, tüm gelişim alanlarındaki yeterlilik ve gereksinimlerinin eğitsel değerlendirilmesini sağlamak amacıyla ilgi (e) Yönetmeliğin 19.maddesine göre kurulan Eğitsel Tanılama, izleme ve Değerlendirme Ekibi nde belirtilen elemanların ekibe katılımlarının sağlanması, 3) Ankara da Nisan 2000 tarihlerinde Özürlülerin Eğitiminde Aile Eğitimi konulu bir sempozyum yapılmış ve sempozyumda değerli bilim adamlarının konuşma ve tartışmaları bir kitapta toplanmıştır. Bu kitap bütün il lerimize ve özel eğitim kurumlarına da gönderilmiştir. Bu kitap kaynak alınarak, Rehberlik ve Araştırma Merkezleri ve Özel Eğitim Okullarının Aile Eğitimi ve Rehberliği konusunda düzenleyecekleri eğitim faaliyetlerine gerekli desteğin verilmesi, 4) Özel eğitimde erken eğitim ilkesi ve okul öncesi eğitimin zorunluluğu nedeniyle özel eğitim gerektiren bireylerin okul öncesi dönemde de eğitim hakkından yararlandırılmaları, bu amaçla Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği nin 8. Maddesi gereğince; kurumun öğrenci sayısının 1/10 oranının özel eğitim gerektiren çocukların eğitimlerine ayrılması, 202

203 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 5) Zorunlu eğitimin, özel eğitim gerektiren bireyler için de ilgi (c) Kanun gereği kesintisiz sekiz yıl olması nedeniyle, kaynaştırma kapsamında olan öğrencilerin zorunlu eğitimlerini tamamlamalarının sağlanabilmesi için; Akranları ile aynı sınıfta eğitime devam edebilecek Öğrenciler için ilgi (d) Yönetmelik gereğince, gerekli önlemlerin alınması, Durumları ayrı bir sınıfta eğitilmeyi gerektiren Öğrenciler için özel yaygınlaştırılması, eğitim sınıflarının 6) Kaynaştırma eğitiminin niteliğini arttırmak amacıyla: Özel eğitim sınıflarının fiziksel ortamlarında gerekli iyileştirmelerin yapılması, Gezerek özel eğitim görevi işlerlik kazandırılması 7) Öğretim yılı sonunda etkinlikleri yılsonu müsamere- eğlence-temsil gibi etkinlilerin özel eğitim okurları ile birlikte yapılması, KAYNAŞTIRILMASI gerektiren çocukların da katılmaları, 8) Özel eğitim okul ve sınıf1arında görevli/ özel sınıflarda görevlendirilmek amacıyla. İstekli sınıf Öğretmenlerine yönelik mahalli Hizmet içi seminer-kurs ve bilgilendirilmesi düzenlenmesi ve verilen özel eğitim hizmetlerine devamlılık kazandırılması 9) Bu Genelgenin tüm okullara ulaştırılması ve uygulanmasında gerekli özenin gösterilmesi, Hususlarında bilgilerinizi ve gereğini rica ederim Milli Eğim Bakanı 203

204 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B.08.0.ÖRG / / 2725 KONU: Engellilerin Öğrencilerin Zorunlu Eğitimlerinin Sağlanması ANKARA VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) Genelge No: (2001/64) İLGİ: a) 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu b) 222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu. c) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 4306 sayılı Kanun. d) tarihli ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. e) 18 Ocak 2000 tarihli ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. İlgi (a) Kanun un eğitim hakkı ve eğitimde fırsat eşitliği ilkelerinde; özel eğitim gereksinimi olan bireylerin de yetiştirilmelerinde özel tedbirler alınacağına yer verilmektedir. İlgi (b) Kanunun 6.maddesinde; özel eğitim gereksinimi olan bireyler için okul ve sınıfların açılmasının zorunlu olduğu belirtilmektedir. Ayrıca aynı Kanun; mülki amirler, ilköğretim müfettişleri ve zabıta teşkilatını zorunlu öğrenim çağındaki çocukların ilköğretim kurumlarına devamlarını sağlamakla yükümlü kılmış, veli yahut vasi veya aile başkanlarını ve okul idarelerini yardımla ve her türlü tedbiri almakla görevlendirmiştir. İlgi (c) Kanun gereği zorunlu eğitim: özel eğitim gerektiren bireyler için de kesintisiz 8 yıldır. İlgi (d) Kararname gereğince; normal sınıflarda ve özel eğitim sınıflarında kaynaştırma eğitimine öncelik verilmelidir. İlgi (e) yönetmelik gereğince zorunlu eğitimlerini kaynaştırma kapsamında sürdürebilecek engelli öğrenciler için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Ülkemizde 14 görme engelliler ilköğretim okulunda 1107 öğrenci, 47 işitme engelli öğrenciler ilköğretim okulunda 6254, 4 ortopedik engelliler ilköğretim okulunda 186 öğrenci eğitim görmektedir. Bu okullarımıza,. öğrenciler sınavsız alınmakta ve parasız yatılı öğrenci statüsü ile yatılı ve gündüzlü okuyabilmektedirler. Görme engelliler okullarında %41, işitme engelliler okullarında %25 ve ortopedik engelliler okullarında da %43 boş kapasite bulunmaktadır. Bu nedenle; İlinizde zorunlu eğitim çağında bulunan engelli çocukların; ilgi de kayıtlı mevzuat hükümleri doğrultusunda, gerekli işbirliği ve koordinenin sağlanarak, ekli listede adı geçen okullara devamlarının sağlanmaları hususunda gereğini önemle rica ederim. Milli Eğitim Bakanı 204

205 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İlköğretim Genel Müdürlüğü SAYI: B.08.0.İGM / / KONU: Zorunlu Öğrenim Çağı Dışına Çıkan Öğrenciler, İlköğretim Okulları Öğrenci Kayıtları /ANKARA..VALİLİĞİ (Milli Eğitim Müdürlüğü) GENELGE NO:2001/ sayılı ilköğretim ve Eğitim Kanununun 3 ünce maddesinde; Zorunlu ilköğretim çağı, yaş grubundaki çocukları kapsar. Bu çağ çocuğun 5 yaşını bitirdiği yılın Eylül ayı sonunda başlar, 14 yaşını bitirip 15 yaşına girdiği yılın öğretim yılı sonunda biter. hükmü yer almaktadır. İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 31/b maddesinde de; Zorunlu öğrenim çağı sonuna kadar 8 inci sınıfı bitiremeyenlerin ilköğrenimlerini tamamlamak üzere en çok iki öğretim yılı daha okula devamlarına, Velisiniz başvurusu üzerine okul müdürlüğünce imkân verilir. Bu iki yıllık uzatma sonucunda da okulu bitiremeyenlere. Öğrenim durumunu gösterir Öğrenim Belgesi verilir. den denilmektedir. Bu hükümler çerçevesinde yapılan uygulamalarda; zorunlu öğrenim çağı dışına çıkan öğrencilerin öğretim ılı içerisinde okulla ilişikleri kesilmekte ve bu durum öğrenciler ile velileri olumsuz yönde etkilemektedir. Bilindiği üzere ilköğretim zorunlu olup her Türk vatandaşının bu eğitimi alması gerekmektedir. Buna göre: İlköğretim okullarında zorunlu öğrenim çağı dışına çıkan veya iki yıl daha okumasına imkan verilen öğrencilerin öğretim yılı içerisinde okulla ilişikleri kesilmeyecek ve eğitim-öğretim yılı sonuna kadar okula devam etmeleri sağlanacaktır. Zorunlu Öğrenim çağı dışına çıkan ve a iki yıl daha okumasına imkân verilen öğrencilerden 8. sınıfa geçenlerin okula devamları sağlanacak, öğretim yılı sonunda başarılı ise diploma düzenlenecek, başarısız ise Öğrenim Belgesi düzenlenerek okulla ilişiği kesilecektir. Ayrıca, zorunlu Öğrenim çağına giren ve çeşitli nedenlerle yeni kayıt döneminde okula kayıtları yaptırılamayan çocukların tespit edildiği an eğitim-öğretim yılı içerisinde kayıtları yapılarak okula devam etmeleri sağlanacaktır Milli Eğitim Bakanı 205

206 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Ortaöğretim Genel Müdürlüğü SAYI : B M l / ANKARA KONU: Özel Eğitim Gerektiren Öğrencilerin Okullara Kayıt-Kabulleri...VALİLİĞİNE...MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE GENELGENO: 2002/77 İLGİ: a) 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu b) 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Bakancığımızca, engelli bireylerin toplumsal yaşamda bağımsız olma, sosyal bütünleşme ve toplumsal yaşama katılma hakkını etkili bir biçimde kullanmalarını sağlamak amacıyla çok yönlü çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Ancak, Bakanlığımıza intikal eden yazılı ve sözlü başvurulardan, özel eğitim gerektiren çocukların ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarına kayıt ve kabullerinin yapılmasında bazı aksaklıkların olduğu saptanmıştır. Anayasamız, Devletin, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma faydalı kılacak tedbirleri alacağını, 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, Özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukları yetiştirmek için özel tedbirler alacağını belirtmektedir. Bu nedenle; 1. Engelli öğrenciler öncelikle gidebilecekleri özel eğitim okullarına yerleştirileceklerdir. 2. Özel eğitim okullarına gidemeyen veya gitmek istemeyen öğrencilerden, velilerin istemeleri halinde ikametlerine yakın ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarına tarihine kadar kayıt ve kabulleri yapılacaktır. 3. İkametlerinden uzak öğretim kurumlarına halen devam etmekte olan engelli öğrencilerin, velilerinin istemeleri durumunda nakil şartlarına bakılmaksızın, ikametlerinin yakınındaki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarına nakilleri sağlanacaktır. 4. Sınavla veya not ortalamasına göre öğrenci alan okullar, bu uygulamanın dışında tutulacaktır. 5. Öğrencilerin kayıtlarının yapıldığı öğretim kurumları, velilerle işbirliği yaparak öğrenimlerini sürdürebilmeleri için engel durumlarına göre gereken tedbirleri alacaklardır. Bilgilerinizi ve gereğini önemle rica ederim. Milli Eğitim Bakanı 206

207 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı TC. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI: B.08.O.ÖRG / KONU: Özel Eğitim Hizmetlerinin iyileştirilmesi ANKARA.VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) Genelge No: 2002/89 İLGİ: a) 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu b) 222 Sayılı ilköğretim ve Eğitim Kanunu c) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 4306 sayılı Kanun d) tarihli ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. e) 18 Ocak 200 tarihli ve Mükerrer23937 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği Her şeyin hızla değiştiği günümüzde eğitilmiş insan kaynaklarının yetiştirilmesi, eğitim sistemlerinin iyileştirilmesini, yenileştirilmesini ve dünya gerçeklerine uyarlanmasını gerektirmektedir. Özel eğitim hizmetlerinin de iyileştirilmesi eğitim sistemi içinde özel eğitime önem verilmesini gerekli kılmaktadır. Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim-öğretim haklarından en üst düzeyde yararlanmalarını sağlamak amacıyla aşağıdaki tedbirler alınacaktır: 1) Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitiminde ilgi (d) KHK gereğince; normal sınıflar ve Özel eğitim sınıfları yoluyla kaynaştırma eğitimine Öncelik verilecektir. Ancak, özel eğitim okullarından yararlanma durumlarında olan çocukların devam edebilecekleri okullarımızda yeterli fiziki kapasite bulunduğu da dikkate alınacaktır. 2) Özel eğitim gerektiren bireylerden, zorunlu Öğrenim çağında olmakla birlikte okula gitmeyenler için; ilgi (b) Kanun gereğince muhtarların, okul müdürleriyle işbirliği yaparak köy ve mahallelerinde bulunanları ilçe Milli Eğitim Müdürlüklerine bildirmeleri ve okula devamlarını sağlamakla ilgili işlemleri yapmaları sağlanacak; kontenjanı uygun özel eğitim okullarına birinci dönem sonuna kadar müracaat eden öğrencilerin kayıtları yapılabilecektir. 3) Herhangi bir ilköğretim okulunda kaynaştırma yoluyla normal ya da Özel eğitim sınıfına devam etmekteyken, okula geç başlama ya da geç tanılama-yönlendirme gibi nedenlerle ilköğretim programını tamamlayana kadar yaşı ilerleyerek, zorunlu eğitim çağı dışına çıkan Öğrenciler; ilde 207

208 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı bulunan herhangi bir Özel eğitim okulunda veya halk eğitim merkezinde oluşturulacak bir özel eğitim sınıfında, ilköğretim programını tamamlamaları için eğitimlerine devam edeceklerdir. Oluşturulacak ilköğretimi tamamlama sınıfları birleştirilmiş sınıf şeklinde, en fazla 10 Öğrenci ile, Özel eğitim kursundan geçmiş sınıf Öğretmeni tarafından okutulacaktır. Bu sınıflar, normal bir ilköğretim okuluna bağlı olarak hizmet verecek ve diploma bu kurum tarafından düzenlenecektir. 4) ilköğretim kurumlarına devam eden özel eğitim gerektiren öğrencilerin devam- devamsızlıkları ile ilgili olarak İlköğretim Genel Müdürlüğünün 2001/27 sayılı genelgesi doğrultusunda hareket edilecektir. 5) İlgi (e) yönetmeliğin 70.maddesi (b) bendinde değişik tür ve kademelerde açılacak olan özel eğitim sınıf mevcutlarında uyulacak üst sınıra yer verilmiş, ancak alt sınıra Özellikle yer verilmemiştir. Özel eğitim sınıflarının oluşturulmasında alt sınır aranmayacaktır. 6) Zorunlu eğitimin, Özel eğitim gerektiren bireyler için de ilgi (c) Kanun gereğince kesintisiz sekiz yıl olması nedeniyle, kaynaştırmada olan öğrencilerin zorunlu eğitimlerini tamamlamalarının sağlanabilmesi için, a) Akranları ile aynı sınıfta eğitime devam edebilecek öğrenciler için ilgi (e) Yönetmelik gereğince, gerekli önlemler alınacak, b) Durumları ayrı bir sınıfta eğitilmeyi gerektiren öğrenciler için özel eğitim sınıfları yaygınlaştırılacaktır. 7) İlköğretim programını bitirene kadar yaşı ilerleyen orta düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği (eğitilebilir) olan öğrenciler; aynı öğretim yılı ilköğretim diploması almış olmaları dikkate alınarak kontenjan dâhilinde, zihinsel engellilere eğitim veren Mesleki Eğitim Merkezleri ne kayıt yaptırabileceklerdir. 8) ilgi (c) Yönetmeliğin 73. Maddesinde; alınan her türlü özel eğitim önlemine rağmen, ilköğretim programının amaçlarını gerçekleştiremeyen öğrencilere öğrenim belgesi verilir. denilmektedir. Bu durumdaki öğrencilere Ek te örneği gönderilen Öğrenim Belgesi verilecektir. 9) Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim gördüğü özel eğitim okul ve kurumları 4306 sayılı Kanunla elde edilen gelirlerden yararlanamadıkları için taşımalı eğitim kapsamında değerlendirilememektedir. Aileler şehrin değişik yerlerinden çocuklarını okullara getirmekte güçlüklerle karşılaşmaktadırlar. Özel eğitim gerektiren bireylerin zorunlu eğitimlerini tamamlamalarını sağlamak amacıyla, özel eğitim okullarının şehir merkezinde olduğuna bakılmaksızın Özel İdare Bütçesinden Belediyelerle işbirliği yapılarak, okulların servis hizmetleri değerlendirilerek Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu imkanları ya da özel sektör kuruluşları ve gönüllü kuruluşlarca sağlanacak katkılardan faydalanarak mahalli olanaklarla taşımalı eğitimden yararlandırılmaları sağlanacaktır. 208

209 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 10) Özel eğitim gerektiren Öğrenciler; yeme, içme, temizlik ve tuvalet alışkanlığını kazanma gibi temel yaşam becerilerini yerine getirmede normal öğrencilere göre daha çok yardıma gereksinim duyarlar. Özellikle yatılı özel eğitim okullarındaki bu ihtiyaçları Öğretmenlerimize de görevleri dışında ek yük getirmektedir. Bu nedenle özel eğitim okullarının yardımcı personel ihtiyacı öncelikle karşılanacaktır. Bu genelgenin bütün ilk ve ortaöğretim kurumlarının yönetici ve öğretmenlerine duyurularak, gereğinin yapılmasını Önemle rica ederim... Milli Eğitim Bakanı 209

210 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B.08.0.ÖRG /516 KONU: Kaynaştırma Uygulamaları ANKARA... VALİLİĞİNE (Millî Eğitim Müdürlüğü) GENELGE NO: 2004/7 İLGİ: a) 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu b) 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu. c) tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan 4306 sayılı Kanun. d) tarihli ve mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. e) 18 Ocak 2000 tarihli ve mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. f) tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Okul ve Kurumların Yönetici ve Öğretmenlerinin Norm Kadrolarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Anayasamızın, Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma faydalı kılacak tedbirleri alır. hükmü uyarınca; İlgi (a) Kanun un 7. maddesinde eğitim hakkı ve 8. maddesinde de eğitimde fırsat ve imkân eşitliği başlığı altında, özel eğitim alır. hükmü yerini almıştır. İlgi (b) Kanun un 6. maddesinde; özel eğitim gerektiren bireyler için okul ve sınıfların açılmalarının zorunlu olduğu belirtilmektedir. Aynı Kanun; mülkî amirleri, ilköğretim müfettişlerini ve zabıta teşkilâtını zorunlu öğrenim çağındaki çocukların ilköğretim kurumlarına devamlarını sağlamakla yükümlü kılmış, veli yahut vasi veya aile başkanlarını ve okul idarelerini yardımla ve her türlü tedbiri almakla görevlendirmiştir. İlgi (c) Kanun un yürürlüğe girmesiyle, özel eğitim gerektiren bireylerin de zorunlu eğitimleri kesintisiz sekiz yıl olmuştur. İlgi (d) Kanun Hükmünde Kararname ile özel eğitim yeni bir yapıya kavuşturulmuştur. Daha önceden özel eğitim okulu ağırlıklı olan bu yapılanma çağdaş bir anlayış ile kaynaştırma eğitimi 210

211 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı esas alınarak düzenlenmiştir. Söz konusu kararnamenin 24. maddesi; resmî ve özel okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim okulları ile yaygın eğitim kurumlarının; kendi çevrelerindeki özel eğitim gerektiren bireylere özel eğitim hizmetleri sağlamakla yükümlü olduklarını hükme bağlamıştır. İlgi (e) Yönetmelik gereğince de zorunlu eğitimlerini kaynaştırma eğitimi kapsamında sürdürebilecek öğrenciler için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Söz konusu Yönetmelik in 16. maddesinin (c) bendinde; İldeki, kaynaştırma uygulamaları yapılacak okul, kaynak oda, hazırlık ve özel eğitim sınıfları gereksiniminin belirlenmesi ve açılması için gerekli önlemlerin Özel Eğitim Hizmetleri Kurulunca alınacağı belirtilmiştir. Engelli çocukların psikolojik yönden sağlıklı bir biçimde gelişmeleri için toplumun diğer bireylerinin sahip olduğu normal yaşam deneyimlerine sahip olmaları gerekir. Bu deneyimler de ancak bu çocukların akranları ile bir arada olmaları yoluyla kazanılır. Zorunlu eğitimin özel eğitim gerektiren bireyler için de ilgi (c) Kanun gereğince kesintisiz sekiz yıl olması ve ilgi (d) Kanun Hükmünde Kararname gereğince özel eğitimde kaynaştırma eğitiminin esas alınacağı göz önünde bulundurularak kaynaştırma eğitimi kapsamında olan öğrencilerin zorunlu eğitimlerini tamamlamalarını ve eğitim-öğretim haklarından en üst düzeyde yararlanmalarını sağlamak amacıyla aşağıdaki tedbirlerin alınması lüzumlu görülmektedir; 1) Akranları ile aynı sınıfta eğitime devam edebilecek öğrenciler için ilgi (e) Yönetmelik esaslarına göre, gerekli önlemler alınacaktır. 2) Durumları ayrı bir sınıfta eğitilmeyi gerektiren öğrenciler için özel eğitim sınıfları yaygınlaştırılacaktır. 3. İlgi (c) Yönetmelik in 24. maddesince ay arasındaki özel eğitim gerektiren çocukların okul öncesi eğitimlerinin zorunlu olduğu, kaynaştırma eğitimi uygulamaları temeline dayalı olarak destek eğitim plânları çerçevesinde sürdürülecektir. Özel eğitim gerektiren öğrencilerin okul öncesi eğitimlerinin sağlanması için özel eğitim ilköğretim okullarında ve eğitim uygulama okullarında gerekli tedbirler alınarak kaynaştırma uygulamaları için ilgili okullarla iş birliği yapılacaktır. 4. İlköğretimlerini tamamlayan işitme ve ortopedik engelli öğrencilerden; işitme engelliler meslek liseleri ile ortopedik engelliler meslek liselerinde parasız yatılı olarak öğrenim görmek isteyen öğrenciler Bakanlıkça, bu okullarda gündüzlü olarak öğrenim görmek isteyen öğrenciler okul müdürlüklerince, diğer meslek liselerinde öğrenim görmek isteyen engelli öğrenciler ise Meslekî ve Teknik Öğretim Yönetmeliği nin 41. maddesine göre il/ilçe öğrenci yerleştirme komisyonunca yerleştirilir. Ayrıca, liselerde kaynaştırma yoluyla eğitimlerini sürdürebileceği öğretmenler kurulunca 211

212 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı belirlenen görme yetersizliği olan öğrencilerin parasız yatılı olarak yerleştirilme işlemleri de önceden olduğu gibi Bakanlığımızca yapılacaktır. 5. İlgi (e) Yönetmelik in 67. maddesinde kaynaştırmanın kapsamı, 68. maddesinde Kaynaştırma Yoluyla Eğitim Uygulama İlkeleri, 69. maddesinde Kaynaştırma Yoluyla Eğitim Uygulama Ölçütleri, 70. maddesinde Tam Zamanlı Kaynaştırma Uygulamaları, 71. maddesinde Yarı Zamanlı Kaynaştırma Uygulamaları, 72. maddesinde Kaynaştırma Uygulamalarında Görev ve Sorumluluklar, 73. maddesinde Değerlendirme konuları yer almıştır. Uygulamalarda ilgili maddelere dikkat edilecektir. Kaynaştırma eğitiminden yararlanan öğrencilerin değerlendirilmesi hususunda Yönetmelik in 73. maddesi gereğince; a- Kaynaştırma uygulamalarında eğitimlerini sürdüren öğrenciler devam ettikleri okulun sınıf geçme ve sınav yönetmeliğine göre değerlendirilir. Ancak bireysel ve gelişim özellikleri dikkate alınarak sınavlarda gerekli önlemler alınır ve düzenlemeler yapılır. Değerlendirmede, öncelikle bireyselleştirilmiş eğitim programlarındaki hedeflerin gerçekleştirilmesi sağlanacaktır. b- Zihinsel öğrenme yetersizliği olan öğrencilerden yaşı ve fiziksel gelişimi uygun olanlar, sınıf öğretmeninin önerisi ve ailenin onayı ile birinci sınıfa iki yıl devam edebilirler. Ancak, ilköğretimin diğer sınıflarında sınıf tekrarı yaptırılmayacaktır. c) Görme yetersizliği olan öğrencilere; yazılı yoklamalarda yeteri kadar zaman verilecektir. Braillekabartma yazı olarak verilen cevaplar sınavdan hemen sonra öğretmenin öğrenciye okutulmasıyla değerlendirilecektir. Yazılı yoklamalarda daktilo, bilgisayar gibi cihazlardan yararlanılabilir. Bu öğrenciler, çizimli ve şekilli sorulardan muaf tutulacaklardır. d- İşitme yetersizliği olan öğrenciler; ilköğretim ve orta öğretimde, istekleri doğrultusunda müzik ve yabancı dil dersleri programlarının bazı konularından veya tamamından muaf tutulacaklardır. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin başarıları yazılı sınavlar, ödevler ve projelerle değerlendirilecektir. e- Ortopedik yetersizliği olan öğrencilerin yazmada güçlük çektiği belirlenenler sözlü olarak değerlendirileceklerdir. Sinir sisteminin zedelenmesi ile ortaya çıkan yetersizliği olanlar ise çoktan seçmeli testler ile değerlendirileceklerdir. 212

213 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı f- Dil ve konuşma güçlüğü olan öğrencilerin değerlendirilmesinde yazılı sınavlar, ödevler ve projeler dikkate alınacaktır. g- Özel öğrenme güçlüğü olan öğrenciler; güçlükten etkilenme durumlarına göre yazılı sınav veya sözlü değerlendirmelerin birinden istekleri doğrultusunda muaf tutulacaklardır. h- Hiperaktivite ve dikkat yetersizliği olan öğrenciler, bu özellikleri göz önüne alınarak kısa cevaplı ve az sorulu yazılı sınavlar, ödevler ve projelerle değerlendirileceklerdir. I- Duygusal uyum güçlüğü olan (otistik ve diğerleri) öğrencilerin değerlendirilmeleri öğrencilerin psikolojik yönden hazır oldukları zamanda yapılacaktır. i- Kaynaştırma uygulamalarına devam eden öğrenciler, alınan her türlü özel eğitim önlemine rağmen, her tür ve kademede bir dersin öğretim programında başarısız ise genel derslerindeki ortalamaya bakılarak genel başarı ortalamasının altında bir not ile değerlendirilemezler. 6. Kaynaştırma eğitiminin niteliğini arttırmak amacıyla; a) Uygulanan kaynaştırma programları, engelli öğrencinin özellik ve ihtiyaçlarına uygun ortam (fiziksel ve eğitsel) düzenlenerek yapılacaktır. b) Sosyal ve kültürel faaliyetler düzenlenerek bu faaliyetlere engelli ve normal öğrencilerin bir arada katılımları sağlanacaktır. 7. İlgi (f) Yönetmelik in 2. maddesinin (b) bendinde yer alan, gezerek özel eğitim görevi verilen öğretmen kadrolarının değerlendirilmesi ve kaynak oda oluşturulması hususlarında gerekli önlemler alınacaktır. 8. Engelli bireylere yönelik olumlu tutum ve davranışların geliştirilmesi ve eğitsel ortamın hazırlanması amacıyla; okulda görev yapan yöneticilere, öğretmenlere, öğrencilere ve ailelerine, engelli öğrencilerin ailelerine, kurumdaki diğer personele yönelik, kaynaştırma eğitimi konusunda bilgi ve beceri kazandırmak amacıyla mahallinde kurs/seminer vb. çalışmalar yapılacaktır. Bu güne kadar başarıyla uygulanan ve önemli ilerlemeler sağlanan özel eğitim alanındaki çalışmaların öngörülen hedeflere ulaştırılması için; bu genelgenin bütün okul öncesi, ilk ve orta öğretim kurumlarının yönetici ve öğretmenlerine duyurularak, kısa, orta ve uzun vadeli plânlar geliştirilerek gereğinin yapılmasını önemle rica ederim. Millî Eğitim Bakanı 213

214 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı DİĞER RESMİ YAZILAR 214

215 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T. C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIÖI Özel Eğitim Rehberlik Ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI B.08.0.ÖRG / *2298 ANKARA KONU: Özel Eğitim Okul ve Kurumları İLGİ: Bakanlık Makamından alınan gün ve Özel eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü B.08.OÖRG.O.20,Ü /2292 sayılı Onay. Genel Müdürlü9ümüze bağlı eğitilebilir ve öğretilebilir zihinsel öğrenme yetersizliği olan öğrencilere yönelik eğitim-öğretim veren okulların ad ve statülerinde yeniden düzenleme yapılmış olup, buna dair ilgi Onay sureti ile okulların eski ve yeni adlarının belirtildiği listeler ekte gönderilmiştir. Bilgilerinize rica ederim. Bakan a. Genel Müdür 215

216 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B.08.0.ÖRG / KONU: Özel Eğitim Okul ve Kurumları * 2292 ANKARA BAKANLIK MAKAMINA İLGİ: a) gün ve 4306 sayılı Kanun. b) Bakanlık Makamından alınan gün ve Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü B.08.0.ÖRG /2744 sayılı Onay. 18 Ağustos 1997 gün ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 4306 sayılı Kanun, Genel Müdürlüğümüze bağlı özel eğitim okul ve kurumlarının ad ve statülerinde de yeniden düzenlenmeyi gerektirmiş; bu doğrultuda görme, işitme, ortopedik engel grupları ve hastane okullarında ilgi (b) Makam Onayı ile gerekli düzenlemeye gidilmişti. Zihinsel öğrenme yetersizliği olanlara yönelik çalışmalar devam ettiği için, bu alandaki okul ve kurumlarda uyarlama yapılamamıştı. Ancak, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin Talim ve Terbiye Kurulunda görüşülerek kabul edilmesiyle, zihinsel öğrenme yetersizliği olanlara yönelik okullarda da 4306 sayılı Kanun ve buna bağlı olarak hazırlanan mevzuat doğrultusunda yeniden düzenleme ve adlandırma gereği doğmuştur. Buna göre: 1-İlgi (b) Onayın 3.maddesinde yer aldığı üzere, zihinsel öğrenme yetersizliği olanların okul ve kurumlarının adlarındaki Anaokulu ifadelerinin kaldırılarak, anaokulunda öğrencisi bulunanların, okul bünyesinde Anasınıfı şeklinde eğitim- öğretimini sürdürmesi; anaokulu fiilen açılmamış olup ta, ihtiyaç duyulması halinde yine Anasınıfı şeklinde açılmaları, 2-Eğitilebilir öğrenme yetersizliği olanlarda ilkokul olarak açılmış bulunan Karabük Yaşama Sevinci İlkokulu ile Bursa Mitat Enç İlkokulunun ilköğretim okuluna dönüştürülerek; Yaşama Sevinci İlköğretim Okulu ve Mesleki Eğitim Merkezi ve Mitat Enç İlköğretim Okulu ve Mesleki Eğitim Merkezi şeklinde yapılandırılıp, adlandırılmaları, 3-Eğitilebilir öğrenme yetersizliği olanlara yönelik eğitim-öğretim veren Meslek Okulları nın, yine aynı grupta ilköğrenimlerini tamamlamış olanlara, bir yılı hazırlık 4 yıl süreli eğitim-öğretim verecek şekilde Mesleki Eğitim Merkezi adıyla yeniden yapılandırılmaları, 4-Bağımsız 2 mesleki eğitim merkezi ile eğitim ve uygulama okullarının bünyelerinde bulunan Mesleki Eğitim Merkezleri nin adlarının İş Eğitim Merkezi olarak değiştirilmesi ve Eğitim- Uygulama Okulları programlarını tamamlayanlarla, zorunlu eğitim çağı dışında kalmış öğrenme yetersizliği olanlara yaygın eğitim hizmeti verecek şekilde yapılandırılmaları, 216

217 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 5-Yukarıdaki açıklamalar da göz önüne alınarak, öğrenme yetersizliği olanlara yönelik faaliyet gösteren özel eğitim okul ve kurumlarının, ilgi (a) Kanun ve buna bağlı olarak hazırlanan mevzuat gereği yeni durum ve adlarının ekli listedeki gibi değiştirilmesi, yapılacak tüm işlemlerinin buna göre düzenlenmesi hususlarını, Makamlarınızca uygun görüldüğü takdirde Olurlarınıza arz ederim. Genel Müdür EKLER EK: Liste (5 sayfa) OLUR Milli Eğitim Bakanı 217

218 EĞİTİLEBİLİR ZİHINSEL ÖĞRENME YETERSİZLİĞİ OLANLARA YÖNELİK OKULLAR S.N. OKULUN ŞİMDİKİ ADI ILI 4306 SAYILI KANUN GEREĞİ TEKLİF EDİLEN YENİ ADI 1 ULUDAĞ İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ BURSA-NİLÜFER ULUDAĞ MESLEK OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 2 NİYAZİ EKER BİÇER MESLEK OKULU ADANA-SEYHAN NİYAZİ EKER BİÇER MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 3 HASAN TAHSİN MESLEK OKULU İZMİR-BORNOVA HASAN TAHSİN MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 4 HACI MUSTAFA POSTA AĞASI MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ KAYSER HACI MUSTAFA POSTA AĞASI MESLEK OKULU 5 BAŞKENT MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ ANK KEÇİÖREN BAŞKENT MESLEK OKULU 6 KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN İÖO VE MESLEKİ EĞT MRK YOZGAT KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN MESLEK OKULU 7 SABRİ TAŞKIN MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ İSTANBUL-KARTAL SABRİ TAŞKIN MESLEK OKULU 8 AHMET KUTSİ TECER MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ SİVAS AHMET KUTSİ TECER MESLEK OKULU 9 YUNUS EMRE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ BALIKESİR YUNUS EMRE MESLEK OKULU 10 SEVGİ BAĞI MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ KARABÜ K SEVGİ BAĞI MESLEK OKULU 11 KARADENİZ MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ TRABZON KARADENİZ MESLEK OKULU 12 AKDENİZ MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ ANTALYA AKDENİZ MESLEK OKULU 13 KAZIM BEYAZ MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ İST BAHÇELİEVLER KAZIM BEYAZ MESLEK OKULU 14 ÇİNİ KENT MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ KÜTAHYA ÇİNİ KENT MESLEK OKULU 15 SAADET İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ İSTANBUL-ŞİŞLİ SAADET ANAOKULU, İLKOKULU VE MESLEK OKULU 16 ANADOLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ ÇORUM ANADOLU MESLEK OKULU 17 ATATÜRK İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ AYDIN ATATÜRK ANAOKULU, İLKOKULU VE MESLEK OKULU 18 ADİL KARLIBEL İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ ORDU ADİL KARLI BEL MESLEK OKULU 19 TURGUT ÖZAL İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ MALATYA TURGUT ÖZAL MESLEK OKULU 20 ÇAMLIK İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ DENİZLİ ÇAMLIK MESLEK OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

219 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 21 VALİ GEDİK İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ İSTANBUL-TUZLA VALİ GEDİK MESLEK OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 22 HAZAR MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ ELAZIĞ HAZAR MESLEK OKULU 23 ZÜBEYDE HANIM İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ VAN ZÜBEYDE HANIM ANAOK.İLKOK.VE MESLEK OK. 24 AVUKAT LÜTFİ ERGÖKMEN İÖO VE MESLEKİ EĞİTİM MRK ESKİŞEHİR AV. LÜTFİ ERGÖKMEN ANAOK.ILKOK.MES.OK.VE MES EĞT MRK 25 ŞEHİT ALİ BORİNLİ İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİRN MERKEZİ SAKARYA ŞEHİT ALİ BORİNLİ ANAOK.İLKOK.VE MESLEK OKULU MİHRİMAH SULTAN MESLEK OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MRKZ. İSTANBUL-FATİH ERAM FATİH İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 28 OSMAN YILDIRIM MESLEK OKULU AMASYA OSMAN YILDIRIM MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 29 YALOVA MESLEK OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ YALOVA YALOVA İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 30 İLKADIM MESLEK OKULU SAMSUN ILKADIM MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 31 İSKENDERUN UMUT MESLEK OKULU İSKENDERUN İSKENDERUN MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 32 USKO MESLEK OKULU UŞAK USKO MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 33 ÇANKAYA MESLEK OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ İÇEL ÇANKAYA MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 34 FIRAT ANAOKULU, İLKOKULU VE MESLEK OKULU GAZİA NTEP FIRAT İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 35 ISPARTA MESLEK OKULU ISPARTA ISPARTA İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 36 KIRYARLAR MESLEK OKULU AYDIN-SÖKE KIRYARLAR MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 37 ŞEHİT ZAFER İPEK MESLEK OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MRK. BİLECİK-BOZÜYÜK ŞEHİT ZAFER İPEK İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MRKZ. 38 SÜMER MESLEK OKULU ERZİNCAN SÜMER MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 39 MEHMET AKİF ERSOY MESLEK OKULU TOKAT MEHMET AKİF ERSOY MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 40 UMUT MESLEK OKULU BARTIN UMUT LLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ 41 YAŞAMA SEVİNCİ ANAOKULU VE İLKOKULU KARABÜ K YAŞAMA SEVİNCİ İLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MRKZ. 42 MİTAT ENÇ ANAOKULU VE İLKOKULU BURSA-OSMANGAZİ MİTAT ENÇ LLKÖĞRETİM OKULU VE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

220 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı YETİŞKİN ZİHİNSEL ÖĞRENME YETERSİZLİĞİ OLANLARA YÖNELİK KURUMLAR OKULUN ŞİMDİKİ ADI ILI 4306 SAYILI KANUN GEREĞİ TEKLİF EDİLEN YENİ ADI KONAK MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ İZMİR KONAK KONAK İŞ EĞİTİM MERKEZİ KARABÜK MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ KARABÜK KARABÜK İŞ EĞİTİM MERKEZİ

221 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı ÖĞRETİLEBİLİR ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLANLARA YÖNELİK OKULLAR S.N. OKULUN ŞİMDİKİ ADI ILI 4306 SAYILI KANUN GEREĞİ TEKLİF EDİLEN YENİ ADI 1 İPEK A NAOK.EĞT.UYG.OK.MESLEKİ EĞT.MRKZ. BURSA NİLÜFER İPEK EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 2 SAFİYE NADİR ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ. İZMİR SAFİYE NADİR EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 3 ULUS ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ. ANKARA-ALTINDAĞ ULUS EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 4 RECEP BİRSİN ÖZEN ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ ERZURUM RECEP BİRSİN ÖZEN EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 5 IŞIK EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE MES.EĞT.MRKZ İSTANBUL-KARTAL IŞIK EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 6 MAREŞAL FEVZİ ÇAKMAK ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT. MERKEZİ İÇEL MAREŞAL FEVZİ ÇAKMAK EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 7 LKADIM ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ ORDU İLK ADIM EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 8 YUVAM ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ KARABÜK- SAFRANBOLU YUVAM EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 9 GÜZELYURT ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ DENİZLİ GÜZELYURT EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 10 KÖRFEZ ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ İZMİR-KARŞIYAKA KÖRFEZ EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 11 BAŞAK ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ DİYARBAKIR BAŞAK EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 12 NEFUS NAKİPOĞİU ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ İSTANBUL-BAKIRKÖY NEFUS NAKİPOĞLU EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 13 AHMET ŞEFİKA KİLİMCİ ANAOK.EĞT.UYG.OK MES.EĞT.MRKZ İZMİR KONAK AHMET-ŞEFİKA KİLİMCİ EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 14 İLKIŞIK ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ SAMSUN İLK IŞIK EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 15 ÇAĞDAŞ ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ ANKARA ÇAĞDAŞ EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 16 KOCATEPE ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ AFYON KOCATEPE EĞİTİM UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 17 SEVGİ ANAOK.EĞT.UYG MES.EĞT.MRKZ KONYA -EREĞLİ SEVGİ EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ

222 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 18 SARUHAN ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ NIGDE SARUHAN EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 19 HAYRİYE KEMAL KUSUN ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT. MERKEZİ 20 YAVUZ SULTAN SELİM ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ KUTAHYA İSTANBUL-KADIKÖY HAYRİYE-KEMAL KUSUN EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE EĞİTİM MERKEZİ YAVUZ SULTAN SELİM EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 21 ERAM FATİH ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ İSTANBUL-FATİH ERAM FATİH EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 22 KAÇKAR ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ RİZE ZEHRA USTA EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 23 MEHMET IŞITAN ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ KIRIKKALE MEHMET IŞITAN EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE Ş EĞİTİMMERKEZİ 24 İL ÖZEL İDARE EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ BALIKESİR İL ÖZEL İDARE EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİMMERKEZİ 25 ERCİYES ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ KAYSERİ-MELİKGAZİ ERCİYES EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE IŞ EĞİTİM MERKEZİ 26 SİNCAN ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EGT.MRKZ ANKARA-SİNCAN SİNCAN EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 27 ALİ KUŞÇU ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ MALATYA ALİ KUŞÇU EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE IŞ EĞİTİM MERKEZİ 28 MERKEZ ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ KONYA-SELÇUKLU MERKEZ EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 29 SANCAKTEPE ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ İSTANBU-ESERLER SANCAKTEPE EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE LŞ EĞİTİMMERKEZİ 30 MEVLANAKAPI ANAOK.EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ İSTANBUL-FATİH MEVLANAKAPI EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİMMERKEZİ 31 SİRKELİ EĞİTİM-UYGULAMA OK.VE MES.EĞT.MRKZ. ANKARA-ÇUBUK SİRKELİ EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 32 BÜĞDÜZ EĞİTİM-UYGULAMA O.VE MES.EĞT.MRKZ. ANKARA-AKYURT BÜĞDÜZ EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 33 YAĞLIPINAR EĞTİM-UYGULAMA OK.VE MES.EĞT.MRKZ. ANKARA-GÖLBAŞI YAĞLIPINAR EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VEİŞ EĞİTİM MERKEZİ 34 KUMPINAR EĞİTİM-UYGULAMA OK.VE MES.EĞT.MRKZ. ANKARA-KAZAN KUMPINAR EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 35 KIZILCAÖREN EĞTİM-UYGULAMA OK.VE MES.EĞT.MRKZ. ANKARA- KIZILCAHAMAM KIZILCAÖREN EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE IŞ EĞİTİMMERKEZİ 36 YAŞAMA SEVİNCİ EĞİTİM VE UYGULAMA OKULU KOCAELİ-GÖLCÜK YAŞAMA SEVİNCİ EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİMMERKEZİ

223 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 37 TOKAT EĞİTİM VE UYGULAMA OKULU TOKAT TOKAT EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE LŞ EĞİTİM MERKEZİ 38 MEHMET AKİF ERSOY EĞİTİM VE UYGULAMA OKULU UŞAK MEHMET AKİF ERSOY EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞEĞİTİM MERKEZİ 39 EMİNE-MEHMET BAYSAL EĞT.UYG.OK. VE MES.EĞT.MERKEZİ BOLU 40 MEDİHA TURHAN TANSEL EĞİTİM VE UYGULAMA OKULU İSTANBUL-KADIKÖY EMİNE-MEHMET BAYSAL EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE IŞEĞİTİM MERKEZİ MEDİHA-TURHAN TANSEL EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞEĞİTİM MERKEZİ 41 ERDOĞDU ANAOK.EĞİTİM-UYGULAMA OK.VE MES.EĞT.MRKZ. TRABZON ERDOĞDU EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 42 ULUÖNDER EĞİTİM-UYGULAMA OK.VE MES.EĞT.MRKZ. ESKİŞEHİR ULUÖNDER EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 43 HACI BESTAMİ AKSU EĞİTİM-UYGULAMA OK.VE MES.EĞT. MERKEZİ OSMANİYE HACI BESTAMİ AKSU EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞEĞİTİM MERKEZİ 44 ŞANLIURFA EĞİTİM VE UYGULAMA OKULU ŞANLIURFA ŞANLIURFA EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 45 NASRETTİN HOCA EĞİTİM-UYGULAMA OK.VE MES.EĞT.MRKZ. KONYA-AKŞEHİR NASRETTİN HOCA EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİMMERKEZİ 46 YAŞAR DOĞU ANAOK. EĞİTİM-UYGULAMA OK.VE MES.EĞT. MERKEZİ. İSTANBUL-KAĞITHANE YAŞAR DOĞU EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİMMERKEZİ 47 NARLIKIŞLA EĞİTİM-UYGULAMA OK.VE MES.EĞT.MRKZ. OSMANİYE-KADİRLİ NARLIKIŞLA EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİ 48 MUĞLA EĞİTİM VE UYGULAMA OKULU MUĞLA MUĞLA EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 49 KAHRAMANMARAŞ EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ. KAHRAMANMARAŞ KAHRAMANMARAŞ EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 50 ISPARTA EĞLUYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ. ISPARTA ISPARTA EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 51 ŞÖHRET KURŞUNOĞLU EĞT.-UYG.OK.VE MES.EĞT.MRKZ. İSTA NBUL-KADIKÖY 52 BATIKENT EĞİTİM UYGULAMA OK.VE MES.EĞT.MRK. ANKARA- YENİMAHALLE ŞÖHRET KURŞUNOĞLU EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ BATIKENT EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 53 KUZEY KENT EĞİTİM-UYG.OK. KASTAMONU KUZEYKENT EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 54 POLATLI EĞT.UYG.OK.VE MES.EĞT.MRK. ANKARA-POLATLI POLATLI EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 55 SALİHLİ EĞİTİM VE UYGULAMA OKULU VE MES.EĞT.MERKEZİ MANİSA-SALİHLİ SALİHLİ EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VEİŞ EĞİTİM MERKEZİ

224 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı YIL EĞİTİM UYGULAMA OKULU VE MES.EĞT.MERK. KARS 75.YIL EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 57 MEHMET-KAMURAN TEKİN EĞİTİM-UYGULAMA OKULU ADANA-SEYHAN MEHMET-KAMURAN TEKİN EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 58 ERYAMAN EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE MES.EĞT.MERKEZİ ANKARA-ERYAMAN ERYAMAN EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 59 GEBZE EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE MES.EĞT.MERKEZİ KOCA ELİ-GEBZE GEBZE EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ 60 GÖZTEPE EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE MES.EĞT.MERKEZİ ISTANBUL- GAZİ OSMAN PAŞA GÖZTEPE EĞİTİM-UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ

225 T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI: B.08.0.ÖRG / / 3021 ANKARA KONU: Eğitilebilir Çocuklar İlköğretim Okulu Çizelgesi...VALİLİĞİNE...(Milli Eğitim Müdürlüğü) İLGİ: a) 4306 sayılı Kanun. b) 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. c) Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün tarih ve 2237 sayılı Genelgesi sayılı Kanunla birlikte c eğitim gerektiren bireylerin zorunlu eğitimlerini tamamlamak üzere yapılan düzenlemeler çerçevesinde hazırlanan haftalık ders dağıtım çizelgeleri ilgi (c ) Genelge ile tüm Valiliklere duyurulmuştu. Ancak, söz konusu Genelge nin ekinde yer alan (EK 1) Eğitilebilir Çocuklar İlköğretim Okulu Haftalık Ders Çizelgesi iptal edilmiş olup yerine, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nın tarih ve 156 sayılı Kararı ile kabul edilen ve Aralık 1997 ve 2483 sayılı Tebliğler Dergisi nde yayımlanan Eğitilebilir Çocuklar İlköğretim Okulu Haftalık Ders Çizelgesi nin kullanılmasına devam edilecektir. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. Bakan a. Genel Müdür

226 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI: B.08.0.ÖRG KONU: Otistik Çocuklar Eğitim Projesi *4 0 9 ANKARA VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) İLGİ: a) 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu. b) 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu. c) 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun. d) 4306 sayılı Kanun. e) 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. f) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nın gün ve 45 sayılı Kararı. g) Bakanlık Makamının gün ve 4040 sayılı Onayı. h) Bakanlık Makamının gün ve 4041 sayılı Onayı yaş grubundaki otistik çocukların okulöncesi ve sekiz yıllık zorunlu ilköğretim hakkından yararlanabilmeleri amacıyla, ilgi (a.b.c.d) Kanunlar, ilgi (e) Kanun Hükmünde Kararname, ilgi (f) Karara dayanılarak hazırlanan Otistik Çocuklar Eğitim Projesi, ilgi (g) Makam Onayı ile uygulamaya konulmuştur. ilgi (h) Makam Onay ı ile yürürlüğe giren Otistik Çocuklar Eğitim Projesi Uygulama Yönergesi ise projenin uygulanmasına yönelik ilkeleri ve esasları kapsamaktadır. Bu cümleden olmak üzere il inizde: a) Rehberlik Araştırma Merkezi/Merkezleri yaptıkları bireysel incelemelerle ve Üniversite Tıp Fakültelerince (bünyelerinde çocuk psikiyatrisi bölümü olan) otistik tanısı konulmuş çocukların tespit edilmesi, b) Ekteki yönergedeki esaslara göre Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi olarak hizmet verebilecek eğitim ortamının oluşturulması, c) Önceden uygulamaya konulmuş projeler ve bu proje kapsamında geçici olarak yapılan görevlendirmelerin iptal edilmesi, d) Personel görevlendirilmesine ilişkin hükümlere göre yapılan başvurulara ilişkin evrakın kabul edilerek, Genel Müdürlüğümüze gönderilmesi,

227 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı gerekmektedir. Otistik tanısı konulan çocukların eğitim ve öğretim hizmetlerinden yararlanabilmeleri için. ekte gönderilen Proje ve Yönergenin titizlikle incelenmesi ve buna göre gerekli tekliflerin Genel Müdürlüğümüze gönderilmesi hususlarında, bilgilerinizi ve gereğini önemle rica ederim. Bakan a. Genel Müdür

228 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B.08.0.ÖRG (01)/ ANKARA KONU : Özel Eğitim Uygulamaları. VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) İLGİ : a) tarih ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayınlanan 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. b) tarih ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayınlanan MEB. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. c) M.E.B. Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün tarih ve B.08.0.ÖRG (00)/2311 (2000/72) sayılı Genelgesi. d) MEB. Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün tarih ve B.08.0.ÖRG /738 (2001/20) sayılı Genelgesi. Her şeyin hızla değiştiği günümüzde eğitilmiş insan kaynaklarının yetiştirilmesi; eğitim sistemlerinin iyileştirilmesini, yenileştirilmesini ve dünya gerçeklerine uyarlanmasını gerektirmektedir. Özel eğitim hizmetlerinin iyileştirilmesi de eğitim sistemi içinde özel eğitime önem verilmesini gerekli kılmaktadır. Her çocuk gibi, engelli çocuğun da sahip olduğu yaratıcı potansiyelini ortaya çıkarma, geliştirme ve kullanma hakkı vardır. Bu da ancak eğitimle mümkündür. Özel eğitim gerektiren bireylerin, Türk Milli Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda genel ve mesleki eğitim görme haklarını kullanabilmelerini sağlamak temel amacımızdır. Ancak Bakanlığımıza; yöneltme ve yerleştirme raporlarını almada güçlüklerle karşılaşıldığı, maddi imansızlıklar nedeniyle bazı ailelerin merkezlere gidemedikleri, eğitsel tanılama ve izleme için çok ileri tarihlere randevu verildiği ve bu arada kayıt dönemi geçtiğinde sıkıntıların yaşandığı yönünde başvurular intikal etmektedir. Bu nedenle, engeli bulunan çocuklarımızın tamamını eğitim ortamına kazandırabilmek için ilgi (a) Kanun Hükmünde Kararname, ilgi (b) Yönetmelik ile ilgi (c) ve (d) Genelgeler doğrultusunda; 1. Engelli bireylerin kayıt için başvurduğu ilk eğitim kurumu (ilköğretim okulları ve/veya özel eğitim kurumları) İlköğretim Kurumları Yönetmeliği nin 16. maddesi ile ilgi (b) Yönetmeliğin 8. maddesine

229 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı göre öğrencinin kaydını yaparak eğitimi için gerekli önlemleri alacak, tüm önlemlere rağmen okulun programından yeterince faydalanamayan öğrenciler için rehberlik araştırma merkezlerinden yöneltme ve yerleştirme kararları alınması gerekmektedir 2. İlgi (b) Yönetmeliğin 12. ve 17. maddeleri ile oluşturulan Özel Eğitim Hizmetleri Kurulları, Eğitsel Tanılama, İzleme ve Değerlendirme Ekipleri ile 43. ve 44. maddelerinde belirtilen Rehberlik ve Araştırma Merkezleri ve tüm eğitim kurumları görev ve yetkilerini en üst düzeyde yerine getirerek işlemlerin mahallinde sonuçlandırılması yönünde gerekli tedbirleri alacaklardır. 3. Özel Eğitim Hizmetleri Kurulları tarafından kaynaştırma eğitimi yapılan ilköğretim okulları ile genel ve mesleki liselerdeki yönetici, öğretmen ve diğer personele Eylül 2001 tarihi sonuna kadar bilgilendirme toplantıları düzenlenerek özel eğitim ve kaynaştırma eğitimi hakkında bilgilendirilmeleri sağlanacaktır. Ayrıca çocuklarımızı sosyal hayata hazırlamak ve topluma kazandırabilmek için, okullarımızda öğrencilerin ilgi, istek ve kabiliyetleri doğrultusunda sosyal, kültürel ve sportif etkinlikler düzenlenerek, eğitim kurumlarımızın tanıtımları sağlanacaktır. Bilgilerinizi, yukarıda belirtilen hususların önemle takip edilmesi ve sonucundan Genel Müdürlüğümüze bilgi verilmesi hususunda gereğini rica ederim. Bakan a. Genel Müdür V

230 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B.08.OÖRG / Özel Eğitim Hizmetleri / 2774 ANKARA KONU: VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) İLGİ: a) tarih ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. b) tarihli ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. c) tarih ve sayılı Özel Eğitim Uygulamaları Genelgesi. d) tarih ve 2001/20 sayılı Özel Eğitim Hizmetlerinin İyileştirilmesi Genelgesi. e) tarih ve sayılı Mesleki Eğitim Merkezi Yönetmeliği. f) tarih ve 2001/58 sayılı Ulusal Eğitime Destek Kampanyası ve 8 Eylül Dünya Okuma- Yazma Günü Genelgesi. Genel Müdürlüğümüz, özel eğitim gerektiren bireylerin eğitiminde,ülkemizdeki mevcut durumu saptayarak, son yıllardaki gelişme ve uygulamalardan da yararlanmak yoluyla, bu bireylerin, ailelerinin ve eğitimcilerinin problemlerini gidermeye yönelik ülke genelinde kamu yatırım ve uygulamaları ile birlikte, özel kurum ve kuruluşların da yatırım ve uygulamalarına yol gösterici olabilecek kapsamlı ve çağdaş bir mevzuat hazırlamıştır. 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği nin yürürlüğe girmesiyle uygulamada tereddüde düşülen ve Bakanlığımızdan görüş istenilen hususlarda ilgi (c) ve ilgi (d) Genelgeleri ile açıklama yapılmıştır. Tüm bunlara rağmen özel eğitim mevzuatının uygulanmasında bazı hususlarda iller arasında farklı uygulamalara gidildiği ve tereddüt yaşandığı görülmektedir. Aynı zamanda Genel Müdürlüğümüzün görev ve yetki alanı dışındaki hususlarda yasal hükümlerle bağdaşmayan beklenti ve öneriler dikkat çekmektedir. Bu noktadan hareketle belirlenen hususlarda yeni bir açıklama yapılmasına gereksinim duyulmaktadır. ilgi (b) Yönetmeliğin 7.ve 8.maddesi ve ilgi (c) Genelgenin 12.maddesi gereği, zorunlu eğitim çağına gelen özel eğitim gerektiren veya tanısı konulmamış ve yerleştirme kararı

231 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı alınmamış her bireyin başvurdukları okul öncesi ve ilköğretim kurumlarına doğrudan kaydı yapılır. Kayıtta eğitsel tanılama ve yerleştirme kararı aranmaz. Özel eğitim okul öncesi ve özel eğitim ilköğretim kurumları da bu kapsam içerisinde yer almaktadır. Özel eğitim gerektiren öğrencilerin kaydettiği gelişmeler kurum tarafından izlenir ve ilgi (b) Yönetmeliğin 12. Maddesi gereğince kurulan özel eğitim hizmetleri kuruluna bildirilir. Özel eğitim hizmetleri kurulu; eğitsel tanılama, izleme ve değerlendirme ekibi tarafından düzenlenen özel eğitim önlemlerinin uygulamaya konulması için gerekli her türlü tedbiri alır. Özel eğitim gerektiren bireylerin toplumla bütünleşmelerini sağlamak için alınabilecek önlemler, değişik boyutlarda olabilmektedir. Eğitimde kaynaştırma uygulamaları ise, bunu gerçekleştirmede kolaylık sağlayanıdır. Özel eğitim gerektiren bireyler için toplumla ve yaşamla ilişkilerinde çıkış noktası oluşturabilecek malzemeleri taşıyan kaynaştırma uygulamaları ilgi (b) Yönetmeliğin Maddelerince düzenlenmiştir. Özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından alınması gereken tedbirler kadar okul ve kurum müdürlüklerinin işbirliği çerçevesinde kurumda gerekli düzenlemeleri ve planlamaları yapmaları esastır. Böylece kaynaştırma uygulamaları daha sağlıklı ve verimli bir şekilde uygulanabilecek ve yaygınlaştırılabilecektir. İlgi (e) Yönetmelik çerçevesinde mevcut eğitim sistemi içerisinde endüstriyel ve teknik alanlarda meslek eğitim yoluyla zorunlu eğitim sonrasında gençlere meslek kazandırmak, meslek? bilgi ve becerilerini geliştirmek, yeni teknolojilere uyumlarını artırmak ve mesleklerinde ilerlemelerini sağlamak amacıyla, Bakanlığımıza bağlı meslek eğitim merkezleri açılır. Özel eğitim gerektiren bireyler için açılan mesleki eğitim merkezleri de diğer mesleki eğitim merkezleri ile aynı tür ve kademede yer almakla birlikte özel eğitim alanında ortaya çıkan farklı uygulama yönleri ilgi (b) Yönetmeliğin 39.maddesi doğrultusunda yapılır. İlgi (f) Genelge ile ülke çapında Ulusal Eğitime Destek Kampanyası başlatılacaktır. Özel eğitim gerektiren her bireyin de bu kampanyadan gerekli her türlü özel eğitim önlemi alınarak en üst düzeyde yararlanmaları sağlanmalıdır. Özel eğitim alanında yapılan yasal düzenlemelerin uygulamaya etkin bir şekilde geçirilmesi ve farklı uygulamalara gidilmemesi; tüm yasal düzenlemelerin yeniden incelenerek değerlendirilmesini, kurumların görev ve yetki alanları çerçevesinde ilgili diğer mevzuatla bir bütünlük içerisinde algılanmasını gerekli kılmaktadır eğitim-öğretim yılında da ekip çalışmasının önemini vurguladığımız özel eğitimde toplam kalite yönetimi anlayışına uygun paylaşımcı ve üretken çalışmalarımızın devamını diliyorum. Bu yazımızın tüm okul öncesi ve ilköğretim okul ve kurumlarınıza ivedilikle ulaştırılması ve uygulanmasında gerekli özenin gösterilmesi hususlarında bilgilerinizi ve gereğini önemle arz/rica ederim. Bakan Adına Gen. Md.V

232 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B.08.0.ÖRG / KONU: Özel Eğitim Gerektiren Bireylerin Mesleki Eğitimleri ANKARA..VALİLİĞİNE.(Milli Eğitim Müdürlüğü) İLGİ: a) T.C.Anayasası (42. Madde) b) 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu (8.Madde) c) 3797 Sayılı Milli Eğitim Bakanlığı nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun (23. Madde) d) 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu (39. Madde) e) 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında K.H.K.(11, Madde) f) Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (58.Madde) g) Milli Eğitim Bakanlığı nın 1 Ekim 1993 tarih, Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel h) Müdürlüğü 311.Kurslar Şb.Md.326/6933 sayılı Genelgesi. (1993/69 sayılı Genelge) i) Milli Eğitim Bakanlığının 11 Eylül 2001 tarih, Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü B.08.0.ÇYG /3995 sayılı yazısı. Ülkemizde özel eğitimde kısa zamanda çok önemli adımlar atılmıştır. Ancak engellilerimizin mutlu ve üretken olmalarını sağlayacak tüm kapıları açmak için bizi bekleyen bir çok görevin var olduğu da bilinen bir gerçeğimizdir. Anayasamızın 42.maddesi; Devletin, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma faydalı kılacak tedbirleri alacağını; 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu; özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukları yetiştirmek için özel tedbirler alınacağını; 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı nın Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunda: Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün görevlerinin, a) Özel eğitim sınıfları, özel eğitim okulları, rehberlik ve araştırma merkezleri, iş okulları ve iş eğitim merkezleri ile aynı seviye ve türdeki benzeri okul ve kurumların eğitim-öğretim ve yönetimle ilgili bulunan görev ve hizmetlerini yürütmek olduğunu,

233 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu; özel eğitime muhtaç kişileri iş hayatında geçerliliği olan görevlere hazırlayıcı özel meslek kurslarının düzenleneceğini, kursların düzenlenmesinde ve uygulanmasında bu kişilerin ilgi, ihtiyaç ve yeteneklerinin dikkate alınacağını; sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11.maddesi: Özel eğitimin temel ilkeleri doğrultusunda farklı konu ve süreçlerde, özel eğitim gerektiren bireyler için temel yaşam becerilerini geliştirmek, öğrenme ihtiyaçlarını karşılamak, işe ve mesleğe hazırlamak gayesiyle yaygın eğitim programlarının düzenleneceğini, özel eğitim gerektiren bireylerin aileleri ve yakın çevrelerinin bireyin gelişim sürecinde aktif rol almalarına ve onlarla birlikte yaşama becerilerini geliştirmelerine yönelik yaygın eğitim programlarına öncelik verileceğini, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin 58.maddesi; ustalık yeterliliğini kazanmış öğrencilerin iş yerlerinde ve kurumlarındaki eğitiminden sorumlu meslek tekniklerini bilen ve uygulayan kişiler olan usta öğreticilerin; iş, meslek ve beceri eğitiminde atölye, sınıf, branş ve grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen sınıf öğretmenleri ile birlikte çalışabileceklerini, Bakanlığımızca, 1 Ekim 1993 yılında hazırlanan 1993/ 69 sayılı Genelgede; taşra teşkilatları olan Halk Eğitim Merkezleri bünyesinde her yaş ve eğitim düzeyindeki kişilere; onların ilgi, istek, yetenek ve ihtiyaçları doğrultusunda, mesleki ve sosyal-kültürel eğitim kurslarının düzenleneceği ve bu kurslardan kaynaştırma yoluyla engelli vatandaşlarımızın da yararlanacağını, belirtmektedir. Anayasamızın öngördüğü hükümler doğrultusunda çıkarılan yasa, yönetmelik ve genelge hükümleri de engelli bireyleri bazı yönleri ile ayrıcalıklı bireyler olarak görmek değil, bu bireylerin var olan bedensel, zihinsel, sosyal becerilerini geliştirmek ve onları üretken bireyler olarak toplum ve ekonomiye kazandırmak, istihdamlarını kolaylaştırmak, bilgi ve becerileri sağlamak, sosyal aktivitelere katılımlarını teşvik etmek, eğitimcilere düşen önemli bir görevdir. - Bu sebeple, İlinizde bulunan özel eğitim gerektiren kişilerin tümünün eğitimin her kademesinde eğitim imkanlarından yararlandırılması ve bu kişilerin engel türü ve özellikleri dikkate alınarak mesleki eğitim kazandırılması için; illerde gerekli işbirliği ve koordinasyonun sağlanması gerekmektedir. Bu itibarla; Bakanlığımıza bağlı özel eğitim okul ve kurumlarında engel gruplarına göre eğitimöğretim ve ileriye dönük meslek kazandırılması ile ilgili programlar uygulanmaktadır. Özellikle zihin engellilere özel eğitim hizmeti veren, mesleki eğitim ve iş eğitim merkezlerinde zorunlu eğitim çağı dışında kalmış engelli vatandaşlarımıza yaygın eğitim hizmeti verilmektedir. Ancak bu kurumlarda hizmetlerin güçlüğü ve özelliği sebebiyle ihtiyaç duyulan özellikle mesleki eğitim veren personelin sağlanması her zaman mümkün olamamaktadır

234 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Özel eğitim okul ve kurumlarında; sınıf öğretmeninin yanında, birde mesleki eğitim verecek usta öğretici ve/veya meslek dersleri öğretmenine gereksinim duyulmaktadır. Bakanlığımız Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü nün ilgi (h) de kayıtlı yazısı da dikkate alınarak; ilinizde özel eğitim gerektiren kişilere yönelik eğitim öğretim hizmeti veren özel eğitim okul ve kurumlarına sınıf öğretmeninden başka imkanlar dahilinde ikinci bir öğretmen olarak usta öğretici görevlendirilmesi hususunda, bilgilerinizi ve gereğini önemle rica ederim... BAKAN A. GENEL MÜDÜR V

235 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI: B.08.0.ÖRG / KONU: Otistik Çocukların Eğitimi / 517 ANKARA.VALİLİĞİ NE (Milli Eğitim Müdürlüğü) İLGİ: a) Bakanlık Makamının tarih ve Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü B.08.0.ORG /4040 sayılı Onayı ile yürürlüğe konulan Otistik Çocuklar Eğitim Projesi b) Bakanlık Makamının tarih ve Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel müdürlüğü B.08 0.ORG sayılı Onayı ile yürürlüğe konulan Otistik Çocuklar Eğitim Projesi Uygulama Yönergesi c) 18 Ocak 2000 tarihli mükerrer Sarılı Resmi Gazete de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği Otistik çocukların bireysel özellikleri mevcut eğitim-öğretim ortamlarından yararlanmalarına engel teşkil etmektedir. Bu nedenle Otistik çocukların bireysel özelliklerine uygun eğitim-öğretimi ortamlarının oluşturulması gerekmektedir. Otistik çocukların bireysel farklılıklarına ve performanslarına uygun eğitim görmelerini sağlamak amacıyla Internet PROJELER/ PROJELER ocep adresinde yer alan ilgi (a) Proje ve ilgi (b) Yönerge ile ilgi (c) yönetmeliğin 40. maddeleri uyarınca; Otistik Çocuklar Eğitim Merkezleri açılır. ilgi: (a) Proje ve ilgi (b) Yönerge gereği bir yerleşim merkezinde 3 15 yaş grubu içerisinde en az çocuk varsa Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi açılır ifadesi yer almaktadır. İlinizden daha önceden gönderilmiş olan sayısal verilere göre. Otistik bozukluğa sahip bireylerin sayısının üçten fazla olduğu belirlenmiştir. Projede hedeflenen amaçlara ulaşılabilmesi için, ilinizde Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi açılması gerekmektedir. Bu nedenle bu çocukların özelliklerine ve sayısına uygun bir eğitim-öğretim ortamının belirlenmesi aynı zamanda da kurumun yapısının krokisi ile birlikte Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi açma teklifinin Bakanlığımıza ivedilikle yapılması hususunda: Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. Bakan a. Genel Müdür V

236 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI: B.08.0.ÖRG I / 0565 ANKARA KONU: Okula Devam Etmeyen Zorunlu Öğrenim Çağındaki Engelli Çocuklar.VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) İLGİ: a)222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu. b) 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. c) MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. d) MEB Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünün tarih ve B.08.0.ÖRG /738 (2001/20) sayılı Genelgesi. e) MEB Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün (2001/64) sayılı Genelgesi. f) MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü nün tarih ve B.08.0.İGM /11136 (2001/77) sayılı Genelgesi. İlgi (a) Kanunun 3.maddesinde; Zorunlu İlköğretim Çağı 6-14 yaş grubundaki çocukları kapsar. Bu çağ çocuğun 5 yaşını bitirdiği yılın Eylül ayında başlar, 14 yaşını bitirip 15 yaşına girdiği yılın öğretim yılı sonunda biter. Hükmü yer almakta ve 48.maddesinde de Her yıl dersler başlamadan en az 15 gün önce muhtarlar okul müdürüyle iş birliği yaparak köy ve mahallelerindeki zorunlu öğrenim çağında bulunan çocukların künyelerini gösterir üç nüsha çizelge hazırlayıp birer nüshasını da yanında saklarlar. Çocukların zamanında okula yazdırmalarını, veli yahut vasi veya aile başkanlarına bildirir ve ilan ederler... denilmektedir. İlgi (b) Kanun hükmündeki Kararname ile buna dayalı olarak çıkarılan ilgi (c) Yönetmeliğin amacı da; özel eğitim gerektiren bireylerin, Türk Milli Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda, genel ve mesleki eğitim görme haklarını kullanabilmelerini sağlamaktadır. Zorunlu eğitim çağında bulunan özel eğitim gerektiren bireylerin gerekli işbirliği ve koordinenin sağlanarak okullara devamlarının temin edilmesi yönünde ilgi (d) ve (e), ayrıca yine zorunlu öğrenim çağına giren ve çeşitli nedenlerle yeni kayıt döneminde okula kayıtları yaptırılmayan çocukların tespit edildiği an eğitim-öğretim yılı içerisinde kayıtları yapılarak okula devam etmelerinin sağlanması yönünde ilgi (f) Genelgeler gönderilmesine rağmen, zorunlu öğrenim çağında olup da okula gitmeyen engelli çocukların bulunduğu, bu çocukların eğitim-öğretim haklarının bir şekilde engellendiği yönünde bilgiler alınmaktadır. 1 Mahalle veya köy muhtarları, öğretmen, okul yöneticileri, il ve ilçe Milli Eğitim Müdürleri ve mülki idarelerce kapsamlı bir tarama yapılarak okula devam etmeyen zorunlu öğrenim çağındaki engelli çocukların tespit edilmesi ve okullara devamlarının sağlanması,

237 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı 2 Taramaların, zorunlu öğrenim çağında olup da okula devam etmeyen engelli çocuk kalmaması yönünde titizlikle yürütülerek tarama sonucu okula devamı sağlanan engelli öğrencilerin engel türlerine göre isimlerinin Şubat 2002 ayı sonuna kadar Bakanlığımıza bildirilmesi, Hususunda bilgilerinizi ve gereğini rica ederim..bakan Adına G.Md.V

238 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B.08.O.ÖRG.O / /0567 ANKARA KONU : Özel Eğitim Hizmetleri.VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) İLGİ: a) 1739 Sayılı Milli Eğitim Kanunu. b) 222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu. c) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4306 sayılı Kanun d) tarih mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. e) tarihli ve mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. Anayasamız Devletin durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma faydalı kılacak tedbirler alacağını belirtmektedir. İlgi a) Kanun un 7. ve 8. maddelerinde de ifade edildiği gibi: eğitimde fırsat eşitliği ilkesi. Demokratik toplumların en temel koşullarından biridir Fırsat eşitliğinin sağlanabilmesi. Özel Eğitim gereksinimli bireylerin kendi bireysel gelişimlerine ve yaşamlarına uygun hizmetlerin sunulmasıyla mümkündür. İlgi (b) Kanun ile de zorunlu öğrenim cağında bulunan kız ve erkek çocukların öğrenimleri parasız olarak sağlanmaktadır. Ayrıca, aynı Kanun: mülki amirleri, ilköğretim müfettişleri ve zabıta teşkilatını zorunlu öğretim çağındaki çocukların ilköğretim kurumlarına devamlarını sağlamakla yükümlü kılmış, veli yahut vasi veya aile başkanlarını ve Okul :idarelerini her türlü tedbiri almakla görevlendirmiştir. Özel Eğitim gerektiren bireylerin topluma bütünleşmelerini sağlamak cin alınabilecek önlemler, değişik boyutlarda olabilmektedir. Eğitimde kaynaştırma ise, bunu gerçekleştirmede temel oluşturan bir eğitim uygulamasıdır. Kaynaştırma uygulamaları ilgi (e) Yönetmeliğin Maddelerince düzenlemiştir. İl Özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından alınması gereken tedbirler kadar okul ve kurum müdürlüklerinin işbirliği çerçevesinde kurumda gerekli düzenlemeler ve planlamaları yapmaları esastır. Böylece kaynaştırma uygulamaları daha sağlıklı ve verimli bir şekilde Uygulanabilecek ve yaygınlaştırılabilecektir

239 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Buna göre: 1. Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitiminde ilgi (d) Kanun Hükmünde Kararname gereğince. normal sınıflar ve özel eğitim sınıfları yoluyla kaynaştırma eğitimine öncelik verilmelidir. Zorunlu eğitimin, özel eğitim gerektiren bireyler için de ilgi (c) Kanun gereği kesintisiz sekiz yıl olması nedeniyle, kaynaştırma kapsamında olan öğrencilerin zorunlu eğitimlerini tamamlamalarının sağlanabilmesi için ilgi (e) yönetmelik gereğince: Akranları ile aynı sınıfta eğitime devam edebilecek öğrenciler için gerekli önlemlerin alınması. Durumları ayrı bir sınıfta eğitilmeyi gerektiren öğrenciler için özel eğitim sınıflarının açılması. 2. Kaynaştırma eğitiminin niteliğini artırmak amacıyla: özel eğitim sınıflarının fiziksel ortamlarında gerekli iyileştirmelerin yapılması. Gezerek özel eğitim görevi verilen öğretmenler konusuna işlerlik kazandırılması. 3 Özel eğitim okul ve sınıflarındaki öğretmen ihtiyacını karşılamak amacıyla. istekli sınıf öğretmenlerine yönelik, mahalli Hizmet içi eğitim programlarının düzenlenmesi ve özel eğitim hizmetlerine devamlılık kazandırılması gerekmektedir. Özel Eğitim hizmetlerinin, nicelik ve nitelik olarak iyileştirilmesi, zorunlu eğitim çağındaki tüm engelli öğrencilerimizin eğitim-öğretim hakkından faydalanabilmeleri için bu konudaki çalışmaların artarak devam etmesi bir zorunluluk olarak değerlendirilmektedir. Her ilde özel eğitim okul ve kurumlarının açılması için gerekli çalışmaların yapılması özellikle: il merkezleri ile ilçe merkezlerinde, bütün engel gruplarının eğitim ihtiyaçlarını karşılayacak özel eğitim sınıflarının oluşturulması, bu sınıfların Valilik Onayı ile faaliyete geçirilmesi ve Bakanlığa bilgi verilmesi, açılan özel eğitim sınıflarının Bakanlığın izni olmadıkça kapatılmaması hususunda gereğini önemle rica ederim...bakan adına..genel Müdür Vekili

240 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : 8.08.O.ÖRG.O /1174 ANKARA KONU: Orta Düzeyde Zihinsel Öğrenme Yetersizliği (Eğitilebilir) Olan Bireylere Yeterli ve Uygun Eğitim Ortamlarının Sağlanması.. VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) Dünya Sağlık Teşkilatı verilerine göre genel olarak, engellilerin nüfusa oranı %14, bu grubun içinde yer alan orta düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği (eğitilebilir) olan bireylerin nüfusa oranı %2 dir. Orta düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan öğrencilerimiz, durumlarına göre; Kaynaştırma eğitimi yoluyla normal sınıflarda, İlköğretim okulları bünyesinde bulunan özel eğitim sınıflarında, Ayrı ilköğretim okullarında, eğitim görmektedirler. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği nin 16. maddesi gereği, özel eğitim hizmetleri kurulu, ildeki, kaynaştırma uygulamaları yapılacak okul, kaynak oda, hazırlık ve özel eğitim sınıfları gereksinimini belirler ve açılması için gerekli önlemleri alır. Tanılama; özel eğitim gerektiren bireylerin yeterli ve yetersiz yönleri ile bireysel özelliklerini, ilgilerini belirlemek amacıyla tıbba-sosyal, eğitim alanlarında yapılan değerlendirme sürecidir. Bireyin eğitsel tanılaması rehberlik ve araştırma merkezlerinde oluşturulan eğitsel tanılama, izleme ve değerlendirme ekibi tarafından yapılır. Ülkemizdeki ilköğretim çağı nüfusunun %2 si dikkate alındığında, tanısı konularak. yukarıda sözü edilen uygun eğitim ortamlarına yerleştirilmesi gereken orta düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan öğrenci grubunun tamamına henüz ulaşılamadığı görülmektedir. Yukarıdaki bilgiler ve ekte verilen Orta Düzeyde Zihinsel Öğrenme Yetersizliği Olan Bireylerin Genel Özellikleri ve Eğitimleri konusundaki bilgiler dikkate alınarak, İlinizde kaynaştırma eğitimi ve

241 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı özel eğitim sınıf sayısının artırılması konusunda gerekli çalışmaların yapılması hususlarında bilgilerinizi gereğini rica ederim. Bakana. Genel Müdür V

242 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı EKLER: EK:1 ÖZEL EĞİTİM VE ORTA DÜZEYDE ZİHİNSEL ÖĞRENME YETERSİZLİĞİ (EĞİTİLEBİLİR) OLAN ÇOCUKLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ Bütün insanlar Özgür, onur ve haklar yönünden eşit doğarlar. Bu Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1948 yılında kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi nin ilk maddesidir. Dünya için her birey ayrı bir değer ifade eder. Bireyin şu ya da bu şekilde engelli olması bu değeri etkilemez. Engelli bireylerin her birey gibi, kapasitelerini sonuna kadar geliştirmek, yaşamlarını onurlu bir şekilde sürdürebilmek, hayat standartlarını yükseltmek, kabul görmek, sevilmek, saygınlık kazanmak ve topluma katkıda bulunmak gibi temel gereksinimleri ve beklentileri vardır. Bu beklentiler çağdaş ve demokratik ortamlarda her birey için yasal bir zemin kazanmıştır. Engelli bireylerin toplumdaki yerlerini alabilmeleri, toplumla bütünleşmeleri ve kabul görmeleri Öncelikle eğitimin sorunudur. Ülkemizde engellilerin eğitimi ve toplumla bütünleştirilmeleri konusunda önemli adımlar atılmıştır. Anayasamızın 42. maddesinde Devlet, durumları sebebiyle, Özel eğitime muhtaç olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır. hükmü yer alır. Özel eğitim hizmetlerini düzenleyen 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile özel eğitim gerektiren bireylerin, Türk Milli Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda, genel ve mesleki eğitim görme haklarını kullanabilmelerini sağlamaya yönelik esaslar düzenlenmiştir. 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, 18 Ocak 2000 tarih ve mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Özel Eğitim; özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ve sosyal gereksinimlerini karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri ile özel eğitim gerektiren bireylerin bireysel yeterliliklerine dayalı, gelişim özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitimdir. Özel Eğitim Gerektiren Birey; çeşitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireydir

243 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Zihinsel Öğrenme Yetersizliği; zihinsel gelişim yetersizliğinden dolayı, bireyin eğitim performansının ve sosyal uyumunun olumsuz yönde, hafif-orta-ağır düzeyde etkilenmesi durumunu ifade eder. Hafif Düzeyde Zihinsel Öğrenme Yetersizliği: Bireyin, temel okuma-yazma ve sayma becerilerini kazanmasında ortaya çıkan gecikme durumunu ifade eder. Ağır Düzeyde Zihinsel Öğrenme Yetersizliği: Bireyin ciddi biçimde konuşma ve dil gelişimi güçlüğü, sosyal, duygusal veya davranış problemleri ile temel öz bakım becerilerini öğrenmesinde ortaya çıkan gecikme durumunu ifade eder. Yazımızın konusu olan ORTA DÜZEYDE ZİHİNSEL ÖĞRENME YETERSİZLİĞİ bireyin, gecikmeli bir konuşma ve dil gelişimi, sosyal, duygusal veya davranış problemleri ile temel okuma-yazma ve sayma becerilerini kazanmasında ortaya çıkan gecikme durumudur. Zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocuklar, yaşam içerisinde daha fazla problem, başarısızlık, reddedici tutum, davranış ve engellenme ile karşılaşmaktadırlar. Bu çocuklara karşı toplumun gösterdiği olumsuz tutum ve davranışlar ile çocukların geçmişte yaşadıkları çeşitli başarısızlıklar onlarda kaygı, başarısızlık beklentileri ve engellenme duygularını yoğun bir biçimde ortaya çıkarmaktadır. Sosyal kabul ve destekten yoksun oldukları, bu nedenle kabul edilme ve desteklenme gereksinimlerinin daha yoğun olduğu, bu gereksinimlerini karşılarken tipik bazı davranış özellikleri gösterdikleri kabul edilmektedir. Yapılan araştırmalar başarılı olma gereksiniminin, zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireylerde daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bütün bunlar ise çocukların kişilik gelişimlerini ve akademik başarılarını olumsuz yönde etkilemektedir. Öğrenme Süreci: Öğrenmenin gerçekleşmesinde geçirilen basamaklara bakıldığında, bu çocuklar ile yaşıtları olan diğer çocukların farklı basamaklardan geçmediği görülmektedir. Ancak, bu çocukların, bu basamaklardan geçmeleri daha yavaş olmaktadır. Öğrenme süreci dikkate alındığında, orta düzeyde öğrenme yetersizliği olan çocukların dikkat, bellekte tutma, hatırlama vb. konularda bazı eksikliklerinin olduğu görülmektedir. Bu çocukların; dikkatlerinin kısa süreli ve dağınık olduğu, herhangi bir uyarana karşı dikkatlerini yoğunlaştırmada ya da sürdürmede daha fazla deneme ve zamana ihtiyaç duydukları öğrenilen bilgilerin bellekte tutulmasında bazı güçlükleri olduğu ve özellikle kısa süreli bellekteki bilgileri uzun süreli belleğe aktarmada zorluklarla karşılaştıkları görülmektedir

244 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Kısa süreli bellekteki bu zorlukların temelinde ise uygun öğrenme ya da transfer yöntemlerini kullanmada gösterdikleri yetersizlikler yer almaktadır. Yaşıtlarının kendiliğinden ya da gözlemleyerek öğrendikleri bu yöntemleri, bu çocuklar, çoğu kez özel bir öğretimden geçmeden öğrenememektedirler. Aile Eğitimi Aile eğitimi, özel eğitim gerektiren bireylerin eğitiminde, sürekliliği olan bir hizmettir. Bu hizmetlere ve özel eğitim sürecinin her boyutuna, ailelerin aktif katılımını ve katkısını sağlayacak önlemler alınmalıdır. Özel eğitime gereksinimi olan çocuklara verilecek eğitimin etkili ve başarılı olması, ev ve okul gibi farklı iki ortamdaki yaklaşım ve davranışların tutarlı olmasıyla yakından ilgilidir. Okulda uygulanan eğitim ilke ve yöntemlerinin ev yaşantısıyla bağdaştırılması, eğitimcinin ana ve babadan; ana babanın da eğitimciden yararlanması şeklinde kurulacak iş birliği, çocuğun eğitiminin yalnız okulda değil, evinde ve diğer sosyal çevrelerinde de süreklilik kazanmasına yardımcı olacaktır. Çocuklarda kalıcı davranış değişikliklerinin oluşturulabilmesi İçin de okul-aile iş birliğinin sağlanması ve geliştirilmesi gerekmektedir. Okul-aile iş birliği, birçok yolla sağlanabilir. Bu yollardan biri de, ailelerin, eğitim programlarına katılımlarının sağlanmasıdır. Bu katılım, çocuğu ve etkinlikleri gözleme, etkinliklerde aktif rol alma, etkinliklere yardımcı olma şeklinde olabilir. Ayrıca aileler, evde ya da okulda eğitim materyali hazırlayabilir, meslekleriyle ilgili ya da yetenekleri olan bir konuda çocuklara etkinlik yaptırarak da katılım sağlayabilirler. Özel eğitime gereksinimi olan çocuğa sahip ana ve babalar ile diğer çocukların ailelerinin bir araya getirilerek onların etkileşimlerini güçlendirmek ve ebeveynlikle ilgili bilgilerini desteklemek amacıyla yapılacak çalışmalar da okul-aile iş birliğini güçlendirecek yollardan biridir. Aileler, bireysel görüşmeler, basılı materyaller ve kitle iletişim araç!an kullanılarak da desteklenebilir. Dil ve Konuşmayı Öğrenme Orta düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği gösteren çocukların dil ve konuşmayı öğrenmeleri ile diğer yaşıtlarının bu becerileri öğrenmeleri de aynı süreçlerden geçerek gerçekleşmektedir. Ancak, bu çocukların bu süreçlerden geçiş hızları daha yavaş olmaktadır. Bu nedenle dil ve konuşma gelişimlerinde gecikme ve ilk basamaklarda takılma sıklıkla karşılaşılan durumlardır. Akademik Öğrenmeler Okuma: Orta düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocuklarda okuma yazma becerilerini kazanmada gecikme durumu görülmektedir. Bu çocuklarda okuma yetersizliği daha çok okuduklarını anlama boyutundadır. Bu çocukların eğitimlerinde yeterli güdülenme sağlanarak ve uygun öğretim yöntemleri kullanılarak başarılı olabilecekleri görülmektedir

245 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Aritmetik: Orta düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği gösteren çocukların, aritmetik becerilerin çeşitli boyutlarında gösterdikleri başarılar da farklı olmaktadır. Hesaplama becerisinde genellikle kendilerinden beklenene yakın bir başarı göstermektedirler. Ancak, aynı başarıyı mantıksal ilişki kurmada gösterdikleri söylenemez. Bu durum, mantıksal ilişki kurmanın okuma ve kavramaya bağlı olması ile aritmetik öğretiminde yetersiz ya da uygun olmayan yöntemlerin kullanılmasıyla açıklanabilir. Sonuç olarak, orta düzeyde öğrenme yetersizliği bulunan çocukların eğitim öğretimlerinde; onlara uygun öğretim yöntemlerinin seçilmesi, kaygı,engellenme ve başarısızlık duygusunu yaşamayacakları ya da en az yaşayacakları ortamların hazırlanması,, sosyal kabul görme yeterli ve etkin olma gereksinimleri ile başarılı olma girişimlerinin desteklenmesi ve pekiştirilmesi, yeteneklerine ilişkin güvenlerinin artırılması, güdülenmelerinin yeterli ölçüde sağlanması gibi öğeler dikkate alınmalıdır. Böylece, bu çocukların gerçekte başarabilecekleri düzeye ulaşmaları da sağlanmış olacaktır. Eğitim Ortamlarının Düzenlenmesi Eğitim ortamı, öğrencinin etkileşimde bulunduğu ve öğretmeöğrenme etkinliklerinin meydana geldiği çevredir. Psikolojik, sosyal ve fiziksel boyutları olan bu çevrenin, eğitim etkinliklerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir. Eğitim ortamlarına ilişkin uygulamaların yeterli düzeyde bilinmesi ve amaca uygun olarak düzenlenmesi, eğitim için en temel koşullardandır. Eğitim ortamlarının hazırlanmasında öncelikle öğrencilerin sosyal uyumlarının sağlanabilmesi ve problem davranışlarının değiştirilmesinde destek alınabilmesi açısından; öğrencinin ailesi, okul personeli, okuldaki diğer öğrenciler ve onların ailelerinin, bu öğrencilerin özellikleri hakkında bilgilendirilmesi önem taşımaktadır. Eğitim ortamlarının düzenlenmesinde en önemli etkenlerden biri de fiziksel ortamın düzenlenmesidir. Bunun için, yapısal açıdan binaların iç ve dış duvarları, kapıların kesişen kenarları, yuvarlak hatlı olmalıdır. Duvar yüzeyleri pürüzsüz olmalı, geçişlerde sivri çıkıntılar bulunmamalıdır. Binanın içi ve okulun bölümleri, yeni gelenlerin de yollarını rahatlıkla bulabilecekleri şekilde tabelalarla donatılmış olmalıdır. Bölümlerin yazıyla ifadesi yanında, resimli ve şekilli tablolara da yer verilmelidir. Yerlerde, kaymayan bir zemin malzemesi kullanılmalı; tuvalet, rampa vb. yerlerde tutunma barları bulunmalıdır. Ayrıca sınıflarda, yerde yapılacak etkinliklerde veya masada çalışılırken kullanılabilecek eşyalar bulunmalıdır. Sınıfların yeterli ışık, ısı ve havayı alması sağlanmalı, gürültünün girmesini önleyecek düzenlemeler yapılmalıdır. Sınıflardaki araç gereçlerin düzenlenmesi de eğitim-öğretim amaçlarına hizmet edecek şekilde olmalıdır. Yazı tahtaları ve panolar, yükseklik açısından ayarlanabilir olmalıdır. Masa ve sıralar

246 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı sabit olmamalı, bunların ve sınıfta bulunabilecek diğer mobilyaların sivri köşeli olmamasına dikkat edilmelidir. İhtiyaç duyulan özel cihazların kullanılabilmesi için sınıfta yeterli sayıda priz olmalıdır. Sınıflar; öğrenci sayısına ek olarak birkaç kişinin daha bulunabileceği büyüklükte olmalı, öğrencilerin kişisel eşyalarını koruyabileceği dolapların da bulunduğu çok amaçlı bir dershane özelliği taşımalıdır, Ayrıca ilköğretim okulları bünyesinde yer alan ve özel eğitim gerektiren öğrencilerin bulunduğu sınıflar, diğer sınıfların arasına dağıtılmalı ve bu tür sınıfların, giriş katında olmasına dikkat edilmelidir. Konuların işlenişine uygun olarak işitsel ortamların düzenlenmesi, görsel ortamların düzenlenmesi, üç boyutlu modeller, film, televizyon vb. araç gereçlerden yararlanılması, konuların somuttan soyuta daha etkili bir şekilde öğrenimi açısından önemlidir. Ayrıca öğretimin başlangıcında sınıfın fiziksel ortamının sade olmasına, aşırı uyaran olmamasına, bireysel çalışma ortamlarının düzenlenmesine, U biçiminde oturuş düzeni olmasına dikkat edilmelidir. Öğrenciler ortama alıştıkça, konuların işleniş sırası da dikkate alınarak uygun aktivitelerin sayısı ve kullanılacak materyaller artırılmalıdır. Sınıf ortamı düzenlenirken öğrencilerin de görüşleri alınmalı, onların ortama ait olma duygusunun geliştirilmesi ve değerli oldukları fikrinin hissettirilmesine özen gösterilmelidir. Eğitim ortamları düzenlenirken çevre koşulları da dikkate alınıp, öğrencilerin günlük yaşam ve öz bakımla ilgili bazı becerileri kazanabilmesi için, uygulama yapabilecekleri uygun ortamlar hazırlanmalıdır. Konuların işlenişinde yeri geldikçe gezi, gözlem ve ziyaretlere yer verilmelidir. Böylece, bir taraftan kazanılan bilgilerin kalıcı olması sağlanırken, diğer taraftan öğrencilerin sosyal çevreyle bütünleşmeleri ve daha uyumlu davranışlar kazanmaları da sağlanmış olur. Gezi ve ziyaretler yapılırken ailelerin yardımları ve katkıları sağlanıp onların da eğitime katılımı gerçekleştirilebilir

247 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B.08.0.ÖRG *3506 ANKARA KONU : Eğitim Uygulama Okulu ve iş Eğitim Merkezleri Zaman Çizelgesi...VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) İLGİ: MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. Bilindiği gibi Eğitim Uygulama Okulları, genel eğitim programlarından yararlanamayan okul öncesi ve zorunlu eğitim çağındaki, ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan (öğretilebilir) bireylerin öz bakım ve temel yaşam becerilerini geliştirmek ve topluma uyumlarını sağlamak amacıyla açılan özel eğitim kurumlarıdır İlgi Yönetmeliğin 37. maddesinde. eğitim uygulama okullarında e:k - süresinin günde toplam al:ı saat olduğu ve etkinlik, dinlenme ve yemek sürelerinin okul yönetiminin düzenleneceği belirtilmektedir Ancak okullarda uygulanan bireyselleştirilmiş eğitim programında sürekli bireysel eğitim (bire-bir, bir öğrenci-bir öğretmen) verilmesi şeklinde yorumlanıp, öğretmenlerin dinlenme saati olmaksızın eğitim vermesi gerektiğinde dair bir takım yanlış uygulama karşılığı Genel Müdürlüğüne intikal eden konular arasındadır. Öğretilebilir çocukların eğitimi oldukça yorucu ve sabır isteyen bir iştir.bu kurumla çalışan öğretmenler gerek fiziksel ruhsal açıdan yıpranmaktadırlar Böyle mesai bir ışın dinlenme süreleri olmaksızın yürütülmesi mümkün görülmektedir öğretmenin dinlenme sürelerini kullanarak da çocukların eğitim ihtiyaçları doğrultusunda hem bireysel hem grup eğitimini sürdürebileceği bilinmektedir Eğitim uygulama okullarında bir ders saati 40 dakika, teneffüslerin az 10 dakika olup, yemek sonrası dinlenme saati 30 dakika olarak düzenlenecektir. Belirlenen ders dinlenme süreleri çerçevesinde, öğretmenlerin dönüşümlü olarak dinlenme sürelerinden yararlanması okul idaresince sağlanacaktır

248 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Uygulamalara ışık tutması amacıyla hazırlanan örnek zaman çizelgesi ekte gönderilmiştir. Bilgilerinize ve gereğini rica ederim. Bakan a. Genel Müdür V

249 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı EĞİTİM UYGULAMA OKULU VE İŞ EĞİTİM MERKEZİ ZAMAN ÇİZELGESİ SAATLER FAALİYETLER DERS DİNLENME DERS DİNLENME DERS DİNLENME YEMEK (IV. DERS) DERS DİNLENME DERS

250 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B.08.0.ÖRG /1908 ANKARA KONU : İlköğretim Okulu Orta Düzeyde Öğrenme Yetersizliği Olan Çocuklar İçin Türkçe Dersi Öğretim Öncesi Değerlendirme Kılavuzu VALİLİĞİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) Özel eğitim gerektiren öğrencilerin de çağdaş eğitim imkanları azami düzeyde yararlanabilmeleri, onlara uygulanacak bireysel eğitim planlarının hazırlanması ve uygulamasındaki başarının artmasına yardımcı olmak üzere Genel Müdürlüğümüzce Türkçe Dersi Öğretim Öncesi Değerlendirme Kılavuzu hazırlanmıştır. Hazırlanan bu kılavuzda, Öğretim yılından itibaren uygulanmakta olan İlköğretim Okulu Orta Düzeyde Öğrenme Yetersizliği (Eğitilebilir) Olan Çocuklar Eğitim Programı nın Türkçe dersi programındaki amaç ve davranışlar temel alınmıştır. Bu kılavuzdaki örnekler; uygulayıcı öğretmen tarafından öğrencinin seviyesine uygun olarak seçilmelidir. Kılavuzdaki ölçme kriterleri; öğrencinin öğretim süreci öncesi performansını ölçmeye yönelik olarak hazırlanmış olmasına rağmen; benzer örneklerde bazı değişiklik ve düzenlemeler yapılarak Öğretim sürecinde veya Öğretim sonrasında da kullanılabilecek niteliktedir. Özel eğitim alanında hizmet veren öğretmenlerin ve verilen eğitimi değerlendirilecek eğitimcilerin bu kılavuzdaki açıklamaları ve verilen örnek uygulamaları dikkat incelemeleri, verilecek eğitimin kalitesinin artmasını sağlayacak öğretmenin izleyeceği yöntemin belirlenmesinde yardımcı olacaktır. Genel Müdürlüğümüzce hazırlanan İlköğretim Okulu Orta Düzeyde Öğrenme Yetersizliği Olan Çocuklar İçin Türkçe dersi öğretim öncesi değerlendirme kılavuzu ayrıca Bakanlığımızın Internet web sayfasındaki adresinde yayımlanmış olup öğretmenlerimiz ve eğitimcilerimizin hizmetine sunulmuştur

251 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı Eğitimcilerimizin hizmetine sunulan bu kılavuzun dağıtımının sağlıklı olabilmesi için ek listede belirtilen kuruluşlar ile eğitim kurumlarında derse giren; alt özel sınıf Öğretmenleri, zihinsel engelliler sınıf Öğretmenleri, r öğretmenler ve Türkçe öğretmenlerine birer adet ulaştırılmasına özen gösterilmelidir. Söz konusu kılavuzun dağıtımının İlinizce yapılmasını ve oluşacak kitap teslim listelerinin Genel Müdürlüğümüze gönderilmesi hususunda bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. Bakan a. Genel Müdür

252 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI: B.08.ÖRG / KONU: Kaynaştırma Eğitimi Alan Öğrenciler..VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) İLGİ: a).valiliği MİI1 Eğitim Müdürlüğünün )C4 tarih ve B08.04.MEM /15507 sayılı yazısı. b) Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. c) Milli Eğitim Bakanlığının tarih ve 4444 sayılı 2002/89 numara Genelgesi. Kaynaştırma eğitimi alan öğrencilere diploma verilip verilmeyeceği konusundaki yazınız Genel Müdürlüğümüzce değerlendirilmiştir. Zihinsel öğrenme yetersizliği olan ve Özel Eğitim Hizmetleri Kurulunca kaynaştırma eğitimine alınmasına kare verilen İlköğretim Okulu öğren sınıf geçme durumlarının ilgi (b) yönetmeliğin 73. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerek Sözü edilen 73. maddede Değerlendirmede öncelikle bireyselleştirilmiş eğim programlarında hedeflerin gerçekleştirilmesi hedef alınır...ilköğretim programını başarı ile tamamlayanlara diploma: alınan her türlü özel eğitim önlemine rağmen, ilköğretim programı/uyarlanmış ilköğretim programının amaçlarını gerçekleştiremeyen öğrencilere öğrenim belgesi verilir denilmektedir. (Bu Madde Kaldırıldı) Bu durum göz önüne alındığında kaynaştırma eğitimine alınan öğrencilerin başarılı olup olmadığına öğretmenlerin karar vermesi gerekmektedir

253 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı İlköğretimde başarılı olamamış öğrenciler için öğrenim belgesi ilgi (c) Genelge ekinde Valiliklere bildirilmiştir. Ayrıca söz konusu Genelge ekindeki öğrenim belgesinin bir örneği ekte gönderilmiştir. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim

254 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Özel Eğitim Alanı Mevzuatı ÖĞRENİM BELGESİ OKULUN İLİ İLÇESİ ADI :.. :.. :.. ÖĞRENCİNİN NUMARASI :. ADI VE SOYADI :. BABA ADI :. DOĞUM TARİHİ :. BELGENİN NO SU TARİHİ :. :

255 DERSLER DAVRANIŞLAR I.Kanaat Dönemi Notu II.Kanaat Dönemi Notu Yıl Sonu Başarı Notu Önceki Yıllar Ait Yıl Sonu Notları..Öğretim Yılı..Öğretim Yılı Diğer Bilgiler / /200 Tarihinde ilk defa/naklen. Sınıfına kaydedilen.. Sekiz yıllık zorunlu eğitimini tamamlamış, ancak ilköğretim programının amaçlarını gerçekleştiremediğinden / /200 tarihinde okulumuzdan ayrılmıştır.

256 T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B.08.0.ÖRG / ANKARA KONU : Hizmet içi Eğitim Programı VALİLİĞİNE (Millî Eğitim Müdürlüğü) İLGİ : a)millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. b)millî Eğitim Bakanlığı 20 Şubat 2002 tarih ve sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Yönetmeliğin 49. Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. c) tarih ve B.08.0.ÖRG /2927 sayılı yazımız d)talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının tarih ve B.08.0.TTK /9820 sayılı yazısı. İlgi (b) de kayıtlı Yönetmeliğin 49. maddesinde, Özel eğitim sınıf, okul ve kurum öğretmenliğine; en az lisans düzeyinde özel eğitim öğretmeni yetiştiren bir yüksek öğretim programını tamamlamış olanlardan atama yapılması esastır. Ancak, bu nitelikteki adaylarla öğretmen gereksiniminin karşılanmaması durumunda; mezun olduğu yüksek öğretim programının özel öğretim öğretmenliğine yakın olduğu ilgili birimce belirlenen ve Talim ve Terbiye Kurulunca da uygun bulunan yüksek öğretim programları mezunları ile sınıf öğretmenlerinde, Talim ve Terbiye Kurulunca onaylanan hizmet öncesi veya hizmet içi eğitim programına katıldığını belgelendirenlerin veya özel eğitim alanında lisansüstü eğitim gören eğitim fakültesi mezunlarının da atamaları yapılabilir denilmektedir. Alınan tüm tedbirlerine rağmen bugüne kadar zihinsel yetersizliği olan öğrencilere yönelik eğitim veren okullarımızda ve özel eğitim sınıflarında yaşanan öğretmen eksikliğini gidermek mümkün olamamıştır. Bu nedenle illerimizde bu alanda öğretmen görevlendirilmesinde sıkıntıların yaşandığı bir gerçektir. Bu sebeple Genel Müdürlüğümüzce Zihinsel Engelliler Eğitiminde Görev Alacak Personelin Hizmet içi Eğitim Kursu Programı hazırlanarak Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığına sunulmuş ve Talim ve Terbiye Kurulunca uygun mütalâa edilmiştir. İlinizde ihtiyaç duyulması halinde öğretim yılına mahsus olmak üzere zihinsel engelli öğrencilerin eğitiminde görev alacak sınıf öğretmenlerine ekte gönderilen program mahalli hizmet

257 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı içi eğitim faaliyeti olarak düzenlenebilecektir. Bu kursu başarı ile tamamlayanlar adı geçen okullarda görevlendirileceklerdir. Bu kursta öncelikle üniversite öğretim görevlileri, özel eğitim öğretmenleri ve rehberlik araştırma merkezlerinde görevli öğretmenlerin eğitim görevlisi olarak görevlendirilmelerine özen gösterilecektir. Ayrıca bu kursu başarı ile tamamlayan öğretmenlerin norm kadro ile ilişkilendirilmelerine yönelik Personel Genel Müdürlüğü ile çalışmalar sürdürülmektedir. Öğretmen ihtiyacı göz önüne alınarak söz konusu hizmet içi eğitim faaliyetlerinin en kısa sürede gerçekleştirilmesi hususunda bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. Bakan a. Genel Müdür

258 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.08.0.ÖRG / /10/2005 Konu : Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri. VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğüne) İlgi: a) 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname b) 18 Ocak 2000 tarihli ve say.res.gaz.yayımlanan MEB.Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği c) MEB.Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği d) 5378 Sayılı Özürlüler Kanunu Özel eğitim rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri alanında yürütülen hizmetlerin daha geniş öğrenci kesimine etkili olarak ulaştırılması, özel eğitim taramaları, gelişim yetersizlikleri ve öğrenme güçlüklerinin tespiti amacıyla sürdürülen eğitsel tanılama hizmetlerinin günümüz eğitim anlayışına uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi ve yaygınlaştırılması gerekmektedir. İlgi (a) Kanun Hükmünde Kararname ile ilgi (b) ve (c) Yönetmelik esasları doğrultusunda Rehberlik ve araştırma merkezlerince yürütülen hizmetlerin eğitim-öğretim yılında daha etkili olarak gerçekleştirilmesi için aşağıda belirtilen hususların yerine getirilmesi gerekmektedir. 1- Nüfus ve hizmet potansiyeline göre İlçe lerde açılan rehberlik ve araştırma merkezlerinin görev alanları; bu merkeze bağlanan diğer yerleşim birimlerinin ulaşım ve hizmetlere duyulan talepleri dikkate alınarak belirlenmeli ve oluşturulan çalışma bölgesi Rehberlik Hizmetleri İl Danışma Komisyonlarında karara bağlanmalıdır.yeni açılan merkezin personel normları da bu bölgenin nüfusu esas alınarak teklif edilmelidir. 2- Özel eğitim rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yaygınlaştırılmasına ilişkin olarak yeni açılan rehberlik ve araştırma merkezlerinin, ihtiyaç duyacakları basılı malzeme örnekleri ve kurum standartları konusunda adresinden yararlanarak kurumun eksikliklerini hızla giderme konusunda ilçe milli eğitim müdürlükleri gerekli desteği sağlamalıdır. 3- Bakanlığımıza ulaşan resmi olmayan paylaşımlardan rehberlik ve araştırma merkezlerinde gerçekleştirilen eğitsel tanılama hizmetleri sonunda bireylerin, zaman zaman direk olarak bazı özel özel eğitim kurumlarına yönlendirildikleri ifade edilmektedir. Yapılan eğitsel değerlendirmeler sonucunda bireylere veya ailelerine, almaları gereken özel eğitimle ilgili olarak değerlendirmeler paylaşılmalı, bölgede hizmet veren herhangi bir özel özel eğitim kuruma isim verilerek yönlendirme yapılmamalıdır. 4- İlgi (d) Kanun nun 16.maddesine göre özel özel eğitim kurs ve merkezlerinin özel eğitim hizmetlerinden yararlanacak olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılamaları, eğitim planlamaları rehberlik ve araştırma merkezlerinde yapılacak ve gelişimleri her yıl yeniden değerlendirilecektir. Kanun gereği rehberlik ve araştırma merkezlerinde yapılacak bu hizmetlerin tanılama ve değerlendirme aşamalarında sorun yaşanmaması, özel eğitim gerektiren bireylerin mağdur olmamaları için il/ilçe milli eğitim müdürlükleri ile rehberlik ve araştırma merkezleri, bölgelerindeki özel özel eğitim kurs ve merkezlerinden bu konuda gelecek talebi tespit ederek bu hizmetlerin yerine getirilmesinde gerekecek alt yapı, çalışma ortam düzenlemeleri, tanılama ve eğitim planlamasını yapacak rehber öğretmen ve özel eğitim öğretmeni ihtiyacı konularında gerekli tespitleri yaparak gerekli hazırlıklarını tamamlayacaklardır. Gereğini önemle rica ederim. A.Haydar SILDIROĞLU Bakan a. Genel Müdür DAĞITIM : Bilgi : A Plânı

259 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.08.0.ÖRG / Konu : Eğitsel Değerlendirme ve Tanılama Hizmetleri.. VALİLİĞİNE (İl Millî Eğitim Müdürlüğüne) İlgi: a) 01/05/2005 tarihli ve 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, b) 31/05/2006 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, c) MEB.Özel Eğt.Rehb.ve Dan.Hizm.Gen.Md.ğü tarih ve 2470 sayılı yazı, d) MEB.Özel Eğt.Rehb.ve Dan.Hizm.Gen.Md.ğü tarih ve 4564 sayılı yazı. İlgi (a) Kanun gereği özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitsel değerlendirmeleri, rehberlik ve araştırma merkezlerinde kurulacak özel eğitim değerlendirme kurullarınca yapılacak olup işleyişe ilişkin usul ve esaslar ilgi (b) Yönetmelikte belirlenmiş olup ilgi (c) yazı ile bildirilmiştir. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin gerek resmi özel eğitim kurumlarımızdan gerekse özel, özel eğitim kurumlarından eğitim almaları ile ilgili tespit, tıbbî tanılama, eğitsel değerlendirme ve yerleştirme aşamalarında sorun yaşamamaları, bu süreçte hem bireylerin hem de ailelerinin mağdur olmamaları için alınması gereken önlemler ilgi (d) yazımızla duyurularak uygulamanın başlayacağı tarihine kadar hazırlıkların tamamlanması istenilmiştir. Buna rağmen, Bakanlığımıza resmî yazı ya da e-posta yoluyla yapılan başvurulardan; bazı illerde gerekli hazırlıkların tamamlanamadığı, artan hizmet talebinin karşılanabilmesi için rehberlik ve araştırma merkezlerinin eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetlerine ilişkin, çalışma ortamlarının düzenlenemediği, eğitsel değerlendirme ve tanılama ile eğitim planlamalarını yapacak personel ihtiyacının karşılanamadığı anlaşılmaktadır. Rehberlik ve araştırma merkezlerinin, görev bölgeleri içindeki sorumlulukları yanında özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin özel özel eğitim kurumlarından alacakları özel eğitim desteğine ilişkin eğitsel değerlendirme ve tanılamalarını da yapacak olmaları ve bu raporların süresinin bitim tarihinden itibaren her yıl yenilenmesi zorunluluğu, konuyla ilgili mahalli hazırlıkların kısa sürede tamamlanmasını gerektirmektedir. Bu bireylerin, özel özel eğitim kurumlarından alacakları özel eğitim desteğine ilişkin ödemeler Maliye Bakanlığınca hazırlanacak genelgede belirlenen esaslara göre yapılacaktır. İl/İlçe milli eğitim müdürlükleri özel eğitim hizmetlerinin gerçekleştirilmesinden birinci derece sorumludur. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin, ilgi (a) Kanun ve ilgi (b) Yönetmelik esasları doğrultusunda alacakları özel eğitim hizmetleriyle ilgili olarak; 1) Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği nin 14. maddesi uyarınca ilçelerde de özel eğitim hizmetleri kurulunun ve 19. maddesi uyarınca rehberlik araştırma merkezlerinde özel eğitim değerlendirme kurullarının oluşturularak 30 Haziran 2006 tarihine kadar işlevsel hale getirilmesi, 2) İl ve İlçe Millî Eğitim Müdürlüklerince, rehberlik ve araştırma merkezlerinin personel normunun tamamlanması, tespit edilen hizmet talebinin kısa sürede karşılanması için yeterince rehber öğretmen ve özel eğitim öğretmeni görevlendirilmesi 3) Eğitsel değerlendirme ve tanılamada kullanılacak testlerin uygulanmasında psikoloji temel eğitiminin alınması gerektiğinden bu amaçla yapılacak görevlendirmelerde üniversitelerin PDR, EPH veya psikoloji bölümünden mezun ve varsa test uygulama sertifikası bulunan rehber öğretmenlerin görevlendirilmesi, 3) Eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için rehberlik araştırma merkezlerinin çalışma ortamlarının hizmet talebini karşılayamaması durumunda yeni çalışma ortamlarının düzenlenmesi, 4) Rehberlik ve araştırma merkezlerinde 0-3 yaş erken çocukluk dönemindeki özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılanmasına yönelik alt yapının oluşturulması, 5) Eğitsel değerlendirme ve tanılamada; bir testörün günde dört bireyi inceleyip değerlendirebileceği şekilde planlanması, bireylere verilecek randevu süresinin 30 günü geçmemesi ve Yönetmeliğin 22. maddesi gereğince sürecin tamamlanması,

260 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı 6) Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporunda, bireyin TC kimlik numarasının işlenmiş olmasına dikkat edilmesi ve velinin eğitsel değerlendirme ve tanılama için yaptığı başvuruda, başka bir rehberlik ve araştırma merkezinden bu hizmeti almadığına ilişkin yazılı beyanının alınması, 7) Eğitsel değerlendirme ve tanılamada; özel ve resmi okullara devam eden bireylerin başvurusunun okulun bağlı bulunduğu il/ilçe rehberlik ve araştırma merkezlerine; herhangi bir okula devam etmeyen bireylerin başvurularının ise bireyin ikamet ettiği bölgeden sorumlu rehberlik ve araştırma merkezine yapılması, 8) Özel eğitim hizmetleri kurulunca yerleştirme kararı alınan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılama dosyalarının okulun bağlı bulunduğu il/ilçe rehberlik ve araştırma merkezine gönderilmesi, 9) Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca, bireyin uzman hekimden almış olduğu tıbbî tanısını gösteren raporundaki bilgilerin eğitsel değerlendirme ve tanılama için yeterli olmaması halinde gerektiğinde sağlık kurulu raporu istenmesi, 10) Resmi ve özel okullara devam eden özel eğitime ihtiyacı olduğu belirlenen öğrencilerin eğitsel değerlendirme ve tanılamaları kademeler arası geçişlerde yenilenmesi, 11) İlgi (b) de kayıtlı Yönetmeliğin yürürlüğe konulmasından önce özel özel eğitim kurumlarından özel eğitim ve rehabilitasyon desteği için alınan sağlık kurulu raporlarının süresi doluncaya kadar geçerli olduğuna dikkat edilmesi, 12) Eğitsel değerlendirme ve tanılama amacıyla kullanılacak formlar Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün web ana sayfası (orgm.meb.gov.tr) üzerinde Özel Eğitim ve Rehberlikte Standartlar başlığı altında verilen formların kullanılarak birlikteliğin sağlanması, 13) Personel ihtiyaçları konusunda yapılacak değerlendirmelerin Bakanlığımız Personel Genel Müdürlüğüne bildirilmesi, 14) Eğitsel değerlendirme ve tanılamada kullanılmakta olan ölçme araçlarından WISC-R, Leiter ve Kohs un yeterli olmaması durumunda, RAM ın yıl boyunca inceleyeceği vaka sayısı, ilgili ölçme aracını uygulama yeterliğine sahip personel sayısı ve test odası sayısı göz önünde bulundurularak Bakanlıktan istenmesi, 15) İlgi (b) Yönetmeliğinde zihinsel yetersizliği olan bireyin tanımında zihinsel işlevler bakımından ortalamanın iki standart sapma altında farklılık gösteren ifadesi yer almaktadır. Zihinsel becerilere ilişkin normal dağılımın ortalamasının 100, standart sapmasının da 15 olması nedeni ile ortalamanın iki standart sapma altı 70 zeka bölümüne karşılık gelmektedir. Bu nedenle zihinsel yetersizliğe sahip birey tanımında yer alan zihinsel işlevler bakımından ortalamanın iki standart sapma altında farklılık gösteren ifadesi ile zeka bölümünün 70 in altında olduğunun kabul edilmesi, 16) İlgi (a) Kanun un beşinci maddesinde özürlülerle ilgili derecelendirmeler, sınıflandırmalar, tanılamalar uluslararası özürlülük sınıflandırması temel alınarak hazırlanan özürlülük ölçütüne göre yapılır ifadesi yer almaktadır. İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması (ICF) na göre; hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireylerin 50-69, orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireylerin 35-49, ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireylerin 20-34, çok ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireylerin 0-19, zeka bölümüne sahip olması gerekmektedir. Bu özür türlerinden hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olanların en az kısıtlayıcı ortam ilkesinden hareketle öncelikle kaynaştırma eğitimine, özel eğitim sınıfına, orta düzeyde zihinsel engelliler için açılan ilköğretim okuluna ve iş okuluna; orta ve ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireylerin ise eğitim uygulama okulu ve iş eğitim merkezine yönlendirilmeleri uygun olacaktır. Bununla birlikte ölçme işlemi mutlak olmayıp hata payı içermesi nedeni ile uygulanan ölçme aracının ölçmenin standart hata değerinin yanında bireyin iletişim, kendine bakım, ev yaşamı, toplumsal beceriler, toplumsal olanaklardan yararlanma, kendi kendini yönetip yönlendirme, okulla ilgili işlevsel beceriler, boş zamanlarını değerlendirme özelliklerinden en az ikisinde yetersizlik/bozukluk göstermesi dikkate alınarak yönlendirme yapılması, 17) Eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetleri sonunda bireylerin, doğrudan bazı özel özel eğitim kurumlarına yönlendirilmemesi, yapılan değerlendirmeler sonucunda bireylere veya ailelerine, alacakları özel eğitimle ilgili olarak bilgi verilmesi, kurum tercihlerini kendilerinin

261 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı yapabilmesi için bölgede hizmet veren özel özel eğitim kurumlarının il/ilçe milli eğitim müdürlüklerince hazırlanmış bir listesinin kuruma asılması ya da velilere verilmesi, 18) Eğitsel değerlendirme ve tanılamada hizmetlerinde, özel eğitim desteği almak için yapılan başvurular sonuçlanıncaya kadar diğer başvuruların daha geniş bir zamana dağıtılması, okullardan gönderilen öğrencilerin mutlaka gönderme öncesi değerlendirme raporu ile, özel özel eğitim kurumlarından gönderilen bireylerin de mutlaka durumları ile ilgili düzenlenen gelişim raporları ile incelemeye alınması, gerekmektedir. Bilgilerinizi ve gereğini önemle rica ederim. DAĞITIM : Bilgi: A Plânı Dr. Ruhi KILIÇ Bakan a. Genel Müdür

262 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MALİYE BAKANLIĞI Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü Sayı : B.07.0.BMK /06/2006/ Konu: Özürlülerin Eğitim ve Rehab. Giderleri. Hk.. BAKANLIĞINA. BAŞKANLIĞINA. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE. VALİLİĞİNE Bilindiği üzere, 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış bulunmaktadır. Ancak, uygulamaya geçiş sürecinde yaşanabilecek tereddütlerin giderilmesi amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 625 sayılı Kanunun 5378 sayılı Kanunun 18 inci maddesi ile eklenen geçici 2 nci maddesinin tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümleri gereği izin almış olan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarihine kadar Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen şartlara uygun olarak açılış izinlerini yenilerler. hükmü uyarınca Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumundan izin almış bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarihine kadar açılış izinlerini Milli Eğitim Bakanlığına müracaatla yenileyeceklerdir. Diğer taraftan, 5378 sayılı Kanunun 35 inci maddesiyle tarihli ve 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna eklenen Ek 3 üncü maddede; özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam etmeleri uygun görülen özürlülerin eğitim giderlerinin, her yıl bütçe uygulama talimatında belirlenen miktarının Milli Eğitim Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanacağı hükme bağlanmıştır. Maddeye ilişkin uygulama mezkûr Kanunun Yürürlük başlıklı 51 inci maddesi uyarınca tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Bu itibarla, tarihinden itibaren özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından Millî Eğitim Bakanlığının gözetim ve denetimi altında olan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam etmeleri uygun görülen özürlü çocukların (zihinsel özürlülerde yaş koşulu aranmaz) eğitim giderleri Milli Eğitim Bakanlığınca karşılanacaktır. Ayrıca, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6 Sıra Numaralı 2006 Mali Yılı Tedavi Yardımına İlişkin Uygulama Tebliğinin 22.Özürlü Çocukların Eğitim ve Rehabilitasyonu başlıklı maddesinde yer alan uygulama esasları 1 Haziran 2006 tarihinden itibaren yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri çerçevesinde Milli Eğitim Bakanlığınca yürütülecek, sadece eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinin ücretlendirilmesinde tarihine kadar mezkur Tebliğ de yer alan tarifeler dikkate alınacaktır. Özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından özel eğitim okul veya kurumlarına devam etmeleri uygun görülen özürlü çocukların eğitim giderlerinin Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden, eğitim kurumuna veya velisine ödenmesinde; - Özel eğitim değerlendirme kurulu kararı, - Bireyselleştirilmiş Eğitim, Çalışma ve Rehabilitasyon Planı, - Fatura, ödeme emri belgesine bağlanacaktır

263 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı Ancak, tarihli ve sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin Geçici 1 inci maddesinde özel eğitim ve rehabilitasyon desteği için alınan sağlık kurulu raporlarının süresi doluncaya kadar geçerli olduğu hükme bağlandığından; tarihinden önce özel eğitim ve rehabilitasyon desteği için alınan sağlık kurulu raporlarına dayanılarak programlarına başlamış olan çocuklara ait tarihinden sonra yapılacak giderlerin Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden ödenmesinde, özel eğitim değerlendirme kurulu kararı yerine sağlık kurulu raporu ödeme emri belgesine bağlanacaktır. Ayrıca, sağlık kurulu raporlarına dayanılarak özel eğitim ve rehabilitasyon programlarına devam eden çocuklarla ilgili olarak tarihinden önceki giderleri için düzenlenen fatura bedelleri, tarihli ve sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 6 Sıra Numaralı 2006 Mali Yılı Tedavi Yardımına İlişkin Uygulama Tebliğinin 22.Özürlü Çocukların Eğitim ve Rehabilitasyonu başlıklı maddesinde yer alan uygulama esasları doğrultusunda kurumlarınca ödenecektir. Bilgilerini ve gereğinin buna göre yapılmasını arz ve rica ederim. Hasan Basri Aktan Bakan a. Müsteşar

264 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü Sayı : B.08.0.ÖÖG / Konu : Özel Eğitim Giderlerinin Karşılanması VALİLİĞİNE (Millî Eğitim Müdürlüğü) İlgi:a) 26/6/2006 tarihli ve B.08.0.ÖÖG / sayılı yazı. Özürlülerin özel eğitim giderlerinin karşılanmasına ilişkin usul ve esaslar ilgi yazımızla bildirilmişti. Ancak, uygulamanın ilk defa yapılacak olması ve öğrenci ve kurumların mağdur edilmemesi amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur: 1- İlgi yazının; a- 3 üncü maddesindeki, Aylık Bireyselleştirilmiş Eğitim Çalışma ve Rehabilitasyon Planında sadece öğretim programına uygun yeterli sayıda ( EK-2 ) belirtilen personelin imzasının bulunması, b- 6 ıncı maddesinin ödeme yapılabilmesi için kurumun ayda en az 6 seans bireysel ve en az 4 saat grup eğitimi verilmesi, c- 7 inci maddesinin Aylık Bireyselleştirilmiş Eğitim Çalışma ve Rehabilitasyon Planın (EK- 4) kullanılması şartları, 2006 yılı Haziran ayı ödemelerinde bir defaya mahsus olmak üzere aranmayacaktır. Ayrıca, kurum yetkililerince 2006 yılı Temmuz ayının ilk 3 iş günü içinde (Ek-7) de belirtilen belgelerle doğrudan bağlı bulundukları millî eğitim müdürlüklerine müracaat etmeleri şartı, 10 Temmuz 2006 tarihine kadar uzatılmıştır. 2- Diğer taraftan, ödeme emri belgesi eklerinden; a) Özel eğitim değerlendireme kurulu raporu veya 01/06/2006 tarihinden önce alınmış olan sağlık kurulu raporu, b) Bireyselleştirilmiş Eğitim Çalışma ve Rehabilitasyon Raporu kurumlarca aslı gibidir ibaresiyle tasdik edilecektir yılı Temmuz ayından itibaren, her ayın ilk 3 iş günü içinde (Ek-7) de belirtilen belgeleri millî eğitim müdürlüklerine teslim etmeyen kurumların ödemeleri, bir sonraki ayın ödemesi ile birlikte yapılacaktır. 4- Milli eğitim müdürlükleri ile kurumlar arasında yapılan protokol (Ek-6) özel, özel eğitim okulu veya kurumunun kurucu/kurucu temsilcisi ve özel öğretim kurumlarına bakan milli eğitim müdür yardımcısı veya şube müdürü tarafından imzalanacaktır. 5- Özürlü bireyin, başka bir özel özel eğitim kurumundan eğitim almadığına dair hazırlanacak taahhütnameyi, hizmet alınan kurum müdürlüğüne verecektir. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. Öner GÜNEY Bakan a. Genel Müdür DAĞITIM: B Planı

265 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı B.08.O.ÖRG / Konu: Tereddüde Düşülen hususlar..valiliğine (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) İlgi: a) 5378 Sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun. b) Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. c) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Özürlülük ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik. İlgi (b) de kayıtlı Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte, illerimizden gelen yazılı ve sözlü müracaatlardan uygulamada bazı hususlarda tereddüde düşüldüğü anlaşılmaktadır. Bu hususlardaki tereddütlerin giderilmesi için aşağıdaki açıklamaların yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Buna göre; 1) İlgi (a) da kayıtlı Kanunun 35 inei maddesi ile tarihli ve 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna ek 3 üneü madde eklenmiş ve bu madde ile Görme, ortopedik, işitme, dil-konuşma, ses bozukluğu, zihinsel ve ruhsal özürlü çocuklardan özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam etmeleri uygun görülenlerin eğitim giderlerinin, her yıl bütçe uygulama talimatında belirlenen miktarı Milli Eğitim Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. hükmü getirilmiştir. İlgi (b) Yönetmeliğin 21 inci maddesinde ise eğitsel değerlendirme ve tanılaması yapılan bireyler için uygun eğitim ortamı, alacağı destek eğitim hizmeti ve eğitim planını içeren Özel Eğitim Değerlendirme Kurul Raporu düzenleneceği belirtilmiştir. Bu bağlamda özel eğitim değerlendirme kurulu, Bakanlığımızca özel eğitim giderinin karşılanıp karşılanamayacağına bakılmaksızın. eğitim performansı, yeterlilik ve yetersizliklerini dikkate alarak, ihtiyacı olan bireyler için destek eğitim önerilebilir, ancak Özel Eğitim Değerlendirme Kurul Raporunun karar bölümüne eğitsel değerlendirme ve tanı lamaya ilişkin alınan kararların yanı sıra destek eğitimle ilgili karar yazılırken: a) İlgi (c) de kayıtlı Yönetmeliğe göre: Özürlü Sağlık Kurulu Raporunda tüm vücut fonksiyonları kaybı % 40 ve üslünde olan çocuklar için Özürlü Sağlık Kurulu Raporunda özürlü olduğu tespit edilmiş olup destek eğitim alması uygundur. ifadesinin, b) Özürlü Sağlık Kurulu Raporunda tüm vücut fonksiyonları kaybı % 40 ın altında olan ve özel eğitim değerlendirme kurulunca destek eğitim alması uygun görülen çocuklar için ise yalnızca destek eğitim alması uygundur. ifadesinin, bulunması, ayırt edici olması ve özürlü bireyler için eğilim giderlerinin ödenmesinde karşılaşılabilecek sorunların önlenmesi bakımından gerekli görülmektedir. Bu nedenle eğitsel değerlendirme ve tanılaması yapılarak Özel Eğitim Değerlendirme Kurul Raporu düzenlenecek bireyler için, özürlü olduklarını gösteren Özürlü Sağlık Kurulu Raporu istenmesi. 2) Yönetmeliğin 18 inei maddesinin (1) inci fıkrasının (a) bendinde Veli, eğitsel değerlendirme ve tanılama ile yerleştirme kararlarının her birine birer defa olmak üzere, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde itiraz edebilir. ifadesinin sehven yazılmasından dolayı bu ifadenin Veli, eğitsel değerlendirme ve tanılama ile yerleştirme kararlarının her birine birer defa olmak üzere, karar tarihinden itibaren 70 gün içinde itiraz edebilir. şeklinde değerlendirmesi, 3) Yönetmeliğin 9 uneu maddesinin (a) bendinde yer alan okul/kurumun yazılı başvurusu ifadesindeki okul/kurum dan Bakanlığımıza bağlı resmi okul ve kurumların anlaşılması, 4) Yönetmeliğin 23 üneü maddesinin (2) inci fıkrasının (d) bendinde yer alan kaynaştırma yoluyla eğitim uygulaması yapılan okul ve kurumlarda, bu Yönetmeliğin 73 üncü maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda BEP geliştirme birimi oluşturulur. hükmünde 73 üncü madde sehven yer almıştır. Bu ifadenin 72 inci madde olarak değerlendirilmesi. 5) Yönetmeliğin 24 üncü maddesinin (1) inci fıkrasının (b) bendinde Yönetmeliğin 85 inci maddesi olarak yazılmıştır. İfadenin Yönetmeliğin 84 flncü maddesi olarak değerlendirilmesi. 6) Yönetmeliğin 41 inci maddesinde, otistik çocuklar eğitim merkezlerinin sınıf mevcutları belirtilmemiş olmasına rağmen, söz konusu Yönetmeliğin 26 ncı maddesinin 1) inci fıkrasında belirtildiği üzere sınıflarını en fazla 4 öğrenciden oluşturulması,

266 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı 7) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitim planlarının hazırlanması ve izlenmesi ile ilgili iş ve işlemler: a) Resmi ya da özel bir okula kayıtlı olmayan öğrenciler için ikamet ettiği il/ilçedeki rehberlik ve araştırma merkezince yapılması. b) Okula kayıtlı öğrenciler için ise okulun bağlı bulunduğu il/ilçedeki rehberlik ve araştırına merkezince yapılması. e) Okula kayıtlı öğrencilerin özel, özel eğitim kurumundan destek eğilimi alması durumunda ise; bu öğrencilerin eğitim planlarının hazırlanması ve izlenmesi ile ilgili iş ve işlemler, yine kayıtlı oldukları okullarının bağlı bulunduğu ih/ilçedeki rehberlik ve araştırma merkezince yürütülmesi, Özel, özel eğitim kurumlarından destek eğitim alacak öğrencilerin eğitim giderlerinin karşılanmasıyla ilgili işlemler ise öğrencinin eğitim planını hazırlayan ve izlenmesinden sorumlu olan rehberlik ve araştırma merkezlerinin bağlı bulunduğu il/ilçe milli eğitim müdürlüklerince yürütülmesi gerekmektedir. Konunun İliniz Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlükleri ile İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerine duyurulması konusunda, Bilgilerinizi ve gereğini arz ve rica ederim. DAĞITIM: Gereği 81 İL Valiliğine Bilgi: Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığına Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğüne İsmail TOKSÖZ Bakan a. Genel Müdür V

267 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.08.0.ÖRG /10 04/01/2007 Konu : Eğitsel Tanılama ve Değerlendirme Uygulamaları VALİLİĞİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) İlgi : a) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği b) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik c) tarih ve B.08.0.ÖRG /2884 sayılı yazı d) tarih ve B.08.0.ÖRG /3239 sayılı yazı İlgi (a) Yönetmeliğin 21. maddesinde, rehberlik ve araştırma merkezleri bünyesinde oluşturulacak Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunun görevleri ile aynı yönetmeliğin 7, 8. ve 9. maddelerinde eğitsel değerlendirme ve tanılamayla ilgili işlemler açıklanmaktadır. Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün İlgi (d) yazısının 1. maddesinde; süreci kolaylaştırmak maksadıyla, Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporunun karar bölümüne, eğitsel değerlendirme ve tanılamaya ilişkin alınan kararların yanı sıra destek eğitimle ilgili kararlarda, ilgi (b) Yönetmeliğe göre vücut fonksiyon kaybı % 40 ve üstü ile altında olanlar için yazılacak ifadeler belirtilmiştir. Ancak bugüne kadar yapılan uygulamalardan Bakanlığımıza birtakım sıkıntılar iletilmiştir. Bu bağlamda mevcut duruma göre eğitsel tanılama ve değerlendirme uygulamalarında, aşağıdaki hususlara uyulması gerekmektedir: 1. İlgi (a) Yönetmeliğin 7, 8, 9, 21. madde hükümleri ile aynı yönetmeliğin EK-1 deki rapor örneği ve üzerindeki açıklamalara göre; Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunun eğitsel tanı ve değerlendirmelerde ilgi (b) yönetmelik gereği, sağlık kurulunca belirlenen özürlülük durumunu ve özürlülük oranını, test ya da teyit etmek veya onaylamak gibi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır. Özür ile özür düzeyi ve oranı ne olursa olsun, kurum veya aile kaynaklı eğitsel değerlendirme ve tanılama başvuruları, bireyin özrü de dahil özellikleri ve durumuna göre mevcut şartlarda; özel eğitim önerileri, önlemleri ve gerekli özel eğitim desteğini ortaya çıkarmak üzere ele alınıp sonuçlandırılacaktır. Bunun için değerlendirmeleri destekleyici her türlü kurumsal ve aile kaynaklı bilgi ve belgelerden yararlanılabilinir. Nitekim ilgi (a) Yönetmeliğin 7/2 ve 9/ç maddelerinde, eğitsel tanılama ve değerlendirmede; tıbbî tanılama ve sağlık kurulu raporlarının, duruma göre dikkate alınacağı ve gerektiğinde isteneceği ifade edilmektedir. Bu durumda; Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlükleri, Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu kararları ve raporlarında, ilgi (a) Yönetmeliğin ilgili maddeleri ile eki EK 1 deki rapor örneği açıklamaları doğrultusunda işlem yapacaktır. 1/

268 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.08.0.ÖRG /10 04/01/2007 Konu : Eğitsel Tanılama ve Değerlendirme Uygulamaları 2. Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün ilgi (c) yazısının 7. maddesinde belirtilen; eğitsel tanılama ve değerlendirmede bir test uygulayıcısının günde dört bireyi inceleyebileceği konusunun, her vaka ve her başvuran için geçerli bir ölçüt olamayacağı, başvuru konusuna ve vaka özelliklerine göre değişebileceği açıktır. Bu madde, çocuğun özür ve özelliklerine göre detaylı bir ölçme-değerlendirme ile inceleme ihtiyacı düşünülerek sözkonusu yazıda yer almıştır. İlgi (a) Yönetmeliğin 22. maddesinde; eğitsel değerlendirme ve tanılama amacıyla yapılacak başvuruların en geç 60 gün içinde karara bağlanacağı, 75. maddesinde; zorunlu öğrenim çağında bulunan özel eğitime ihtiyacı olup yerleştirme kararı alınmamış bireylerin okul ve kurumlara kaydının, yıllık çalışma takviminde belirlenen süreye bakılmaksızın yapılacağı, 77. maddesinde; bu kayıtlarda, özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından yerleştirme kararı alınmış olması şartı aranmayacağı ve okul/kurum yönetiminin gerekli resmî işlemleri başlatacağı belirtilmiştir. Eğitsel tanılama ve değerlendirme başvuruları bir ön değerlendirmeye tabi tutularak yukarda belirtilen maddeler kapsamına giren vakalar ile durumu uygun, tıbbi tanısı net şekilde belirlenmiş bedensel engelliler ile yaş ve diğer özellikler olarak rehberlik ve araştırma merkezinde mevcut test ve ölçme uygulamaları dışında kalan değerlendirme ve tanılama talepleri, olabildiğince başvuru sırasında karşılanacak veya randevuları, ayrıntılı test uygulamaları kapsamı dışında organize edilerek gereksiz beklemelere fırsat verilmeyecektir. 3. Eğitsel ve tıbbî tanısı bulunup yenileme hâlindeki vakalar, ilk başvuru gibi ele alınmayabilir. Durumları itibariyle, bireyin eğitsel ve gelişimsel sürecine ilişkin her türlü rapor, karar ve kayıtları ile mevcut durumuna ilişkin gözlem ve bilgilere göre de değerlendirme yapılarak rapor ve kararları hemen verilebileceği gibi, durumundaki herhangi bir değişime göre yeniden eğitsel tanılama ve değerlendirme de yapılabilir. 4. İl ve ilçe milli eğitim müdürlükleri ilgi (c) yazının 4. maddesinde belirtilen görevlendirmeleri gerçekleştirecek, eğitsel tanılama ve değerlendirme uygulamalarının sağlıklı yürütülmesi için gerekli desteği sağlayacaklardır. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. İmza Cemal TAŞAR Bakan a. Müsteşar Yardımcısı V. DAĞITIM : Gereği : Bilgi : B Plânı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğüne Özürlüler İdaresi Başkanlığına Sağlık Bakanlığına

269 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.08.0.ÖRG / /11/2008 Konu : Orta öğretim okul ve kurumlarında Kaynaştırma Yoluyla Eğitim Uygulamaları VALİLİĞİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) İlgi: a) 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, b) 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, c) 573 sayılı Ozel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, ç) Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, d) Kaynaştırma Yoluyla Eğitim Uygulamaları konulu 2008/60 sayılı Genelge. Bilindiği üzere kaynaştırma yoluyla eğitimin amacı; özel eğitime ihtiyacı olan bireylere destek eğitim hizmetleri de verilerek yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte aynı ortamda eğitimlerini sürdürmelerini sağlamaktır. Bu uygulamalar kapsamında özel eğitime ihtiyacı olan bireyler, kaynaştırma yoluyla eğitimlerini, yetersizliği olmayan akranları ile birlikte aynı sınıfta tam zamanlı sürdürebilecekleri gibi özel eğitim sınıflarında yarı zamanlı olarak da sürdürebilirler. Yarı zamanlı kaynaştırma uygulamaları, öğrencilerin bazı derslere yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte aynı sınıfta ya da ders dışı etkinliklere birlikte katılmaları yoluyla yapılmaktadır. Anayasamızın 42 nci maddesindeki... Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır.... Hükmü uyarınca; İlgi (a) Kanun un 7 nci maddesinin Eğitim Hakkı ile 8 inci maddesinin Fırsat ve İmkan Eşitliği başlığı altında, Özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukları yetiştirmek için özel tedbirler alınır. hükmü yer almıştır. İlgi (b) Kanun un Eğitim ve Öğretim başlıklı 15 inci maddesinde; Hiçbir gerekçeyle özürlülerin eğitim alması engellenemez. Özürlü çocuklara, gençlere ve yetişkinlere özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak bütünleştirilmiş ortamlarda ve özürlü olmayanlarla eşit eğitim imkanı sağlanır. denilmektedir. Buna rağmen engelli öğrencilerin meslek liselerine kayıtlarında zaman zaman engellerle karşılaşıldığı ifade edilmektedir. İlgi (c) Kanun Hükmünde Kararnamenin Kaynaştırma başlıklı 12 nci maddesinde; Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitimleri, hazırlanan bireysel eğitim planları doğrultusunda akranları ile birlikte her tür ve kademedeki okul ve kurumlarda uygun yöntem ve teknikler kullanılarak sürdürülür. hükmü yer almıştır. Söz konusu Kararnamenin 24 üncü maddesiyle resmi ve özel okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim okulları ile yaygın eğitim kurumlarının; kendi çevrelerindeki özel eğitime ihtiyacı olan bireylere özel eğitim hizmetleri sağlamakla yükümlü oldukları hükme bağlanmıştır. 20 Eylül 2008 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliğinin 41 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendi ve altıncı fıkrası aşağıda belirtildiği şekilde yeniden düzenlenmiştir

270 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı c) Özel eğitim gerektiren öğrencilerin; Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği hükümlerine göre özel eğitim değerlendirme kurulu raporu doğrultusunda, özel eğitim hizmetleri kuruluyla iş birliği yapılarak yetersizliklerine uygun olan kurumlara dengeli bir şekilde dağıtılmaları için önlem alır. Görme, işitme ya da ortopedik engeli bulunanların; uygun meslek alan/dalına ya da programa alınmaları sağlanır. Zihinsel yetersizliği bulunan öğrencilerin mesleki ve teknik eğitim programlarında kaynaştırma eğitimine alınıp alınamayacağı, eğitime alınacakların devam edebilecekleri programlar, kurumlarla rehberlik ve araştırma merkezleri iş birliğinde belirlenir. şeklinde değiştirilmiştir; Bununla birlikte; ilgi (ç) Yönetmelik gereği eğitim-öğretimlerini kaynaştırma yoluyla sürdürecek öğrencilerin eğitim-öğretim haklarından en üst düzeyde yararlanmalarını ve eğitimlerini tamamlamalarını sağlamak amacıyla, okullara/kurumlara yerleştirmelerinin yapılması, destek eğitim odalarının ve/veya özel eğitim sınıflarının açılması, bunların ihtiyaçlarının belirlenmesi ve gerekli tüm tedbirlerin alınması Özel Eğitim Hizmetleri Kurullarının sorumluluğunda bulunmaktadır. Bu kapsamda konu ile ilgili olarak Anayasamız, ilgili Kanunlar, Yönetmelik ve diğer mevzuat esasları çerçevesinde okul ve kurumlarda gerekli tedbirlerin alınması yönünde hazırlanan ilgi (d) Genelge uygulamaya konulmuş olmasına rağmen yurt genelinde gerekli hassasiyetin gösterilmediği, birçok öğrencinin mesleki ve teknik eğitim veren okullara kaydının yapılmadığı ve bu sebeple birçok özürlü bireyin eğitimden yoksun bırakılmak istendiği yönünde şikayet ve serzenişler Bakanlığımıza intikal etmektedir. Bu tür aksaklıkların giderilmesi için her tür ve kademede kaynaştırma yoluyla eğitim alması gereken öğrencilerin okula/kuruma kayıtlarında ve devamlarında gerekli tedbirler alınacaktır. Ayrıca rehberlik ve araştırma merkezleri tarafından eğitsel değerlendirme ve tanılaması henüz yapılmamış özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin de okullara/kurumlara kayıtları yapılacak bu konuda rehberlik ve araştırma merkezleriyle 1ş birliğine gidilerek eğitsel tanılamaları yaptırılacaktır. Bu güne kadar başarıyla uygulanan ve önemli ilerlemeler sağlanan özel eğitim alanındaki çalışmaların öngörülen hedeflere ulaştırılması için özel eğitime yönelik gerekli tedbirlerin alınarak planlamaların yapılmasını ve bu genelgenin okul öncesi, ilk ve orta öğretim kurumlarının yönetici ve öğretmenlerine duyurularak gerekli önlemlerin alınmasını önemle rica ederim. Muammer yaşar ÖZGÜLÜ Müsteşar

271 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı B.08,0.ÖRG. O l/ /10/2009 Konu: Eğitsel Değerlendirme, Tanılama ve Özel Eğitim Uygulamaları VALİLİĞİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) İlgi: a) 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun. b) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5793 sayı! Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. c) 573 sayılı Özel Eğilim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. ç) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kumlu Raporlar Hakkında Yönetmelik. d) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. e) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nın 26 Aralık 2008 tarih ve , 285, 286 ve 287 sayılı kararları. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetlerinde karşılaşılan tereddütleri ortadan kaldırmak, yerinde ve zamanında daha nitelikli hizmetleri geliştirmek, ülkemiz genelinde özel eğitim değerlendirme kurullarının çalışma usul ve esaslarını standart hale getirmek amacıyla aşağıdaki açıklamalara yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu bağlamda; 1. Eğitsel değerlendirme ve tanılamada, bireyin tıbbi tanısı, tüm gelişim özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri ile eğitim ihtiyaçları belirlenerek özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından, özel eğitim hizmetlerine ve destek eğitime ihtiyacı olup olmadığına karar verilecektir. 2. ligi (d) Yönetmeliğinin değişik 7 inci maddesinin 4 üncü bendi gereği, özel eğitim değerlendirme kurulu raporları en fazla iki yıl süreyle verilebilecektir. Ancak eğitim planları her yıl yenilenecektir. 3. Özürlü sağlık kurulu raporunda, bireyin tıbbi değerlendirme sonuçları yer almaktadır. İlgi (a) kanun gereği, eğitsel değerlendirme ve tanılaması yapılan bireyin özel eğitim desteğine ihtiyacı olup olmadığına karar vermek, özel eğitim değerlendirme kurulunun yetkisindedir. 4. İlgi (b) Kanunun 25 inci maddesi gereği destek eğitim hizmetinden yararlanmak için zorunlu olan özürlü sağlık kumlu raporlarında, her bir özür türü için ayrı ayrı (görme, işitme, dil-konuşma, spastik, zihinsel, ortopedik veya ruhsal) %20 ve üzeri vücut fonksiyon kaybı oranının belirtilmiş ve bireyin inceleneceği tarih itibariyle raporun geçerlilik süresinin devam ediyor olması gerekmektedir. 5. Özürlü sağlık kurulu raporunda %20 nin altında özür oranı belirtilen bireylerin, incelemeleri yapılacak, ancak ilgi (b) Kanun hükmü doğrultusunda destek eğitimi önerilemeyecektir. Yerleştirme amacıyla yapılan müracaatlarda ise özürlü sağlık kurulu raporu şartı aranmayacaktır

272 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı 6. Özürlü sağlık kurulu raporunda, sağlık-tedavi hizmeti gerektiren tamlar yer alıyorsa (epilepsi, fizik tedavi gerektiren tanılar vb.) bu tanıların vücut fonksiyon kaybı oranları ilgi (b) Kanun gereği bireyin destek eğitim hizmetlerine yönlendirilmesinde dikkate alınmayacaktır. 7. Destek eğitim hizmetinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda, özürlü sağlık kurulu raporunun aslı veya noter tasdikli örneği gereklidir. İlgi (ç) Yönetmelik hükümleri doğrultusunda düzenlenmiş sürekli ibaresi bulunan özürlü sağlık kurulu raporlarına sahip bireylerden, özürlü sağlık kurulu raporlarım yenilemeleri istenmeyecektir. 8. İlgi (a) Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendi gereğince, özrün doğuştan veya sonradan olup olmadığına bakılmaksızın, özel eğitim değerlendirme kurulunun yapacağı eğitsel değerlendirme ve tamlama sonucuna göre karar verilecektir. 9. İlgi (d) Yönetmeliğin değişik 19 uncu maddesi gereği özel eğitim değerlendirme kurulunun üyesi olan veli, kurul toplantılarına yazılı olarak davet edilecektir. Velinin toplantıya katılıp katılmadığı Karar Tutanağına işlenecektir. 10 ilgi.(d).yönetmeliğin inci, maddesi.. (c)...bendi gereğince özel eğitim değerlendirme kurulu kararları oy çokluğuyla alınması gerektiğinden, kurulun oluşturulmasında aynı Yönetmeliğin değişik 19 uncu maddesi uyarınca gerekli görevlendirmeler yapılacaktır. Kurul üyesi olmayan rehberlik ve araştırma merkezi (R.AM) personeline eğitsel değerlendirme ve tanılama görevi verildiği takdirde, görev verilen personel incelediği birey hakkında kurulu bilgilendirir, ancak kurulda oy hakkı olmayacaktır. 11. Destek eğitim hizmetlerinden yararlanması yönünde karar verilen bireylerin eğitim planları hazırlanırken, özür türleri, önerilen destek eğitimi süresi, gelişim özellikleri, öncelikli ihtiyaçları dikkate alınacaktır. Bireyin önerilen eğitim süresi içerisinde alabileceği ve öncelikli olan modül/kazanımlar seçilecektir. Hazırlanan eğitim planlarında özel eğitim değerlendirme kurul üyelerinin imzaları bulunacaktır. 12. RAM a eğitsel değerlendirme ve tanılama amaçlı yapılacak müracaatlar ve raporların teslim alınması bireyin velisi veya vasisi tarafından yapılacaktır. Zihinsel yetersizliği olmayan ve 18 yaşından büyüklerin işlemleri ise kendisi tarafından yapılabilir. Resmi yatılı okul/kurumlarda kalan öğrenciler ile SHÇEK bağlı çocuk yuvaları, bakım evleri ve yetiştirme yurtlarından gelenlerin işlemleri ise ilgili kurum yetkililerince yapılacaktır. 13. İlgi (e) kararlarda yer alan destek eğitim programlarına göre eğitim almış, rapor veya eğitim planı yenileme amacıyla RAM a başvuran bireylerden, Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu ile her aya ait Performans Kayıt Tablosu (inceleme tarihinde) istenecektir. Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu bireyin dosyasında saklanacaktır. 14. Eğitsel değerlendirme ve tamlama amaçlı RAM a yapılan her türlü müracaatlarda, öğrencinin kayıtlı olduğu okul Eğitsel Değerlendirme isteği Formu nu doldurup, resmi yazı ile RAM a gönderecektir. 15. Birden fazla rehberlik ve araştırma merkezi bulunan illerde, ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu sadece RAM ın bulunduğu ilçede oluşturulur. RAM ın sorumluluk alanına giren diğer ilçelerdeki öğrencilerin yerleştirme kararları, söz konusu ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından alınacaktır. 16. RAM larda eğitsel değerlendirme ve tamlama amacıyla yapılan başvurulardaki yığılmaları önlemek ve hizmetlerin süresi içerisinde yapılmasını sağlamak amacıyla, il/ilçe milli eğitim müdürlükleri tarafından, RAM ların norm kadrosuna

273 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı bakılmaksızın ilgi (d) Yönetmeliğin 22 inci maddesi uyarınca, personel görevlendirilmesi yapılacaktır. Özel.eğitim değerlendirme kurulu..raporu verilen bireylerin...yeniden incelemesi, altı aylık süre geçmeden yapılamaz. Ancak altı aydan daha kısa süreli destek eğitimi önerilmesi halinde veya il/ilçe özel eğitim hizmetlerini kurulunun yeniden incelenme yönündeki kararları ile öğrenim durumu ve özür durumu değişiklikleri halinde süre şartı aranmayacaktır. 18. RAM ların iş yoğunluğu dikkate alınarak özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ve özel, özel eğitim okulları ile ilgili ödeme evrakının incelenmesi, kurumların denetlenmesi, büro işlemleri, soruşturma ve inceleme vb. konularda, RAM personeline il/ ilçe milli eğitim müdürlülerince görev verilmeyecektir. 19. Eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunda özel eğitime ihtiyacı olmadığı tespit edilen öğrenciler için özel eğitim değerlendirme kurulu raporu düzenlenecek ve il/ilçe özel eğitim hizmetleri kuruluna gönderilecektir. 20. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin tespitine yönelik okul ve kurumlarda yapılacak taramalar, tanıtım, bilgilendirme, öğrenci tespiti vb. çalışmalar, yetkili makamlarca gerekli izinler alındıktan sonra yapılabilecektir. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. Dr. Ruhi KILIÇ Bakan a, Genel Müdür DAĞITIM: Gereği: Bilgi: 81 il Valiliğine Özel Öğretim Kurumları Gen.Md

274 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı :B.O8.O.ÖRG.O / /11/2009 Konu Eğitsel Değerlendirme ve Tanılamada Özürlü Sağlık Kurulu Raporları.VALİLİĞİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) ilgi: Özel Eğitim, Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünün tarih ve B.08.O.ÖRG.O l/ sayılı yazısı, Bakanlığımıza ulaşan bilgiler ve 9 Kasım 2009 tarihinde Antalya da başlayan Ulusal Mesleki Bilgi Sistemi semineri sırasındaki gözlemler neticesinde; eğitsel değerlendirme, tanılama ve özel eğitim uygulamaları konusunda gönderilen ilgi yazının 7 inci maddesinde yer alan Destek eğitim hizmetlerinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda, özürlü sağlık kurulu raporunun asit veya noter tasdikli örneği geçerlidir hükmü ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamanın yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Destek eğitimi için yapılacak müracaatlarda, özürlü sağlık kurulu raporının asıl veya noter tasdikli örneği mevcutsa incelemeyi yapan yetkili söz konusu belgenin aslını görerek fotokopisine, aslı tarafımdan görülmüştür notu düşerek işlem yapabilecektir. Özürlü sağlık kurulu raporunda sürekli ibaresi bulunan, ancak ilgili hastane tarafından onaylanmış sureti verilen sağlık kurulu raporlarına göre de işlem yapılabilecektir. Eğitsel değerlendirme ve tanılama sürecinde ibraz edilen özürlü sağlık kurulu raporu ile ilgili herhangi bir tereddüt oluşması halinde, rehberlik ve araştırma merkezleri tarafından özürlü sağlık kurulu raporunu veren ilgili hastaneye bir yazı yazılarak sağlık kurulu raporunda yer alan bilgilerin doğruluğu teyit edilecektir. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. Yüksel SEZGİN Bakan a. Genel Müdür Yardımcısı

275 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.08.0.ÖRG /872 18/02/2010 Konu : Eğitsel Değerlendirme İsteği Formu... VALİLİĞİNE (Millî Eğitim Müdürlüğü) İlgi : a) tarih ve sayılı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. b) tarih ve B.08.0.ÖRG /4448 sayılı yazı. Bilindiği üzere bireyler eğitsel değerlendirme ve tanılama amacıyla rehberlik ve araştırma merkezlerine (RAM) yönlendirilirken ilgi (a) Yönetmelik gereği okul/kurumları tarafından Bireysel Gelişim Raporu veya Eğitsel Değerlendirme İsteği Formu nun doldurulup resmi yazı ile gönderilmesi gerekmektedir. Eğitsel değerlendirme ve tanılama amaçlı okul ve kurumlarca RAM a yapılacak müracaatlar için bu formların doldurulup gönderilmesi gerekliliği Genel Müdürlüğümüzce il Valiliklerine ilgi (b) yazı ile bildirilmiştir. Okul ve kurumlar tarafından doldurulacak olan Eğitsel Değerlendirme İsteği Formlarındaki (Ek-1Okulöncesi, Ek-2 İlköğretim ve Ek-3 Ortaöğretim Okulları) farklılıkları ortadan kaldırmak ve önlemek amacıyla Genel Müdürlüğümüz tarafından formlar yeniden hazırlanmıştır. Rehberlik ve araştırma merkezlerine okul ve kurumlar tarafından ilk kez yapılacak başvurularda, Eğitsel Değerlendirme İsteği Formu (Okulöncesi, İlköğretim veya Ortaöğretim Formu) kullanılacaktır. Daha önce yerleştirme kararı alınmış olup, okul/kurumları tarafından yeniden incelemesi ya da destek eğitim raporunun yenilenmesi istenilen bireyler için ise Bireysel Gelişim Raporunun (Ek-4) doldurulması gerekmektedir. Sonuç olarak ülke genelinde farklılıkların ortadan kaldırılması, önlenmesi ve standart uygulamaların yapılabilmesi amacıyla hazırlanan ve üzerinde herhangi bir değişikliğe gidilmeden kullanılması gereken formların çoğaltılarak kullanılabilmesi için gerekli örnekleri Genel Müdürlüğümüz web sayfası http//orgm.meb.gov.tr adresinde yayımlanmıştır. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. İMZALIDIR Murat GÜRKAN Bakan a. Genel Müdür Yardımcısı

276 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı: B.08.0.ÖRG / /02/2010 Konu: Özel Eğitim Hizmetleri.. VALİLİĞİNE (Milli Eğitim Müdürlüğü) İlgi: a) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nın 26/12/2008 tarih ve 281, 282, 283, 284, 285, 286 ve 287 sayılı kararları b) 09/07/2009 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Özürlü Bireylere Uygulanacak Destek Eğitim Programları ve Eğitim Giderlerinin Karşılanmasına Dair Yönetmelik Destek eğitim hizmetleri, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen eğitimdir. Bu hizmetler, özel eğitim değerlendirme kurulunca yapılan eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunda özel eğitime ihtiyacı olduğu belirlenen bireyler için modüler yapıda hazırlanmış, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nca onaylanmış ilgi (a) destek eğitim programları çerçevesinde bireysel ve/veya grup eğitimi şeklinde sunulmaktadır. Bireysel eğitim, özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin performansları dikkate alınarak eğitim ihtiyaçları ve özellikleri doğrultusunda bire bir sunulan eğitimöğretim uygulamasıdır. Söz konusu eğitimin hedeflerinden bazıları, yoğun davranış problemlerinin sağaltımının yapılması, öğretimi yapılacak kazanımların niteliğine uygun olarak bire bir çalışılması, öğrenmeye hazırlık becerilerinin kazandırılması olarak sıralanabilir. Grup eğitimi ise bireylerin performansları, eğitim ihtiyaçları ve özellikleri ile özür türü, özür derecesi, takvim yaşı ve gelişim özellikleri dikkate alınarak oluşturulmuş birden fazla öğrenciyle sürdürülen eğitim-öğretim uygulamasıdır. Grup eğitiminin hedeflerinden bazıları, öğrencilerin bireysel eğitim yoluyla kazandığı becerileri gerçek yaşama geçirmeden önce grup içinde sergilemelerine imkân tanımak, sosyal bütünleşmelerinde önemli bir yere sahip olan günlük ve sosyal yaşam becerilerini yapılandırılmış grup ortamında sergilemelerini sağlamak, akran eğitimi yoluyla öğrencilerin birbirlerine model olmalarını ve karşılıklı öğrenmelerine katkı sağlamak olarak sayılabilir. Grup eğitimi, benzer ya da farklı özellikteki birden fazla öğrenciye bir arada sunulan eğitim şeklinden ziyade, öğrencinin öncelikli ihtiyaçları doğrultusunda ortam düzenlenmesi yapılarak belli ölçütlere göre oluşturulmuş grup içinde verilen eğitim olarak değerlendirilmelidir. Grup eğitimi ilgi (b) Yönetmeliğin 4. maddesinin (f) bendinde Özür grupları, özür niteliği ve derecesi, özürlünün takvim yaşı ve gelişim özellikleri dikkate alınarak oluşturulan gruplara verilen eğitim şeklinde tanımlanmaktadır. Yukarıda yapılan açıklamalardan anlaşılacağı gibi grup eğitimi de destek eğitiminin tamamlayıcı bir parçasıdır. Bu nedenlerle özel eğitim değerlendirme kurullarının sorumluluk ve yetkisinde olan destek eğitimin, bireylerin okul ve kurumlara devam edip etmediği ayrımı yapılmaksızın, eğitim ihtiyaçlarına göre bireysel, grup ya da hem bireysel hem de grup eğitimi şeklinde önerilmesi gerekmektedir

277 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı Ancak destek eğitim hizmeti uygulamaları kapsamında, yurt genelinde yapılan eğitsel değerlendirme ve tanılama sonuçlarına göre grup eğitimi önerilmesinde farklı uygulamaların olduğuna ilişkin bilgiler Bakanlığımıza ulaşmıştır. Bu bilgilerin içeriği incelendiğinde, özel eğitime ihtiyacı olan bireylerden grup eğitimine ihtiyacı olduğu halde bu eğitim hizmetinin önerilmediği veya önerilmesinde tereddütler yaşandığı, bu yolla tasarruf sağlandığının düşünüldüğü, okullarda verilen eğitimin grup eğitimi yerine sayılması gerektiği yönünde iddiaların ve doğru olmayan değerlendirmelerin ağırlıklı olarak yer aldığı görülmektedir. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin öncelikli eğitim ihtiyaçları göz önünde bulundurularak grup eğitiminin de önerilmesi, bu konuda mağduriyetlere meydan verilmemesi ve bireylerin hak kaybı yaşamaması açısından gerekli tedbirlerin alınması önem arz etmektedir. Bunların yanı sıra eğitsel değerlendirme ve tanılama sürecinde yürütülen iş ve işlemlerin daha etkin ve sistematik biçimde yürütülmesi, ülke genelinde sunulan hizmetlerde birlikteliğin sağlanması amacıyla aşağıdaki açıklamaların da yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur: 1. Eğitsel değerlendirme ve tanılaması yapılarak destek eğitim hizmeti önerilen bireylerin kurul raporlarının yenilenmesi amacıyla yapılacak müracaatlarda; a) Destek eğitim hizmetinden yararlanması uygun görülen bireyin özel eğitim değerlendirme kurulu raporu teslim edilirken velisinin talep etmesi halinde bir yıl sonraki randevusunun da aynı gün verilmesine yönelik planlama yapılmalıdır. b) Özel eğitimde süreklilik ilkesinden hareketle özel eğitime ihtiyacı olan bireyin velisinin randevu talebinde bulunduğu tarih ve kurumdaki iş yoğunluğu da dikkate alınarak verilecek yeni raporun eski raporunun bitiş tarihinden önce veliye teslim edilebilecek bir tarihte düzenlenmelidir. Yeni raporun başlangıç tarihinin bir önceki raporunun bitiş tarihinden sonraki ilk iş günü olarak girişinin yapılmasına özen gösterilmelidir. Örneğin, özel eğitim değerlendirme kurulu raporu süresi 30 Mart 2010 tarihinde biten özel eğitime ihtiyacı olan bireyle ilgili incelemenin Mart 2010 tarihleri arasında yapılıp, rapor başlangıç tarihinin ise 31 Mart 2010 olarak yazılması ve raporun 30 Mart 2010 tarihinden önce veliye tesliminin sağlanması gerekmektedir. 2. Özel eğitim değerlendirme kurulunun asil üyesi olan velilerin, yapılacak kurul toplantılarına yazılı olarak davet edilmesi ve bu toplantıların iş yoğunluğu ve bireylerin rapor bitiş süreleri dikkate alınarak gecikmeleri önleyecek sıklıkta yapılması gerekmektedir. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. DAĞITIM: Gereği: B Planı İmzalıdır Dr. Ruhi KILIÇ Bakan a. Genel Müdür Bilgi Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü

278 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı: B.08.0.ÖRG / / /05/2011 Konu: Eğitsel Değerlendirme ve Tanılamada Dikkat Edilecek Hususlar.VALİLİĞİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) İlgi a) tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği b) tarih ve sayılı Mükerrer Resmi Gazete de yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik Rehberlik ve araştırma merkezlerinde oluşturulan Özel Eğitim Değerlendirme Kurulları nca yapılan eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetlerinde, ülke genelinde birlikteliği sağlamak amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu bağlamda; 1. Destek eğitim hizmetlerinden yararlanmasına karar verilen bireylerin eğitim planları hazırlanırken; özür türü, gelişim özellikleri, öncelikli ihtiyaçları dikkate alınacaktır. Eğitim planlarında modül ve kazanımlar önerilirken, özel özel eğitim kurumları tarafından verilen destek eğitim süreleri de göz önünde bulundurulmalıdır. Özel eğitim rehabilitasyon merkezleri tarafından verilen destek eğitim süreleri (aylık sekiz saat bireysel, dört saat grup eğitimi, yıllık 96 saat bireysel 48 saat grup eğitimi olduğu) dikkate alınarak; özel eğitime ihtiyacı olan bireylere bu süre içerisinde kazandırılabilecek sayıda modül ve kazanımlar önerilecektir. 2. Yeniden inceleme amaçlı müracaatlarda, bir önceki eğitsel değerlendirme ve tanılama sonrası önerilmiş olan modül ve kazanımlar dikkate alınacaktır. Önceki incelemede önerilmiş olan kazanımların pekiştirilmesi veya çalışılamamış olması halinde eğitimde devamlılığı sağlamak amacıyla aynı kazanımların veya kazandırılması gereken ilgili kazanımların önerilmesine dikkate edilecektir. Örneğin; bir önceki incelemesinde önerilen kazanımlardan iki tanesinin çalışılmasına devam edilmesi gerektiği, 1 tanesinin ise süre yetersizliği veya bireyin bir dönem eğitimine ara vermesi nedeniyle çalışılamadığı Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu nda belirtilen bireylere öncelikli olarak yarım kalan kazanım ile çalışılamayan kazanımın öncelikli olarak önerilmesi gerekmektedir. 3. Destek eğitimi önerilirken inceleme tarihinde, özürlü sağlık kurulu raporunun süresinin devam ediyor olması yeterlidir. Önerilecek destek eğitiminin süresi özürlü sağlık kurulu raporunun bitiş süresine bağlı değildir. Örneğin; Özürlü sağlık kurulu raporu bitiş tarihi 10 Haziran 2011, inceleme tarihi 26 Mayıs 2011 olan bireye ihtiyacı doğrultusunda 1 yıllık veya 2 yıllık destek eğitimi önerilebilecektir. 4. İlgi (b) Yönetmeliğin Ekinde bulunan (Ek 2) Zihinsel, Ruhsal, Davranışsal Bozukluklar Bölümünde belirtilen Erken çocukluk döneminde (0-6 yaş) bilişsel işlevler, IQ puanı ile değil, etkinlik ve katılım zorlukları ve kısıtlılıklarının düzeyleri ilgili uzmanlar tarafından, öncelikle aile ve çocuğun katılımı ile klinik değerlendirme

279 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı yapılarak değerlendirilir.. Bilişsel alanlarda kaybı olan çocuklarda teşhis bölümüne işlev kaybının düzeyini açıklayan klinik değerlendirme bulgularının da yazılması gerekir. Bu yaş grubunda zeka geriliği tanısı/ terimi kullanılmaz; BİLİŞSEL GELİŞİMDE GECİKME tanısı/terimi kullanılır. hükmü bulunmaktadır. Özürlü sağlık kurulu raporlarında Bilişsel Gelişimde Gecikme tanısı ile gelen 0-6 yaş grubu özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılamalarının yapılarak, destek eğitime ihtiyacı olduğuna karar verilenlere Zihinsel Engelliler Destek Eğitim Programı önerilecektir. Konuya ilişkin RAM Modülünde gerekli açıklamalar yapılmıştır. 5. Eğitsel değerlendirme amacıyla ilk kez RAM a müracaat eden ve zorunlu eğitim çağında olan öğrenciler için, okullar tarafından doldurulan Eğitsel Değerlendirme İsteği Formları, okulların tatil olduğu dönem içerisinde istenmeyecektir. Daha önce tanılaması yapılmış zorunlu eğitim çağındaki öğrencilerden yeniden incelemeleri yaz tatili dönemine gelenlerin Bireysel Gelişim Raporları nın ise okullar kapanmadan RAM a gönderilmesi için okullara gerekli duyurular yapılacaktır. 6. Destek eğitimi önerilen bireylerin eğitimlerinde devamlılığın sağlanması amacıyla; raporlarının bitiş tarihinden en az bir ay önce, bireylerin randevu almalarını sağlamak amacıyla öncelikle web ortamında bilgilendirilmeleri ve randevu tarihlerinin ilan edilmesi sağlanacaktır. 7. İlgi (a) Yönetmeliğin 18 inci maddesi kapsamında özel eğitim hizmetleri kuruluna yapılan itirazlarda, özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından bireylerin yeniden eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılacaktır. Karar sürecinde bilgilerine başvurulmak üzere; özel eğitime ihtiyaç duyan bireyin sınıf ve alan öğretmeni, sınıf rehber öğretmeni, kayıtlı olduğu okulun veya kurumun müdürü, başvuru yapan kurum temsilcisi, özrü ile ilgili sağlık personeli, üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim üyesi ve sivil toplum kuruluşu temsilcisinin de çağrılmasına özen gösterilecektir. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. (İmzalıdır) Dr.Ruhi KILIÇ Bakan a. Genel Müdür

280 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı B.08 0.ÖER l / /03/2012 Konu: Özel Eğitim Uygulamaları İle Eğitsel Tanılama Ve Değerlendirme..VALILIĞINE (Milli Eğitim Müdürlüğü) ilgi a) tatili ve E 08 0 ORG sayılı yazımız b) tarih ve B 080 ORG /5074 sayılı yazımız c) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ç)14/01/2012 tarih ve saydı Resmi Gazetede yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik. Rehberlik ve araştırma merkezlerinde (RAM) özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin tanılama, yönlendirme ve yerleştirme işlemlerinde karşılaşılan tereddütleri ortadan kaldırmak amacıyla, bilindiği üzere ilgi (a) ve (b) yazıları Valiliklere gönderilmiştir Ancak Genel Müdürlüğümüze muhtelif zamanlarda ulaşan sorunları çözmek, ülke genelinde hizmet veren il/ilçe özel eğitim hizmetleri kurulları ile Özel eğitim değerlendirme kurullarının çalışmalarında birliktelik sağlamak amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur Bu bağlamda, 1. Eğitsel tanılama ve değerlendirme hizmetlerinin suresi içerisinde yapılmasını sağlamak amacıyla, il/ilçe milli eğitim müdürlükleri tarafından özel eğitim değerlendirme kuruluna gerekli personel görevlendirmesi yapılacaktır 2. Özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilerin, eğitime erişimlerinin sağlamak amacıyla, ihtiyaç duyulan kurumlarda milli eğitim müdürlükleri tarafından özel eğitim sımaları ve destek eğitim odalarının açılması sağlanacaktır 3. Eğitsel tamlama ve değerlendirme için yapılacak başvurularda, telefon, Internet vb iletişim araçlarıyla da randevu verilebilir Ancak ilk müracaatlarda velinin şahsen başvurusu alınarak, Özel eğitime ihtiyacı olan bireyin gelişim özellikleri, öncelikli ihtiyaçları, yasal hakları vb konularda rehberlik yapılacaktır 4. Bireyin eğitiminin kesintiye uğramaması amacıyla, randevu, inceleme ve rapor teslim surelerinde gerekli hassasiyet gösterilecektir 5. Özürlü sağlık kumlu raporunda, bireyin tıbbi değerlendirme sonuçları yer almaktadır Bu nedenle inceleme tarihinde suresi devam eden özürlü sağlık kurulu raporu, kullanım amacına bakılmaksızın eğitsel tanılama ve değerlendirmede kullanılacaktır. 6. Daha önceden incelemesi yapılan bireyin, dosyasında yer alan ve geçerliliği devam eden evrakı, veliden tekrar istenmeyecektir. 7. Özel öğrenme güçlüğü tıbbi tanısıyla RAM a başvuran bireyin, özürlü sağlık kurulu raporunda çocuk/ergen psikiyatrisinin yer alıp almadığına bakılmaksızın, eğitsel tamlama ve değerlendirmesi yapılacaktır. 8. Eğitsel tamlama ve değerlendirme işlemi için başvuran bireyin özürlü sağlık kurulu raporuyla ilgili tereddüde düşüldüğü durumlarda, RAM Müdürlükleri tarafından ilgi (ç) Yönetmeliğin 10 uncu maddesi gereği işlem yapılacaktır. 9. Eğitim planında yer alacak modül ve kazanımların belirlenmesinde, öğrenci okulunda uygulanan müfredat, öğrencinin yeterlilikleri, öncelikli ihtiyaçları, önerilen destek eğitim süresi ve bir önceki eğitim planı birlikte dikkate alınacaktır Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu raporlarına yapılan itirazlarda birey yeniden ve ivedilikle incelenecektir Bu inceleme sürecinde, görüşlerine başvurulmak amacıyla ilgi (e) Yönetmeliğin 19 uncu maddesi hükmü doğrultusunda veli, sınıf öğretmeni ve diğer uzmanlar kurula davet edilecektir. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim DAĞITIM: 81 i1 Valiliği Doç. Dr. Hakan SARI Bakana. Genel Müdür V

281 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı MODÜL VE EĞİTSEL TANILAMADA TEREDDÜTE DÜŞÜLEN KONULARA MEB GÖRÜŞLERİ; Özürlü sağlık kurulu raporu ve özel eğitim değerlendirme kurulunun belirlediği eğitsel tanı arasında çelişkili sonuç ortaya çıktığında hangi tanı doğrultusunda karar verilecektir? Eğitsel tanı için 1. kıstasımız %20 kayıp oranıdır. Eğitsel tanılama sonucu çıkan sonuç ise nihai kararımız için yeterlidir. Bu durumda özel eğitim değerlendirme kurulunun kararı geçerlidir. Bu durum sadece zihinsel yetersizlik için geçerlidir. Özürlü sağlık kurulu raporunda tanı kısmında sınır düzeyde mr tanısı var ve yapılan inceleme sonucunda eğitsel tanı da sınır düzeyde ise yapılacak uygulama nedir? Eğitsel tanısı ve tıbbi tanısı sınır düzeyde olan bireyler için modülün eğitsel tanı kısmında hangi eğitsel tanı seçilecek? Özürlü sağlık kurulu raporunda %20 ölçütünü karşılamayan ve özürlü sağlık kurulu raporu olmayan bireyler incelemeye alınacak mı? Sağlık kurulu raporu olmadan gelen birey için resmi tedbir kararı alındı. Ancak veli 2 ay sonra %20 ölçütünü karşılayan bir özürlü sağlık kurulu raporu ile yeniden destek eğitim hizmetinden yararlanmak için başvurdu. bu durumda ne yapılacak? Sağlık kurulu raporu istemek zorunlu mudur? Bedensel engelliler destek eğitimi programında bulunan modül yada modüllerden eğitim planı için kazanımların bir kısmı seçilebilir mi? 1. sınıfta olup destek eğitimine ihtiyacı olan öğrencilere sınıf tekrarı önerilme olasılığından dolayı kaynaştırmaya alınmayıp bu kararın daha sonra alınabilmesi için ne yapılabilir? Hastaneye sevk ederken yaptığımız testin fotokopisini göndermemiz gerekir mi? Hafif MR tanısı olan ancak eski hastane raporunda Atipik Bozukluk tanısı olan ve Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca Özel Eğitim ihtiyacı olmadığına karar verilen 40 yaş üstü birey için aile itirazı sonucunda ne yapılması gerekir? Zorunlu öğrenim çağındaki öğrenciler için alınan resmi tedbir kararlarının bağlayıcılığı olabilir mi? Sınır düzeyde olan bireyler için destek eğitimi önerilmeyecektir. Aynı zamanda resmi tedbir kararı da alınmayacaktır. Modülde sınır düzeyde zihinsel yetersizlik seçeneği olmadığı için eğitsel tanısı ve tıbbi tanısı sınır düzeyde zihinsel yetersizlik olan bireyler için normal seçeneği işaretlenecektir. Evet. Değerlendirme kurulu tarafından eğitsel tanılama için değerlendirmeye alınacaktır. Çıkan sonuç doğrultusunda birey için resmi tedbir kararı alınabilir ancak destek eğitimi önerisinde bulunulamaz. Yeniden modüle bireyin girişi yapılacak ve 6.aşamada Birey için daha önce alınmış bir karar var mı? kısmı işaretlenerek birey için sadece destek eğitim kararı alınacak ve destek eğitimi için rapor düzenlenecektir. Programın hazırlanmasında 3797 sayılı Milli eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun un Ek 3. maddesi ile tarihli ve 5793 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun un 25. maddesi gereği % 20 oranında engel sağlık kurulu raporu destek eğitimi için zorunludur. Bedensel Engelliler Destek Eğitim Programında bir modülde diğer modüle geçebilmek için en az %50 düzeyinde kazanımların gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Örneğin bir modülde 7 kazanım mevcut ise tüm kazanımlar verilmeli ki 4 tanesini gerçekleştirebildiğinde diğer modüle geçişi sağlanmalıdır. Kazanımlar bölündüğü taktirde modüller arası geçiş sağlanamaz. Mevcut mevzuatlar gereği bu mümkün değildir. Çocuk Zorunlu eğitim çağındaysa ve özel eğitime ihtiyacı varsa, öncelikle Resmi Özel Eğitim tedbiri almak zorunludur. Hayır. Özürlü sağlık kurulu raporu vermeye yetkili Sağlık Kuruluşu resmi prosedür dahilinde böyle bir istekte bulunmuş ise prosedür gereği yazı cevaplanmalıdır. Ancak, test sonucuyla ilgili ayrıntı verilmemelidir. (Örneğin; test sonucu 55 ise; hastaneye bildirilecek sonuç Hafif düzeyde zihinsel yetersizlik olduğu düşünülmektedir olmalıdır. IQ sonucu rakam olarak verilmemelidir. Birbiri ile uyuşmayan birden fazla özürlü sağlık kurulu raporlarına itiraz amacıyla İl Sağlık Müdürlüğüne müracaatta bulunur. Kesinlikle evet

282 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı Ağır düzeyde çocuklar veya okula devam etmeyen çocuklarla ilgili ÖDK aldığı kaynaştırma kararları çoğu zaman uygulanmamakta. Bu karar doğru mu? Bulundukları yer bakımından EUO yâda OÇEM lerden faydalanamayacak durumda. Yapılması gereken OÇEM yâda EUO kararı alıp bırakmak mıdır? Yoksa Kaynaştırmaya almak mıdır? Ağır düzeyde olup zorunlu öğrenim çağındaki çocuklarla ilgili okul kaydı istenmelimidir? Kurul raporunda serabrel palsi tanısı varsa Fizyoterapist görüşü istenecek mi? İşitme görme engellilerde %20 fonksiyon kaybı yeterli mi;? Heyet raporunda %30 bedensel engeli olursa zihinsel hiçbir tanı yoksa ve kurul zihinsel yetersizlik tesbit edilirse tekrar heyet raporu istenecek mi? IQ aralığında olan çocuklara kaynaştırma önerebilir miyiz? Hangi yaş gurubundakilerin okul kaydı kısmı yapılacak? İki ayrı engele (işitme-zihinsel) iki ayrı sağlık kurulu raporu bulunan fonksiyon kaybı (%20) üzerinde ise iki engeldende destek eğitimi ihtiyacı varsa hangisi Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu olarak uygun olan kararı verip sisteme girilmelidir. Özel Eğitim Hizmetleri yönetmeliğinin 75, 76 ve 77. maddeleri doğrultusunda işlem yapılmalıdır. MADDE 75- (1) Zorunlu öğrenim çağında olup özel eğitime ihtiyacı olduğu tespit edilen veya tanısı konulmamış ve yerleştirme kararı alınmamış her bireyin okul ve kurumlara kaydı, yıllık çalışma takviminde belirlenen süreye bakılmaksızın yapılır. Okula kayıt yaşı MADDE 76- (1) 37 ayını dolduran bireylerin kaydı okul öncesi eğitim kurumlarına, 72 ayını dolduran bireylerin kaydı ise ilköğretim veya zorunlu öğrenim çağındaki bireylere eğitim veren özel eğitim okul ve kurumlarına yapılır. Bu bireyler yaş, gelişim özellikleri ve eğitim performansına göre uygun sınıfa yerleştirilir. (2) İş okullarına, kayıt tarihinde 21 yaşından gün almamış bireylerin kaydı yapılır. İş eğitim merkezlerinde ise yaş kaydı aranmaz. Kayıt kabul MADDE 77- (1) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin okul ve kurumlara kayıtlarında özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından yerleştirme kararı alınmış olması şartı aranmaz. Ancak, bu bireyler için yerleştirme kararı alınması konusunda okul/kurum yönetimi gerekli resmî işlemleri başlatır. Öğrencinin kayıtlı olduğu okul veya kurum, yerleştirme kararına uygun ise öğrenci bulunduğu okul ya da kurumda öğrenimine devam eder. Farklı bir yerleştirme kararı olması hâlinde ise öğrencinin yerleştirme kararına uygun okula nakli konusunda gerekli işlemler yapılır. (2) Zorunlu öğrenim çağındaki özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için gündüzlü okul ve kurumlara kayıtta tuvalet eğitimi kazanmış olma şartı aranmaz. Özel Eğitim Hizmetleri yönetmeliğinin 75, 76 ve 77. maddeleri doğrultusunda işlem yapılmalıdır. Evet Tek engelde % 20 ise EVET. İki engel iş gücü fonksiyon kaybı toplamı %20 ise Başbakanlık Özürlüler idaresi başkanlığına Genel Müdürlüğümüzce görüş sorulacak. Evet Hayır 3 14 yaş zorunlu eğitim yaşında bulunan özel eğitim gerektiren bireylerin okul kaydı zorunludur. Ancak 3 6 yaş gurubunda bulunan özel eğitim gerektiren bireylerin bulunduğu yerleşim yerinde okul öncesi eğitim kurumlarının bulunmadığını belgelendirenlerde bu şart aranmayacaktır. Birbiri ile uyuşmayan birden fazla özürlü sağlık kurulu raporlarına itiraz amacıyla İl Sağlık Müdürlüğüne müracaatta bulunur

283 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı kullanılacak? Sağlık raporunda özel öğrenme bozukluğu tanısı bulunan, RAM da uygulanan test sonucu IQ su 80 altı olan çocuğa destek eğitim raporu verilir mi? Birden fazla program verdiğimizde (örneğin zihinsel + bedensel) hem zihinsel hem de bedenselde yer alan ortak modülleri her iki program için ayrı ayrı seçmek gerekiyor mu? Sadece bir programda bulunması yeterli mi? Normal zekâ düzeyi SOL hemiparezi tanılı %40 fonksiyon kaybı olan SKR si olan birey sadece yürürken aksıyor. Destek eğitime ihtiyacı var mı? Nasıl karar vereceğiz? Bazı sağlık kurulu raporlarında vücut fonksiyon kaybı %80 olarak belirtilmiş ve açıklama olarak 6 ay evden çıkmamalı şeklinde ibare eklenmiş(fizik tedavi) Bu duruma sahip olan bireye fizik tedavi destek eğitimi önerilmeli mi? Önerilirse süresi sağlık kurulu raporuna bağlı olarak mı kalmalı? Modül ve kazanım seçerken performans dışında saatleri açısından dikkat edilecek hususlar nelerdir? FTR hizmeti için sağlık raporundaki tanının bedensel engelliler programında bulunması gerektiği söylendi. Ancak bedensel engelliler destek eğitim programında Çok ağır MR ibaresi bulunmamaktadır. Hizmet verilebilir mi? Alınan resmi tedbir çocuğun eğitim ihtiyacını karşılıyorsa (OÇEM veya ÖZEL EĞİTİM SINIFI) destek eğitimi vermek zorunda değil miyiz? Gerekçe 3 bu anlama mı geliyor. Bireyin devam eden bir destek eğitim raporu varken, resmi tedbir amacı ile yeni bir giriş yapıldığında eski (devam eden) raporun silinmesi zorunlu mu? Özel özel eğitim okulu programı önerdiğimiz durumda (özel iş okulları, Özel iş eğitim merkezi, Özel eğitilebilir çocuklar İ.Ö:O programları) raporda okul programları görünmüyor. Aileye verdiğimiz rapor sadece destek eğitim programı raporu oluyor. Bu durumda ne yapılmalı? Rehabilitasyon merkezleri elden taahhütname getirerek raporları alabilir mi? Küçük yaş grubunda pisikomotor Retardasyon tanısı bulunuyor. Bu tanı kelime anlamı açısından işlevlerde yavaşlama anlamındadır. Modülde eğitsel tanıya dönüştürülemiyor. Tanı nasıl belirlenecek? Yaşı küçük olduğundan ölçemiyoruz. Birden fazla engeli olan bireyin tek bir engeli olan bireyin tek bir engel ile ilgili raporu var ise durumu Özel öğrenme bozukluğunun tespit edilebilmesi için Wıscr ve geştalt testleri uygulanmalıdır. Özürlü sağlık kurulu raporunda yer alan tanıyı test sonucu ve perpormans destekliyor ise destek eğitim verilebilir. Her iki programdan uygun modüller seçilir. Ancak modüllerde bulunan kazanımlardan birbirinin aynı olanlar varsa bir tanesi seçmek uygun olur. Bedensel engelliler Destek Eğitim Programı açıklamalar kısmında sağlık kurulu raporunda %20 yi karşıladığı için alır. Bu durum Evde Destek Eğitimi Hizmetlerini gerektirir ancak Kurumda yapılacak olan Fizyoterapi desteği verilemez. Ancak evden çıkmamalı şeklinde ibare bulunmadığı durumlarda verilebilir. Raporlardaki süreye uyulmalıdır. Şubatta RAM a gelen bir çocuğun Nisanda raporu bitiyorsa 2 aylık destek eğitimi verilecektir. Bu konuda herhangi bir mevzuat bulunmamaktadır. Performansı doğrultusunda hareket edilecektir. Çok ağır düzeyde MR (zihinsel engelli) olan bireylere Fizyoterapi verilemez. Ancak ağır düzeyde MMR (Motor mental retardasyon) tanısı var ise verilebilir. Evet gerekçe 3 bu anlama geliyor. Çocuğun girişi yapılır. Resmi tedbir kararı alındıktan sonar destek eğitim için gerekçe 8 doğrultusunda işlem yapılır. Okul tedbir kararı alınacaktır ve veliden dilekçe alınarak okul kararı ve destek eğitim raporu verilir. Kesinlikle alamaz. Çocuğun velisi ( Anne ya da Baba) ve vasisi ( Mahkeme yada noter kararı ile çocuğa bakmakla yükümlü bulunan kişi) dışında kimseye rapor verilemez. Pisikomotor Retardasyon bir durumdur tanı değildir. Yeniden rapor istenmeli. Raporunda bulunmayan bir tanı için destek eğitim programı verilemez. Her iki tanı içinde destek eğitim programı verilmek

284 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı ne olacak? Genel gelişimsel gerilik tanısı olan bireylere bedensel yetersizlik eğitsel tanısının seçilerek destek eğitim verebilir miyiz? T.C. kimlik numarası olmayan ancak özel eğitime ve kaynaştırma eğitimine ihtiyacı olan öğrenciler için ne yapılmalı? Önerilen özel eğitim hizmeti kısmını boş geçip destek eğitimi önerebilir miyiz? Tek doktor raporu bedensel engelliler için geçersiz mi? Belirtilen süreler öngörülen sürelerdir. Bir yılda verilmesi gereken eğitim süreleri değildir. Doğru mudur? Zihinsel Engelliler destek eğitim programında Günlük yaşam ve toplumsal yaşam becerileri uygulama evinde yapıldığından grup eğitimi vermelimiyiz? Bilişsel becerilere hazırlık modülünde yer alan 84 ay sınırlaması ve akademik modüllerde herhangi birinden yararlanamayacak öğrencilerin bilişsel becerilere hazırlık modülünden yararlanması ifadesinin değiştirilebilir mi? Hastane raporunda tanı kısmı boş ancak bulgular kısmında IQ hafif MR yazılmış. Kullanım amacı özürlü kimlik kartı için sürekli rapor bu durumda yeni rapor istenecek mi? bulguları tanı olarak Kabul edilebilir mi? Kaba değerlendirme formları uygulanması için standart materyal hazırlanacak mı? Hastane heyet raporlarında rapor başlangıç tarihi olup bitiş tarihi olmayan raporları 2 yıllık Kabul ediyorduk? Etmeye devam edecekmiyiz yoksa rapor bitiş tarihi yazılmalıdır şartı aranacak mı? Çok ağır düzeydeki bir bireye zihinsel yetersizliğe modül izin vermiyor. Çok ağır olan 6-14 yaş arasındaki bir bireye destek eğitimi nasıl önerebiliriz? aralığı normal zeka düzeyi kabul edilecekse zihinsel (tedbir gerektirmeyen) modülde ne amaçla isteniyorsa yeniden sağlık raporu istenmelidir. Hayır verilemez. Genel gelişimsel gerilik bir durumdur. Tanı değildir. T.C. vatandaşı olmayan bireylere destek eğitim programı verilemez Zorunlu eğitim çağı (3-14 yaş) dışındaki bireylere önerilebilir. Tek doktor raporları geçersizdir. Evet doğrudur. Ancak eğitime devam yada tamam kararı Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından verilir. Günlük yaşam ve toplumsal yaşam becerileri modüllerinde kazanımlar her ne kadar bireysel olarak kazandırılması gereken beceriler olarak değerlendirilse de modül içeriği bütün olarak incelendiğinde hem bireysel hem grup olarak önerilebilmektedir. Özellikle toplumsal yaşam becerileri modülünde iletişim becerileri ve toplumsal yaşamdaki kurallar başlığı altındaki kazanımlar değerlendirildiğinde aynı zamanda grup eğitiminide gerektirmektedir. Ancak zorunlu öğrenim çağı içerisindeki bireylere yasal gereklilik olarak grup eğitimi önerilemez. Bilişsel becerilere hazırlık modülü öncelikle ay gurubunda yer alan ağır ve orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireylere, özellikle daha once özel eğitim hizmeti almamış (ağır orta hafif) düzeyde zihinsel yetersizliği olan her yaş gurubundaki bireylere, bilişsel becerilere hazırlık modülü önerilen bireylere aynı zamanda akademik modüllerde önerilebilir. Ayrıca bu modülü daha önceden alan bireylere tekrar önerilebilir. Bu konu ile ilgili talim terbiye kurulu başkanlığına bu ifadenin düzeltilmesi için gerekli yazışmalar genel müdürlüğümüzce yapılacaktır. Bulgular tanı olarak Kabul edilemez. Yeniden Rapor istenecek. Bu konuda çalışmalar devam etmektedir. Sağlık raporlarında bitiş tarihi yazılmalıdır. Bu nedenle yeniden rapor istenmelidir. Destek eğitim verilmez. Eğer ihtiyacı varsa sadece fizyoterapi önerilebilir. Modülde eğitsel tanı bölümünde zihinsel (tedbir gerektirmeyen), zihinsel engeli olan ancak destek eğitimine

285 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı var? Velinin Kabul etmediği destek eğitim kararı oluyor. Gerekçelere eklenmeli diye düşünüyorum. Ne yapılabilir? İlimizde işitme engelliler sınıfı olmasına rağmen modülde işitme engelliler sınıfı yok. Module işitme engelliler sınıfı eklenebilir mi? Çift engeli olan çocuklar gittiği kurumdan 2 engeline yönelik eğitim alacağı kuruma mı gitmesi gerekiyor.? Yoksa veli istediği engelinden eğitim alabilir mi? DEHB bozukluğu olan bireylerde yeni module geçmeden once tek hekim raporunu Kabul ediyorduk. Yeni modülde DEHB olan çocuklar için destek eğitim önermememize rağmen sadece resmi tedbir almak içinde sağlık raporu istememiz gerekiyor mu? İlimiz sınırları içinde olmayan mesleki rehabilitasyon veya İş eğitim Merkezi modülde önerilen özel eğitim hizmeti bölümünde önerebiliyor muyuz? Özel özel eğitim okullarında kayıtlı olan çocuklara bireysel + grup önermemiz gerekiyor mu? Bireysel + Grup önerdiğimizde okul kısmında kayıtlı olan çocuklar için bir sure sonra sadece rehabilitasyon kısmına kayıt edilip okul kısmından siliniyor. Bu durumda ne yapmalıyız? Yeni programlar çıktıktan sonar daha once destek eğitim önermediğimiz bireylerin velileri itiraz dilekçeleri ile bize tekrar başvuru yapıyorlar. Biz tekrar değerlendirip tekrar destek eğitim önerdiklerimiz oldu. Doğru mu yapıyoruz. Yeni doğan çocuklara hastaneler vücut fonksiyon kaybını yazmıyorlar. Biz ne yapabiliriz? Dil ve Konuşma bozukluğu programında ses bozuklukları sağaltım bölümünde belirtilen nedenlerden birini taşıyorsa önerilmesi gerektiği belirtilmiştir. Fakat sağlık kurulu raporlarında vakanın bu nedenlerden hangisini taşıdığı belirtilmiyor. Bu durumda bu modülü önerip öneremeyeceğimizi nasıl anlayacağız? Ve ne yapmalıyız. Nedenin belirtilmesi için KBB uzmanından görüş veya tek hekim raporu isteyecek miyiz? Özel öğrenme güçlüğü tanısını koyabilmemiz için heyet raporunda hangi doktorların olması gerekiyor? Fonksiyon kaybı durumu eğitim durumuyla ilgili olmayan ( örneğin böbrek, şeker hastalığı) ihtiyacı olmayan bireyler için kullanılır aralığı normal olarak kabul edilmektedir. Veli istediği taktirde yasal haklarını kullanır. İstemezse itiraz hakkını kullanır. Oy çokluğu ile karar alınır ancak velinin itiraz hakkı saklıdır. Modülde özel eğitim sınıfı olarak geçmektedir. Engel ayrımı yapılmasına gerek yoktur. Özel öğretim kurumlarına yönelik bir husus olmasından dolayı görev alanımıza girmemektedir DEHB programı bulunmamaktadır. Sadece resmi tedbir almak için tek hekim veya kurul raporu almamız gerekir. Evet önerilebilir. İl Özel eğitim hizmetleri kurulu bu bireyin ihtiyaçları için gerekli tedbirleri alır. Evet gerekiyor. Bu durum tespit edildiği takdirde resmi yazı ile il/ilçe Milli Eğitim müdürlüklerine bildirilmelidir. Yapılan uygulama doğrudur. Alınan raporlarda %20 oranı olmak zorundadır. Bu durumlarda rapor yenilemesi istenecektir. Bireyin mevcut olan raporunda %20 özelliğini taşıması gerekir. Tekrar rapor istenmesi gerekir. Çocuk veya Ergen Psikaytrisi olan özürlü sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastanelerden alınan raporlar geçerlidir. Çocuk veya Ergen Psikaytrisi imzası olmayan rapor geldiğinde müracaat kabul edilir ancak uzman doktor imzası olmadığı gerekçesi ile destek eğitimi önerilmez. Kanunda geçen özür grupları ile ilgili %20 yi geçerse destek eğitim raporu verilir. Ancak yer almayan süreğen hastalıklar için

286 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı nedenlerden dolayı artıyorsa nasıl hareket edilecektir? bir birey hafif düzeyde zihinsel yetersizliğe sahipse ve çarpma bölme bilmiyorsa bu yetersizliğini gidermek amacıyla destek eğitim verilebilir mi? Verilebiliyorsa amaçlarının çoğunu karşılıyor gerekçesi hangi durumlarda kullanılır? Destek eğitim modülün de bireyin bulunduğu ilde özel eğitim okulu var mı? Kısmı bireyin yaşadığı yerleşim yerini mi yoksa İl genelini mi kapsamaktadır? Alınan resmi tedbir kararlarının uygulamasını kim takip edecektir? Rapor başlangıç tarihleri ayın biri olarak girildiğinde müdür onay işlemi raporlar silinmesin diye 1 hafta bekletilmektedir. Bunun çözümü ne zaman yapılacaktır? Alınan resmi tedbir kararlarının yerleştirme kararına dönüştürülme işlemini ilçe milli eğitim müdürlükleri yapabilir mi? Özel eğitim sınıfına kayıtlı öğrenci okulun BEP birimi tarafından kendi başına normal sınıfa alabilir mi? Herhangi bir modülü bu sene önerdim diye önümüzde ki sene de önermek zorunda mıyım? Özel Eğitim Değerlendirme kurulu rapor bitiş tarihi mesela 15 ocak 20 olan birey inceleme için 5 şubat 20..da geldiğinde rapor başlangıç tarihini 15 ocak 20..olarak yazabilir miyiz. Rapor giriş tarihleri neye göre ayarlanmalı? Okul öğrencilerine grup eğitimi verilebilir mi? RAM modülünde destek eğitim raporu ve yerleştirme raporu olmak üzere 2 rapor çıkmaktadır. Bunu tek sayfa şeklinde çıkarabilir miyiz? (örneğin böbrek, şeker hastalığı) bu durum geçerli değildir. Birey hakkında destek eğitim kararını verme yetkisi Özel Eğitim Değerlendirme Kurulundadır. Kurul yetkisini kullanarak bireye destek eğitim önerebilir yada önermez. Ram ın görev alanını kapsamaktadır. İl/İlçe Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu takip edecektir. Özürlü birey modülünde sistem değişikliği yapılarak TC kimlik numarasının yanında rapor kayıt numarası da isteneceğinden bu sıkıntı ortadan kalkacaktır. Söz konusu durum özel eğitim hizmetleri kurulunun görevidir. Hayır. BEP biriminin böyle bir görev ve yetki sorumluluğu yoktur. Ancak BEP birimi durumu bildiren bir rapor ile RAM a yeniden değerlendirilmesi için yönlendirme yapabilir. Hayır. Bireyin performansı doğrultusunda hareket edilir. HAYIR. Rapor başlangıç tarihi inceleme tarihinden önce olamaz. Velinin dilekçe ile veya Okulun resmi yazı ile başvurup gelen evrak kayıt defterine işlendiği gün müracaat tarihidir. Bireyin incelenip gerekli olan testlerin uygulandığı tarih inceleme tarihidir. Özel eğitim değerlendirme kurulunun toplantı tarihi ise karar tarihidir. Raporun başlangıç tarihi raporun üzerinde raporun başlangıç tarihi yazan ancak ilçe milli eğitim müdürünün imzasının olduğu tarih değildir. Gelen evrakların bekletilmesi, gelen evrak defterine işlenmemesi yasal bir suçtur. Özel Özel Eğitim kursları yönetmeliği tanımlar bölümünde gruplu seans eğitimi tanımına göre verilemez. Teknik açıdan tek rapor çıkarılmasında herhangi bir sıkıntı yok, fakat il/ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu yerleştirme kararını ret edebilir. Her iki karar aynı raporda yer alırsa, bu karar destek eğitimi raporunun da ret edilmesi demektir. Bu nedenle yerleştirme ve destek eğitimi için 2 ayrı rapor çıkmaktadır. Zorunlu eğitim çağında olup da okula kaydı olmayan öğrenciler için ne gibi bir yol izlemeliyiz? 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ve 1739 sayılı Milli Eğitim Kanunu nda zorunlu eğitim çağı 6-14 olarak belirlenmiştir. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde ise engelli çocuklar için zorunlu eğitim çağı 3-14 olarak belirlenmiştir. Bu nedenle rehberlik araştırma merkezlerinde okula kayıtlı olduğunu ya da

287 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı Modülde ilk sayfada çocuğun okula kaydı olup olmadığını görebilir miyiz? 14 yaşında hiç okula gitmemiş. Ağır Düzeyde MR ve CP si var. Özbakımı yok ve eğitim uygulama okuluna dahi gidemeyecek düzeyde bu durumda okula kayıt ile ilgili ne yapabiliriz? Zorunlu eğitimde yaş sınırı kaçtır? Müfettişler RAM modülünün yönetmelikte olmadığını dolayısıyla modülden çıkan raporun bir dayanağı olmadığını belirtiyorlarmış. Çok öğrenci olduğu zaman modülde öğrenci bilgileri girilirken kısa sürede kopma olabiliyor. İşlem süresinin uzatılmasının daha iyi olacağı belirtildi. Ayrıca işlem yapılmış raporların bazıları da onay bekleyenler kısmında görünmüyor ve T.C. kimlik no ya da ram modülünün verdiği rapor kayıt no ile arama yapılsa da bilgi bulunamamıştır şeklinde bir sonuç çıkıyor. Mesleki Rehabilitasyonun işlevi nedir? Psiko-motor rahatsızlıklarda listede adı olmayan bazı tıbbı tanılar geliyor bu gibi durumlar için mevcut tanılara başka türlü adlandırılamayan bozukluklar eklenebilir mi? okul kaydı için sırada beklediğini gösteren belge olmadan destek eğitimi raporunun kesinlikle verilmemesi gerekir. Kursiyerler tarafından modülde okul bilgisi olmayan öğrencilere sistemin destek eğitimi önerilmesine izin vermemesi gibi bir öneride bulunuldu. Zorunlu eğitim çağında (3-14) olan öğrenciler için okula kayıtlı olduğunu gösteren belge olmadan destek eğitimi raporunu veremiyoruz Okul öncesi çağında (36-72 ay) olan çocuklar için ağır ve çok ağır düzeyde zihinsel ve birden çok yetersizliği olmamak şartıyla okul öncesi eğitim kurumlarına yönlendirebilirler ancak bu dönem için okul kaydı isteyip istememek RAM ın insiyatifinde olan bir durum olmasına karar verilmiştir. Öğrencinin T.C. kimliği girildiğinde e-okula kaydı olup olmadığını ve daha önceden bir raporu olup olmadığını görebileceğiz. Ancak hangi okula kaydı olduğunu bir sonraki aşamada görebiliriz. İlköğretim kurumları yönetmeliğinin 16. maddesi e bendine göre; zorunlu eğitim çağına gelen özel eğitim tanısı konulmamış ve yerleştirme kararı alınmamış çocukların kaydı ikametgâhına en yakın ilköğretim okuluna yapılır. Bu sebeple öncelikle çocuğun okula kaydını istememiz gerekmektedir. Ancak bu durumda olan öğrencilerin okula kaydı yapıldıktan sonra okul tarafından sağlık kurulu raporu için resmi sağlık kuruluşlarına yönlendirilmeleri gerekiyor ve raporda sağlık durumu, zorunlu öğrenim çağı süresince okula devam etmesi uygun değildir hükmünü taşıyan raporu olan öğrenciler için ilköğretim yönetmeliğinin 31. maddesinin a bendine göre devam zorunluluğu aranmaz. Öğrenci 14 yaşını doldurduğunda 2 yıl daha veli isteği ile 16 yaşına kadar eğitimine devam edebilir. İlköğretim Kurumları Yönetmeliği nin 31. maddesinde konuyla ilgili hükümler yer almaktadır. İLSİS de yönetmeliklerde geçmiyor. Sonuç olarak raporu özel eğitim hizmetleri değerlendirme kurulu hazırlıyor İLSİS deki sistem bir araçtır ve yönetmeliğe aykırı bir durum yoktur. Süre olarak 10 dak. ama kullanıcı sayısı arttıkça bu süre kısalabiliyor. Bu sürenin uzatılması ile ilgili belki eğitim teknolojileri ile görüşülebilir. Raporların görülmemesi ile ilgili olarak da bir süre normal, evde bakım, mesleki rehabilitasyon ve psikolojik destek gibi yönlendirme yapılan raporların sistemde görünmemesi gibi sorun yaşadık ama bu sorun genel olarak çözüldü şu anda böyle sıkıntıları nadiren yaşıyoruz. Mesleki rehabilitasyon yasal prosedürü olan ama hizmetin ve faaliyetin olmadığı bir durum. Bu hizmeti vermeye belediyeler yetkili. Rehabilitasyon merkezleri özel mesleki rehabilitasyon merkezleri açıp verdikleri hizmetin parasını belediyelerden alabilirler. Ancak şu ana kadar böyle bir uygulama yok. Gidişatının tam olarak belli olmadığı bir destek eğitim türü. Ancak RAM lar olarak tanılama yaptık ve mesleki rehabilitasyon önerisinde bulunduk gerisi bizi ilgilendirmiyor. Mesleki rehabilitasyon için MEB den ödeme yapılmadığı zannedilse de aslında bu hizmeti belediyeler yapacak ve bu hizmetlerinin bedeli bütçeden ödenecektir. Konuyla ilgili velilere açıklama

288 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı RAM modülünde sadece fiziksel engeli olup zihinsel engeli olmayan bireyler için bir tanı kısmı olabilir mi? RAM modülünde daha önce önerdiğimiz okul ilçe de var mı şeklindeydi daha sonra bu il sınırı olarak değişti. Bu da bizim işimizi zorlaştırıyor. Bulunduğum ilçe il merkezine 2 saat uzakta olduğu için öğrencinin gitmesi zorlaşıyor. Özel eğitim okullarına gidenlere destek eğitimi öneriyor muyuz? ikinci bir özrü olmadığı halde destek eğitimi verebilir miyiz? Okul öncesi eğitimi ücretli olduğu için bu durumdaki öğrencilerden ücret alınmaması önersinde bulunabilir mi? Destek eğitimi verilen çocuk 1 yıl eğitim almasına rağmen gelişme göstermemiş ise ne yapabiliriz? 6 yaş altı çocuklara Denver gelişim testi uyguluyoruz ve bazı gelişim alanlarında ya da tüm alanlarda yetersizlik çıkabiliyor. Ancak bunu modüle koyamıyoruz 3 yaşında normal olan çocuğa modülde normal eğitime devam şeklinde yönlendirme yapılabiliyor Raporun başlangıç tarihini, raporu sisteme girdiğimiz gün değil 2-3 gün sonrayı yazabilir miyiz? Çocuğu pazartesi inceliyorum karar tarihini Cuma günü toplu giriyorum. Karar tarihi ile rapor tarihi aynı olmak zorunda mı? Modülde görülen okul kaydı ile velinin getirdiği kayıt belgesi farklı olabiliyor. Liseden ve anasınıfından gelen öğrencilerin öğrenci bilgileri görülmüyor bu konuda ne yapabiliriz. Okul bilgisi ile adres bilgisi farklı ise ne yapacağız? Sağlık kurulu raporu olmadan bireyi incelebilir miyiz? İki ayrı hastane aynı öğrenciye iki farklı rapor yapılarak belediyelere yönlendirme yapılabilir. Bu tanılar programlara göre belirlenmiştir. Talim Terbiye tarafından hazırlanan destek eğitimi programlarında sadece bedensel engelliler için bir program bulunmamaktadır. Modülde ilk olarak Bölgede Okul Var mı? şeklindeydi. Yaşanan tereddütler üzerine İlde Gidebileceği Okul Var mı? olarak değiştirildi. Engelli öğrencilerimizin taşımalı eğitimden ücretsiz olarak faydalanma hakkı vardır. Taşımalı eğitimden yaralanabilirler. Hangi öğrencilerin taşınarak özel eğitim okullarına getirilebileceği il/ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından belirlenmelidir. 85 nolu genelgeye göre destek veremiyorduk fakat genelge durduruldu. Bu konudaki yetkili kurul özel eğitim değerlendirme kuruludur. Okul öncesi genel müdürlüğüne böyle bir öneride bulunabilir. Destek eğitiminden fayda görülmediyse rehberlik araştırma merkezinin rehabilitasyon merkezi hakkında rapor tutma hakkı vardır. Rehabilitasyon merkezlerinin öğrenci değişimleri (nakil) il ve ilçenin onayına bırakılmıştır. Denver gelişim testinin eğitsel tanısını değil gelişim geriliğini belirlemektedir. Yani zeka testi değil bir gelişim testidir ve sağlık kuruluşlarına yönlendirme amaçlı kullanılmalıdır. Bu durumda olan öğrenciler için okul öncesi eğitim seçeneği eklenebilir. Başlangıç tarihi kararın alındığı tarih veya inceleme tarihi olarak alınabilir. Konu kurumunuzca belirlenmelidir. Hayır, aynı olmak zorunda değil. Rapor tarihi ve karar tarihi arasında zaman farkı olabilir. Esas olan e-okul bilgisidir. Farklı olan durumlarda okullarla görüşme yapılabilir. Bilgileri öğrenci belgesine göre elle gireceğiz Belgeler okuldan geldiyse okulun bulunduğu görev alanındaki RAM, şahsi müracaat ise adresin olduğu RAM incelemeyi yapmalı. İleride İçişleri Bakanlığından ikametgahları doğrudan modüle aktarmaya çalışacağız. Evet, sağlık kurulu raporu zorunlu belge değildir. Ancak tanı koymada kurullarımıza faydalı olmaktadır. Özel eğitime karar yetkisi Ram da olduğundan bizim kurulumuzun verdiği karar önemlidir. Ancak tereddüde düşülen

289 Afyonkarahisar Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Özel Eğitim Mevzuatı verdiyse ne yapabiliriz? Öğrenim çağındaki çocuklar için okul gönderme öncesi formu zorunlu tutulabilir mi? RAM modülüne girilen bilgiler çocuğun ismi ya da TC. kimliği ile ilişkilendirilecek mi? Çocuk yatağa bağımlı Sistem okul kaydı yapmamızı istiyor. Ne yapacağız? Yaptığınız yeni resmi yöneltmedeki kurumda sıra var.(o sırada çocuk başka bir okula gidiyor) Çocuk bekleyecek mi? Önceki okulundan ayrılacak mı? Okul öncesi eğitim kurumları özürlü öğrencileri kabul etmiyor? Hastanenin verdiği sağlık kurulu raporu süresinin bitimi bizim kurulumuzun verdiği önce bitecek ise bu bir çelişki oluşturur mu? durumda iki farklı rapor olduğunda ve tarafımızdan verilen karara veli itiraz ederse hakem hastaneye yönlendirebiliriz. Yönetmeliğe göre evet zorunlu Evet, RAM modülündeki kayıtlar öğrencinin TC kimlik no su ile ilişkilendirilmektedir. Zorunlu eğitim çağında ise normal bir ilköğretim okuluna kaydı yapılacak. İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 31. hükümlerince işlem yapılacaktır. Hayır. Sırası gelene kadar eski okuluna devam edebilir. Bunun için ilçe kurulu gerekli kararı alması yeterlidir. Okul öncesi kurumları, engelli bireyler için Okul Öncesi Kurumları Yönetmeliğindeki hükümler doğrultusunda bu durumdaki çocukları kayıt etmek zorundadırlar. Bireyin özrü süre içerisinde değişmeyecek nitelikte ise (süreğen hastalık) rapor süresini geçse de çelişki olmaz. RAM raporu esas alınır