Transkript

1 Solutions for Essentials

2

3 Ýçindekiler SAYFA NO ÖNSÖZ 2 I ÜST YAPI ÜRÜN GRUPLARI PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI PEX BORU VE EK PARÇALARI WAVIN TEMPOWER ISITMASOÐUTMA SÝSTEMLERÝ 3340 WAVIN SITECH SESSÝZ ÜÇ KATLI ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI 4154 PVC ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI 5562 II ALT YAPI ÜRÜN GRUPLARI PE KORUGE BORU VE EK PARÇALARI PVC TEMÝZ SU BORU VE EK PARÇALARI PE BORULAR (PE 100 PE 32) POLÝETÝLEN EK PARÇALAR PVC DERÝNKUYU BORU VE EK PARÇALARI PVC DRENAJ BORU VE EK PARÇALARI PLASTÝK MENHOL VE EK PARÇALARI MUAYENE BACASI VE EK PARÇALARI III TARIM ÜRÜN GRUPLARI KELEPÇELÝMANDALLI, PEPVC YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI 177

4 ÖNSÖZ Türk ekonomisinin önemli kuruluþlarýndan biri olan Wavin Plastik Sanayi A.Þ. kurulduðu 1971 yýlýndan beri gerek teknolojisi, gerekse üretim kapasitesiyle Türk plastik sektörünün liderliðini yapmaktadýr. Kalitesini her alanda kanýtlayan Wavin in Türk ekonomisine kazandýrdýðý ürünler: Üst Yapý Ürün Gruplarý Polipropilen Boru ve Ek parçalarý Alüminyum Folyolu ve Cam Elyaf takviyeli Borular PEX Kýlýflý PEX Boru ve Ek Parçalarý OXY PEX Kýlýflý OXY PEX Oksijen Bariyerli Borular Wavin Tempower Yüzey IsýtmaSoðutma Sistemleri Wavin Sitech Sessiz Üç Katlý Atýk Su Boru ve Ek Parçalarý PVC Atýk Su Boru ve Ek Parçalarý PVC Renkli Çatý Oluðu ve Ek Parçalarý (Köþeli Tip, Yuvarlak Tip) Alt Yapý Ürün Gruplarý PE KorugeKanalizasyon/Kablo Boru ve Ek Parçalarý PVC Temiz Su Boru ve Ek Parçalarý PE Borular (PE 32 PE 100) Wavin PE Ek Parçalar (ElektrofüzyonSpigot) PVC Derinkuyu Boru ve Ek Parçalarý PVC Drenaj Boru ve Ek Parçalarý Wavin Plastik Menhol (Muayene Bacalarý) ve Ek Parçalarý Tarým Ürün Gruplarý KelepçeliMandallý, PEPVC Yaðmurlama Sulama Boru ve Ek Parçalarý Wavin; Türk Standartlarýna, uluslararasý standartlara (EN, ISO ve DIN) ve ihracat yaptýðýmýz ülkelerin talep ettiði kalite belgelerine uygun olarak üretimini yapmaktadýr. Wavin ISO 01:8 kalite belgesine sahiptir. Wavin yalnýzca ürün çeþitliliði ve kalitesiyle deðil, Türkiye nin dört bir yanýna yayýlmýþ bayi ve servis organizasyonuyla da dikkatleri üzerine çekmektedir.ankara, Ýstanbul, Ýzmir ve Adana da bulunan Bölge Müdürlükleri; Samsun, Urfa ve Bursa da Bölge Temsilcilikleri ile her türlü talebi anýnda yerine getirebilen Wavin, üstün hizmet kalitesiyle de öncü rolü oynamaktadýr. Türk plastik sektöründe önemli bir yere sahip olan Wavin Plastik Sanayi A.Þ. dünyanýn birçok ülkesine yaptýðý ihracatla da ülke ekonomisine önemli katkýlarda bulunmaktadýr. Wavin in hedefi; gerek ürün, gerekse hizmet kalitesi ile dünyanýn sayýlý üreticileri arasýnda anýlmaktýr.

5 POLÝPROPÝLEN BORU VE EK PARÇALARI Pilsa Polipropilen Boru ve Ek Parçalarý TEMÝZ SU UYGULAMALARI ÝÇÝN SICAK SU UYGULAMALARI ÝÇÝN Polipropilen Boru ve Ek Parçalarý Tesisat Projeleri için akýllý çözümler

6 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI Ýçindekiler Pilsatherm Boru ve Ek Parçalarý 5 Genel Özellikler Avantajlarý PPR Hammaddenin Mekanik ve Termal Özellikleri 6 Uygulanan Testler Ýç Basýnç Test Grafiði Servis Süresi Pilsa Polipropilen Boru ve Ek Parçalarýn Teknik Ölçüleri 714 Pilsa Polipropilen Borularýn Teknik Özellikleri 15 Alüminyum Folyolu Borular Kompozit Borular Genleþme 15 Montajda Dikkat Edilecek Hususlar 1617 Füzyon Kaynaðý Ekipmanlarý Pilsa Polipropilen Boru ve Ek Parçalarýn Birleþtirme Tekniði 18 Tesisat Proje 1920 Serbest Bükülme Parçasý Sabit Destek ve Kelepçe Aralýðý Isýl Ýþlem Uygulamasý Tesisat Bacasýndaki Uygulamalar Ýzolasyon 21 Hijyenik Bakýmdan Sakýncasýzlýk 22 Ses Geçirmezliði 22 Yanma Halinde Etkilenmesi 22 UV ye Karþý Dayanýklýlýk 22 Uygulama Alanlarý 22 Basýnç Deneyimi 23 Kimyasallara Karþý Direnç

7 TS , , TSEK 28 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARININ GENEL ÖZELLÝKLERÝ Genel Özellikleri: Pilsatherm PP3 Boru ve Ek Parçalarý Polipropilen Random Copolimer den imal edilmektedir. Pilsatherm PP3 Boru ve Ek Parçalarý sýcak ve soðuk su sistemleri için tasarlanmýþ olup endüstriyel su taþýmacýlýðý için de uygundur. PP3, sýcak ve soðuk su tesisatlarý, ýsýtma tesisatlarý, endüstriyel boru tesisatlarý, (Kimyasal dayanýklýlýk göz önünde bulundurularak), basýnçlý hava tesisatlarýnda güvenle kullanýlýr. Pilsa Polipropilen borular; montajýnýn kolay olmasý, hijyenik olmasý, paslanmamasý gibi birçok avantajý ile galvanizli borularýn yerini alarak her türlü bina içi, bina dýþý soðuk ve sýcak su tesisatlarýnýn vazgeçilmezi olmuþtur. Özellikle kombi ve kalorifer tesisatlarýnda sýcak su geçiþi için üretilen Pilsa Alüminyum Folyolu ve Cam Elyaf Takviyeli Borular mevcuttur. Bu borularýn ýsýl genleþmeleri çok düþük olmasý sebebiyle, boru hattýnda sarkma olmaz. Pilsa PPRC boru ve ek parçalarý T.C. Saðlýk Bakanlýðý Hýfzýsýhha Enstitüsünden alýnan saðlýða uygunluk ve içme suyu tesisatýnda kullanýlabilirlik sertifikasýna sahiptir. Avantajlarý: Suyun rengini, tadýný kokusunu deðiþtirmez. Hafif olduðu için nakliye ve montajý kolaydýr. Korozyona karþý dayanýklý olup, paslanmaz ve çürümez. Kireç tutmaz ve çapý daralmaz. Sürtünme katsayýsý düþüktür, yüzey pürüzsüz olup hiçbir yabancý maddeyle dolmaz. Füzyotherm kaynaðýyla basit ve tam olarak birleþtirilir, çap daralmasý olmaz. Standartlara göre montaj ve kullaným þartlarýnda, ömürleri en az 50 yýldýr. Sýcaklýða karþý uzun süre dayanýr. Yüksek ýsýlarda formunu ve kimyasal yapýsýný muhafaza eder. Kimyasal dayanýklýlýðý gözönünde bulundurularak asit, baz ve tuz gibi maddelerle kullanýlabilir. Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý talimatlarýna uyulmakta olup Ankara Ýl Kontrol Laboratuvar Müdürlüðü nden alýnan saðlýk belgesi ve içmesuyu tesislerinde kullanýlabilirlik belgelerine sahiptir. Polipropilen hammaddesi; ýsýya, basýnca ve kimyasallara dayanýklýlýk yönünden üç sýnýfta üretilir. Tip 1: Polipropilen Homopolimer Tip 2: Polipropilen Blok Kopolimer Tip 3: Polipropilen Random Kopolimer Tip 3 sýnýfý, Tip 1 ve Tip 2 sýnýflarýna göre fiziksel, kimyasal nitelikler bakýmýndan daha yüksek performansa sahiptir. Isýya ve kimyasallara karþý yüksek direnç gösterir. Hijyeniktir, biyolojik maddeleri barýndýrmaz. Suyun renk, tat ve kokusunda deðiþiklik yapmaz. Ýnsan saðlýðýna olumsuz herhangi bir etkisi yoktur. 5

8 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI PPR HAMMADDENÝN MEKANÝK VE TERMAL ÖZELLÝKLERÝ PPR borulara uygulanan test metodlarý Polipropilen borularýn iç basýnç test grafiði Özellik Yoðunluk Erime Akýþ Ýndisi Akma Noktasýndaki Gerilme Dayanýmý Akma Noktasýndaki Uzama Oraný Elastiklik Modülü Veri Birim Test Metodu Deðer 23 o C MFR 1/5 MFR 230/2,16 MFR 230/5 50 mm/dak. 50 mm/dak. secant g/cm 3 g/10 dak. g/10 dak. g/10 dak. Mpa % Mpa ISO 1183 ISO 1133 ISO 1133 ISO 1133 ISO 527 ISO 527 ISO 527 0,0,91 0,40,6 0,20,5 0,81, > Sertlik Ýndeksi 132 N/30s N/mm 2 ISO 2039/ Shore D Sertliði (3 sec value) DIN Charpy Darbe Dayanýmý (Çentiksiz) 23 o C 0 o C 30 o C KJ / m 2 KJ / m 2 KJ / m 2 ISO 179 /1eU ISO 179 /1eU ISO 179 /1eU Kýrýlma Yok Kýrýlma Yok 43 Charpy Darbe Dayanýmý (Çentikli) Vicat Yumuþama Noktasý Erime Noktasý Isý Ýletkenliði Lineer Genleþme Katsayýsý (Ort. 20 o C) Yüzey Direnci 23 o C 0 o C 30 o C VST / A / 50 KJ / m 2 KJ / m 2 KJ / m 2 o C o C W/Mk 1/K Ohm ISO 179 /1eU ISO 179 /1eU ISO 179 /1eU ISO 306/A ISO 3146 DIN DIN DIN VDE , ,24 1, >10 14 Polipropilen borularýn servis süresi Sýcaklýk C Servis Ömrü Yýl Çalýþma Basýncý (bar) PN ,1 5 33, , , , ,6 1 29,9 5 28, , , , ,0 1 25,4 5 23, , , , ,1 1 21,6 5 20, , , , ,8 1 18,2 5 17, , , , ,9 1 15,4 5 14, , , ,9 1 12,9 5 12, , ,0 50 8,5 1 10,8 5 9,6 10 8,1 25 6,5 1 7,6 5 5,2 10 4,3 6

9 TS , , TSEK 28 BORULAR Polipropilen Boru (L=4 Mt.) Ürün Kodu: PPBB s(20 Bar) s(10 Bar) YAPIÞTIRMA EK PARÇALAR Yapýþtýrma Manþon Ürün Kodu: PPYM d D L k Kompozit Boru 20 ATÜ (S 2,5) (L=4 Mt.) Ürün Kodu: PPBBCET s(20 Bar) CAM ELYAF TAKVÝYELÝ BORU Yapýþtýrma Dirsek ( ) Ürün Kodu: PPYD d D L t Alüminyum Folyolu Boru (L=4 Mt.) Ürün Kodu: AL.PP s Yapýþtýrma Dirsek (45 ) Ürün Kodu: PPYD d D L t

10 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI YAPIÞTIRMA EK PARÇALAR Kuyruklu Yapýþtýrma Dirsek ( ) Inegal TE Ürün Kodu: Kuyruklu PPYD Ürün Kodu: PPRT d1 d2 D L1 L2 L3 D1 D2 D3 d1 d2 d3 L L1 L2 L3 L / Kuyruklu Yapýþtýrma Dirsek (45 ) Açýk Dirsek Ürün Kodu: Kuyruklu PPYD 45 d1 d2 D L Ürün Kodu: Açýk Dirsek d1 D L Yapýþtýrma TE Ürün Kodu: PPYT L L d D L L R L L D1 D2 Ýstavroz TE D3 20x25x20 25x20x20 25x25x20 25x20x25 32x20x20 32x20x25 32x20x32 32x25x20 32x25x32 32x25x25 32x50x32 40x20x40 40x25x40 40x32x40 40x50x40 50x32x40 50x40x32 50x32x32 50x40x40 50x32x50 50x40x50 50x50x32 50x50x40 50x20x50 50x25x50 63x20x63 63x25x63 63x32x63 63x40x63 63x50x63 75x20x75 75x25x75 75x32x75 75x40x75 75x50x75 75x63x75 x75x xx Ürün Kodu: Ýstavroz PPYT d D L L L

11 TS , , TSEK 28 YAPIÞTIRMA EK PARÇALAR Redüksiyon Ürün Kodu: PPR 20/16 25/20 32/20 32/25 40/20 40/25 40/32 50/20 50/25 50/32 50/40 63/25 63/32 63/40 63/50 75/50 75/63 /63 /75 /63 /75 / / d d1 D L L Diþi Redüksiyon Ürün Kodu: PPR (FF) L Flanþ Adaptörü Branþman Ürün Kodu: Flanþ Adaptörü Manþonlu Köprü d D1 D Ürün Kodu: Branþman 63/20 75/20 /20 /20 63/25 75/25 /25 /25 D L L k d1 d2 D1 D2 L k d1 d2 D1 D2 L1 L2 L3 Ürün Kodu: Manþonlu Köprü 25/20 32/ G d a Ýki Tarafý Yapýþtýrma Rakor 10 ATÜ Köprü Ürün Kodu: PPYR d Ürün Kodu: Köprü G d a

12 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI YAPIÞTIRMA EK PARÇALAR Fiyonk Klips Ürün Kodu: Fiyonk d Yapýþtýrma Körtapa Ürün Kodu: PPYQ d D L Ürün Kodu: Geçme Klips d L Ürün Kodu: Folyolu Klips d L Diþli Körtapa Ürün Kodu: PPDQ 20x1/2 25x3/4 32x1 G 1/2" 3/4" 1" L Ýkili Klips Ürün Kodu: Ýkili Klips d L L Kilitli Boru Kelepçesi Ürün Kodu: Kilitli Boru Kelepçesi Anma Çapý Ø d D

13 TS , , TSEK 28 ÝÇ VE DIÞ DÝÞLÝ EK PARÇALAR Sýva Altý Batarya Baðlantýsý (Ýçten Diþli) Ürün Kodu: SABB Ýçten Diþli 16x1/2 20x1/2 25x1/2 d G L L /2" 1/2" 1/2" L Ýçten Diþli TE Ürün Kodu: PPIT 20x1/2x20 20x3/4x20 25x1/2x25 25x3/4x25 32x1x32 d G D D1 L /2" 3/4" 1/2" 3/4" 1" L L Sýva Altý Batarya Baðlantýsý (Dýþtan Diþli) Dýþtan Diþli TE Ürün Kodu: SABB Dýþtan Diþli 16x1/2 20x1/2 25x1/2 d G L L /2" 1/2" 1/2" L Ürün Kodu: PPDT 20x1/2x20 20x3/4x20 25x1/2x25 25x3/4x25 32x1x32 d G L L /2" 3/4" 1/2" 3/4" 1" L L Ýçten Diþli Adaptör Ürün Kodu: PPIA 16x1/2 20x1/2 20x3/4 25x1/2 25x3/4 32x1 32x3/4 Dýþtan Diþli Adaptör Ürün Kodu: PPDA 16x1/2 20x1/2 20x3/4 25x1/2 25x1/2 25x3/4 32x1 32x3/4 d G L L d G L L /2" 1/2" 3/4" 1/2" 3/4" 1" 3/4" 1/2" 1/2" 3/4" 3/4" 1/2" 3/4" 1" 3/4" L2 L L Ýçten Diþli Dirsek Ürün Kodu: PPID 16x1/2 16x3/4 20x1/2 20x3/4 25x1/2 25x3/4 32x1 32x3/4 Dýþtan Diþli Dirsek Ürün Kodu: PPDD 16x1/2 16x3/4 20x1/2 20x3/4 25x1/2 25x3/4 32x1 32x3/4 d G L L d G L L /2" 3/4" 1/2" 3/4" 1/2" 3/4" 1" 3/4" 1/2" 3/4" 1/2" 3/4" 1/2" 3/4" 1" 3/4" L2 L L

14 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI ÝÇ VE DIÞ DÝÞLÝ EK PARÇALAR Ayarlý Sýva Altý Batarya Baðlantýsý Üçgen Baþlý Ankastre Vana Ürün Kodu: Ayarlý SABBÝD TK Ürün Kodu: PPV Ank. Üçgen Baþlý d1 D L1 L G H d G L1 L2 L 20x1/ /2" /4" 3/4" 1" Sabit Sýva Altý Batarya Baðlantýsý (ikili) Ürün Kodu: Sabit SABBÝD (Ýkili) d1 D L1 L 20x1/ G t 1/2" VANALAR Üçgen Baþlý Ankastre Küresel Vana Ürün Kodu: PPV Ank. Üçgen Küresel d G L /2" 3/4" L Vana Ürün Kodu: PPV Normal d D D1 L L L Dekoratif Baþlý Ankastre Vana Ürün Kodu: PPV Dekoratif d G L1 L2 L Kelebek Baþlý PPR Küresel Vana /4" 3/4" 1" Ürün Kodu: PPV Küresel Kelebek d L1 L k h

15 TS , , TSEK 28 ANAHTAR AÐIZLI EK PARÇALAR Metal Ýçten Diþli Rakor Ürün Kodu: MPPIR d G L /2" 3/4" 1" 1.1/4" 1.1/2" 2" Ýçten Diþli Adaptör Metal Dýþtan Diþli Rakor Ürün Kodu: MPPDR d G L /2" 3/4" 1" 1.1/4" 1.1/2" 2" Dýþtan Diþli Adaptör Ürün Kodu: PPIAAA Ürün Kodu: PPDAAA 16x1/2 20x1/2 20x3/4 25x1/2 25x3/4 32x1 32x3/4 40x1.1/2 50x1.1/2 63x2 75x2.1/2 x3 x4 Ýçten Diþli TE d G L L /2" 1/2" 3/4" 1/2" 3/4" 1" 3/4" 1.1/4" 1.1/2" 2" 1.1/2" 3" 4" L x1/2 20x1/2 20x3/4 25x1/2 25x3/4 32x1 32x3/4 40x1.1/2 50x1.1/2 63x2 75x2.1/2 x3 x4 d G L L /2" 1/2" 3/4" 1/2" 3/4" 1" 3/4" 1.1/4" 1.1/2" 2" 1.1/2" 3" 4" Dýþtan Diþli TE L L Ürün Kodu: PPITAA 20x1/2x20 20x3/4x20 25x1/2x25 25x3/4x25 32x1x32 d G D D1 L /2" 3/4" 1/2" 3/4" 1" Ýçten Diþli Dirsek Ürün Kodu: PPIDAA 20x1/2 20x3/4 25x1/2 25x3/4 32x1 32x3/ d G L L1 L /2" 1/2" 1/2" 3/4" 3/4" 3/4" L L Ürün Kodu: PPDTAA 20x1/2x20 20x3/4x20 25x1/2x25 25x3/4x25 32x1x32 d G L L1 L /2" 1/2" 1/2" 3/4" 1" Dýþtan Diþli Dirsek Ürün Kodu: PPDDAA 20x1/2 20x3/4 25x1/2 25x3/4 32x1 32x3/ /2" 1/2" 1/2" 3/4" 1" 3/4" d G L L1 L L L

16 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI KOMBÝ EK PARÇALARI Radyatör Dirsek Vana Pislik Tutucu (Erkek) Ürün Kodu: PPV Küresel Radyatör Dirsek Vana d G 3/4" D 26.5 D L 66 L L Ürün Kodu: PPPT d D G 1/2" 3/4" I L L t Radyatör Küresel Vana Ürün Kodu: PPV Küresel Radyatör Düz Vana Oynar Baþlý Rakor d G D D1 L L1 L2 Ürün Kodu: PPOR /4" d1 D G L L1 20x1/2 20x3/ /2" 3/4" Hareketli Adaptör Ürün Kodu: PPHA 20x3/4 25x3/4 25x1 32x1 d G G1 L L1 L /2" 1/2" 3/4" 3/4" 3/4" 3/4" 1" 1" Hareketli Dirsek Ürün Kodu: PPHD 20x3/4 25x3/4 25x1 32x1 d G G1 L L1 L /2" 1/2" 3/4" 3/4" 3/4" 3/4" 1" 1"

17 TS , , TSEK 28 PPRC ALÜMÝNYUM FOLYOLU BORULARIN TEKNÝK ÖZELLÝKLERÝ PPRC BORU VE EK PARÇALARINDA GENLEÞME Polipropilen hammadde ve alüminyum folyo kaplama kullanýlarak imal edilir. Tüm kalorifer ve sýcak su tesisatlarý için idealdir. Sýcaklýkla karþýlaþýnca uzamasý minimumdur. Sarkma yapmaz. Özel aparatý ile alüminyum tabaka soyularak, kýsa sürede kolaylýkla ek parçalara baðlantý yapýlabilir. Uzama katsayýsý mm/mk dýr. Isý geçirgenliði 1.10 W/mK dýr. Pilsa Cam Elyaf Takviyeli, Alüminyum Folyolu ve Düz Polipropilen Borularýn Sýcaklýk Deðiþiminde Uzama Grafiði ISI FARKI Dt (K) Al. Folyolu Cam Elyaf Takviyeli Polipropilen Boru Polipropilen Boru Polipropilen Boru GENLEÞME Dl (mm.) Genleþme PPRC KOMPOZÝT BORULARIN TEKNÝK ÖZELLÝKLERÝ Üç katmanlý olarak imal edilir. Ýç ve dýþ katman Polipropilen hammaddeden orta katman ise cam elyaf polipropilen özel karýþýmýndan oluþur. Tüm kalorifer ve sýcak su tesisatlarý için idealdir. Polipropilen ve cam elyaf özel karýþým, ýsý karþýsýnda borunun uzamasýný azaltmaktadýr. Genleþme ve sarkma minimum düzeydedir. Alüminyum folyolu borulardaki gibi boru ucunu traþlamaya gerek yoktur. Doðrudan kaynak iþlemi yapýlýr. Montaj kolaylýðý saðlar. Uzama katsayýsý mm/mk dýr. Isý geçirgenliði 1.10 W/mK dýr. Pilsa Kompozit Borularýn ýsý genleþme katsayýsý metal borulara göre daha büyüktür. Proje hesaplamalarýnda bu özellik dikkate alýnmalýdýr. PPRC Borularda Uzama katsayýsý 0.15 mm/mk dýr. PPRC Borularda Isý geçirgenliði 0.24 W/mK dýr. Genleþme Hesabý Dl= L x Dt x µ Dl= Boru boyundaki deðiþim (mm.) Dt= Çalýþma sýcaklýðýndaki deðiþiklik (KelvinK) veya (CelsiusC ) µ= Polipropilen Borunun genleþme katsayýsý L= Boru boyu (m) Polipropilen Boru için örnek: Sýcaklýk Deðiþimi (Dt) = 40 K Boru boyu (L) = 5 m olsun; Uzama (DL) = 40 x 5 x 0.15 = 30 mm Alüminyum Folyolu Boru için örnek: Sýcaklýk Deðiþimi (Dt) = 40 K Boru boyu (L) = 5 m olsun; Uzama (DL) = 40 x 5 x = 6 mm Kompozit Boru için örnek: Sýcaklýk Deðiþimi (Dt) = 40 K Boru boyu (L) = 5 m olsun; Uzama (DL) = 40 x 5 x = 7 mm 15

18 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI PPRC BORU VE EK PARÇALARININ MONTAJINDA DÝKKAT EDÝLECEK HUSUSLAR Boru ve ekleme parçalarýný açýk havada býrakmayýnýz. Güneþ ýþýnlarý, soðuk hava ve yaðmur malzemeyi olumsuz olarak etkileyebilir. Bunun için malzeme kapalý yerde ve ambalajýyla birlikte (üzerine naylon örtülerek) korumaya alýnmalýdýr. PPRC Boru ve ek parçalarýnýn sert darbelere maruz kalmamasýna dikkat edilmelidir. Malzeme de gözle görülemeyen kýlcal çatlamalar oluþabilmektedir. Özellikle soðuk havalarda (5 C ve altýnda). Boru ve ek parçalarý sert ve kesici cisimlerin darbelerinden korunmalýdýr. Dikkatli taþýnmalý ve düzgünce istif edilmelidir. Zarar görmüþ veya aðýz kýsmý çatlamýþ malzemeyi kullanmayýnýz. Borularý sadece özel makasýyla kesiniz. Kirlenmiþ boru ve parçalarý kaynak yapmayýnýz. Temiz ve nemli bir bez ile temizleyiniz. Konik diþli parçalarý kullanmayýnýz. Sadece düz diþli parça ve armatürleri tercih ediniz. Aþýrý sýkma iþleminden kaçýnýnýz. Kelepçeler ile tutturulmuþ sabit boru destekleri yönsel deðiþmelerden yeterli uzaklýkta tayin edilmelidir. Yükselen borularda oluþan boyca deðiþimi karþýlamak için tesisatta (sütunlarda) eðilip, bükülme miktarlarýnýn fazla olmamasýna dikkat edilmelidir. Boru kelepçeleri ve ek parçalar boyca genleþmeye mani olmayacak biçimde ayarlanmalýdýr. (Kayan kelepçeler.) Genleþme bölgelerinin daðýlýmýnýn düzgün bir þekilde saðlanabilmesi için uygun sabitleþtirici noktalar tayin edilmelidir. Soðuk havalarda, þantiyede dona karþý önlem için sistemde bulunan su boþaltýlmalýdýr. Aksi takdirde sistem zarar görür. Sistem montajdan sonra mutlaka test edilmelidir. (Bkz. sayfa 20.) YANLIÞ DOÐRU Boruya þekil verirken (bükerken) açýk ateþi kesinlikle kullanmayýnýz. (pürmüz lambasý, ocak ateþi gibi). Daha ziyade sýcak hava makinesi kullanýnýz. 140 C den fazla ýsý vermeyiniz. Diþli baðlantýlarda keten yerine teflon bant veya teflon ip kullanmayý tercih ediniz. Soðuk ve rüzgarlý havalarda (5 C ve altýnda) önlem alýnarak füzyon kaynaðý yapýlmalýdýr. Önlem alýnamýyor ise, 5 C ve altýndaki sýcaklýklarda PPRC kaynak yapýlmamalýdýr. Çünkü 5 C de ve daha düþük sýcaklýklarda malzeme sertleþerek kristal yapýsý bozulur. Kristalize (donmuþ) olmuþ bu malzemeye yüksek sýcaklýktaki makine ile kaynak iþlemine baþlanmasý þok etkisine sebep olur. Ani þok ise malzemeyi çatlatýr. Açýk ateþ bulunan mekanlarda polipropilen boru ve ek parçalarýný açýk ateþten koruyunuz. Sert vurmalarý ve boru uçlarýnýn çarpmalarýný önleyiniz. Zarar görmüþ veya kesim yerinden çatlamýþ borularý kullanmayýnýz. Birleþtirdikten sonra boru ve parçalarý çevirmeyiniz. Konik diþli parçalarý kullanmayýnýz. Uzun süre UV ýþýnlarýna maruz býrakmayýnýz. Metal parçalarý kapama amacýyla kullanmayýnýz. Sert vuruþlarý ve inþaatlarda üzerlerine sert cisimlerin düþmesini önleyiniz. Armatürleri sýkarken aþýrý kendir kullanmayýnýz. Açýk ateþle ýsýtmayýnýz. Kirlenmiþ boru ve parçalarý kaynak yapmayýnýz. Dikkatli yerleþtiriniz. Boruyu sadece keskin aletle kesiniz. birleþtirme anýnda 5 o ye kadar çevirebilirsiniz. Sadece düz diþli armatürleri kullanýnýz. Aþýrý sýkmaktan kaçýnýnýz. Güneþ ve yaðmurdan koruyunuz. Plastik parçalar kullanýnýz. Açýktaki borularý örterek koruyunuz. Sýkma iþlemlerinde özellikle yapýþtýrýcý ve bant kullanýlmasý önerilir. Bükme iþleminde sýcak hava kullanýnýz. En yüksek bükme ýsýsý 140 o C. Sadece temiz materyal kullanýnýz. 16

19 TS , , TSEK 28 PPRC BORU VE EK PARÇALARININ MONTAJI VE FÜZYON KAYNAÐI EKÝPMANLARI Kaynak Makinesi Seti Ürün Kodu: Kaynak Makinesi Seti Boru tesisatlarýnýn güvenilirliði, kullanýlan malzemenin yanýsýra tesisat ek yerlerine ve ek parça baðlantýlarýnýn saðlýklý oluþuna baðlýdýr. Tesisat sisteminde kullanýlan boru ve ek parçalar ayný hammaddeden üretildiði için homojen baðlantýlar oluþtururlar. Baþlýca 2 tip baðlantý sistemi vardýr. a) Diþli baðlantýlar: Galvaniz boru baðlantýlarýnda olduðu gibi diþli ek parça ve boru baðlantýlarýndan ibarettir. Sýzdýrmazlýk için diþli parçalar üzerine teflon bant veya teflon ip kullanýlmalýdýr. b) Füzyon kaynaðý ile yapýlan baðlantýlar: Ek parçalarýn iç yüzeyi ve borularýn uç kýsýmlarýnýn dýþ yüzeyinin ýsýtýcý elemanlarla ýsýtýlmasýyla gerçekleþtirilen kaynak sistemidir. Montajda kaynak makinesi kullanýlýr. Kaynakla birleþtirilmiþ boru ve ek parça baðlantýlarý, çekme deneyine tabi tutulduðundan borunun kopma noktasýna geldiði halde kaynak yerinin etkilenmediði görülecektir. Bu þekilde yapýlmýþ kaynakla elde edilen baðlantýlar en az borunun kendisi kadar dirençlidir. Kaynak Paftasý Ürün Kodu: Kaynak Paftasý Çap Branþman Kaynak Paftasý Ürün Kodu: Branþman Kaynak Paftasý Çap Alüminyum Folyolu Boru için Traþ Aparatý Ürün Kodu: AL. Boru Traþ Aparatý Çap Ad./Po et Ad./Kutu Boru Kesme Makasý Ürün Kodu: Boru Kesme Makasý 17

20 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI PPRC BORU VE EK PARÇALARINDA ISITMA, BÝRLEÞTÝRME VE SOÐUMA SÜRELERÝ PPRC BORU VE EK PARÇALARININ BÝRLEÞTÝRME TEKNÝÐÝ Boru çapý (mm.) Kaynak Derinliði (mm.) 18 Isýtma Süresi (sn.) Birleþtirme Süresi (sn.) Soðutma Süresi (dak.) El Kaynak Makinasý Kaynak Makinasý BORU KESÝLÝR... Kaynak makinesi 260 o C ye ayarlanarak çalýþtýrýlmalýdýr. Isýnýn 260 o C ye geldiðini gösteren kontrol lambasýnýn sönmesiyle kaynak iþlemine geçilmelidir. Borular ölçülere uygun boylarda boru eksenine dik þekilde kesilmelidir. Kaynak mesafesi boru ucundan itibaren iþaretlenmelidir. EÐER BORU ALÜMÝNYUM FOLYOLU ÝSE... Dýþtaki PP tabaka ve Alüminyum Folyo özel aparatý ile soyulmalýdýr. BORU VE FITTINGS ISITILIR... VE BÝR DAHA AYRILMAMAK ÜZERE BÝRLEÞTÝRÝLÝR... Kaynak yapýlacak boru ve ek parçalarýn birleþme yüzeylerinin temiz olmasýna dikkat edilmelidir. Gerekirse kaynak kýsýmlarý alkol ile temizlenmeli ve emici kaðýt veya kuru bir bezle kurulanmalýdýr. Eksenel olarak kaynak paftasýna geçirilen boru ve ek parçalar hiçbir þekilde çevrilmemelidir. Isýtma süresi yukarda belirtilen tabloya göre saptanmalýdýr. Boru ve ek parçalar ayný anda ýsýtýlýp ýsýtma süresi sonunda tek hareketle ani olarak çýkarýlmalý ve çevrilmeden eksenel olarak birbirine bastýrýlarak birleþtirilmelidir. Bir sonraki kullaným için kaynak makineleri her kaynaktan sonra temizlenmelidir. Þekil 1 18

21 TS , , TSEK 28 PPRC BORU VE EK PARÇALARINDA TESÝSAT PROJELERÝ Polipropilen Random Kopolimer tesisat borularý, galvanizli metal boru tesisatlarý gibi geleneksel sisteme benzer þekilde döþenir. Yalnýz, malzemenin daha yüksek oranda genleþmesinden kaynaklanan hususlara özellikle dikkat edilmelidir. Tesisat, sýva üzerine döþenebileceði gibi, sýva altýna da güvenle döþenebilir. Polipropilen Random Kopolimer boru ve ek parça aðýrlýðý, metal borunun 9 da biri olup, tesisatýn döþenmesi pratik, zahmetsiz, çabuk ve temizdir. Polipropilen tesisat borularýnýn genleþme ayarlamasý genelde tek yönde gerçekleþtirilebilir. Bunu yaparken dikkat edilmesi gereken husus, borunun eksenel yönde serbest hareket edebilmesinin saðlanmasýdýr. Genleþmenin bir yönde planlanmasý mümkün deðilse, esnetme borusu eklenmelidir. Bunlar Omega veya Serbest Bükülme parçalarý olabilir. Ls=CÖd DL Formülde Ls= Serbest bükülme parçasý boyu, mm. d= Boru dýþ çapý, mm. L= Uzama miktarý, mm. C= Malzeme sabit katsayýsý (PP3 için C=3) Þekil 4 Þekil 2 SERBEST BÜKÜLME PARÇASI Esnetme borularý inþaatlarda kolayca yapýlabilir. Bir adet esnetme borusu için sadece uygun miktarda boru ve 4 adet dirsek yeterlidir. Serbest bükülme parçasý boyu (Ls) formülle hesaplanabileceði gibi þekil 3 de de görülebilir. Þekil 5 Þekil 6 Uzunluðu 5 m yi geçen düz boylarda genleþmeye karþý kesinlikle esnetme borusu kullanýlmalýdýr. Boru tesisatý döþenirken boru hatlarýnýn kesiþme noktalarýnda köprü parçasý kullanýlarak dikey karþýlanan borularýn ayný düzlemde döþenmeleri saðlanýr. Þekil 3 Boru genleþme miktarýna (DL) baðlý olarak, serbest bükülme parçasý boyu (Ls). 19

22 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI SABÝT DESTEK Sabit destekler belirli noktalarda boruyu sabit olarak destekleyerek, bu noktalarda istenmeyen boru hareketleri önlenmiþ olur. Bu noktalarda destek direnci doðal olarak kayar desteklere oranla daha güçlü yapýlmalýdýr. Sabit desteklerin gerçekleþtirilmesinde fittinglerden faydalanýlýr. Ancak dönüþ noktalarýnda sabit destek yapýlmayýp, yön deðiþiklikleri boru içinde gerçekleþtirilmelidir. Sabit noktalar boru tesisatýný uzama ve kýsalma gibi genleþmeleri mümkün kýlacak, engellemeyecek bölümlere ayýrmalýdýr. Genellikle uzama/kýsalma gibi genleþmeler serbest bükülme parçalarý ile saðlanýr. Þekil 4 ve þekil 5 te sunulan prensip taslaklarýnda genleþmenin etkisi ve giderilmesi gösterilmektedir. ISIL ÝÞLEMÝ UYGULANMASI Gerekli durumlarda Polipropilen Tesisat Borularý ýsýtýlarak bükülebilir. Ancak bu amaçla ýsýtmak için, borulara alev tutulmamalý, ýsýtma sýcak hava üfleyen cihazlarla gerçekleþtirilmelidir. Bükmek için borularý 140 C ye kadar ýsýtmak yeterlidir. Önerilen en az büküm yarýçapý Tablo 6 da verilmiþtir. Yatay olarak döþenen tesisat borularýnýn tespit kelepçesi ara mesafeleri, boru hammaddesine, boru et kalýnlýklarýna, dolu haldeki boru aðýrlýðýna ve tesisatýn kullanýlacaðý sýcaklýklara baðlýdýr. Önerilen kelepçe aralýklarý Tablo 1 de gösterilmiþtir. Düþey konumdaki tesisat borularýnda da ayný kelepçe mesafelerinin kullanýlmasý önerilir. PPRC BORULARDA KELEPÇE ARALIÐI d Kelepçe ara mesafesi (cm) mm 0 C 20 C 30 C 40 C 50 C 60 C 70 C d Kelepçe ara mesafesi (cm) FOLYOLU BORULARDA KELEPÇE ARALIÐI mm 0 C 20 C 30 C 40 C 50 C 60 C 70 C KOMPOZÝT BORULARDA KELEPÇE ARALIÐI d Kelepçe ara mesafesi (cm) mm 0 C 20 C 30 C 40 C 50 C 60 C 70 C (CAM ELYAF TAKVÝYELÝ BORULAR) Þekil 7 Boru d Büküm Radyüsü. min (R=8xd) Tablo 2 TESÝSAT BACASINDAKÝ UYGULAMALAR Tesisat bacasýndaki kolon borusundan daire giriþlerindeki baðlantýlar yapýlýrken daha sonra borular lineer olarak genleþebileceði için aþaðýdaki tekniklerden biri kullanýlarak önlem alýnmalýdýr. Þekil 9 A : Baðlantý duvardan bir a mesafesi kadar uzakta olabilir. Þekil 9 B : Borunun daireye girdiði yere daha geniþ bir delik býrakýlarak yapýlabilir. Þekil 9 C : Boru daire giriþine L þeklinde bir branþmanla girilir. Tablo 1 20

23 TS , , TSEK 28 ÝZOLASYON Pilsatherm borularý sýhhi tesisat ve ýsýtmada kullanýlan deðiþik türdeki diðer borulara oranla ayný þartlarda daha az izolasyona gerek duyar. Normal þartlarda Pilsa ürünlerini bina içinde izole etmeye gerek yoktur. Pilsatherm borularýnýn et kalýnlýklarýnýn fazla olmasý nedeniyle izolasyona daha az ihtiyaç gösterir. Ancak binada ýsýtýlmayan hacimlerde boru döþenmesi durumunda bazý tedbirlerin alýnmasý gerekebilir. 5 C veya daha düþük sýcaklýklarda (özellikle 0 C altýnda) soðuk su borusu donmaya, sýcak su borusu ise ýsý kayýplarýna karþý izolasyona tabi tutulmalýdýr. Soðuk iklimin hakim olduðu bölgelerde, diðer borularda olduðu gibi Pilsa ürünlerinde de izolasyona ihtiyaç vardýr. Sýcak iklimlerde ise soðuk su borularýnýn aþýrý sýcaktan korunmasý gerekir. Bina dýþýnda döþenen borularýn güneþ ýþýnlarýndan, yaðmur, kar ve diðer dýþ etkenlerden korunmasý gerekir. Bunun için borular galeri veya kanal içinde döþenerek izolasyon yapýlmalýdýr. Böyle bir uygulama ayný zamanda borunun darbe almasýný, çeþitli dýþ etkenlere karþý korunmasýný da saðlar. Aþaðýdaki çizelgede boru çaplarýna göre tatbik edilecek izolasyon kalýnlýklarý verilmiþtir. Pilsatherm borularda ve sisteme ait parçalarýnda ýsýnýn muhafaza edilmesini saðlamak gerekir. Ýzolasyon kalýnlýðý montaj durumuna baðlýdýr. Isý iletkenliði Pilsatherm borularý PN 20 için izolasyon kalýnlýðý 0.20 W/mK W/mK 0.30 W/mK 0.35 W/mK 0.40 W/mK 0.45 W/mK Ýzolasyonun minimum kalýnlýðý W/mK Yukarýda söz konusu olan deðerler deðiþik ýsý iletkenlikleri için izolasyon kalýnlýðý 1/1 olarak belirlenmiþtir. Tablo 3 Isý Ýletkenliði 16 mm 20 mm 25 mm 32 mm 40 mm 50 mm 63 mm 75 mm mm mm Pilsatherm Alüminyum folyolu stabil borularý PN 20 için izolasyon kalýnlýðý 0.20 W/mK W/mK 0.30 W/mK 0.35 W/mK 0.40 W/mK 0.45 W/mK Ýzolasyonun minimum kalýnlýðý Yukarýda söz konusu olan deðerler deðiþik ýsý iletkenlikleri için izolasyon kalýnlýðý 1/1 olarak belirlenmiþtir. Tablo 4 Soðuk Su Borularýný Isýdan Koruma DIN 1988, Bölüm 2 ye göre çið oluþmasý ve ýsýnmaya karþý korunmalýdýr. Ýzolasyon amacýyla minimum set kalýnlýklarý, tablo 3 te sunulmuþtur. Tabloda gösterilen set kalýnlýklarý bütün boru malzemeleri için geçerlidir. Yukarýda verilen deðerler AlmanEndüstri Norm una (DIN) uygun olarak belirlenmiþtir. Soðuk içme suyu tesisatlarýnýn izolesi için minimum set kalýnlýklarý yönergeleri Montaj durumu Isýtýlmamýþ mekanda, açýkta döþenmiþ boru, örneðin bodrum Isýtýlmamýþ mekanda, açýkta döþenmiþ boru Kanaldan geçen soðuk borular Kanalda, sýcak nesnelerin geçtiði borularýn yanýnda döþenmiþ borular Duvar oyuðunda çýkýþ borusu Duvar boru, sýcak borularýn yanýndan geçen Beton tavandaki borular *) Bundan baþka ýsý iletken katsayýsý için set kaplamasý kalýnlýklarý yukarýdaki deðerler esas alýnarak hesaplanýr. Tablo 5 Set Kalýnlýðý l= w (mk)*) 4 mm 9 mm 4 mm 13 mm 4 mm 13 mm 4 mm 21

24 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI HÝJYENÝK BAKIMDAN SAKINCASIZLIK Usul ve nizama uygun olarak içme suyuyla ilgisi olan bütün tesisat parçalarý * DIN 1988 T2 ye Gýda maddeleri ve alanýndaki ihtiyaç maddeleri ve diðer ihtiyaç maddeleri kanununa tabidir. Malzeme: Pilsathermboru tesisatý sisteminin, malzemesi sayesindeki hijyenik sakýncasýzlýk hususu Tarým ve Köy Ýþleri Bakanlýðý tarafýndan belgelendirilmiþtir. Ýçme suyu tesisatlarý için elveriþlilik Hýfzýssýhha Enstitüsü tarafýndan sürekli yapýlan testlerle de belgelendirilmektedir. Ýmalat: Boru ve ek parçalarýn imalatý sýrasýnda hijyenik olarak sakýncalý hiçbir ilave madde gerekli deðildir ve kullanýlmamaktadýr. Baðlantý yalnýzca füzyon ile gerçekleþtirilir. SES GEÇÝRMEZLÝÐÝ Polipropilen sistem parçalarýnýn malzemesi sayesinde, kendi ses geçirmezlik deðeri, akýþ ve akým gürültülerinin, bitiþik veya boruyu çevreleyen parçalara taþýnmasýnda sesi engelleyici bir etkisi vardýr. Bu suretle ses geçirme metal boru tesisatlarý ile kýyaslandýðýnda, çok daha azdýr. YANMA HALÝNDE ETKÝLENMESÝ Pilsatherm Boru ve Ek Parçalarýnýn hammaddesi olan Polipropilen Random Kopolimer in yanma halinde nasýl etkileneceði hususunda kullanýlacak deneysel metod, ürünün nasýl ve ne þekilde uygulanacaðýna göre farklýlýk gösterir. Almanya da binalarda kullanýlan yapý malzemelerinin deneye tabi tutulmasýnda DIN 4102 Kýsým 1 metodu, yani Yapý Malzemeleri ve Yapý Komponentleri için uygulanan test metodu kullanýlýr. Yapýlan deneyler sonucunda hammaddenin alev geciktirici madde kullanýlmadan B1 Malzemeleri sýnýfýna girdiði saptanmýþtýr. Polipropilen Random Kopolimer den yapýlan maddeler aleve tutulduðunda veya baþka bir tür yeterli derecede ýsýya maruz kaldýðýnda yanmaya baþlar. Bu þekilde yanmaya baþlayan bu plastik madde çok hafif ýþýk veren alevle ve az duman yayarak yanmaya devam eder, ancak yakan madde uzaklaþtýrýldýðýnda söner. Yanmaya devam eden damlacýklar oluþur. ASTM D normuna göre kendi kendine yanmaya baþlama ýsýsý 330 C, parlama ýsýsý ise 360 C dir. Tam yanma halinde çýkan maddeler karbondioksit ve sudur. Bunun dýþýnda, çevrede oksijenin varlýðýna baðlý olarak karbonmonoksit gazý, düþük aðýrlýklý moleküler hidrokarbon ve bunlarýn oksidasyon ürünleri ortaya çýkar. Çýkan gazlarýn zehirlilik özelliði, içeriðindeki karbonmonoksit oranýna baðlýdýr. Yanma tamamlanmýþ olsa bile, ýsý nedeniyle ortaya çýkan malzemeler, ayný þartlarda yanan odun türü yanýcý maddelerin çýkaracaðý maddeden daha az zehirleyici özelliðe sahiptir. Yanma sonucu çýkan duman paslanmaya neden olmaz. Polipropilen Random Kopolimer ürünlerinin kalori deðeri yaklaþýk Kj/kg veya 12.8 kwh/kg yani kalorifer yakýtý fueloil kadardýr. YANGINA KARÞI KORUMA Pilsathermborularý ve sisteme ait parçalar, B1 sýnýfýnýn gereklerini yerine getirir. Borularda yangýn sýçramasýna karþý önlem olarak boru izolesi yapýlýr. Bu izole kaplamalarý, ateþe karþý dayanýklýlýðýn gereklerine uygun olarak üretilen parçalara monte edilirler. Yangýn deneyiminde ateþin ve dumanýn taþýnmasý koruma önlemleriyle engellenirken, ateþe karþý dayanýklýlýk süresi, ateþin söndürülmesi için gereken minimum süredir. Tesisatlarda gerekli olan koruma önlemlerinin miktarý tesisatýn yapýlýþ þekline baðlýdýr. Kural olarak yangýn duvarlarý ve tavanlarý eðer bir tesisat söz konusu olduðunda, bu nedenle yýkýlýrsa, tesisattan sonra duvarýn tekrar ayný ateþe karþý dayanýklýlýk kalitesinde inþa edilmesi gerekir. UV YE DAYANIKLILIK (GÜNEÞ IÞINLARINA) Polypropylene Tip3 den üretilen boru tesisatlarý soðuk ve sýcak su tedariki vb. iþler için imal edilmiþlerdir. UV ýþýnlarýnýn etki alanýna girmektedirler. Açýk alanlarda montaj edilen boru ve ek parçalar, güneþ ýþýðýna maruz býrakýlmamalý, üzerine yalýtým malzemesi uygulanmalýdýr. Pilsatherm borularý ve sisteme ait parçalar taþýma ve montaj hariç, açýk havada depolanmalarý tavsiye edilmez. Çevre, hava þartlarý vb. olumsuz sebeplerden etkilenmemesi için kapalý ortamlarda stoklanmasý tavsiye edilir. UYGULAMA ALANLARI DIN 1988 Ýçme suyu tesisatlarý için WI teknik kurallarý. DIN 4109 Üst inþaatta ve su tesisatlarýnda ses izolasyonu. DVGW W 534 Baðlayýcýlar ve boru baðlantýlarý, içme suyu tesisatlarý, gerekler ve kontrol. DVS PP termoplastik boru tesisatlarýnda ýsý eleman kaynaðý. DVS Termoplastik maddelerin ýsý elemaný manþon kaynaðý için makina ve aletler KTW Fizyolojik kusursuzluk TASVÝYESÝ Federal Saðlýk Dairesi nin tavsiyelerine göre VOB, C Böl. Bina içi gaz, su ve kanalizasyon çalýþmalarý DIN Boru baðlantýlarý, tesisat parçalarý, döþeme genel direktifler DIN 8077 PP borular, ölçüler PP maddesinden imal PPR borularý (Tip3) bu normlara göre yapýlýr. DIN 8078 PP borular genel kalite gerekleri, kontrol PP maddesinden imal PP borular (Tip3) bu normlara göre kontrol edilir. DIN Boru baðlantýlarý ve boru tesisat parçalarý PP hammaddesinden imal, genel kalite gerekleri, kontroller, PPR, Tip3 enjeksiyon form parçalarý bu norma göre kontrol edilir. 22

25 TS , , TSEK 28 BASINÇ DENEYÝMÝ / TETKÝK KONOLÜ Polipropilen Boru Tesisatýnýn Test Tablosu Bütün içme suyu borularý, içme suyu tesisatlarý, DIN 1988 in teknik kurallarýna göre, bir basýnç deneyimine tabi tutulurlar. Bu deneydeki basýnç, iþletme basýncýnýn 1,5 katý olmak durumundadýr. Isý deðiþikliklerinin basýncý etkilediði unutulmamalýdýr. Borudaki ýsý artýþý basýncýn düþmesine sebep olur. Ortalama 10 C lik ýsý deðiþikliði 0,51 Bar arasýnda basýnç deðiþikliklerine yol açar. * Tesisatýn en alt noktasýndan sisteme su doldurulur. En üst kýsýmdan tesisatýn havasý alýnýr. Bu noktadan belirli miktar su gelince körtapa ile bu aðýz da kapatýlýr. * Teste tabi tutularak sistemdeki mevcut tüm aðýzlar Pilsa körtapa ile kapatýlýr. * Tesisat su ile dolu olduðu için pompa ile tesisata basýnç uygulanmasýna geçilir. Basýnç tetkiki, ön tetkik, ana tetkik ve son tetkik olmak üzere üç aþamalý olarak gerçekleþtirilir. Ön tetkik için tetkik basýncý, mümkün olan en yüksek iþletme basýncýnýn 1,5 katýna uygun olarak gerçekleþtirilmelidir. Bu tetkit basýncý, 30 dakika içerisinde, her 10 dakikada bir iki kez tekrar eski hale getirilmelidir. Bundan sonraki 30 dakikalýk tetkik zamanýnda, tetkik basýncýnda 0,6 bara kadar düþme yada yükselme olmamalýdýr. Herhangi bir sýzma ortaya çýkmamalýdýr. Ön tetkikten hemen sonra ana tetkik yapýlmalýdýr. Tetkik süresi 2 saattir. Bununla birlikte, ön tetkikten sonra, son tetkik yapýlmalýdýr. Son tetkikte 5 er dakika aralýklarla, bir tetkik basýncý 10 ve 1 bar arasýnda deðiþecek bir biçimde gerçekleþtirilmelidir. Her bir tetkik sýrasý arasýnda boru aðý basýnçsýz bir durumda yerleþtirilmelidir. Tetkik edilen tesisatýn hiçbir durumunda sýzma olmamalýdýr. Tetkik Basýncýnýn Ölçümü Ölçüm için, 0,1 bar lýk bir basýnç deðiþiminin mükemmel olarak okunmasýný saðlayan bir basýnç ölçüm aleti kullanýlmalýdýr. Basýnç ölçüm aleti, boru tesisatýnýn mümkün olduðu kadar derin bir yerinde düzenlenmelidir. Test yapýlacak yer: Tetkik baþlangýcý: Tetkik sonucu: Tetkik süresi: Testi yapan: Firma adý: Kaþe / Ýmza AdýSoyadý Tarih: Ön Tetkik Tetkik Basýncý: Eski hale getirmeden sonraki basýnç : bar (Tetkik baþlangýcý) Eski hale getirmeden sonraki basýnç : 30 dk. sonra basýnç düþümü : bar (max. 0.6 bar) Ana Tetkik: Tetkik Basýncý: Ýþletme basýncý x 1,5 (Ön tetkikin sonucu) 1 saat sonra basýnç : bar (Tetkik baþlangýcý) 2 saat sonra basýnç : bar Basýnç düþümü : bar (max. 0.2 bar) Ana Tetkikin Sonu: Ýþletme basýncý x 1,5 Son Tetkik : Basýnçta herhangi bir deðiþim olmayacaktýr. Her 5 dakika da bir kontrol edilmelidir. * Ýþletme basýncý boru üretim basýncýdýr. (Boru üzerinde yazan ATÜ deðeridir.) bar 23

26 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI PPRC BORULARIN KÝMYASALLARA KARÞI DÝRENCÝ Madde Konsantrasyon Direnç 20 C 60 C 100 C Madde Konsantrasyon Direnç 20 C 60 C 100 C Adiplic acid Accumulator acid Alaune MIM III Sulphate Aluminium Chloride Aluminium Sulphate Gold aqua (HCL/HNO3) Acryl nitrit Amyl alcohol Amyl acetate Ammonium Solution Ammonium (gas) Ammonium (liquid) Ammonium acetate Ammonium fluorid Ammonium phosphate Ammonium Carbonate and Hydrogen Carbonate Ammonium Chloride Ammonium Nitrate Ammonium Sulphate Ammonium Sulphite Aniline Aniline Choral hydrate Anisol Cyclohexane Antifreeze Antimony (III), Chloride Acet Aldehyt Acet Aidehyt Alaune MIMIII Sulpha Asetephenonti Acetic acid Acetic acid Acetic acid andvineger essens Acetic acid anhydrite Acetic acid ethylester Acetic acid methylester AcidAcethohidrid Acid arsenic Acid arsenic Acid Glycol Acid Hydrophloric Acid Hydrophloric Acid Hydrocyanil (Hydrocyanür) Acid Carbonhydritly Aceton Nitrous (residual gas) Copper chloride Copper nitrate Copper cyanite Copper sulphite Wax Barium Hydroxide Barium Salts Benzoldehyde Benzyl Alcahol Benzyl Chloride BenzineBenzene blending Benzine (Aliphatic) Carbonhydrides Benzene Beer Borax (Sodium tetraborate) Boric Acid H GL GL GL 75% / 25% GL GL L GL GL GL GL GL GL GL H TA 40% 50% 40% 40% 80% 30% 40% 70% TA AII GL 30% GL GL H GL GL GL 80 / 20 L H L GL Bromine (Bromine Water) Bromine Vapor bromine Butylace tate Butyl glycol (Button, water) Butyl glycol Butyl Phenol Butyl Phenol Butyl Phtalate Butyl glycol Butanol (Butyl Alconal) Butantriol (1.2.4) Büten (2) diol (1.4) Butin (2)diol (1.4) Mercury Mercury salts Washing Dust Pinelham Oil Zinç Salts Deohidronaftalin Dextrin Dektrose (glucose) Iron (II) and iron (III) chloride Sea water 1.2 Diaminoetan Dibutiphtalat phytalic acid dibuti ester Diethanolamin Diethyl ether Diglycol acid Dihexcil phtalat Diisobuti caton Diissooctilphtalat Dilsopropileter Dichloracetic acid Dichloracetic acid Dichloracetic acid methyl ester Dichlor benzol Diclor ethyl Dimetilamin (Gas) N.N. Dimethyl Phormamid Din Butyl ether 1.4 Dioxsan (Diethylendioxide) Dioxsit phtalat (DOP) Fuel oil Natural Gas Apple Acid Apple water Apple wine (ortho) Etanol Ethanol Ethanol (%2 tolnol) Ethyl benzol Ethyli diamin Ethylene glycol Ethylene cloridin Ethylene okide (liquid) Ethylcorid (gas) Phenylhidrozin Phenylhidrozlinyum clorid Phonot PhnolFermantationmalti GL AII 10% GL GL GL VL H GL L 20% GL H GL GL 50% 100% H L H H L 96% % H Dirençli Kýsmen Dirençli Dirençsiz 24

27 TS , , TSEK 28 PPRC BORULARIN KÝMYASALLARA KARÞI DÝRENCÝ Madde Konsantrasyon Direnç 20 C 60 C 100 C Madde Konsantrasyon Direnç 20 C 60 C 100 C Film relevator baths Phtalic acid Fluor (dry) Fluorsilis acid Formaldehyde Formic acid Formic acid Phosphate (inorganic) Phosphor (III) clorid Phosphorocsit clorid Phosphoric acid Phosgen Photo emülsion Fructosane Dektrose (glucose) Phurphuril alchol Gas oil Glucose Glucose (grape sugar) Glycrine Silver nitrate Silver solts Air Air gas Heksan Heksantriol (1.2.6) Hydazine hydrate Hydrogen Hydrogen fluoride (residual gas) Hydrogen chloride (dry gas) Hydrogen chloride (wet gas, Soldering spirit) Hydrogen proxide Hydrogen Sulphite (gas) Hydroguinone Hydrocloric acid )liquid, soldering spirit) Hydrocloric acid (soldering spirit) Hydroxy ammonium sulphate Cocoanut alcahol Cocoanut oil Castor oil Lot extract Isooktan Isopropanol (propanol2) Drinking water Bleaching liquid Gelatine Caphazl acid Tin (II) chlorite Tin (IV) chlorite Calcium hydroxide Calcium hypochlorite Calcium corbonate Calcium chloride Calcium nitrate Corbolin Carbondioxide (gas) Carbondioxide (liquid) Carbon monoxide Carbon sulphite Solid oil acid Solid oil acids Coaltar oil H 32% 40% GL 10% 85% GL 85% H L H 20% 20% GL GL H TA 30% L 20% 20 36% 12% H 20% L GL GL L GL GL GL GL H AII AII AII 20% H Amber acid Unseed oil Chlorine Chlorine (dry, gas) Chlorine (wet, gas) Chlorine (wet, gas) Chlorine (liquid) Chloral Chloral hydrate Chloramine Chlorine acetic acid Chlorine acid Chlorine acid Chlorine acid Chlorine benzole Chloreton (ethyl chlorad) Chloretanol Chlor time Chloroform Cresylic Chromic acid Chromic acid/seulphuric acid/water Croton aldehya Xylene Acetate of lead Sulphure dioxide (gas) Sulphure dioxide (liquid) Sulphure dioxide (residual gas) Sulphure inoxide (residual gas) Loctic acid Lanoline Mineral water Magnesium hydroxycarbonate Magnesium chloride Magnesium sulphate Magnesium salts Machine oil Ferment Gall salt Menthol Methylamine Methyl acetate Methyl bromide Methylene chloride Methyl ethyl ketone Methyl chloride Methanol Methanol Methansülphan acid Methansülphan acid Methocsibütanon Fruid juice Fruid core Com oil Engine oil Oil of peppermint Nickel sait Uquid ammonia Stark Liquid glucose Nitric acid GL H GL 0.5% 1% L L 1% 10% 20% AII >% 40% 15/35/50% GL AII AII AII % H H GL GL GL GL AII 10% 32% 5% 5% 50100% H H GL GL AII AII 10% Dirençli Kýsmen Dirençli Dirençsiz 25

28 TS , , TSEK 28 PÝLSATHERM BEYAZ BORU VE EK PARÇALARI PPRC BORULARIN KÝMYASALLARA KARÞI DÝRENCÝ Madde Konsantrasyon Direnç 20 C 60 C 100 C Madde Konsantrasyon Direnç 20 C 60 C 100 C Nitric acid Nitric acid Nitro benzol Oxygen Oxtil crezol Ozon Coton oil Paraffin emulsion Paraffin oil Perchloric acid Perchlorethylene Petroleum Petroleum ether Picric acid Piridin Potassium bromate Potassium bromit Potassium dicromat Potassium phlorid Potassium heksasiyono pherrat Potassium hydrogen carbonate Potassium hydroxide Potassium iodür Potassium carbonate Potassium chlorat Potassium chloride Potassium chromate Potassium nitrate Potassium permanganat Potassium perchlorate Potassium peroxide sulphate Potassium cyanite Potassium sulphate Propane gas Propanat (I) propyl alcohol Propargil alcohol Proplasic acid Propene glycol Liquid brommethyl brom Butyl (liquid) Cyclohexane Cyclohexsanone Silicone emülcyon Silicone oil Silicic acid Vinegar (wine) Citric acid Sodium Carbonate Soybean oil Sodium acetate Sodium bezoat Sodium borate Hydrogen proxide Sodium dixromat Sodium Phosphate 1050% >50% 0.5ppm H 20% GL 10% GL GL GL GL GL 50% GL GL GL GL GL GL GL 10% GL L GL 7% >50% GL H AII H VL 50% 35% GL GL GL Sodium hexsametaphosphate Sodium hydrogen Carbonate Sodium hydrogen Sulphide Sodium hydrogen sulphite Sodium hydroxide Sodium hypochlorite Sodium hypochlorite Sodium carbonate Sodium chlorate Sodium chloride Sodium chloride Sodium nitrote Sodium nitrite Sodium perborate Sodium silisat Sodium sulphate Sodium sulphite Sodium sulphite Sodium tetraborate Sodium thiosulfate Pure water Alil alcohol (propen(2) ol (1).) Hidrobromasit Sulphuric acid Sulphric acid Sulphric acid Fuming sulphric acid Sulphüric acid (residual gas) Sulphur chloride Milk Milk caustic Alun Wine acid Wine Wine vinegar Sugar treacle Cane sugar Test benzine Tetraethyl lead Tetrahydrofurane Tetraline Tetrachlorethane Tetrachlorethylene Tetraclormetan Tiner oil Thlophtene Urea Vaseline oil Vinyl acetate Vinilide chrorid Oil acid Oils (animal and vegetables) Arachis oil Olive oil L GL GL L 60% 10% 20% 50% GL VL 220% GL G L GL GL 40% L GL H 96% 48% 10% 1080% 80% AII H 60% GL 10% H H H H GL Dirençli Kýsmen Dirençli Dirençsiz 26

29 PEXB BORU VE EK PARÇALARI Pilsa PEXB Boru ve Ek Parçalarý SOÐUK SU UYGULAMALARI ÝÇÝN SICAK SU UYGULAMALARI ÝÇÝN Pex / Oxy Pex Boru ve Ek Parçalarý PEX Tesisat Projeleri için akýllý çözümler

30 PEXB BORU VE EK PARÇALARI Ýçindekiler Pilsa Pex Borular 29 Pex Borularýn Teknik Özellikleri 29 Pex Boru Pex Borunun Avantajlarý Pex Boru Kullaným Alanlarý Oksijen Bariyerli Pex Borular (Oxy Pex) Kýlýf Borularý (MaviKýrmýzý) Montaj 30 Vidalý Sistemlerde Montaj Pex Borularýn Isýtma Sistemlerinde Kullaným Çeþitleri 3031 Yerden Isýtma SistemiMontaj Mobil (Radyatör) SistemiMontaj Pilsa Pex Borularýn Servis Ömrü 31 Pilsa Pexb Boru ve Ek Parçalarý 32 28

31 TS , EN ISO Pex Borular; kalorifer tesisatlarý, yerden ýsýtma sistemleri ve soðuk su tesisatlarýnda kullanýlýr. Pilsa Pex borular avantajlarý sayesinde her geçen gün daha da çok tercih edilmektedir. Pex borularýn kalitesi ve performansý, yapýlan testlerle kanýtlanmýþtýr. Diðer plastik ve metal borular ile kýyaslandýðýnda Pex borularýn avantajlarý ön plana çýkmaktadýr. Pilsa Pex borularý; ev, okul, havuz, otel, motel, maðaza ve daha birçok kapalý mekanda mobil ve yerden ýsýtma sistemlerinde kalite ve rahatlýk için üretilmiþtir. Yerden ýsýtma sistemlerinde ýsýtýcý eleman, tesisat borusu gibi görüntüyü bozan, kullaným alanýný sýnýrlayan malzemeler yoktur. Daha fazla kullaným alaný saðlar. Pex Boru; Yüksek yoðunluklu polietilen moleküllerinin çapraz baðlanmasý ile imal edilir. Çapraz baðlanma iþlemi dört ayrý yöntemle yapýlýr. 1Peroksit ile çapraz baðlama (Pexa) 2Silan ile çapraz baðlama (Pexb) 3Elektron bombardýmaný ile çapraz baðlama (Pexc) 4Azot ile çapraz baðlama (Pexd) Pex a, Pex b, Pex d kimyasal yöntemle çapraz baðlanýrken, Pex c borular ise fiziksel yöntemle çapraz baðlý hale getirilir. Pilsa, Pex boru imalatýnda en yaygýn ve güvenilir yöntem olan Pexb imalat metodunu seçmiþtir. Pexb borular imalattan sonra buhar kürüne tabi tutularak veya içerisinden sýcak su geçirilerek çapraz baðlý hale getirilirler. Çapraz baðlanma derecesi minumum % 65 olmalýdýr. Çapraz baðlar malzemenin sýcaklýk ve basýnç dayanýmýný da arttýrýr. Pex çapraz baðlý polietilen borularý, esnekliðin yaný sýra yüksek sýcaklýk ve basýnca uzun süre dayanýmýn istendiði uygulamalar için üretilmiþtir. Pex çapraz baðlý polietilen borular, cross link boru olarak da adlandýrýlýr. PÝLSA PEX BORULAR PEX BORULARIN TEKNÝK ÖZELLÝKLERÝ Pex borularýn avantajlarý: Enerji tasarrufu saðlar, Hafiftir, kolay taþýnýr, Kolaylýkla kesilir, bükülür, Rahatlýkla baðlantý yapýlýr, Yüksek ýsýda özelliðini kaybetmez, basýnç altýnda rahatlýkla çalýþýr. Yüksek darbe dayaným mukavemetine sahiptir. Kokusuz ve hijeniktir. Sürtünme katsayýsý çok düþüktür. Pürüzsüz iç yüzeyi sayesinde tortu tutmaz, birikinti ve kirlenme meydana gelmez. Uzun ömürlüdür. Yüksek ýsý iletkenliðine sahiptir. Çapraz baðlý yapýsý sayesinde yumuþama sýcaklýðýna kadar ýsýtýldýðýnda termal hafýzasý sayesinde eski halini almaktadýr. Bu döþeme esnasýnda oluþabilecek bükülme hatalarýnýn düzelmesini saðlar. Pex borularýn kullaným alanlarý: Mobil(Kalorifer) ýsýtma sistemlerinde, Yerden ýsýtma sistemlerinde, Bütün kapalý mekanlarda otel, tatil köyü, spor salonu, hastane konut, iþyeri vb. Yarý kapalý mekanlarda Sera, yüzme havuzu, üretim çiftlikleri vb. Açýk alanlarda Köprü, yol, bahçe, dýþ merdiven vb. Her türlü endüstriyel tesisler, Soðuk ve sýcak su tesisatlarýnda, Hidrofor ve þofben baðlantýlarýnda Güneþ enerjisi,havalandýrma, soðutma sistemlerinde güvenle kullanýlýr. Pilsa, Pexb Boru üretiminin yaný sýra Oksijen bariyerli Pexb boru üretimini de gerçekleþtirmiþtir. Oksijen Bariyerli Pexb borular (OxyPex) Pexb borularýn üzerine oksijen geçirimini engelleyen özel bir malzeme kaplanmasýyla üretilirler. Bu özel kaplama boru içindeki suya oksijenin geçmesini engelleyerek metal aksamlarýn iç kýsmýnýn paslanmasýný engeller. Pexb borularýn tüm avantajlarýný taþýr. Kýlýf borularý (mavi kýrmýzý) Kýlýf borularý Pexb borularýn korunmasýnda kullanýlýr. Mobil (petek) döþeme sistemlerinde Pexb boruda oluþabilecek hasarlarda döþeme bozulmadan borularýn deðiþtirilmesine olanak saðlar. Isýtma sistemlerinde þap ile Pexb boru arasýnda hava boþluðu oluþturarak ýsý yalýtýmýný saðlar, suyun ýsý kaybýný azaltýr. 29

32 PEXB BORU VE EK PARÇALARI Isýl genleþmeler sonucu oluþan, borunun uzayýp kýsalmasýna imkan saðlayarak malzemedeki iç gerilimleri engeller. Sýcak su hatlarýnda kýrmýzý renk, soðuk su hatlarýnda mavi renk kullanýlýr. Pilsa Pexb borular istenildiði takdirde kýlýflý olarak üretilmektedir. Pexb Borular termoset yapýda olduklarý için füzyon kaynaðý ile birleþtirilemezler. Tesisat döþeme iþlemi vidalý veya presli ek parçalarla kolayca yapýlýr. En yaygýn kullaným vidalý ek parçalarla yapýlan montajdýr. Vidalý sistemlerde montaj MONTAJ Boru ucu temiz ve pürüzsüz olmalýdýr. Boru uygun bir makasla boru eksenine dik olarak kesilir. Boruya somun ve yüzük geçirilir. Oringli parça boru içine geçirilir. Oringlerin yerinde ve hasarsýz olmalarýna dikkat edilir. Somun anahtar ile sýkýlýr. Bu ekleme sistemi hýzlý tesisat döþemeyi saðlar. Ek yerlerinde sýzdýrma problemini engeller. Radyatörlü sistemlerde ve soðuk su uygulamalarýnda Pexb boru kýlýf borusu içinde kullanýlmalýdýr. PEXB BORULARIN ISITMA SÝSTEMLERÝNDE KULLANIM ÇEÞÝTLERÝ YERDEN ISITMA SÝSTEMÝ Yerden ýsýtma sistemleri saðlýklý, konforlu ve ekonomik bir ýsýnma þeklidir. Ana ýsýtma elemaný, yapý malzemesi içerisinden geçirilen Pexb borulardýr. Bu sistemin uygulandýðý yerlerde, döþemeye serilen yalýtýcý strafor ve folyo, ideal bir ek ýsý yalýtýmý oluþturduðu gibi ses yalýtýmý da saðlar. Uygulamada %30 enerji tasarrufu saðlanýr. Isýtýcý eleman, tesisat borusu, baðlantý parçalarý gibi göze hoþ gelmeyen ve kullaným alanlarýný sýnýrlayan bu tür malzemeler, yerden ýsýtma sistemlerinde yoktur. Mekanlarda geniþ bir iç hacim saðlanýr. Yerden ýsýtma sistemlerinde her dairede bir dolap içerisinde estetik olarak gizlenebilen birkaç aðýzlý kolektör bulunmaktadýr. Bu sayede her odanýn sýcaklýðý ayrý vana ile kontrol edilebildiðinden, ihtiyaca göre baðýmsýz ve tamamen o daire de yaþayan sakinlerin isteðine göre kolayca ayar yapma olanaðý vardýr. Böylece hem enerji tasarrufu hem de konfor saðlanmýþ olur. Yerden ýsýtma sistemi ile mekanlar da homojen ýsý daðýlýmý saðlanýr. Odalar arasýnda sýcaklýk farklarý da azdýr. Klasik sistemlerde görülen tavanda ýsý birikmesi bu sistemler için söz konusu deðildir. Isý yüzeyde insan boyu ile orantýlý olarak dolaþýr. Yerden Isýtma Sistemi Borularýnýn Montajý Döþeme iþlemine baþlamadan önce, kolektörün yeri döþenecek tüm mekanlara uygun uzaklýkta olacak þekilde tespit edilmelidir. 1 Her modül ayrý bir vana ile kontrol edilir. Büyük mekanlarda farklý modüller ayrý ayrý beslenebilir. 2 1 Yerden Isýtma Sistemi 2 Mobil (Radyatörlü) Sistem 3 Sýhhi Tesisat Sistemi 3 1 Pexb Boru 2 Klipsli Lama 3 Strafor 4 Döþeme Betonu 5 Þap 6 Döþeme Malzemesi 7 Süpürgelik 8 Sýva 9 Duvar 10 Nalyon Örtü Yerden Isýtma Sistemi 30

33 TS , EN ISO Gidiþ dönüþ borularý birbiri üzerinden atlayamayacak þekilde planlanmalýdýr. Modüller arasý basýnç kaybý dengesini bozmamak için boru uzunluklarý birbirine yakýn uzunlukta olmasý tavsiye edilir. Bu saðlanamýyor ise sistemin verimli çalýþmasý için balans vanalarýnýn montajý gerekir. Kolektör yüksekliði yerden minumum 50 cm. yükseklikte olmalýdýr. Mekanýn ýsýsýna göre kullanýlacak boru uzunluðu, boru aralýklarý ve döþeme þekli daha önceden planlanmýþ olmalýdýr. Temiz ve düzgün hale getirilmiþ taban betonu üzerine katlar arasý izolasyonu saðlayan strafor döþenir ve üzeri muþamba ile kaplanýr. Ardýndan klipsli lamalar döþeme projesine uygun olarak monte edilir. Pexb borular döþeme projesine göre lamalar yardýmý ile monte edilir. Döþemesi tamamlanmýþ borunun bir ucu, kolektörün gidiþ vanasýna, diðer ucu da kolektörün dönüþ vanasýna baðlanýr. Boruyu kollektöre baðlarken köþe dönücü kullanýlmasý tavsiye edilir. Borular deneme amaçlý basýnç testine tabi tutulduktan sonra üzeri þap ile kaplanýr. Þap iþleminden sonra tekrar basýnç testi yapýlýr. Tesisat bu testende baþarý ile geçerse, döþeme tamamlanmýþtýr. Þap üzeri istenilen malzeme ile kaplanýr. MOBÝL (RADYATÖRLÜ) ISITMA SÝSTEMÝ Mobil (Radyatörlü) Sistem Mobil Sistemlerde her bir Radyatöre bir gidiþ birde dönüþ hattý çekilir. Kolektörden radyatörlere çekilen Pexb Borular koruyucu kýlýf borularý içinden geçirilir. Koruyucu kýlýf borusunun kýrmýzý renkli olaný radyatöre gidiþ hattýnda, mavi renkli olaný radyatörden dönüþ hattýnda kullanýlýr. Radyatörlere; Pexb borular, köþe dönücü yardýmý ile kromajlý uzatma çubuðuna, oradan da radyatör giriþ vanasýna baðlanýr. Radyatör çýkýþýnda da ayný yöntemle montaj yapýlýr. Kromajlý uzatma çubuðu dekoratif görüntü içindir. Genelde Radyatör vanasý radyatörün üst kýsmýnda kullanýlýr ise daha iyi bir görüntü saðlar. Bir çok Radyatör çeþidi vardýr. Seçilen radyatör çeþidine göre baðlantý þekilleri farklýdýr. PEX BORULARIN SERVÝS ÖMRÜ Uzun yýllardýr kullanýlmakta olan klasik radyatörlü ýsýtma sistemindeki bazý dezavantajlar, Pilsa Pexb borularýn kullanýlmasý ile ortadan kalkmýþtýr. Mobil sistem olarak da adlandýrýlan bu sistem yaygýnlaþmýþtýr. Mesken içerisinde herhangi bir yerin ýsýtýlmasý istenmiyor ise o bölümün radyatör baðlantýsý vanadan kapatýlarak devre dýþý býrakýla bilir. Pilsa Mobil Sistemin en büyük avantajlarýndan biri, klasik sistemlerde görülen birden fazla kolon hattý yerine, tek kolon hattý çekilerek hem iþçilikten hem de malzemeden tasarruf edilmesidir. Kolon hattýnýn teke düþmesi ayný zamanda daha geniþ ve estetik görünümlü mekanlar elde edilmesini de saðlamýþtýr. Tek kolon sayesinde boru hattýnda meydana gelen basýnç kayýplarý en aza indirilmiþtir. Böylece suyun akýþý kolaylaþtýðýndan daha düþük kapasiteli pompa seçilebilir. Bu sayede enerji tasarrufu saðlanacaktýr. Mobil Sistemlerde boru tamiratý da kolaydýr. Borular þap altýnda, koruyucu kýlýf borularý içinde olduðundan arýza durumunda çekilip çýkartýlýr ve yerine yenisi takýlýr. Mobil (Radyatörlü) Isýtma Sistemi Montajý Mobil Sistemlerde Radyatöre gidiþ sýcaklýðý C ve dönüþ sýcaklýðý ise 70 C'dir. Bu sýcaklýklara dayanýklý olan Pilsa Pexb borular bu sistem de güvenle kullanýlýr. 31

34 TS , EN ISO PEXB BORU VE EK PARÇALARI Et Kalýnlýðý PN10 PN12,5 PN16 PN20 S6,3 S5 S4 S3,2 1,3 1,5 1,9 2,4 3,0 1,5 1,9 2,3 2,9 3,7 1,8 2,3 2,8 3,6 4,5 2,2 2,8 3,5 4,4 5,5 Pex borularda ATÜ ye uygun ek parçalar tercih edilmelidir. Et Kalýnlýðý 1610 Atü Atü 1620 Atü ,3 1,5 1,8 2,2 Et Kalýnlýðý 1610 Atü 1616 Atü 1620 Atü 1,3 1,5 1,8 2,2 Et Kalýnlýðý 1610 Atü Atü 1620 Atü ,3 1,5 1,8 2,2 32

35 Wavin Tempower Yüzey IsýtmaSoðutma Sistemleri WAVIN TEMPOWER YÜZEY ISITMASOÐUTMA SÝSTEMLERÝ

36 WAVIN TEMPOWER YÜZEY ISITMASOÐUTMA SÝSTEMLERÝ Ýçindekiler Neden Tempower Soðutma Sistemleri 35 Isýtma ve Soðutma Maliyetleri Radyant ve Split Sistemler Yüzey Isýtma Soðutma Sistemlerinde Isý ve Soðu Deðiþimi Konfor Algýsý Yüzey Isýtma Soðutma Sistemleri Uygulama Alanlarý 3637 CD4 CW WD10 WW10 Wavin Tempower Çalýþma Prensibi 38 Hesaplarda Kullanýlacak Önemli Noktalar Termal Konfor Seviyesi Radiation ile Konveksiyon Arasýndaki Fark 39 KonveksiyonRadiation (Iþýma) Teknik Detaylar 40 Hissediler ve Gizli Isý Transferi Isý Kaybý Hesaplamasý Isý Kazancý Hesaplamasý Nem Alma Hesaplamasý 34

37 35

38 36 WAVIN TEMPOWER YÜZEY ISITMASOÐUTMA SÝSTEMLERÝ

39 37

40 38 WAVIN TEMPOWER YÜZEY ISITMASOÐUTMA SÝSTEMLERÝ

41 39

42 40 WAVIN TEMPOWER YÜZEY ISITMASOÐUTMA SÝSTEMLERÝ

43 WAVIN SITECH SESSÝZ ÜÇ KATLI BORU VE EK PARÇALARI ATIK SU UYGULAMALARI ÝÇÝN Wavin Sitech Sessiz Üç Katlý Atýk Su Boru ve Ek Parçalarý Atýk Su Projeleri için akýllý çözümler

44 WAVIN SITECH SESSÝZ ÜÇ KATLI ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI Ýçindekiler Genel Özellikler 43 Teknik Özellikler 44 Kalite Güvence ve Onaylar 44 Nakliye Taþýma ve Depolama 45 Ön Montaj46 Ses Ýzolasyonu Wavin Tavsiyeleri Zemin Geçitleri Sessizlik Özelliði 47 Ses Sesin Algýlanmasý Gürültü Oluþumu Gürültünün Ýnsan Saðlýðý Üzerinde Etkisi Farklý Seslerin Ses Basýnç Seviyesi Montaj4851 Boru Sistemi Planlamak Yangýn Koruma Çemberi Borunun Kesilmesi Ek Parçalarýn Montajý Döþenmiþ Boru Hattý Üzerinde Baðlantý Yapýlmasý Kelepçeler Yangýn Koruma Çemberinin Montajý Ürünün Teknik Özellikleri

45 43

46 44 WAVIN SITECH SESSÝZ ÜÇ KATLI ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI

47 45

48 46 WAVIN SITECH SESSÝZ ÜÇ KATLI ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI

49 47

50 48 WAVIN SITECH SESSÝZ ÜÇ KATLI ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI

51 49

52 50 WAVIN SITECH SESSÝZ ÜÇ KATLI ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI

53 51

54 WAVIN SITECH SESSÝZ ÜÇ KATLI ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI Çap d1 min/max s1 min/max d2 min/max s2 min/max d3 min/max e min/max f min/max u min/max b min/max a DN/OD Z1 Z2 L aðýrlýk (kg) 52

55 a DN/OD Z1 Z2 L aðýrlýk (kg) Z3 a DN/OD Z1 Z2 L aðýrlýk (kg) Z3 DN/OD Z1 Z2 L aðýrlýk (kg) A DN/OD L1 L2 DI aðýrlýk (kg) M 53

56 WAVIN SITECH SESSÝZ ÜÇ KATLI ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI DN/OD L aðýrlýk (kg) DN/OD L t aðýrlýk (kg) DN/OD L H aðýrlýk (kg) DN/OD L aðýrlýk (kg) DN/OD 54

57 PVC ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI Pilsa PVC Atýk Su Boru ve Ek Parçalarý ATIK SU UYGULAMALARI ÝÇÝN PVC Atýk Su Boru ve Ek Parçalarý Atýk Su Projeleri için akýllý çözümler

58 PVC ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI Ýçindekiler Pilsa Atýk Su Boru ve Ek Parçalarý Teknik Özellikleri 5760 BBD Tipi Contalý PVC Atýk Su Borularý Ek Parçalar Montaj Teknik Baðlantý Çizimleri 6162 Atýk Su ve Yaðmur Suyu Kolon Þemasý Alaturka Tuvalet Taþý Baðlantýsý Alafranga Tuvalet Taþý Baðlantýsý Pisuvar Baðlantýsý Eviye Baðlantýsý Lavabo Baðlantýsý Dikkat Edilecek Hususlar 62 Toprak Altý Hatlarýn Döþenmesi 62 56

59 TS 2751 EN PÝLSA ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI BBD Tipi Contalý PVC Atýk Su Borularý Ürün Kodu: MEM Anma Çapý d1 S1 S B BD Muf Ýç Çapý Conta Yuvasý Conta Yuvasý Muf Derinliði Ýç Çapý Eni (Minimum) d2 d3 f t B iþaretli borular bina içinde ve bina dýþýnda duvara monte edilmiþ olarak kullanýlabilir. BD iþaretli borular B tipi borularýn kullaným sahalarýnda ve yeraltý kanalizasyon sistemlerinde toprak altýnda kullanýllýr. Boru Boylarý Lb Dirsek 45 Ürün Kodu: MEB 45 Anma Çapý µ=45 µ=87.5 d1 Z1 Z2 Z1 Z Redüksiyon Ürün Kodu: MER d1 75 / 50 / 50 / 75 / 75 / / / / / Z

60 PVC ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI Çatal 45 87,5 Ürün Kodu: MEC 45 87,5 µ=45 o µ=87.5 o d1/d 1 Z1 Z2 Z3 Z1 Z2 Z3 50/ / / / / / / / / / / / / / / / / / Çift Çatal 45 87,5 Ürün Kodu: MECC 45 87,5 µ=45 o µ=87.5 o d1/d 1 Z1 Z2 Z3 Z1 Z2 Z3 50/ / / / / / / / / / / / / / / / / /

61 TS 2751 EN Temizleme Parçasý Ürün Kodu: METP Sifon Dirseði Ürün Kodu: MESD D L a da D a b c di Havalýk Bacasý Ürün Kodu: MEHB S Sifon Ürün Kodu: MEHS d 75 L d a b c Havalýk Bacasý (Yeni) Sürme Muf Ürün Kodu: MESM Çekvalf (Yeni) D L Ürün Kodu: ÇEKVALF D L

62 PVC ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI Muf Tapasý Mehs Contasý Ürün Kodu: MEMT D Ürün Kodu: MEHS Contasý D L Mesd Contasý Ürün Kodu: MESD D da h Kilitli Boru Kelepçesi Ürün Kodu: Kilitli Boru Kelepçesi D L V Segmanlý Conta Ürün Kodu: SEGMANLI SCONTA D PVC Boru Kelepçesi Ürün Kodu: MEBK D SEGMAN Sýzdýrmazlýk Contasý Ürün Kodu: SIZDIRMAZLIK CONTASI D

63 TS 2751 EN ATIK SU VE YAÐMURSUYU KOLON ÞEMASI ALAFRANGA TUVALET TAÞI BAÐLANTISI PÝSUVAR BAÐLANTISI ALATURKA TUVALET TAÞI BAÐLANTISI 61

64 TS 2751 EN PVC ATIK SU BORU VE EK PARÇALARI EVÝYE BAÐLANTISI DÝKKAT EDÝLECEK HUSUSLAR PÝLSA Atýk Su Boru ve Ek Parçalarý müþteriye döþenmeye hazýr durumda teslim edilir. Bu nedenle inþaat yerinde hiçbir parçaya ýsýl iþlem yapýlmamalýdýr. PÝLSA boru kelepçeleri yerine boru kancalarý, kampinler ve benzerleri kesinlikle kullanýlmamalýdýr. Zira, çentik tesiri yaparak boruyu hasara uðratabilir. Kanallarýn kapatýlmasýnda sýva harcý kullanýlmalýdýr. Taþ kýrýntýlarý içeren harçlar kullanýlmamalýdýr. Soðuk havalarda (O C civarýnda) yapýlan boru döþemelerinde sert çarpmalardan kaçýnýlmalýdýr. Borularýn montajýnda muflarda genleþme payý göz önüne alýnmalýdýr. Borularýn herhangi bir sebepten boyanmasý gerekiyorsa sert ve çatlayan boyalar yerine yaðlý veya reçine özlü boyalar kullanýlmalýdýr. Boru montajý mutlaka arap sabunu ile yapýlmalýdýr. Yað ve benzeri kayganlaþtýrýcý malzemeler kesinlikle kullanýlmamalýdýr. BORU HATLARININ DÖÞENMESÝ LAVABO BAÐLANTISI Boru hattýnýn dikkatli bir þekilde döþenmesi ve yerleþtirilmesi hattýn uzun ömürlü olmasýný saðlar. Bunun için hendek tabaný düz ve taþsýz olmalýdýr. Taban geniþliði boru çapýna 40 cm. eklenerek saptanýr. Plastik borular, diðer borularda olduðu gibi don tabakasýnýn altýna döþenmelidir. Dolgu miktarý iklim þartlarýna ve zemin cinsine baðlý olarak en az 1 ile 1,5 m arasýnda olmalýdýr. Borular döþenmeden önce hendek tabanýna 15 cm. civarýnda taþsýz malzeme (toprak, kum) serilerek bir yatak hazýrlanmalýdýr. Boru ve aksamý bu yatak üzerine iyice oturacak þekilde döþenir. Bundan sonra 30 cm. civarýnda taþsýz zemin tabakasý ile boru üzeri doldurulur. Bu doldurma iþlemi sýzdýrmazlýk testi için, ek parçalarýn ve muflu birleþmelerin üzeri açýk kalacak þekilde yapýlýr. Sýzdýrmazlýk testinden sonra kapatma iþlemi bu bölgeler için de aynen uygulanýr. 30 cm. lik dolgudan sonra hendek iyice kapatýlýr. 0 C ve daha altýnda dolgu yapýlýrken donmamýþ malzeme kullanmaya dikkat edilmelidir. BORU HENDEÐÝ VE DOLGU DURUMU 62

65 PE KORUGE BORU VE EK PARÇALARI Pilsa PE Koruge Boru ve Ek Parçalarý KABLO UYGULAMALARI ÝÇÝN ATIK SU UYGULAMALARI ÝÇÝN PE Koruge Boru ve Ek Parçalarý Kablo ve Atýk Su Projeleri için akýllý çözümler

66 KORUGE BORU VE EK PARÇALARI Ýçindekiler Pilsa Koruge Borular ve Avantajlarý 65 Koruge Borularýn Kullaným Alanlarý 65 Pilsa Koruge Borularýn Teknik Özellikleri 66 Pilsa Koruge Borulara Uygulanan Testler 66 Koruge 100 lük Kablo Boru ve Ek Parçalarý 67 Pilsa Koruge Boru Teknik Ölçüleri 68 Koruge Boru ve Ek Parçalar 6970 Aþýnma Direnci 71 Halka Esnekliði 71 Koruge Boru Conta Montajý 71 Pilsa Koruge Boru Hendek Montaj Kesiti 71 Kaldýrma Kuvveti ve Beton Destek Hesabý 72 Isý Deðiþkenliði ile Boyca Uzama Hesabý 72 Stoklama ve Nakliye 72 Stoklama Yükleme ve Nakliye HDPE Çift Cidarlý Kanalizasyon ve Yaðmur Suyu Drenaj Teknik Þartnamesi

67 TS EN PÝLSA KORUGE BORULAR KORUGE BORULARIN KULLANIM ALANLARI Pilsa Koruge Borular TS EN standardýna göre SN 4 ve SN 8 olarak iki sýnýfta üretilmektedir. Pilsa Koruge Borular kanalizasyon ve kablo sistemlerinde kullanýlan diðer borulara göre birçok avantaja sahiptir. Pilsa Koruge Borular Kendinden Mufludur... Pilsa Koruge Borular kendinden muflu olarak üretilmektedir. Bu nedenle borularý birleþtirirken manþon kullanmaya gerek yoktur. Muflar sayesinde borular kolayca birleþtirilir. Manþon kullanýlmadýðý için conta tasarrufu saðlar. Ýþçilik, maliyet ve zamandan tasarruf saðlar. Sýzdýrmaz... Pilsa Koruge Borularýn montajýnda çift conta kullanýldýðý için kesinlikle sýzdýrmaz. Böylece beton boruda sýzmadan dolayý meydana gelen çevre kirliliði Pilsa Koruge Boru kullanýmý ile ortadan kalkmýþ olur. Ayný þekilde dýþarýdan boru içerisine karýþabilecek yeraltý sularýný da engeller. Boru içine dýþarýdan sýzan yeraltý sularý çevre ve saðlýk için çeþitli riskler oluþturmaktadýr. Kanalizasyon þebeke hatlarý; Evsel atýk sularýn tahliyesinde, Endüstriyel atýk sularýn tahliyesinde, Yeraltý kablo hatlarýnda; Telekom hatlarý, Elektrik kablo hatlarý, Yaðmur suyu drenaj hatlarý, Deniz deþarj hatlarý, Toprak ve zemin sularýnýn taþýnmasý, (Yeraltý Drenaj Sistemleri) Cazibe ile taþýnan su sistemlerinde vb. Dayanýklýdýr... Pilsa Koruge Borular dýþ yüzeylerindeki özel tasarým sayesinde trafik ve toprak yüklerine karþý dayanýklýdýr. Esnek yapýlarýyla arazi þekline uyum saðlarlar. Çatlama ve darbe direnci yüksektir. Ýþçilikten Tasarruf Saðlar... Polietilen hammaddeden üretilen koruge borular hafif olduðundan dolayý taþýmasý ve iþçiliði kolaydýr. Hafif ve esnek yapýda olduklarýndan þantiye sahasýnda belli çaplara kadar insan gücüyle çok kolay taþýnabilir, montajýnda özel ekipmana gerek yoktur. Montajýn hýzlý ve kolay olmasý sebebiyle inþaat sezonu kýsa olan bölgelerde, yoðun trafik olan yollarda büyük avantaj saðlar. Deðiþik çaplarýn nakliyesi sýrasýnda iç içe koyularak yerden ve nakliyeden tasarruf saðlar. Uzun Yýllar Dayanýr... Polietilen hammaddenin özelliði gereði koruge borular uzun yýllar çevre þartlarýndan etkilenmeden iþlevini yerine getirebilmektedir. Polietilen, toprak hareketlerine hatta depreme dayanýklý esnek bir maddedir. Birçok kimyasal maddeye karþý dayanýklý olduðu için aþýnmadan kalýr. Boru iç yüzeyinin pürüzsüz olmasý sebebiyle çamur, tortu, balçýk vb. birikimler tutunamaz, týkanma yapmaz daha yüksek debi ile akýþ saðlar. Sürtünme kayýplarýný minimize eder, korozyona uðramaz. Ekonomiktir... Pilsa Koruge Borular, iþçilik, nakliye ve zamandan tasarruf saðlamasý, sorunsuz bir þekilde iþlevini sürdürerek yýllarca kullanýlmasý nedeniyle ekonomik ve vazgeçilmez bir seçenektir. Diðer boru sistemleriyle kýyaslanmayacak derecede uzun ömürlüdür. Koruge borular, uygun þartlarda montaj edilirse kullaným ömrü 50 yýldýr. 65

68 KORUGE BORU VE EK PARÇALARI PÝLSA KORUGE BORULARIN TEKNÝK ÖZELLÝKLERÝ Teknik Özellikler Birim Deðer Test Metodu Yoðunluk (23 C) g/cm 3 0,9500,960 ISO 1183 Erime Akýþ Hýzý (MFR) 1 C5,0kg. Kopmada Uzama Akmada Gerilme Dayanýmý Elastik Modülü Karbon Siyahý Miktarý g/10 dak. % Mpa Mpa % 0,40,7 > >0 22,5 ISO 1133 ISO 5272/1B/50, TS 1398 ISO 5272/1B/50, TS 1398 ISO 5272/1B/50, TS 1398 ISO 6964 Sertlik Termal Kararlýlýk (OIT) Vikat Yumuþama Sýcaklýðý Kýrýlganlýk Sýcaklýðý Isýl Kondüktivite (20 C) Isýl Kondüktivite (150 C) ESCR (50 C de), F50 Shore D dak. C C W/mK W/mK saat 5960 > <70 0,4 0,2 >1000 ISO 868 EN 728 ISO 306 (Metod A) ASTM D746 DIN DIN ASTM D1693 PÝLSA KORUGE BORULARA UYGULANAN TESTLER Pilsa HDPE Koruge Borularý TS EN standardý esas alýnarak üretimleri esnasýnda periyodik olarak aþaðýdaki testlere tabi tutulurlar. Test Adý Test Metodu Birim Test Sonucu Yoðunluk Testi Kütle Erime Akýþ Hýzý Testi Boyca Deðiþim Testi Isý Testi Halka Esnekliði Çember Rijitliði Darbe Dayanýmý Sýzdýrmazlýk Testi (0,5 bar 15 dak.) Termal Kararlýlýk (OIT) ( C de) EN ISO 1183 EN ISO 1133 EN 743 Metod B ISO EN 1446 EN ISO 9969 EN 744 EN 1053 EN 728 kg/m 3 gr./10 dak. % kn/m 2 dak. ³930 1,6 <3,0 Uygun Mukavim ³ SN Deðeri Mukavim Sýzdýrmaz ³ 20 66

69 TS EN PÝLSA KORUGE 100 LÜK KABLO BORU VE EK PARÇALARI Kablo Borusu Manþon Ürün Kodu: Kablo Borusu Çap 100 Ürün Kodu: KBManþon Çap 100 Kablo Boru Tutucusu Ürün Kodu: KBKoruge Boru Tutucusu Çap 100 Kayar Manþon Ürün Kodu: KBKayar Manþon Çap 100 Kablo Boru Körtapa Kablo Boru Conta Montajý Ürün Kodu: KBKoruge Boru Körtapa Çap

70 KORUGE BORU VE EK PARÇALARI KORUGE BORU TEKNÝK ÖLÇÜLERÝ SN4: 400 Kg/m² = 4 kn/m² dir. SN8: 800 Kg/m² = 8 kn/m² dir. ANMA ÇAPI SINIFI d min. D L h1 min. h2 min. W X A B C 150 SN 4 SN SN 4 SN SN 4 SN SN 4 SN SN 4 SN SN 4 SN SN 4 SN SN 4 SN SN 4 SN SN 4 SN Tablodaki ölçüler minimum deðerlerdir 68

71 TS EN MUFLU KORUGE BORULAR Muflu Koruge Boru SN4/SN8 Manþon Faydalý boru boyu 6 mt dir. Ürün Kodu: Muflu Koruge Boru SN4/SN8 Çap Ürün Kodu: KBManþon Çap MUFLU KORUGE BORU EK PARÇALARI Kayar Manþon Dirsek 45 Redüksiyon Ürün Kodu: KBDirsek 45 Çap Koruge Adaptör Ürün Kodu: KBKayar Manþon Çap Ürün Kodu: KBRedüksiyon Çap * Üst çaptan, alt çapa geçiþ tüm çaplarda mevcuttur. Ürün Kodu: KBAdaptör (KorugePVC) Çap

72 KORUGE BORU VE EK PARÇALARI PVC Çýkýþlý C Parçasý Ürün Kodu: KBPVC Çýkýþlý C Parçasý Çap PVC Çýkýþlý T Parça Ürün Kodu: KBPVC Çýkýþlý T Parçasý Çap Koruge Çýkýþlý C Parçasý Ürün Kodu: KBKoruge Çýkýþlý C Parçasý Çap Koruge Çýkýþlý T Parçasý Ürün Kodu: KBKoruge Çýkýþlý T Parçasý Çap Conta Ürün Kodu: KBConta Çap Körtapa Ürün Kodu: KBKörtapa Çap

73 TS EN AÞINMA DÝRENCÝ KORUGE BORU CONTA MONTAJI Koruge Borular; akýþkan içindeki partiküllere karþý doðada en az aþýnmaya maruz kalan malzeme HDPE (Yüksek Yoðunluklu Polietilen) den imal edilmiþ borulardýr. Contalar koruge borunun kuyruk kýsmýnýn 1. ve 3. halkasýna takýlýr. Pilsa Koruge Borular, pürüzsüz iç yapýlarý sayesinde yüksek akýþ performansýna sahiptir. Beton borulara göre kýyaslanamayacak oranda daha fazla akýþ hýzý saðlarlar. Bu nedenle boru montajýnda çok az eðim verilebilir. Montajda en az eðim oraný %0,2 %0,5 arasýnda olmalýdýr. PÝLSA KORUGE BORU HENDEK KESÝTÝ Deðiþik malzemelerden imal edilmiþ borularýn aþýnma miktarlarýný gösteren grafik. HALKA ESNEKLÝÐÝ Pilsa Koruge Borularýn üretildiði hammaddenin elastikiyeti çok yüksektir. Bu nedenle Koruge Borular darbeleri absorbe etme özelliði ve esnekliði sayesinde zemin hareketlerinden etkilenmezler. Toprak altýna döþenen boru sistemleri çalýþtýklarý süre içinde trafik yükü, toprak kaymasý, deprem hareketleri gibi farklý ve deðiþken yüklere, darbeye maruz kalmaktadýr. Sert borular üzerine gelen ani yüke, darbeye karþý esneme kabiliyeti olmadýðý için dayanamamakta, kýrýlmakta veya çok kýsa sürede yýpranmaktadýr. Pilsa Koruge Borular esnek yapýlarý sayesinde üzerlerine gelen yükleri boru çevresine homojen þekilde daðýtarak karþýlýklý iki nokta arasýnda sýkýþmaya engel olurlar. Darbe emici bir yastýk gibi çalýþan Koruge Borular, üzerindeki ani yük kalkýnca tekrar esneyerek eski halini alýrlar. Bu nedenle toprak hareketleri ve depremlerin olduðu bölgelerde vazgeçilmez bir seçenektir. Pilsa Koruge Borular %30 esneme payýna sahiptir. ÜST TABAKA : Sýkýþtýrýlmamýþ toprak dolgu (Yol Geçiþleri hariç) GÖMLEK TABAKA : Sert cisimlerden arýndýrýlmýþ, sýkýþtýrýlmýþ toprak dolgu. YASTIK TABAKA : Sýkýþtýrýlmýþ Kum. Hüst : Boru üst kotu ile zemin arasýndaki mesafe b : Hendek geniþliði Y : Yastýk tabakasý yüksekliði DN : Boru dýþ çapý * Hüst minimum 100 cm. olmalýdýr. Hendek Geniþliði: Zemin özellikleride göz önüne alýnarak, montaj iþlemi ve dolgu malzemesinin sýkýþtýrýlmasý için gerekli olan büyüklükten fazla olmamalýdýr. Koruge boru için hendek geniþlikleri: D< için 600 MM. <D<600 için D400 MM. 600<D<1 için D500 MM. olmalýdýr. Hendek tabaný, tesviye edilerek borunun tabana düzgünce oturacaðý hale getirilmelidir. Hendek tabaný delici ve kesici cisimlerden arýndýrýlmalý, gerekiyorsa taban, ince taneli malzeme, toprak veya kum ile doldurulup sýkýþtýrýlmalýdýr. Zemin özellikleri uygun hale getirildikten sonra, boru döþenmesi için 120 lik yataklama tavsiye edilir. Boru üstünü örtecek malzemenin 10 cm. lik kýsmý kesici ve delici cisimlerden arýndýrýlmalýdýr. 71

74 KORUGE BORU VE EK PARÇALARI KALDIRMA KUVVETÝ VE BETON DESTEK HESABI Koruge Borular deniz deþarjý gibi projelerde suyun altýna döþeniyor veya toprak altýna döþenmesine raðmen aþýrý zemin suyu bulunuyor ise, borularýn suyun kaldýrma kuvvetinden etkilenmemesi için beton kelepçelerle tutturulmasý gerekir. Sözkonusu beton kelepçelerin hangi aralýklarla monte edileceði hesaplanýrken, suyun kaldýrma kuvvetinin etkisi ile borularýn eðilmemesi esas alýnmalýdýr. Kaldýrma kuvvetinin boru üzerinde etkisi: Dolu boru hesaplama formülü Fv = p.da² 400 Boþ boru hesaplama formülü DN².p Fv = LR gd LA = LA ISI DEÐÝÞKENLÝÐÝ ÝLE BOYCA UZAMA HESABI HDPE ve PP hammaddelerinden üretilen Koruge borular, endüstriyel amaçlý sýcak su nakillerinde kullanýldýðýnda ýsý genleþmeleri ve boyca uzamalarý söz konusudur. Bu tür projelerde taþýnacak sývýnýn ýsý deðeri göz önüne alýnarak genleþme hesabý aþaðýdaki formüle göre yapýlmalýdýr. Fv da DN gd LR : Kaldýrma kuvveti (N) : Boru dýþ çapý (mm.) : Boru iç çapý (mm.) : Gömleklemenin (kg/dm³) spesifik yoðunluðu : Destek aralýðý (m.) Maksimum destek (beton kelepçe) mesafesi: EC gd 1 JR q LA : Maksimum destek mesafesi (mm.) LA : Eðilme faktörü (0,80) () EC : Elastiste modülü (N/mm²) JR : Boru atalet momenti (mm 4 ) q : Kaldýrma yükü (N/mm.) Bazý Plastik Hammaddelerin Genleþme Katsayýlarý Malzeme Cinsi Lineer Genleþme Katsayýsý µ (HDPE) Yüksek yoðunluklu polietilen 0.18 (PP) Polipropilen 0.15 (PVDF) Polivinilidenchlorid 0.14 (PB) Polibutadien 0.12 (PVC) Polivinilchlorid 0.07 (CTP) Cam elyaf takviyeli plastik 0.02 Bazý Plastik Hammaddelerin Genleþme Katsayýlarý DL = µ. L. DT DL : Isý deðiþiklikleri karþýsýnda esneme oranlarý (mm.) µ : Lineer genleþme katsayýsý (mm./m.k) L : Boru uzunluðu (mm.) DT : Isý diferansý (K) DT deðeri döþeme esnasýndaki maksimum ortam ýsýsýndan çalýþma sýrasýndaki öngörülen ýsý deðeri çýkartýlarak bulunur. STOKLAMA VE NAKLÝYE Pilsa Koruge Borular üretildikleri malzeme gereði, stoklamada, nakliyede ve taþýma esnasýnda özen gerektirirler. Elastik yapýda malzeme olduklarýndan düþme ve devrilmeden ziyade sert darbelerden zarar görebilirler. Bu doðrultuda depolama, yükleme ve nakliyede aþaðýda belirtilen hususlara dikkat edilmelidir. Stoklama Koruge borular doðrudan güneþ ýþýðý almayan, mümkünse üzeri sundurma ile kaplý alanlarda stoklanmalýdýr. Böyle ortamda uzun süre stoklama yapýlabilir. Tamamen kapalý ve sýcak ortamlarda uzun süreli stoklanmadan kaçýnýlmalýdýr. Doðrudan güneþ ýþýðý alan ortamlarda stokta bekletilmemelidir. Stok sahasý zemini düzgün ve sivri taþ vs. gibi kesici materyallerden arýndýrýlmýþ olmalýdýr. Zemine boruya zarar vermeyecek tahta takoz veya benzeri araç yerleþtirilip üzerine borular istiflenmelidir. Stoklamada muflarýn üzerine yük gelmemesine dikkat edilmelidir. Stok sahasýnda çok sayýda boruyu üst üste istiflemek gerektiðinde, çerçeveli kasalarda istiflenerek uzun süre stoklanabilir. Ýstiflemede boru muflarý þaþýrtmalý olacak þekilde yerleþtirilmelidir. Koruge borularýn üretildiði hammadde, yanýcý özellikte olduðundan stoklamada gerekli emniyet tedbirleri alýnmalýdýr. Yükleme ve Nakliye Yüklemede teleskobik yöntemle iç içe çok sayýda boruyu yüklemek nakliyeden büyük avantaj saðlar. Yüksek yüklerde, iple baðlalama yapýldýðýnda boruya zarar verecek þekilde aþýrý gerdirme yapýlmamalýdýr. Borularýn taþýnmasý, yüklenmesi ve kanala yerleþtirilmesi esnasýnda sürtünme ve darbelerden korunmalý, tekstil halat ile iki ucundan askýya alýnarak kaldýrýlmalýdýr. Ýþ makineleri ile kaldýrma iþleminde kesin aský halatý kullanýlmalýdýr. Forklift ile yüklemelerde forklift ayaklarý uzun tutulmalý, sert vuruþlardan kaçýnýlmalý ve boru içerisine sürtünmeden yerleþtirilmelidir. Bu tür kaldýrma iþleminde, borunun yýrtýlmaya neden olacak tek ucundan askýda kalmamasýna dikkat edilmelidir. Yine forkliftle kaldýrmada borular, ortasýndan merkezlenerek sert ve keskin olmayan uçlarla kaldýrýlmalýdýr. Açýk araç yüklemelerinde araç kasasýnýn yan desteklerinin boruya zarar vermemesi için gerekli önlemler alýnmalý, borularýn kaymamasý için orta ve uç kýsýmlarý tekstil halatý ile kuþaklanarak baðlanmalýdýr. Borular kesinlikle yerde sürüklenerek taþýnmamalý, düzgün zeminlerde zarar görmeyecek þekilde yuvarlanarak götürülmelidir. Teleskobik yüklemelerde, küçük çaplý boru büyük çaplý borunun içerisine yerleþtirilirken sürtünmemesine dikkat edilmeli ve muf kýsýmlarý þaþýrtmalý konulmalýdýr. Özellikle borularýn muf ve kaynak kýsýmlarýnýn zarar görmemesine dikkat edilmelidir. Deðiþik çaplarýn uygulanacaðý projelerde, uygulamacýlarýn deðiþik çaplý borularý ayný süre içerisinde kullanmalarý, teleskobik yüklemeye imkan vereceðinden nakliye açýsýndan büyük avantaj saðlayacaktýr. Þantiye iþ programý yapýlýrken bu konunun da göz önüne alýnmasý gereklidir. 72

75 TS EN HDPE ÇÝFT CÝDARLI KANALÝZASYON VE YAÐMURSUYU DRENAJ BORU TEKNÝK ÞARTNAMESÝ 1 KAPSAM Bu þartname cazibeli kanalizasyon ve yaðmursuyu drenaj hatlarýnda kullanýlacak, HDPE hammaddeden üretilen veya spiral sarýmlý olmayan (Ekstrüzyonkorugatör kalýplanmasý) çift cidarlý borularýn teknik ve fiziki özelliklerini tanýmlar. 2 GENEL ÞARTLAR Ýhale kurumu tarafýndan açýlan ihaleye ancak ISO 018 Kalite Yönetim Sistemi belgesine haiz firmalar katýlabilir. HDPE çift cidarlý kanalizasyon borularý TS EN ISO standardý gereklerini karþýlayacak özellikte olmalýdýr. TSE kurumu tarafýndan TS EN ISO standardýna göre verilmiþ TSE uygunluk belgesini teklif ile birlikte vereceklerdir. ISO 01 ve TS EN ISO e uygunluk belgesini ibraz etmeyen firmalarýn teklifleri deðerlendirmeye alýnmayacaktýr. 3 TEKNÝK ÖZELLÝKLER 3.1 Yüzey Kalitesi HDPE borularýn dýþ yüzeyi, ultraviyole ýþýnlarýna dayanýmýný saðlamak amacý ile siyah renkli olacaktýr. Renk boru boyunca homojen olacak, boru ucu kesim noktalarý düzgün ve çapaksýz olacaktýr. 3.2 Birleþtirme HDPE borular kendinden muflu ve contalý olacaktýr. HDPE ek parçalar ise kendinden muflu veya manþon birleþtirmeli, contalý olacaktýr. 3.3 Boyut ve Toleranslar HDPE borularýn boyutlarý TS EN ISO standardý Tablo 5 e uygun olmalýdýr. HDPE borularýn faydalý boyu minimum 6 mt olmalýdýr. 4 MUAYENE ve DENEYLER 4.1 Hammadde Deneyleri HDPE boru üretiminde kullanýlacak hammadde aþaðýdaki özellikleri saðlamalýdýr. BORULARA AÝT MALZEME ÖZELLÝKLERÝ Özellikler Malzeme Cinsi Dýþ Cidar Rengi Hammadde Yoðunluðu Erime Akýþ Hýzý Termal Kararlýlýk ( C de) (OIT) HDPE HDPE Siyah > 0,930 g/cm 3 1,6 gr./10 dk (1 C/5 kg) ³ 20 dk. Test Metodu EN ISO EN ISO 1133 EN

76 TS EN KORUGE BORU VE EK PARÇALARI HDPE ÇÝFT CÝDARLI KANALÝZASYON VE YAÐMURSUYU DRENAJ BORU TEKNÝK ÞARTNAMESÝ 4.2 Boru ve Ek Parça Deneyleri HDPE boru ek parçalarýnýn muayene ve testleri üretilen fabrikada yapýlacaktýr. Ýdare gerek gördüðü hallerde masrafý üretici firma tarafýndan karþýlanmak üzere tarafsýz laboratuarlarda yaptýrýlabilecektir Çember Rijitliði Testi Çember rijitliði testi EN ISO 9969 standardýna göre yapýldýðýnda bulunan deðer teklif edilen SN (Normal Stiffness anma halka rijitliði) deðerinden küçük olmamalýdýr Çember Esnekliði Testi Çember Esnekliði Testi EN 1446 ya göre yapýldýðýnda kýrýlma ve çatlama olmamalýdýr Darbe Testi Borular ve Ek Parçalarý EN 744 standardýna göre test edildiðinde kabul edilebilir kýrýlma oraný max %10 olmalýdýr Sýzdýrmazlýk Testi Contalý birleþme yapýlmýþ numunelerde EN 1277 standardýna göre 0,5 bar basýnçta 15 dk. koordinasyonlanarak sýzdýrmazlýk testi yapýldýðýnda, boru baðlantý yerlerinde sýzdýrma meydana gelmemelidir Sýcakta Davranýþ Testi HDPE boru numuneleri ISO standardýna göre deneye tabi tutulduðunda deformasyon olmamalýdýr. 5 Numune Alma Kabule sunulan parti içinde muayene ve deneyler için örnekleme metodu ile numune seçilerek testler yapýlacaktýr. 6 Ýmalat Kontrolü Sipariþ verilen firmalarýn imalat mahallinde, ihale makamý istediði zamanlarda imalat kontrolü yapacaktýr. 7 Ýþaretleme Ýmal edilen borularýn her boyunda aþaðýda belirtilen bilgiler yazýlacaktýr. FÝRMA ADI VEYA LOGOSU BORULARIN ÝÇ ÇAPI SN SINIFI ÝMALAT YILI STANDART NUMARASI 8 Stoklama Borularýn stok sahasý borulara zarar verecek sivri uçlu kaya ve taþ parçalarýndan arýldýrýlmýþ olmalýdýr. Ýstif yüksekliðinde borularýn birbirini ezmemesine dikkat edilmelidir. Lastik contalar güneþ ýþýnlarýndan korunarak stoklanmalýdýr. 9 Taþýma Borular taþýma esnasýnda darbe tesiri ve deformasyon meydana getirecek baskýlardan korunmalýdýr. Borular taþýma aracý içinde iç içe sokularak taþýnabilir; ancak bu iþlem sýrasýnda borularda herhangi bir hasar meydana gelmemelidir. 10 SN Deðeri Trafik yükü olmayan yerlerde SN4 (4kN/m²=400 Kg/m²) Trafik yükü olan yerlerde SN8 (8kN/m²=800 Kg/m²) tercih edilmelidir. 74

77 PVC TEMÝZ SU BORU VE EK PARÇALARI Pilsa PVC Temiz Su Boru ve Ek Parçalarý TEMÝZ SU UYGULAMALARI ÝÇÝN PVC Temiz Su Boru ve Ek Parçalarý Temiz Su Projeleri için akýllý çözümler

78 PVC TEMÝZ SU BORU VE EK PARÇALARI Ýçindekiler Pilsa PVC Geçme Muflu Temiz Su Boru ve Ek Parçalarý Teknik Özellikleri 7778 Pilsa PVC Yapýþtýrma Muflu Temiz Su Boru ve Ek Parçalarý Teknik Özellikleri 7980 Pilsa PVC Temiz Su Boru Pik Ek Parçalarý 8185 Pilsa PVC Temiz Su Borularýn Eklenmesi ve Döþenmesi 8687 Döþeme ve Ekleme Kurallarý Geçme Muflu Basýnçlý Borularýn Eklenmesi a Sýzdýrmazlýk Contalarý b Borularýn Eklenmesi c Boru Hendekleri ve Dikkat Edilecek Hususlar d Toprak Altý Hatlarýn Döþenmesi e Toprak Üstü ve Açýk Hatlarýn Döþenmesi f Çamur veya Bataklýk Arazide Hatlarýn Döþenmesi g Cadde Geçiþleri YM Borularýn Döþenmesi Pilsa PVC Temiz Su Özel Ek Parçalarýn Montajý 88 76

79 TS 2742 EN PÝLSA PVC GEÇME MUFLU TEMÝZ SU BORU VE EK PARÇALARI PVC Geçme Muflu Borular Ürün Kodu: GM D (inch) 1/2" 3/4" 1" 1 1/4" 1 1/2" 2" 2 1/2" 3" 4" 4 1/2" 5" 6" 7" 8" 9" 10" 12" 14" 16" 5 ATU 6 ATU 6.3 ATU 7.5 ATU 8 ATU 10 ATU 12.5 ATU 16 ATU 20 ATU 25 ATU D KT S S S S S S S S S S Tablo: TS274 Çizelge: Ek B *Özel malzeme istekleriniz için Pilsa Pazarlama Müdürlükleri ile görüþebilirsiniz PVC Geçme Muflu Deveboynu Ürün Kodu: GMK / GMQ D Ortalama Bükülme Yarýçapý r Zk

80 PVC TEMÝZ SU BORU VE EK PARÇALARI Kayar Manþon Ürün Kodu: GMMU d AÇ L Priz Kolye Ürün Kodu: PK d AÇ Z 1/2 1/2 3/4 1 3/4 1 3/4 1 3/4 1 3/4 1 Conta Ürün Kodu: ZCONTA d AÇ

81 TS 2742 EN PÝLSA PVC YAPIÞTIRMA MUFLU TEMÝZ SU BORU VE EK PARÇALARI PVC Yapýþtýrma Muflu Borular Ürün Kodu: YM YM d (inch) 1/2" 3/4" 1" 1 1/4" 1 1/2" 2" 2 1/2" 3" 4" 4 1/2" 5" 6" 7" 8" 9" 10" 12" 14" 16" 5 ATU 6 ATU 6.3 ATU 7.5 ATU 8 ATU 10 ATU 12.5 ATU 16 ATU 20 ATU 25 ATU d AÇ Lm S S S S S S S S S S ,6 1,9 2,2 1,5 1,9 2,2 2,7 2,7 3,1 3,5 4,0 4,9 5,5 6,2 6,9 7,7 8,7 9,8 1,5 1,6 2,0 2,3 2,8 3,2 3,7 4,1 4,7 5,9 6,6 7,3 8,2 9,2 10,4 11,7 1,5 1,6 2,0 2,5 2,9 3,5 3,4 3,9 4,3 4,9 6,2 6,9 7,7 8,6 9,7 10,9 12,3 Tablo: TS274 Çizelge: Ek B1 *Özel malzeme istekleriniz için Pilsa Pazarlama Müdürlükleri ile görüþebilirsiniz. 1,6 1,9 2,4 3,0 3,6 4,3 4,2 4,8 5,4 6,2 7,7 8,6 9,6 10,7 12,1 13,6 15,3 1,5 1,9 2,4 3,0 3,8 4,5 5,4 5,3 6,0 6,7 7,7 9,6 10,8 11,9 13,4 15,0 16,9 19,1 1,5 1,9 2,4 3,0 3,7 4,7 5,6 6,7 6,6 7,4 8,3 9,5 11,9 13,4 14,8 16,6 18,7 21,1 23,7 1,9 2,3 2,9 3,7 4,6 5,8 6,8 8,2 8,1 9,2 10,3 11,8 14,7 16,6 18,4 20,0 23,2 26,1 29,4 10,0 11,4 12,6 14,6 18,2 PVC Yapýþtýrma Muflu Deveboynu Ürün Kodu: YMK / YMQ D Ortalama Bükülme Yarýçapý r Zk

82 PVC TEMÝZ SU BORU VE EK PARÇALARI Yapýþtýrma Muflu Manþon TE Ürün Kodu: YMM d AÇ L Ürün Kodu: YMMB d AÇ L Z Körtapa Diþli TE Dirsek Ürün Kodu: YQ d AÇ L Ürün Kodu: YW d AÇ L Z ,5 55,5 Ürün Kodu: YMMG d AÇ L Z Adaptör (Ýç Diþli) /2" 3/4" 1" 1.1/4" 1.1/2" 2" d AÇ G L Ürün Kodu: YMG (Ýç Diþli) Diþli Dirsek Ürün Kodu: YWG d AÇ L Z ,5 55,5 Adaptör (Dýþ Diþli) Ürün Kodu: YMG (Dýþ Diþli) d AÇ L

83 81 PÝLSA PVC TEMÝZ SU BORU PÝK EK PARÇALARI Çýkýþý Flanþlý TE Ürün Kodu: GMMA (Pik) Çýkýþý Muflu TE Ürün Kodu: GMMB (Pik) d1/d2 AÇ L2 L1 K D Kg/Ad. 63/63 75/63 75/75 /63 /75 / /63 /75 / / /63 /75 / / / 140/63 140/75 140/ 140/ 140/ 140/140 /63 /75 / / / /140 / /63 /75 / / / /140 / / 225/63 225/75 225/ 225/ 225/ 225/ / 225/ 225/225 /63 /75 / / / /140 / / /225 / 280/ 280/ 280/ 280/ / 280/ 280/ / 280/280 50/50 65/50 65/65 80/50 80/65 80/80 100/50 100/65 100/80 100/100 /50 /65 /80 /100 / /50 /65 /80 /100 / / 150/50 150/65 150/80 150/ / 150/ 150/ /50 175/60 175/80 175/ / 175/ 175/ /175 /50 /60 /80 /100 / / /150 /175 / 225/50 225/60 225/80 225/ / 225/ 225/ / / 225/225 /80 /100 / / /150 /175 / /225 / Kg/Ad. d1/d2 AÇ L2 L1 63/63 75/63 75/75 /63 /75 / /63 /75 / / /63 /75 / / / 140/63 140/75 140/ 140/ 140/ 140/140 /63 /75 / / / /140 / /63 /75 / / / /140 / / 225/63 225/75 225/ 225/ 225/ 225/ / 225/ 225/225 /63 /75 / / / /140 / / /225 / 280/ 280/ 280/ 280/ / 280/ 280/ / 280/280 50/50 65/50 65/65 80/50 80/65 80/80 100/50 100/65 100/80 100/100 /50 /65 /80 /100 / /50 /65 /80 /100 / / 150/50 150/65 150/80 150/ / 150/ 150/ /50 175/65 175/80 175/ / 175/ 175/ /175 /50 /65 /80 /100 / / /150 /175 / 225/50 225/65 225/80 225/ / 225/ 225/ / / 225/225 /80 /100 / / /150 /175 / /225 /

84 82 Flanþlý TE Ürün Kodu: PT (Pik) Çýkýþý Diþli TE d AÇ L1 L2 Dm1 D1 Dm2 D2 63/63 75/63 75/75 /63 /75 / /63 /75 / / /63 /75 / / / 140/63 140/75 140/ 140/ 140/ 140/140 /63 /75 / 50/50 65/50 65/65 80/50 80/65 80/80 100/50 100/65 100/80 100/100 /50 /65 /80 /100 / /50 /65 /80 /100 / / 150/50 150/65 150/ / / /140 / /75 / / / /140 20/ / 225/ 225/ 225/ 225/ / 225/ 225/ / 280/ 280/ / 280/ 280/ / / / 150/ 150/ /65 175/80 175/ / 175/ 175/ /175 /80 /100 / / /150 /175 / /100 / / /150 /175 / / " 2" 1" 2" 2 1 /2" 1" 2" 2 1 /2" 3" 1" 2" 2" 2" 2" 3" 2" 3" 2" 3" 2" 3" D AÇ Z L1 L2 Kg/Ad. Ürün Kodu: GMMG (Pik) Körtapa d AÇ L Kg/Ad. Ürün Kodu: GQ (Pik) PVC TEMÝZ SU BORU VE PÝK EK PARÇALARI

85 FlanþlýMuflu Baðlantý Parçasý Priz Kolye Ürün Kodu: PK (Pik) d A.Ç Z Kg/Ad. Ürün Kodu: GE (Pik) " d AÇ K D L Kg/Ad " /4" " 11/4" FlanþlýMufsuz Baðlantý Parçasý Ürün Kodu: GF (Pik) d AÇ K D L Kg/Ad Kör Flanþ " 11/4" 11/2" 1" 11/4" 11/2" 1" 11/4" 11/2" 1" 11/4" 11/2" 2" 1" 11/4" 2" 1" 11/4" 11/2" 2" 1" 11/4" 11/2" 2" 1" 11/4" 2" 2" Ürün Kodu: X (Pik) d1 AÇ D Dm

86 PVC TEMÝZ SU BORU VE PÝK EK PARÇALARI Redüksiyon Flanþlý Redüksiyon Ürün Kodu: GMMR (Pik) Ürün Kodu: FFR (Pik) d1/d2 A.Ç L Kg/Ad. A.Ç A.Ç /63 /63 /75 /75 / / / 140/ 140/ 140/ / / /140 / 225/ 225/ / / / 280/ / 65/50 80/50 80/65 100/65 100/80 /80 /100 /80 /100 / 150/ / 150/ 175/150 /150 / / / /175 / / d1 d2 L D1 D Kg/Ad Flanþ Diþli Flanþ Ürün Kodu: FL (Pik) d1 AÇ D Dm b Ürün Kodu: XA (Pik) d1 AÇ D Dm G "2" "2" 1"2" 1"2" 2" 2" 2" 2" 2" 2" 2" 84

87 Geçme Muflu Diþli Adaptör Asbest Boru Adaptörü Ürün Kodu: GMG (Pik) AÇZ d L Kg/Ad. 502" 652 1/2" 803" 1004" 4" 5" 1506" Ürün Kodu: GMA (Pik) AÇ d1 d2 L S1 S2 Kg/Ad. 50/ /80 80/80 100/100 / / 150/

88 PVC TEMÝZ SU BORU VE EK PARÇALARI PÝLSA PVC TEMÝZ SU BORULARININ EKLENME VE DÖÞENMESÝ 1 Döþeme ve Ekleme Kurallarý Hakkýnda Genel Bilgiler: Pilsa PVC geçme muflu basýnçlý borularý ve bunlarýn ek parçalarý diðer özellikteki boru (metal, beton vb.) ve ek parçalarýna oranla daha hafif olup her arazide kolaylýkla taþýnabilmekte ve birbirleriyle kolay ekleme yapýlabilmektedir. Bu özellikler dolayýsýyla Pilsa PVC geçme muflu basýnçlý boru ve aksamý geniþ bir kullaným alanýna sahiptir. 2 Geçme Muflu Basýnçlý Borularýn Eklenmesi: a) Sýzdýrmazlýk Contalarý Pilsa kauçuk contalarý Z CONTA olarak kodlanmýþtýr. Bu contalar kauçuk olup stoklanmasý esnasýnda veya çalýþmalarda benzin, asit veya yað gibi kimyasal maddeler ile temas ettirilmemelidir. Stoklama sýrasýnda contanýn þeklini bozacak gerilmelerden korunmasý þarttýr. b) Borularýn Eklenmesi Pilsa geçme muflu borularýn muflu kýsýmlarý ayný çaplý borunun dýþýna rahatça geçebilecek bir ölçüde yapýlmaktadýr. Muflu kýsýmda Z Contayý koyabileceðimiz bir conta yuvasý da vardýr (Þek.1). Borunun diðer ucu ise düz olup uçlarýnda boru kalýnlýðýnýn yarýsýna kadar inen ve 15 lik açý yapan konik bir yapý bulunur (Þek.2). (Þek:1) PÝLSA BASINÇLI BORULARI GEÇME MUFU (Þek:3) Boru ucuna kaydýrýcý madde olarak arap sabunu sürülür ve boru ucu mufun içerisine contayý kaydýrmayacak þekilde itilir. Ýtme iþlemi muf derinliðine baðlý olarak, her çap için ayrý ölçülerdedir. Kaydýrýcý madde olarak makine yaðlarý kullanýlmamalýdýr. Muf a geçme mesafesi önceden iþaretlenmelidir. c) Boru Hendekleri ve Dikkat Edilecek Hususlar Boru hattýnýn dikkatli bir þekilde döþenmesi ve yerleþtirilmesi hattýn uzun ömürlü olmasýný saðlar. Bunun için hendek tabaný düz ve taþsýz olmalýdýr. Taban geniþliði boru çapýna 40 cm. eklenerek saptanýr. Döþeme iþlemi DIN 4033 e uygun olarak yapýlmalýdýr. Plastik borular, diðer borularda olduðu gibi don tabakasýnýn altýna döþenmelidir. Dolgu miktarý iklim þartlarýna ve zemin cinsine baðlý olarak en az 1 ile 1.5 m arasýnda olmalýdýr (Þek.4). Borular döþenmeden önce hendek tabanýna 15 cm. civarýnda taþsýz malzeme (toprak, kum) serilerek bir yatak hazýrlanmalýdýr. Boru ve aksamý bu yatak üzerine iyice oturacak þekilde döþenir. Bundan sonra 30 cm. civarýnda taþsýz zemin tabakasý ile boru üzeri doldurulur. Bu doldurma iþlemi önce basýnç deneyi için ek parçalarýn ve muflu birleþmelerin üzeri açýk kalacak þekilde yapýlýr. Basýnç denemesinden sonra kapatma iþlemi bu bölgeler için de aynen uygulanýr. 30 cm. lik dolgudan sonra hendek iyice kapatýlýr. 0 C ve daha altýnda dolgu yapýlýrken donmamýþ malzeme kullanmaya dikkat edilmelidir. Basýnç testi; sistemin havasý alýnýr ve boru üzerinde yazan basýncýn 1,5 katý uygulanarak yapýlýr. (Þek:2) PÝLSA BASINÇLI BORULARI BORU UCU Ekleme yapýlýrken Z Conta, conta yuvasýna dudaklarý mufun içerisine gelecek þekilde yerleþtirilir (Þekil 3). (Þek:4) BORU HENDEÐÝ VE DOLGU DURUMU 86

89 TS 2742 EN d) Toprak Altý Hatlarýnýn Döþenmesi Genel olarak borularýn döþenmesi sýrasýnda boru içlerinin kirlenmemesine dikkat edilmelidir. Montajdan önce boru ve özel parçalarý temizlenmeli, iþe ara verildiðinde bütün açýk aðýzlar kapatýlmalýdýr. Toprak altý hatlarýnýn döþenmesi sýrasýnda, borularý eklemek için konik traþlanmýþ boru ve ucu hafif bir döndürme ile geçme mufun içine, sonuna kadar sokulur. Dýþ Çap mm Dýþ Çap mm Boru Uzunluðu (Mt) cm a cm a cm a cm a cm a Boru Uzunluðu (Mt) cm a cm a cm a cm a cm a Birbirleriyle eklenmiþ birçok borudan meydana gelen bir hat, dar açýlmýþ bir hendeðe þu þekilde de kolayca yerleþtirilebilir. Hendeðin üzerine enine doðrultuda kiriþler koyulduktan sonra boru hattý bu kiriþler üzerine yerleþtirilir. Bu kiriþlerin her defasýnda sonuncularý alýnarak boru hattý hendeðe kolayca indirilebilir. Böylece iþ zamanýndan ekonomi saðlanýr. Borularýn döþenmesinden önce düzgün bir hendek tabaný temin edilmelidir. Borularýn döþenmesi gerilmesiz olmalý ve zorlayarak bükmelerden kaçýnmalýdýr. Uzun mesafeler içinde borular bükülebilir. Fakat bu bükülme yalnýz yatay düzlem içinde olmalýdýr. Ýzin verilen en büyük bükülmeler Tablo 1 den alýnabilir. e) Toprak Üstü Hatlarýnýn ve Açýk Hatlarýn Döþenmesi Toprak üstüne veya açýk olarak döþenen borularda, Tablo 2 den alýnacak olan EL geçme boylarý boru uçlarýnda bir iþaretle belirtilmelidir. Sonra konik traþlanmýþ boru ucu hafif bir þekilde döndürülerek muf a, iþaret kayboluncaya kadar tamamen sokulur. Sonra da ters yönde döndürülerek boru muf tan, iþaret muf un dýþ kenarý ile ayný hizaya gelinceye kadar, tekrar dýþarýya çekilerek ayarlanýr. Böylece ek yerinde önceden hesaplanmýþ bir boþluk temin edilmiþ olur. Böylelikle boru hattýnda termik tesirlerle meydana gelebilecek boy deðiþimleri, borularda ilave bir gerilme olmadan, ek yerleri tarafýndan alýnýrlar. Borularýn üzeri güneþten korumak için izolasyon yapýlmalý ve hesaplanan aralýklarla sabitlenmelidir Anma Çapý A.Ç Geçme Boyu El Anma Çapý A.Ç Geçme Boyu El Tablo: 2 PÝLSA Geçme muflu basýnçlý borularda EL geçme boylarý f) Çamur veya Bataklýk Arazide Hatlarýn Döþenmesi Bozuk ve gevþek zeminlerde hattýn çökmesi riskine karþý, zemin saðlamlaþtýrýlmalýdýr. Noktasal bir dayanmaya, baskýya izin verilmemelidir. Hendek tabanlarýnda zemin tabakalarýnýn karakterlerinin ve dolayýsýyla zemin taþýma güçlerinin deðiþtiði geçiþ yerlerinde ince çakýl veya kum dolgu yapýlmasý önerilir. Geçme muflu borular ek olarak eksenel kuvvetleri de taþýyabilecek bileþimlerle desteklenmelidir. Böylelikle herhangi bir oturma karþýsýnda boru ucunun geçme muftan çýkmasý olasýlýðý önlenmiþ olur. g) Cadde Geçiþleri Cadde geçiþlerinde PVC borularý, aþýnmayý ve kesme kuvvetlerini karþýlamak üzere, bir koruyucu boru içinden geçilerek kullanýlabilir. Koruyucu boru çapý PVC borularýn muflarý da rahatça girebilecek þekilde seçilmelidir. h) YM Borularýn Döþenmesi Yapýþtýrýcý sürülmeden önce yapýþacak yüzeyler temizleyici ile temizlenmelidir. Ýyi bir yapýþtýrma için temizlik þarttýr. Yapýþtýrýcý bir fýrça ile boru ucuna ve muf a boþluk miktarýna baðlý olarak bir ve iki kat sürülür. Boru ucu muf a sonuna kadar hemen sokulur. Boru ucuna yapýþtýrýcý sürüldükten sonra en çok bir dakika içinde ek yapýlmalýdýr. Yapýþtýrýcýya ek olarak hiçbir zaman kaydýrýcý kullanýlmamalýdýr. Yapýþtýrma iþleminin yapýlmasýndan sonra 24 saat geçmeden basýnç deneyi yapýlmamalýdýr. Kýrdöküm özel parçalarý yapýþtýrýlamaz. Nem ve þiddetli rüzgar yapýþtýrmaya olumsuz etki yapar. Böyle durumlarda taþýnabilir bir portatif çadýr veya örtü kullanýlmasý önerilir. Yapýþtýrýcý yanýcý olduðundan açýk alev yakýnýnda çalýþýlmamalýdýr. 87

90 TS 2742 EN PVC TEMÝZ SU BORU VE EK PARÇALARI PÝLSA PVC TEMÝZ SU ÖZEL PARÇALARIN MONTAJI PVC muflu borular ve ek parçalar birbirine monte edildikten hemen sonra kullanýlmaya hazýrdýr. Fakat montaj edilirken dikkat edilmesi gereken bazý hususlar vardýr. Toprak altýnda dirsek, deveboynu, TE ve benzeri ek parçalar gibi hattýn yönünü deðiþtiren parçalar beton tespit kütleleri ile sabitlenmelidir. Boru testi bu sabitlenmelerden sonra yapýlmalýdýr. Deveboyunlarýnýn Tespit Kitlesi ile Mesnetlenmesi Kayar Manþon Kullanýmý Kayar manþonlar boru üzerine tamamen geçirilebilir. Bunun için boru ucu önce konik traþlanmalýdýr. Kayar Manþon boru tamirinde ve özel bir parçanýn mevcut hatta sonradan montajý gerektiðinde kullanýlýr. GMMU GMMB (Sonradan Montaj edilen parça) Deveboyunlarý tespit kitlesine iyi bir þekilde oturtulmasý gerekir. Dönüþlerdeki tespit kitlelerinin betonlanmasýndan önce deveboynu tecrit kaðýtlarý ile sarýlmasý uygundur. Dönüþ parçalarý kesilmemelidir. GE Kullanýmý Boru hattý, boru ucu ile bittiði kýsýmlarda kullanýlýr. Flanþlý parçaya geçiþ saðlar. TE lerin Tespit Kitlesi ile Sabitlenmesi Eksenel kayma kuvvetine karþý beton tespit kitleleri ile ek parçalar sabitlenmelidir. Mesnet kuvvetleri boru çapý ve iþletme basýncýna baðlýdýr. Zemin emniyet gerilmesine dikkat edilmelidir. Vanalarýn Tespit Kitlesi ile Mesnetlenmesi GF Kullanýmý Boru hattý, muf ile biter ise bu parça kullanýlýr. Flanþlý parçaya geçiþ saðlar. Meydana gelebilecek basýnç darbelerine karþý, vanalarýn bir beton tespit kitlesi ile sabitlenmesinde fayda vardýr. 88

91 POLÝETÝLEN BORULAR Pilsa Polietilen Borular (PE 32 / PE 100) TEMÝZ SU UYGULAMALARI ÝÇÝN Polietilen Borular (PE 32 / PE 100) Temiz Su Projeleri için akýllý çözümler

92 POLÝETÝLEN BORULAR Ýçindekiler Pilsa PE 32 Borular 91 PE 32 Borularýn Et Kalýnlýðý ve Basýnç Deðerleri PE 32 Borularýn Sarým Deðerleri Pilsa PE 100 Borular 9296 PE 100 Borularýn Kullaným Alanlarý PE 100 Boru Hammadde Teknik Özellikleri PE 100 Borulara Uygulanan Testler PE 100 Borularýn Servis Ömrü PE 100 Borularýn Et Kalýnlýðý ve Basýnç Deðerleri PE 100 Borularýn Sarým Deðerleri PE 100 Borularýn Üstünlükleri PE 100 Borularýn Aþýnma Direnci PE 100 Borularýn Diðer Borulara Göre Üstünlükleri PE 100 Borularýn Baðlantý Metodlarý 9799 Alýn Kaynaðý Metodu Elektrofüzyon Kaynaðý Metodu Flanþlý Birleþtirme Metodu PE Borularýn Sýnýflandýrýlmasý 100 PE Borularýn MRS ve SDR Oranlarý 100 Hesaplamalar 102 Boru Et Kalýnlýðýnýn Hesaplanmasý Dýþ Hidrostatik Basýnç Su Darbesi Genleþme 102 Esneklik 103 Topraða Gömülü PE Borularda Negatif Basýnç Durumunda Flambaj (Çökme) Hesabý Toprak Sýnýflarý Toprak Yükü Flambaj Emniyet Deðerinin Hesabý Kritik qv Hesabý Dikey Dolgu Yükü Hesabý qv Kritik Pa Hesabý Sr Halka Rijitliði Hesaplamasý Hidrolik Hesap Esaslarý 107 Pilsa PE 100 Borularýn Döþeme Montaj Kesiti 107 PE 100 Borularýn Taþýma ve Depolanmasý Sevkiyat Çerçeve Halindeki Ambalajlý Borularýn Taþýnmasý ve Depolanmasý Kangal Borularýn Taþýnmasý ve Depolanmasý Ek Parçalar Ambarda Depolama Açýk Alanda Depolama HDPE Malzemenin Kimyasallara Karþý Dayanýmý

93 Pilsa PE 32 borularýn en belirgin özelliði darbe direncinin yüksek oluþu ve rahat döþenebilmesidir. Pilsa PE 32 borular, esnekliði sayesinde kayalýk ve engebeli araziler ile toprak kaymalarýna açýk bölgelerde güvenle kullaným olanaðý saðlamaktadýr. ÇAPLAR ET KALINLIKLARI PN 2,5 PN 3,2 PN 4 PN 5 SDR S SDR S SDR S SDR S ,6 6, minminminmin max max max max 2,0 2,4 3,0 3,6 4,3 5,3 2,3 2,8 3,4 4,1 4,9 6,0 2,0 2,4 3,0 3,8 4,5 5,4 6,6 PÝLSA PE 32 BORULAR PÝLSA PE 32 BORULARIN ET KALINLIÐI VE BASINÇ DEÐERLERÝ 2,3 2,8 3,4 4,3 5,1 6,1 7,4 2,0 2,4 3,0 3,7 4,7 5,6 6,7 8,1 2,3 2,8 3,5 4,2 5,3 6,3 7,5 9,1 2,0 2,3 3,0 3,7 4,6 5,8 6,8 8,2 10,0 2,3 2,7 3,4 4,2 5,2 6,5 7,6 9,2 11,1 PÝLSA PE 32 BORULARIN SARIM DEÐERLERÝ Boru Çapý Ø16 Ø20 Ø25 Ø32 Ø40 Ø50 Ø63 Ø75 Ø Ø PE 32 KANGAL BORU SARIM BÝLGÝLERÝ Ýç Çap (cm) (cm) Sarým Eni (cm) Sarým Boyu (mt) ÇAPLAR ET KALINLIKLARI PN 6 PN 8 PN 10 SDR S SDR S SDR S 9,4 4,2 7,4 3,2 6 2,5 minminmin max max max 2,0 2,7 3,4 4,3 5,3 6,7 8,0 9,6 11,7 2,3 3,2 3,9 4,9 6,0 7,5 9,0 10,7 13,0 3,0 3,5 4,4 5,5 6,9 8,6 10,3 12,3 15,1 3,4 4,0 5,0 6,2 7,7 9,6 11,5 13,7 16,8 3,4 4,2 5,4 6,7 8,3 10,5 12,5 15,0 18,3 3,9 4,8 6,1 7,5 9,3 11,7 13,9 16,7 20,3 YBPE PE 32 KANGAL BORU 91

94 POLÝETÝLEN BORULAR PÝLSA PE 100 BORULAR Plastik teknolojisinin hýzlý geliþimi hammadde üretiminde de önemli geliþmelerin yaþanmasýný saðlamýþtýr. PE 32 den imal borular yüksek basýnç gerektirmeyen sistemlerde baþarý ile kullanýldý. Ancak bu malzemeler teknik özellikleri nedeniyle sadece düþük basýnç gerektiren sistemlerde kullanýlabilme imkaný bulmuþtur. Uzun araþtýrma ve çalýþmalar sonucunda geliþtirilen PE 100 ise bugüne kadar geliþtirilen yüksek basýnca dayanýklý en güçlü PE boru malzemesidir. Ayný iþletme basýncýnda ve çapta PE 100 borularý PE 32 ve PE 80 borulara göre daha ince et kalýnlýðýna sahiptir. Bu yönden PE 100 borularda daha ince et kalýnlýðý daha büyük iç çap oluþturmakta ayný debi için bir boy küçük çap kullanýmý mümkün olmakla birlikte, hammadde tasarrufu da saðlamaktadýr. PÝLSA, bu üstün özelliklere sahip PE 100 borularý ISO 01:8 güvencesiyle TSE 4182 EN , ISO 4427 ile DIN 8074 e göre üretmektedir. PÝLSA PE 100 BORULARIN KULLANIM ALANLARI Yeraltý ve yerüstü içme ve kullanma suyu þebekelerinde Deniz deþarj sistemleri Kanalizasyon deþarj sistemleri Atýk su sistemleri Katý atýk (çöp) drenaj sistemleri Drenaj projelerinde Tarýmsal Sulama sistemleri Spor sahalarý ve bahçe alanlarýnýn sulanmasýnda Jeotermal sistemler ve maden iþletmeleri Ýlaç ve kimya sanayi Çimento sanayi Petrokimya sanayi Gýda sektörü Denizcilikte ve balýkçýlýkta, marinalarda Binalarda ve birçok endüstriyel sistemlerde Yangýn suyu ve soðutma suyu sistemleri Telekomünikasyon kablolama sistemleri ve daha pek çok alanda kullanýlmaktadýr. 92

95 TS 4182 EN PÝLSA PE 100 BORULARIN TEKNÝK ÖZELLÝKLERÝ PÝLSA PE 100 BORULARIN SERVÝS ÖMRÜ (SAAT) HAMMADDE ÖZELLÝKLERÝ VE TEST METODU Teknik Özellikler Birim Deðer Test Metodu Yoðunluk (23 C) g/cm³ 0,950 0,960 ISO 1183 Erime Akýþ Hýzý (MFR) 1 C2,16kg. g/10dak. 0,04 0,07 ISO 1133 Erime Akýþ Hýzý (MFR) 1 C5,0kg. Kopmada Uzama Akmada Gerilme Dayanýmý Elastiklik Modülü Sertlik Termal Kararlýlýk (OIT) Vicat Yumuþama Sýcaklýðý Kýrýlganlýk Sýcaklýðý Isýl Kondüktivite (20 C) Isýl Kondüktivite (150 C) ESCR (50 C de), F50 g/10dak. % MPa MPa Shore D dak. C C W/mK W/mK saat 0,2 0,5 > ³ < 70 0,4 0,2 ³1000 ISO 1133 ISO 5272/1B/50, TS1398 ISO 5272/1B/50, TS1398 ISO 5272/1B/50, TS1398 Karbon Siyahý Miktarý % 22,5 ISO 6964 ISO 868 EN 728 ISO 306 (Metod A) ASTM D746 DIN DIN ASTM D1693 Çevresel Gerilim (N/mm 2 ) Yýllar Zaman (SAAT) PÝLSA PE 100 BORULARA UYGULANAN TESTLER Pilsa PE 100 borularý TS 4182 EN standardý esas alýnarak üretimleri esnasýnda periyodik olarak aþaðýdaki testlere tabi tutulurlar. Test Adý Test Metodu Birim Test Sonucu Kopma Uzamasý Kütle Erime Akýþ Hýzý Deðiþimi 1 C, 5 kg Hidrostatik Gerilme (20 C) Hidrostatik Gerilme (80 C) Hidrostatik Gerilme (80 C) Yükseltgeme Ýndüksiyon Süresi Ýçmesuyu Kalitesine Etkisi Hava Þartlarýna Mukavemet (Mavi borular için) TS EN ISO % > 350 ISO 1133 % ±20 ISO 1167 saat > 100 ISO 1167 saat > 165 ISO 1167 saat > 1000 TS EN 728 dak. > 20 Milli Mevzuatlar Uygun EN1056 Mukavim 93

96 POLÝETÝLEN BORULAR PÝLSA PE 100 BORULARIN BASINÇLARA GÖRE ET KALINLIÐI, BOYUT VE TOLERANSLARI PÝLSA PE 100 BORULARIN KANGAL EBATLARI PE 100 Et kalýnlýðý Basýnç 4 bar (SDR 41/S20) Basýnç 5 bar (SDR 33/S16) Basýnç 6 bar (SDR 26/S12,5) Basýnç 8 bar (SDR 21/S10) Basýnç 10 bar (SDR 17/S8) Et Kalýnlýðý Et Kalýnlýðý Et Kalýnlýðý Et Kalýnlýðý Et Kalýnlýðý min. max. min. max. min. max. min. max. min. max. 2,0 2,3 2,0 2,3 2,4 2,8 2,0 2,3 2,4 2,8 3,0 3,4 2,0 2,3 2,5 2,9 3,0 3,4 3,8 4,3 2,3 2,7 2,9 3,3 3,6 4,1 4,5 5,1 2,3 2,6 2,8 3,2 3,5 4,0 4,3 4,9 5,4 6,1 2,7 3,1 3,4 3,9 4,2 4,8 5,3 6,0 6,6 7,4 3,1 3,6 3,9 4,4 4,8 5,4 6,0 6,7 7,4 8,3 3,5 4,0 4,3 4,9 5,4 6,1 6,7 7,5 8,3 9,3 4,0 4,5 4,9 5,5 6,2 7,0 7,7 8,6 9,5 10,6 4,4 5,0 5,5 6,2 6,9 7,7 8,6 9,6 10,7 11,9 4,9 5,5 6,2 7,0 7,7 8,6 9,6 10,7 11,9 13,2 5,5 6,2 6,9 7,7 8,6 9,6 10,8 12,0 13,4 14,9 6,2 7,0 7,7 8,6 9,6 10,7 11,9 13,2 14,8 16,4 6,9 7,7 8,6 9,6 10,7 11,9 13,4 14,9 16,6 18,4 7,7 8,6 9,7 10,8 12,1 13,5 15,0 16,6 18,7 20,7 8,7 9,7 10,9 12,1 13,6 15,1 16,9 18,7 21,1 23,4 9,8 10,9 12,3 13,7 15,3 17,0 19,1 21,2 23,7 26,2 11,0 12,2 13,8 15,3 17,2 19,1 21,5 23,8 26,7 29, ,3 13,7 15,3 17,0 19,1 21,2 23,9 26,4 29,7 32, ,7 15,2 17,2 19,1 21,4 23,7 26,7 29,5 33,2 36, ,4 17,1 19,3 21,4 24,1 26,7 30,0 33,1 37,4 41, ,4 19,3 21,8 24,1 27,2 30,1 33,9 37,4 42,1 46, ,6 21,7 24,5 27,1 30,6 33,8 38,1 42,1 47,4 52,3 Özel üretim PE borular çaplarý ve basýnç sýnýflarýna göre kangal olarak veya düz boru olarak üretilirler. PE borular hammaddesinin, mekanik özelliklerine baðlý olarak dirsek kullanmadan belli bir radüsle 360 döndürülebilmektedir. Bu özellikten dolayý kangal çaplarý boru çapýnýn 1835 kat fazlasý olabilmektedir. Kangal borularda baþ baðlama sayýsý azalmakta, montaj hýzýnýn artmasýyla projeler çabuk bitmekte, montaj iþçilik giderleri, nakliye ve stok maliyetleri düþmektedir. Boru Çapý Ø20 Ø25 Ø32 Ø40 Ø50 Ø63 Ø75 Ø Ø KANGAL BORU SARIM BÝLGÝLERÝ Ýç Çap (cm) (cm) Sarým Eni (cm) Sarým Boyu (mt) * STANDART DIÞI KANGAL UZUNLUKLARI ÝÇÝN PAZARLAMA MÜDÜRLÜÐÜ ÝLE ÝRTÝBATA GEÇÝLMELÝDÝR Basýnç 12,5 bar Basýnç 16 bar (SDR 13,6/S6,3) (SDR 11/S5) Basýnç 20 bar (SDR 9/S4) Basýnç 25 bar (SDR 7,4/S3,2) Et Kalýnlýðý Et Kalýnlýðý Et Kalýnlýðý Et Kalýnlýðý min. max. min. max. min. max. min. max. 2,0 2,4 3,0 3,7 4,7 5,6 6,7 8,1 9,2 10,3 11,8 13,3 14,7 16,6 18,4 20,6 23,2 26,1 29,4 33,1 36,8 41,2 46,3 52,2 58,8 2,3 2,8 3,5 4,2 5,3 6,3 7,5 9,1 10,3 11,5 13,1 14,8 16,3 18,4 20,4 22,8 25,7 28,9 32,5 36,6 40,6 45,5 51,1 57,6 64,8 2,0 2,3 3,0 3,7 4,6 5,8 6,8 8,2 10,0 11,4 12,7 14,6 16,4 18,2 20,5 22,7 25,4 28,6 32,2 36,3 40,9 45,4 50,8 57,2 2,3 2,7 3,4 4,2 5,2 6,5 7,6 9,2 11,1 12,7 14,1 16,2 18,2 20,2 22,7 25,1 28,1 31,6 35,6 40,1 45,1 50,1 56,0 63,1 2,0 2,3 3,0 3,6 4,5 5,6 7,1 8,4 10,1 12,3 14,0 15,7 17,9 20,1 22,4 25,2 27,9 31,3 35,2 39,7 44,7 50,3 55,8 2,3 2,7 3,4 4,1 5,1 6,3 8,0 9,4 11,3 13,7 15,6 17,4 19,8 22,3 24,8 27,9 30,8 34,6 38,9 43,8 49,3 55,5 61,5 2,3 3,0 3,5 4,4 5,5 6,9 8,6 10,3 12,3 15,1 17,1 19,2 21,9 24,6 27,4 30,8 34,2 38,3 43,1 48,5 54,7 61,5 2,7 3,4 4,0 5,0 6,2 7,7 9,6 11,5 13,7 16,8 19,0 21,3 24,2 27,2 30,3 34,0 37,8 42,3 47,6 53,5 60,3 67,8 94

97 TS 4182 EN PÝLSA PE 100 BORULARIN ÜSTÜNLÜKLERÝ Uzun ömürlüdür. Paslanmaz. PE 100 boru ömrü en az 50 yýl olarak hesaplanmakla birlikte borularýn gerçek performanslarý bu sürenin üzerinde olmaktadýr. Esnektir. Arazi þekline mükemmel uyum saðlar. Toprak hareketlerinden etkilenmez. Rahatlýkla deniz, dere, nehir, göl ve bozuk zeminlerde, maden alanlarý, deprem bölgeleri gibi toprak hareketleri olabilecek yerlerde kullanýlabilir. Saðlamdýr. Çatlama ve darbe direnci yüksektir. Yükleme, taþýma ve döþemesi kolaydýr. Kimyasallara karþý yüksek direnç gösterir. Asidik, bazik ve tuzlu ortamlarda çalýþabilme özelliðine sahiptir. Korozyondan etkilenmez, çürümez, aþýnmaz. Toprak içindeki aþýndýrýcý maddelerden etkilenmediði için katodik koruma gibi döþeme esnasýnda tedbir almak gerekmez. Ýç yüzeyi pürüzsüzdür. Projelendirirken kullanýlan boru çapý minimize edilir, iþletirken daha az elektrik enerjisi tükettirir. Ýþletme giderleri azalýr. Bünyesindeki katalizörler nedeniyle, güneþ ýþýnlarýna dayanýmý yüksektir. (UV dayanýmý) Mükemmel kaynak özelliðinden dolayý, basýnç altýnda ek yerlerinden çýkma ve kopma olmaz, kesin sýzdýrmazlýk saðlar. (Alýn Kaynaðý, Elektrofüzyon vb.) Hafiftir, kolay ve çabuk döþenir. Montaj esnasýnda kanal içinde ve kanal dýþýnda birleþtirilebilir. Ýnþaat sezonu kýsa olan bölgelerde, yoðun trafikli yollarda büyük avantaj saðlar. Daha az kazý, daha az dolgu ve daha az þantiye dýþýndan dolgu getirme ihtiyacý olduðu için ekonomiktir. Kangal ve boy olarak üretilebilir. Daha az dirsek gerektirir. Döþemede dirsek, T gibi yerlerde beton kütle ihtiyacý yoktur. Basýnç sýnýfýnda çeþitlilik PN 4 den PN 25 e kadar her türlü basýnç sýnýfýnda ve isteðe baðlý üretilebilir. PE 100 borular kir tutmamasý, toksit içermemesi ve mikro organizmalara karþý dayanýklý olmasý nedeniyle, Saðlýk Bakanlýðý nýn da onayý ile gýda ile temasýnda bir sakýnca görülmemektedir. AÞINMA DÝRENCÝ Akýþkan içindeki partiküllere karþý doðada en az aþýnmaya maruz kalan malzeme HDPE (Yüksek Yoðunluklu Polietilen) den imal edilmiþ borulardýr. ÞEKÝL: Deðiþik malzemelerden imal edilmiþ borularýn aþýnma miktarlarýný gösteren grafik. (Kaynak; Darmstadt Üniversitesi test sonuçlarý.) 95

98 POLÝETÝLEN BORULAR PÝLSA PE 100 BORULARIN DÝÐER BORULARDAN ÜSTÜNLÜKLERÝ PE 32 ve PE 80 ile kýyaslandýðýnda; PE 100 ün MRS deðerinin daha yüksek olmasý, PE 100 den üretilen borularýn ayný çap ve basýnç seviyesindeki PE 32 ve PE 80 borulara göre daha ince et kalýnlýðýnda olmasýný saðlamaktadýr. Dolayýsýyla sürtünme kayýplarý daha düþüktür. ÇELÝK, BETON, CTP ve ASBEST ile kýyaslandýðýnda; Beton, Ctp ve Asbest borulara göre çok daha yüksek darbe mukavemetine sahiptir. Cidar esneklik katsayýsý çok yüksektir. PE borular Ø lik çapa kadar kangal olarak üretilebilir. PE borularýn diðer çaptaki stardart uzunluðu 12 mt dir. Çelik, Beton, Ctp ve Asbest borulara göre; dönüþlerde bükülebilme özelliðinden dolayý daha az dirsek ihtiyacý vardýr. Çelik, Beton, Ctp ve Asbest borulara göre daha hafiftir. Kolay taþýnýr. Çelik, Beton ve Asbest borulara göre; hijyenik üstünlüðü mevcuttur. Çelik, Beton ve Asbest borulara göre ; kimyasal dayanýmý yüksektir. Çelik, Beton, Ctp ve Asbest borulara göre; aþýnma direnci yüksektir. Çelik, Beton, Ctp ve Asbest borulara göre; korozyona uðramaz. PVC ile kýyaslandýðýnda; Çok daha yüksek darbe mukavemetine sahiptir. Cidar esneklik katsayýsý daha yüksektir. Koç darbesi sönümleme kabiliyeti yüksektir. PE borular Ø lik çapa kadar kangal olarak üretilebilir. Diðer çaptaki PE 100 borularýn uzunluðu 12 metredir. Kangal borularda baþ baðlama sayýsý az olmakta, montaj hýzý artmakta iþçilik, nakliye ve stok maliyetleri düþmektedir. PVC borularýn uzunluðu ise 6 metredir. Dönüþlerde bükülebilme özelliðinden dolayý daha az dirsek ihtiyacý vardýr. PE 100 borular Alýn Kaynaðý veya Elektrofüzyon ek parça ile conta gereksinimi olmadan birleþtirilir. Yumuþak zemin ve deprem bölgelerinde emniyetle kullanýlabilir. 96

99 TS 4182 EN PE 100 BORULARIN BAÐLANTI METODLARI PE 100 borular, baþ baðlama teknikleri açýsýndan en çok çeþitliliðe sahip borulardýr. Bu tekniklerden her biri borularýn kullanýlacaðý yere göre tercih edilir. Bu uygulama genel kullaným þeklidir. Özel bir alýn kaynak makinasý ile yapýlýr. Sistemin aslý resistanlý bir plaka kullanarak kaynak yapýlacak boru alýnlarýnýn daha önceden belirlenmiþ basýnç ve zaman altýnda ýsýtýlmasý ve yüzeylerin yine daha önceden belirlenmiþ zaman ve basýnç altýnda alýn alýna yapýþtýrýlmasý ve ardýndan soðutulmasý iþlemidir. Kaynak iþlemi ilave manþon gerektirmediðinden oldukça ekonomiktir. Bu yöntemin Ø63 ten büyük çaplar için kullanýlmasý tavsiye edilir. ALIN KAYNAÐI METODU Alýn Kaynaðý Yapýlýrken Dikkat Edilecek Hususlar Kaynak yapýlacak malzemeler ayný parametrik deðerde olmasý gerekmektedir. (Ayný et kalýnlýðý olmalý) Çalýþma ortamý temiz olmalý kaynak olacak yüzey, yaðmur, kar, çamur, yað gibi ortamlardan korunmalýdýr. Kaynak yapýlacak yüzeye elle temas edilmemelidir. Hava þartlarýnýn uygun olmasý (rüzgar, sýcak, nem, toz vb.) gerekmektedir. (Ortam sýcaklýðý 5 C altýnda olmamalýdýr.) Kaynak yapacak kiþinin iyi eðitilmesi gerekmektedir. Alýn Kaynaðý Ýþlem Sýralanýþý 1 Borular alýn kaynak makinesine yerleþtirilir ve aparatlarla saðlam bir biçimde sýkýþtýrýlýr. 2 Traþlayýcý aparat, kaynak makinesinin kolon milleri üzerine yerleþtirilir ve dikkatli bir þekilde borularýn alýn yüzeyleri traþlanýr. 3 Traþlanan yüzeylerin ayný eksende olup olmadýðýna ve alýn alýna birbirine temas edip etmediðine bakýlýr. 4 Borularýn alýn yüzeyleri, arasýna ýsýtýcý plaka girecek þekilde birbirinden uzaklaþtýrýlýr. 5 Kaynak makinesi imalatçýsýnýn teknik verilerine veya formüllerle hesaplanan verilere göre belirlenen ýsý ve basýnç altýnda, ýsýtýcý plaka, boru alýn yüzeylerine uygulanýr. 6 Isýtýcý plaka aradan çýkartýlýr ve borular alýn alýna getirilerek belli bir süre ve basýnç altýnda tutulur. 7 Sürenin bitiminde basýnç kaldýrýlýr ve boru soðumaya býrakýlýr. Alýn Kaynaðýnýn Avantajlarý Birleþtirme için özel ekleme parçasý gerektirmez. Alýn kaynaðý ile dirsek, T gibi ek parçalar üretilebilmektedir. Kaynak makinasý temin etmek kolaydýr. Üretimi ülkemizde yapýlmaktadýr. Kolay bir yöntemdir. Ek parçalarý daha ucuzdur. Ø63 lük çaptan itibaren (et kalýnlýðý 3 mm den büyük) rahatlýkla uygulanabilir. Uygulama sonucu içte ve dýþta oluþan dudaklar, kaynak kesitini arttýrmaktadýr, bu ise emniyeti arttýrýr. Güvenilir, saðlýklý bir kaynak iþlemidir. Tekniðine uygun bir kaynak baðlantýsý yapýldýðýnda elde edilen kaynak bölgesinin mukavemeti ana borunun mukavemeti ile eþdeðer olacaktýr. 97

100 POLÝETÝLEN BORULAR PE 100 BORULARIN BAÐLANTI METODLARI Boru Kaynak Alaný Hesabý Formülü: ABORU = (da ² di²).p 4 VEYA dm p s (mm²) Aboru da di dm : Boru Kaynak Alaný : : Ýç Çap : Orta Çap Kaynak Sýkýþtýrma Kuvveti Hesabý: Aboru F F=P Spesifik PSpesifik A Boru (N) : Boru Kaynak Alaný : Sýkýþtýrma Kuvveti : PE = 0.15 N/mm² PP = 0.10 N/mm² ELEKOFÜZYON KAYNAK METODU Bu uygulama genellikle çok yüksek emniyet istenen sistemler, yer darlýðý sebebiyle alýn kaynaðý metodu kullanýlmayan yerlerde ve tamirlerde kullanýlýr. Montajda Elektrofüzyon kaynak makinesi ile elektrofüzyon ek parça kullanýlmaktadýr. Bu elektrofüzyon ek parçalarýn boruyla kaynak olacak iç yüzeylerine, imalat esnasýnda özel rezistans teller yerleþtirilmiþtir. Elektrofüzyon makinesi ile, bu tellere gerilim verilerek, elektrofüzyon ek parçanýn boru ile birleþecek iç yüzeyi erime sýcaklýðýna getirilir. Ek parça ve boru kaynak iþlemi yapýlýr. Ayrýca bu teknik uygulanarak ana borudan çýkýþlar almak mümkündür. Alýn Kaynak Aþamalarý Alýn Kaynak Ýþlem Süre Grafiði Kaynak Hazýrlýk (Traþlama) Isýtma Birleþtirme ve Soðutma 98

101 TS 4182 EN PE 100 BORULARIN BAÐLANTI METODLARI Elektrofüzyon Kaynaðýnýn Avantajlarý Bu teknik kullanýlarak ana borudan direk çýkýþ almak mümkündür. Borularýn tamiri kolaydýr. Çok dar alanlarda bile kolaylýkla uygulanýr. Çok fazla kazý dolgu gerektirmez. Elektrofüzyon Kaynaðý Yapýlýrken Dikkat Edilecek Hususlar Kaynak yapýlacak malzemeler ayný parametik deðerde olmasý gerekmektedir. Çalýþma ortamý temiz olmasý kaynak olacak yüzeyi yaðmur, kar, çamur, yað gibi ortamlardan korunmalýdýr. Kaynak yapýlacak yüzeye elle temas edilmemelidir. Elektrofüzyon için müsaade edilebilir ortam sýcaklýðý 5C 45C dir. Kaynak yapacak kiþinin iyi eðitilmesi gerekmektedir. FLANÞLI BÝRLEÞTÝRME METODU Flanþ adaptörü üzerine çelik flanþlar geçirilir ve birleþtirilecek uçlara adaptör alýn kaynaðý ile kaynatýlýr. Alýn kaynaðýndaki kaynak kurallarý geçerlidir. Ýki flanþ arasýna conta konur ve flanþlar somun ve civata ile birleþtirilir. Elektrofüzyon Kaynaðý Ýþlem Sýralanýþý 1 Borular aðýz kýsmý kendi ekseni ile dik açý yapacak þekilde düzgünce kesilir. 2 Borunun kaynak yapýlacak yüzeyi, yað, kir kalmayacak þekilde, soyma aparatý ile boru dýþ yüzeyi soyularak temizlenir. 3 Boru ve ek parça alkol ile temizlenir. Ek parça boruya takýlýr. 4 Ek parçanýn barkotu makinaya okutturulur, yoksa deðerler elle girilir. 5 Kaynak makinasý çalýþtýrýlýp, iþlem tamamlanýr. Flanþ Adaptörü Flanþ 99

102 POLÝETÝLEN BORULAR PÝLSA PE 100 BORULARIN SINIFLANDIRILMASI PE BORULARIN MRS VE SDR ORANLARI Malzemenin iþaretlerle gösterilmesi ve Tasarým kuvveti Boru Sýnýfý PE 100 PE 80 PE 63 PE 32 Ýstenen Minimum Kuvvet (MRS) 10,0 8,0 6,3 3,2 Tasarým Kuvveti Q Mpa 8,0 6,3 5,0 2,5 Not: Tasarým kuvveti, tasarým katsayýsýný C= 1,25 olarak MRS den türetmiþtir. Özellikler PE 100 PE 80 PE 63 PE 32 Erime Akýþ Ýndisi (g/10 dak) 1 C2,16 kg. Yoðunluk g/cm³ Termal Dayanýklýlýk min. Kopma Uzama % Akmada Gerilme Kuvveti Elastiklik Modülü, Mpa 0,07 0,95 > 60 ³600 > ,15 0,945 > 50 ³600 > ,3 0,955 > 40 ³600 > ,4 0,920 > 40 ³600 > SDR= D s D= s= Et Kalýnlýðý SDR= Standart boyut oraný Sb= Q = SDR1 PN 2 Q= Borunun gerilmesi PN= Anma basýncý Sb= Boru serisi PN=10*Q = 20*Q Sb SDR1 SR= El r³m SR= Halka rijitliði E= Elastiklik modülü l= Kesitin atalet momenti r m= Ortalama yarý çap formülünden içme suyu borularý için SR= 2 E 3(SDR1)³ = 0,66 E (SDR1)³ Borunun gerilmesi (Q) Q = MRS/C C : Emniyet katsayýsý (1,25) MRS : Minimum gerilme kuvveti 100

103 TS 4182 EN HESAPLAMALAR Borunun Et Kalýnlýðýnýn Hesaplanmasý Dýþ Hidrostatik Basýnç N= pd m 2 D p N : Ortalama Çap : Ýç basýnç : kuvvet D Dd m= = Ds 2 boru cidarýndaki gerilme s= pd m 2s Et Kalýnlýðý s = pd m 2s Uluslararasý standartlarda PE borular dýþ çapla anýldýðý için D m yerine formül konularak, s = pd 2sp elde edilir ve boru et kalýnlýðý hesabýnda kullanýlýr. Dýþ hidrostatik basýnç durumunda, N= P bd m 2 yük oluþur. Ve oluþan basma gerilmesi; s= P bd m 2 Dýþ basýnç altýnda borular burkulma durumu içinde incelenmelidir. ² 2E s s b = 1 u² D m formülündeki gerilmeyi oluþturan basýnç ise, 3 2E s P b = 1 u² D m Burada; E : Elastiklik modülü u : Poisson oraný s : Et kalýnlýðý D m : Ortalama çap 101

104 POLÝETÝLEN BORULAR E p E p : Yerine gömülü borularda konmalýdýr. 1 u² E p D m Ayrýca <<< olduðu E w s için c = E p E w SU DARBESÝ Boru içinde akan suyun hýz deðiþimi basýnçta dalgalanmaya yol açar. Basýnçtaki hýz deðiþimi, Dp = c Dv g D : Ýç çap K : Cidar esneklik katsayýsý (377) Dv : Hýz deðiþimi Dp : Basýnç deðiþimi c : Sudaki ses hýzý Süprasyon durumunda oluþan basýnç Hmax = Hiþ Dp Depresyon durumunda basýnç Hmin = Hiþ Dp C yi hesaplamak için c = c = 90 48,3 K D s Diðer su darbesi hesaplama metodunda, sudaki ses hýzý E p g / g E p D m E w s Ew : Suyun elastiklik modülü Ep : Boru malzemesinin elastiklik modülü g : Suyun özgül aðýrlýðý Dm : Ortalama Çap s : Et kalýnlýðý g : Yerçekimi ivmesi (9,81 m/s²) u : Poisson oraný ihmal edilir. Bu durumda formül aþaðýdaki gibi olur. E p g / g. s 1 u² D m GENLEÞME (ISI DEÐÝÞKENLÝÐÝ ÝLE BOYCA UZAMA) HDPE (PE80, PE100) borularýn döþenmesi sýrasýnda ýsý deðiþkenliðine baðlý boyca uzama oraný dikkate alýnmalýdýr. Isýnýn yükselmesi durumunda boyca uzama, ýsýda azalma sonucunda ise kýsalma olacaktýr. PE borunun 1m sinde her K miktarý kadar ýsý deðiþimi için (1K=1 C), 0.18 mm. uzama veya kýsalma olacaktýr. DL=L DL d (DL= m. K. mm/m.k) Plastik Malzemeler için boyca uzama katsayýlarý Madde HDPE PP PVDF PB PVC GFK Katsayý mm/m.k Örneðin PE boru ile yapýlmýþ bir hatta ýsýya baðlý olarak boyda oluþabilecek uzama veya kýsalma durumunda boru sabit noktasýndan deðil, dönüþ noktasýndan kayma yapacaktýr. 15 m lik bir boru için normal çalýþma ýsýsý Tv=20 C, maksimum çalýþma ýsýsý T1=70 C ve minimum çalýþma ýsýsý T2=5 C olsun. Buna göre ýsýya baðlý boy deðiþiklikleri aþaðýdaki gibi hesaplanýr. Isý yükselmesine baðlý uzama: DL=L.DT1.d = 15x50x0,18=135 mm Isý düþmesine baðlý kýsalma: DL=L.DT2.d = 15x15x0,18=40,5 mm Ls=k d DL Ls : Sabitleme mesafesi d : Boru dýþ çapý k : Faktör HDPE için 26, PP için 30, PVC için 33,5 Örnek: Æ 50 mm. çaplý bir PE boru için DL= 135 mm. ve faktör 26 dýr. Kelepçe mesafesi ise Ls = = mm. 102

105 TS 4182 EN Ýnce etli borularda kabul edilebilir bükme yarý çapý hesaplanýrken (Kýrýlma dikkate alýnarak) aþaðýdaki formül kullanýlýr. rm² RK= 0.28.s rm s : Ortalama boru yarý çapý : Et kalýnlýðý Kalýn etli borularda kabul edilebilir bükme yarý çapý hesaplanýrken (gerilmebüzülme dikkate alýnarak) aþaðýdaki formül kullanýlýr. Genleþme Noktalarý R= ra.100 E ESNEKLÝK ra E : Boru dýþ yarý çapý : GerilmeBüzülme PE borular için maksimum bükme yarý çapý: E Dm R= 2 s R : Bükme yarý çapý Dm : Ortalama boru çap E : Boru elastisite modülü s : Gerilme HDPE Sýnýfý PE 63 PE 80 PE100 Çevre Gerilmesi N/mm² (N/mm²) (N/mm²) Kabul edilebilir küçük bükme yarý çapý için aþaðýdaki tabloda verilmiþ olan deðerlerin altýna inilmemelidir. Boru Hammaddesi Düþme Isýsý PE 80 ve PE C 10 C 0 C Kabul Edilebilir Küçük Bükme Yarý Çapý SDR 17 SDR x da 50 x da 75 x da 20 x da 35 x da 50 x da * GerilmeBüzülme oraný %2;5 i geçmemelidir. PE Borularýn SDR ye göre bükülme yarýçapý Boru Sýrasý SDR Kabul Edilebilir Bükme Yarý Çapý R d= Boru ý 50 d 40 d 30 d 20 d 20 d 20 d 0 C altýndaki çalýþma ýsýlarýnda kabul edilebilir bükme yarý çapý için yukarýdaki tabloda belirtilmiþ olan deðerlere 2.5 eklenmelidir C arasýndaki çalýþma ýsýlarýnda kabul edilebilir bükme yarý çapý, ara deðer bulma (oran) yöntemi ile bulunur. Ýnce etli borular için bükme çapý hesaplanýrken kýrýlma ihtimali kritik noktayý oluþturur. Kalýn etli borularda ise bükme iþlemi için çap hesaplanýrken gerilmebüzülme sýnýrý kritik noktayý oluþturur. 103

106 POLÝETÝLEN BORULAR GÖMÜLÜ BORULARDA NEGATÝF BASINÇ DURUMUNDA FLAMBAJ (ÇÖKME) HESABI Negatif basýnç durumunda gömülü borularda flambaj kontrolü ATV 127 ye göre yapýlýr. Bu hesaplama aþaðýdaki sýra ile yapýlýr. ATV 127 ye göre toprak sýnýflarý Grup 1: Kohezyonsuz (kum, çakýl) Grup 2: Çok az kohezyonlu (üniform olmayan kum veya çakýl) Grup 3: Karýþýk kohezyonlu (taþ unu, parçalanmýþ kaya, killi kum) Grup 4: Kohezyonlu, killi toprak Tablo Toprak Özellikleri Grup Yoðunluk kn/m³ Ýç Sürtünme Açýsý Ø Sýkýþtýrma derecesinde Dpr baðlý E deðerleri Mpa G G , G , G ,6 1, Sýkýþtýrma proktor indisi D pr ye baðlý toprak elastiklik modülü E = 2, G e 0,188Dpr Toprak Yükü Toprak yükünün hesaplanmasý PE = x.gbh x gb h : Yük azaltma faktörü : Toprak Özgül aðýrlýðý : Dolgu yüksekliði x = 1e 2 h K1 tand b 2 h K1 tand b Eðer hendek þevli ise xb = 1 b x b b : Þev açýsý (açý derece) K1 : 0,5 d : 2 / 3Ø Þevli Hendek Dik Açýlmýþ Hendek 104

107 TS 4182 EN GÖMÜLÜ BORULARDA NEGATÝF BASINÇ DURUMUNDA FLAMBAJ (ÇÖKME) HESABI Flambaj emniyet deðerinin hesaplanmasý Flambaj emniyet deðeri aþaðýdaki formülle hesaplanýr ve 2 den büyük olmalýdýr. (çökmeye baðlý emniyet katsayýsý) Dikey dolgu yükü hesabý qv Dikey dolgu yükünü hesaplamak için aþaðýdaki iþlemler yapýlýr. g = q v q vkrit 1 P a Pakrit E a = 1 >0,25 E2 eðer a <0,251 ise a =0,251 qv : Dikey toprak yükü (MPa) q vkrit : Kritik dikey toprak yükü (MPa) P a : Dýþ basýnç (MPa) P akrit : Kritik dýþ basýnç (MPa) Pa toprak içinde dýþ su var ise bunun basýncý, ani boþalmada oluþacak vakum basýncý da bu basýnca ilave edilir. Yani vakum basýncý dýþtan uygulanan basýnç gibi alýnýr. maxl = 1 3,5 2,2 a E 4 E 1 h d a (a 0,25) 0,62 1,6 a E 4 (a 0,25) E 1. h d a Bu formül içindeki deðiþkenleri hesaplamak için aþaðýdaki sýra takip edilir. Kritik qv hesabý lr = maxl.v S a V S a. 4.K 2 3 3K maxl1 a 0,25 maxl1 a 0,25 4 Yatay yatak rijitliði S Bh l 1 b / da 4: l R 1 RG =. 3 b da 4l R 3 Df = b d a 1,1540,444 1 b d a 1 1,44 4 b / da : l RG = l R = Sabit qv = l RG.P E z = Df 1,44 (1,44Df) E 2 E 3 S Bh = 0,6.z.E 2 q vkrit = 2 S R.S Bh S R S Bh : Halka rijitliði (MPa) : Yatay yatay rijitliði (MPa) 105

108 POLÝETÝLEN BORULAR GÖMÜLÜ BORULARDA NEGATÝF BASINÇ DURUMUNDA FLAMBAJ (ÇÖKME) HESABI Kritik Pa hesabý P akrit = a D.S R Sr Halka rijitliðinin hesaplanmasý Basýnçlý hatlarda halka rijitliði, ortalama yarýçap, boru et kalýnlýðý ve malzemenin elastiklik modülüne baðlýdýr. a D aþaðýdaki çizelgeden bulunur. a D yi bulmak için VRB hesaplanmalýdýr. S R ise boru halka rijitliðidir. S R = El r³ m V RB = S R S Bh E l r m S R : Boru elastiklik modülü (Pa) : Boru kesitinin atalet momenti (m 4 /m) : Ortalama yarýçap (m) : Halka rijitliði (Pa) Boru kesitinin atalet momenti ise, s l = r m s³ 12 : Boru et kalýnlýðý (m) : Ortalama yarýçap r m = r i r d r dr i 2 : Ýç yarýçap (m) : Dýþ yarýçap (m) a D eðrisi çizelgesi 106

109 TS 4182 EN HÝDROLÝK HESAP ESASLARI WAVIN PE 100 BORU DÖÞEME KESÝTÝ Pürüzlülük Katsayýlarý William Hazzen: 149 Colebrooke White: 0,02 mm Darcy Weissbach: 0,02 mm William Hazzen Formülü v = 0,85. CR 0,63.J 0,54 Q = 0, CD 2,63.J 0,54 burada, v : Hýz (m/s) Q : Debi (m 3 /s) C : William Hazzen katsayýsý R : Hidrolik yarýçap (D/4 e eþit) (m) J : Hidrolik eðim (m/m) ColebrookeWhite Formülü 1 l = 2 log v.di Reynolds sayýsý: Re= u burada, l : Pürüzlülük katsayýsý Re : Reynolds sayýsý k : Pürüzlülük (m) Di : Ýç Çap v : Hýz (m/s) u : Kinematik vizkozite 20 C su için 1x10 6 (m 2 /s) Q : V.A 2,51 Re l k/di 3,72 Notlar: 1 ÜST TABAKA: Sýkýþtýrýlmýþ normal dolgu. 2 GÖMLEK TABAKASI: Taþ gibi zararlý maddelerden arýndýrýlmýþ, sýkýþtýrýlmýþ toprak dolgu. 3 YASTIK TABAKASI: (Sýkýþtýrýlmýþ kum) b : Hendek geniþliði (cm) y : Yastýk tabakasý (cm) H : Hendek derinliði Hüst : Boru üst kotu ile tabii zemin arasý mesafe (cm) (minimum 50 cm olmalýdýr.) D : Boru dýþ çapý (cm) 2a : Derece cinsinden yataklama açýsý D<600 mm için y= 20cm b= D2x20 cm 600mm<D<1000 mm için y= 20 cm b= D2x30 D>1000 mm için y= 30 cm b= 22x30 cm Q V A : Debi (lt/s) : Akýþ Hýzý : Kesit Alaný (mm²) Darcy Weisbach Formülü J = l. L Di. v 2 2g J : Hidrolik kayýp l : Pürüzsüzlük katsayýsý Di : Ýç Çap (m) v : Hýz (m/s) g : Yerçekimi ivmesi (9,81 m/s 2 ) 107

110 POLÝETÝLEN BORULAR PÝLSA PE 100 BORULARIN TAÞINMASI VE DEPOLANMASI Tesisatýn her türünde Polietilen boru ve ek parçalarýn taþýnmasý ve depolanmasý önemlidir. PE boru çeþitleri sertlik açýsýndan farklý özellikte olmalarýna raðmen, taþýma ve depolama metodlarý aynýdýr. Polietilen keskin objelere karþý dayanýksýz olmasýna karþýn, hafif ve kolay taþýnabilen dayanýklý, esnek bir materyaldir. Bu sebeple, taþýma esnasýnda kesici objelere dikkat edilmelidir. Borunun dýþ yüzeyine yazýlacak yazýlar ve iþaretler boru et kalýnlýðýný etkilememelidir. Hasarlý olduðu görülen borular kullanýlmamalýdýr. Genel özelliklerine bakýldýðýnda polietilen, düþük hava sýcaklýklarýndan etkilenmez fakat; düzgün yüzeye sahip olduklarýndan, borular ve ek parçalar, nemli veya dondurucu havalarda kaygan olurlar. Ayrýca geniþ çaplý ek parçalarda, ek parçalar borudan önce hazýrlanmýþ ise, bu tip hava þartlarýnda depolama sözkonusu ise daha dikkatli olunmasý gerekir. Ürünler koruyucu ambalajlarý ile kullanýlana kadar bütün olarak muhafaza edilmelidir. Ürünler açýk havada uzun bir süre depolanacak ise, ultraviyole ýþýnlarýndan korunmak amacýyla üzerleri branda veya siyah polietilen örtü ile örtülmelidir. Hijyenik þartlarda depolamak için borularýn açýkta kalan uç kýsýmlarý da pissu, yabancý malzeme (toprak, taþ vs.) den korunmak için örtülmelidir. SEVKÝYAT Taþýnacak yükün hacimli olmasý durumunda, taþýma aracýnýn yükün yüklenecek kýsmýnýn yeterince düz ve temiz olmasýna, sivri veya kesici nesnelerden uzak tutulmasýna dikkat edilmelidir. Boru ve ek parçalarýn yerleþtirilmesi esnasýnda ürünlerin ýsý veren veya yayan kaynaklarýn yanýna veya bitiþiðine konmamasýna, yað gibi pislik bulaþtýrýlabilecek materyallerden uzak tutulmasýna dikkat edilmelidir. Ürünlerin taþýnmasý esnasýnda, metal zincir veya askýlarýn ürünlere direkt temas etmemesine dikkat edilmelidir. Polypropylen den veya naylondan yapýlmýþ perde ayaklý askýlar önerilir. Küçük ebatlý ek parçalarýn taþýnmasýnda, ek parça uçlarýnýn birbirine sürtünüp aþýndýrmayacak þekilde taþýnmasýna dikkat edilmelidir. Yatay sevkiyat yapýlmasý durumunda özel düzenlemeler gerekmesine raðmen, bað halindeki borularýn sevkiyatý hem yatay hem de dikey olarak yapýlabilir. 108

111 TS 4182 EN PÝLSA PE 100 BORULARIN TAÞINMASI VE DEPOLANMASI ÇERÇEVE HALÝNDEKÝ AMBALAJLI BORULARIN TAÞINMASI VE DEPOLANMASI Çerçeve halinde ambalajlý borularýn vinç ile taþýnmasý durumunda, metalik olmayan geniþ aský bantlarý veya halatlarý kullanýlmalýdýr. Uzunluðu 6 metreden fazla olan borularýn yük taþýyýcý aský kollarý arasýndaki mesafe en azýndan boru uzunluðunun veya ambalajýn dörtte biri kadar olmalýdýr. Taþýma amacýyla zincir veya kanca kullanýlmamalýdýr. Taþýma ve boþaltým esnasýnda kol askýlarýnýn boru baðlarýný ortalayacak þekilde, eþit aralýklarla yerleþtirilmiþ olmasýna dikkat edilmelidir. (Bkz. Þekil 2) 6 metre uzunluðundaki standart borularýn bað ambalajlarýnýn forklift yardýmý ile taþýnmasý, bu borularýn doðal yapýlarý gereðince mümkündür. Kümelenmiþ boru ambalajlarýnýn uzunluðunun 6 metrenin üzerinde olmasý durumunda, boþaltým esnasýnda en azýndan dört kollu çatal veya kalas destekli ve uygun kol askýlý vinç kullanýlmalýdýr. Borularýn tek tek boþaltýlmasý halinde de ayný yöntem kullanýlmalýdýr. Boþaltýmýn düz bir zemine yapýlmasý halinde kýzak ve halat askýlarýn kullanýlmasý daha pratik olabilir. (Bkz. Þekil 3) Þekil 3: Kýzak keresteler kullanýlarak boþaltma Þekil 1: PE borularýn tipik çerçeve þeklindeki paketi Þekil 4,5: Uygunsuz boþaltma 8 Destek Kerestesi Borular kesinlikle sevkiyat aracýndan atýlarak veya hareket halindeki aracýn arka kapaklarý açýlýp, kaydýrýlarak boþaltýlmamalýdýr. (Þekil 45) 3mt 6mt 3mt 12 mt. boyda Boru Baðý Þekil 2: Çerçeve þeklindeki paketlerin vinç ile taþýnmasý 109

112 POLÝETÝLEN BORULAR PÝLSA PE 100 BORULARIN TAÞINMASI VE DEPOLANMASI KANGAL BORULARIN TAÞINMASI VE DEPOLANMASI BANTLA SARILI KANGAL BORULARIN AÇILMASI DÝKKAT EDÝLECEK HUSUSLAR Kangal borular sarýlý vaziyette iken, bir potansiyel enerji içerir, doðru þartlarda muhafaza edilmediðinde ciddi kazalara sebep olabilirler. E D Güvenli bir çalýþma ortamýnýn saðlanmasý için, geniþ çaplý kangal borularýn tesisatý sadece konuya hakim kiþilerce gerçekleþtirilmelidir. F Sarýlý kangal borularýn açýlmasý esnasýnda, uç kýsýmlarýnýn daima kontrollü olarak açýlmasý, tüm baðlarýn ayný anda açýlmamasý gerekir. Bu tip operasyonlar risk içerdiðinden, bu operasyonlarda görevli kiþilerin, görev esnasýnda kalýn þapka, eldiven, güvenli ayakkabýlar ve göz koruyucular giymesi gerekir. A B C Sevkiyat öncesinde sarýlý kangal boru uçlarýnýn yeterince güvenli muhafaza edildiðinden emin olunmalýdýr. Kangal boru sarýmýnda kullanýlacak yapýþkan rulo bant en azýndan 2 santim kalýnlýðýnda olmalýdýr (veya Lifli Polyester çember kullanýlabilir.) Sarým esnasýnda þekil 4 te gösterildiði gibi rulo bant sadece sarým bittikten sonra deðil; sarým esnasýnda aralarda da kullanýlarak ambalaj güvenli bir konuma getirilmelidir. Kullanýlan yapýþtýrýcý rulo bantlar, kangal borunun kullaným gerekliliðine dek açýlmamalýdýr. A ve E noktalarýndaki güvenlik bantlarýný çýkarýnýz. E noktasýndaki sýkýþtýrýlmýþ bantý ve A,B,C,D,F noktalarýndaki boruya dýþtan sarýlý þerit veya bantlarý sýrasýyla çýkarýnýz. A,C ve E noktalarýndaki boruya içten (dýþtan) sarýlý þerit veya bantlarý sýrasýyla çýkarýnýz. B,D ve F noktalarýndaki boruya içten sarýlý þerit veya bantlarý sýrasýyla çýkarýnýz. B,D ve F noktalarýndaki boruya içten (dýþtan) sarýlý þerit veya bantlarý sýrasýyla çýkarýnýz. A,C ve E noktalarýndaki boruya içten sarýlý þerit veya bantlarý sýrasýyla çýkarýnýz. E,C noktalarýndaki þerit veya bantlarý ve A noktasýndaki sýkýþtýrýlmýþ þeritin kalanlarýný çýkarýnýz. NOT: Baþlamadan önce lütfen güvenlik faktörlerinin varlýðýndan emin olunuz. B,D ve F noktalarýndaki boruya içten (dýþtan) sarýlý þerit veya bantlarý sýrasýyla çýkarýnýz.

113 TS 4182 EN PÝLSA PE 100 BORULARIN TAÞINMASI VE DEPOLANMASI EK PARÇALAR Genellikle karton kutu veya polietilen torbalarda ambalajlanan ek parçalarýn taþýnmasýnda kanca veya çengel kullanýlmamalýdýr. 12m 180mm.ve üzerinde ebadlardaki ek parçalarýn montajýnda kullanýlacak olan kaynak makinelerin ýsýtma parçalarý, taþýma ve montaj sýrasýnda dokunulmasýný önlemek amacýyla basit taþýma kulplarýna sahiptir. AMBARDA DEPOLAMA Taþýma esnasýnda tüm materyaller dikkatle incelenmeli ve sevkiyatýn depoya kabulünden önce kusurlu tüm materyaller bir kenara ayrýlmalýdýr. Materyallerdeki herhangi bir arýza derhal depoya kabulünden önce tedarikçiye bildirilmelidir. Ayný ürünlerin farklý tedarikçilerden temin edilmesi durumunda bu ürünler birbirinden ayrý ve açýkça ayýrtedilebilir bir þekilde muhafaza edilmelidir. Zemin 3m Max Þekil 6: Çerçeve þeklindeki paketlerin depolanmasý Benzer sebeplerden dolayý, boru kangallarý þekil 7 de görüldüðü üzere düz bir zeminde istiflenmeli ve her kümedeki kangal sayýsý tablodaki gibi sýralandýrýlmalýdýr. 2,5 mt. Max yükseklik Borular ve ek parçalar stok rotasyonlarýný doðrulamak amacý ile, alýnan sevkiyat sýrasýna göre kullanýlmalýdýr. Üretici tarafýndan üretim tarihi üzerlerine yazýlý polietilen borular alýnmalý ve kullanýmda da eski üretim tarihli borular stok rotasyonlarýný doðrulamak amacýyla ilk önce kullanýlmalýdýr. Polietilen borular koruyucu altýnda depolanmalý ve kullanýmýna gerek duyulana dek direkt güneþ ýþýðýndan korunmalýdýr. Muhafaza þartlarýnýn borularý, üstü açýk bir ortamda muhafaza edilmesini gerektirmesi durumunda, ýþýk geçirmez (saydam olmayan) örtülerin borularýn üzerine örtülmesi gerekir. Yýðýn halindeki borularýn saðlýklý istiflenebilmesi için firma; boru aðýrlýklarýný karþýlayabilecek düz bir zemin saðlamalý, gerekli taþýma ekipmanlarý bulundurmalý, istif yüksekliklerini minimum tutmalý, taþýma makinelerinin kazaya sebebiyet vermeyecek þekilde rahatça manevra yapabilecekleri kendilerine tahsis edilmiþ bir alan saðlanmalýdýr. Taþýmanýn uygunluðu ve emniyeti açýsýndan, borularýn istifindeki boru kümelerinin yüksekliði 3 metreden fazla olmamasý gerekir. Borulara gelebilecek deformasyonlarý önlemek için boru paletleri þekil 6 da görüldüðü üzere üst üste istiflenmelidir. Yatay Depolama: Her bir kangal aðaç kolon veya paletlerle yüzey temasýndan korunmalýdýr. Þekil 7: Kangallarýn depolanmasý PE 100 PE 32 Ø20 mm için 8 kangal 7 kangal Ø25 mm için 8 kangal 7 kangal Ø32 mm için 7 kangal 6 kangal Ø40 mm için 6 kangal 5 kangal Ø50 mm için 6 kangal 5 kangal Ø63 mm için 5 kangal 4 kangal Ø75 mm için 5 kangal 4 kangal Ø mm için 4 kangal 4 kangal Ø mm için 4 kangal 3 kangal Borularýn tek tek biraraya gelerek piramit þekli oluþturularak istiflenmesi durumunda, aþaðý katlarda kalan borular nemli havalarda deformasyona uðrayabilir. Dolayýsýyla bu tip boru kümelerinin yüksekliði 1,2 metreyi geçmemelidir. Muflu borular, istiflenirken düzensiz istifi ve çarpma olasýlýðýnda hasarý önlemek amacýyla borularýn muf kýsýmlarýnýn yanyana getirilmemesi gerektiði gibi iki mufsuz tarafta yanyana getirilmemelidir. 111

114 POLÝETÝLEN BORULAR PÝLSA PE 100 BORULARIN TAÞINMASI VE DEPOLANMASI Polietilen ek parçalar parmaklý raf üzerinde ve bir örtme altýnda muhafaza edilmelidir. Üretici firmanýn kullanmýþ olduðu koruyucu ambalaj veya karton kutular ürünün kullaným gerekliliðine dek tam olarak muhafaza edilmelidir. Polietilen boru ve ek parçalarý daima, egzoz çýkýþlarýndan ve diðer tüm yüksek sýcaklýk veren kaynaklardan uzakta depolanmalýdýr. Polietilen boru ve ek parçalar; yað ile çalýþan materyaller, hidrolik yaðlar, gazlar, çözücülerle ve diðer yayýlabilen kimyasallarla temasý önlenmelidir. Polietilen borularýn ve ek parçalarýn birbirlerine eklemleri ile ilgili tüm özel aletler ve ekipmanlar kullanýmýna gereklilik duyuluncaya dek güvenli bir yerde ayrý olarak muhafaza edilmelidir. Kaynak aletlerinin ýsýtma kýsmý çizilip zarar görmeyecek þekilde muhafaza edilmelidir. AÇIK ALANDA DEPOLAMA Bazý önemli projelerde, çalýþanlarla veya güvenlik faktörleriyle donatýlmýþ ek bir depo kullanýlabilir. Orta ölçekli projelerde veya týkalý bir alanda çalýþýlmasý durumunda borularýn ve materyallerin operasyonlarýn yapýldýðý alanlara yakýn seçilmiþ noktalarda depolanmasý sýk görülen bir durumdur. Daha küçük projelerde, kýrsal veya kýrsal çok sýnýrlý bir çalýþma alanýnda çalýþýlacak olmasý durumunda, borularýn birbirine baðlanarak istiflenmesi kabul edilebilir bir durumdur. Ancak her durumda da aþaðýdaki hususlara dikkat edilmelidir. * Tüm materyallerin ve ekipmanlarýn hýrsýzlýk, kazai zararlar veya kirliliðe karþý güvenceye alýnmasý. * Yayalarýn, özellikle çocuklarýn ve görme özürlü insanlarýn güvenceye alýnmasý. * Trafiðin, inþaat ekipmanlarýnýn, tarým makinalarýnýn ve hayvanlarýn hareketi. Tüm boru depolama þekilleri, uygun zeminde, zarar verebilecek materyallerden uzak, inþaat araçlarý ve/veya taþýma ekipmanlarýnýn giriþ çýkýþlarýný rahatça yapabilecekleri þekilde sahanýn uygun bir yerinde olmalýdýr. PE borularýn açýk alanda birbirlerine baðlanarak istiflenmesi durumunda, borular arasýnda gereðinden fazla boþluk býrakýlmamalý ve borular mümkün olduðunca bir araya getirilip, sýkýþtýrýlarak istiflenmelidir. Gerekli görüldüðü takdirde, boru istiflerinin çevresine uygun uyarý iþaretleri ve lambalarla detaylandýrýlmýþ koruyucu bariyerler dikilmelidir. Açýk alanda uzun süre boru ve ek parçalar muhafaza edilecek ise güneþ ýþýnlarýndan (ultraviole) korunmak amacýyla üzerleri branda veya siyah polietilen örtü ile örtülmelidir. 12 mt boy boru 1,0 metre max. Tahta kolon 1 metre Þekil 8: Tekil borularýn depolanmasý 112

115 TS 4182 EN HDPE MALZEMENÝN KÝMYASALLARA KARÞI DAYANIMI TABLO 1 KÝMYASAL ADI KONS. 20 c de 60 c de Dayanýklý Az Dayanýklý Dayanýksýz Dayanýklý Az Dayanýklý Dayanýksýz Acetaldehyde Acetic acid Acetic acid Acetic anhydride Acetone Allyl alcohol Ammonium hyroxide Ammonium hyroxide Amly acetate Amly alcohol Aniline Antimony (III) Chloride Asorbic Acid Benzaldehyde Benzene Benzlsulphonic acid Bleach Iye Butandiol Butane gas Butanol Butly acetate Butly alcohol Butylene glycol Butyric acid Calcium bromate Calcium chromate Calcium carbonate Calcium nitrate Calcium oxide Cyclohexaonal Decahydronaphthalene Dichloropropylene Detergents, synthetic Dioxan Ethandiol Ethanol Ethanol Ethyl alcohol Ethyl alcohol Fuorine gas Formaldehyde Formic acid Gasoline Gelatine Glycerine Glycerol nheptan Hydrobromic acid %100 %60 %96 %100 %100 %96 %10 %30 %100 %100 %100 % %10 %100 %100 %10 %10 %100 %100 %100 %100 %100 %100 %100 %10 %40 %100 %100 %100 %100 %40 %96 %35 %100 %100 %40 %98 %100 %100 %100 %50 * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * TS de HDPE malzemelerin kimyasallara dayanýmý mevcuttur. 113

116 TS 4182 EN POLÝETÝLEN BORULAR HDPE ÇÝFT CÝDARLI KANALÝZASYON VE YAÐMURSUYU DRENAJ BORU TEKNÝK ÞARTNAMESÝ TABLO 2 KÝMYASAL ADI KONS. 20 c de 60 c de Dayanýklý Az Dayanýklý Dayanýksýz Dayanýklý Az Dayanýklý Dayanýksýz Hydrochloric acid Hydrocyanic acid Hydrofluoric acid Hydrogen Hydrogen peroxide Hydrogen peroxide iso octane Ýsoproply ether Lactic acid Methanol Methly alcohol Mercury Naphtha Naphthalene Nitrik acid Nitrik acid Nitrik acid Orthophosforic acid Orthophosforic acid Ozone Phosphine Phosphine acid Phosphine acid Phtalic acid Potassium hydroxide Potassium iodate Potassium permanganate Propionic acid Propionic acid Sea water Silicon oil Soap Solution Sodium hydroxide Sodium hypochloride Sulphur dioxide Sulphur trioxide Sulphuric acid Sulphuric acid Sulphuric acid Sulphuric acid Sodium iodate Sulphurous acid Tetrachloroethylene Tetrachloromethane Urea Urine Water Xylene %40 %10 %60 %100 %30 % %100 %100 %100 %100 %100 %25 %70 %100 %50 %95 %100 %100 %25 %50 %50 %10 %10 %20 %50 %100 %40 %15 %100 %100 %10 %50 %70 %80 %10 %30 %100 %100 %30 %100 * * * * * * * * * * TS de HDPE malzemelerin kimyasallara dayanýmý mevcuttur. 114

117 WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI Wavin Polietilen Ek Parçalarý (ElektrofüzyonSpigot) Polietilen Boru Projeleri için akýllý çözümler

118 WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI Ýçindekiler Wavin Elektrofüzyon Ek Parçalar Manþon Tamir Manþonu Dirsek (45 ) Eþit TE Ýnegal TE Redüksiyon Körtapa Branþman Parçasý Servis TE Gaz Stoplu Servis TEMonoblok Semer Vanalý Servis TE StopOff Vana Wavin Spigot (Alýn Kaynaklý) Ek Parçalar Dirsek (45 ) Eþit TE Redüksiyon TE Redüksiyon Körtapa Flanþ Adaptörü Diðer Ek Parçalar Elektrofüzyon Kaynak Makinesi Ara Parça PE/Pirinç (Dýþ Diþli) Ara Parça PE/Pirinç (Ýç Diþli) AçmaKapama Kolu Ara Parça PE/Çelik PP Kaplý Çelik Flanþ MSA Plus 300 Otomatik EF Kaynak Makinesi Wavin Pilsa EF Kaynak Makinesi Boru Traþ Aparatý PT4 Dönerli Boru Traþ Aparatý Dönerli Traþ Aparasý RST 800 Boru Kesme Makasý Boru Traþ Aparatý 116

119 EN , EN WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (ELEKOFÜZYON) 117

120 118 WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (ELEKOFÜZYON)

121 EN , EN

122 120 WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (ELEKOFÜZYON)

123 EN , EN

124 122 WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (ELEKOFÜZYON)

125 EN , EN

126 124 WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (ELEKOFÜZYON)

127 EN , EN Gaz Stoplu Servis TEMonoblok Ürün Kodu: PE 100 EF Servis TE SDR 11

128 126 WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (ELEKOFÜZYON)

129 EN , EN

130 128 WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (SPÝGOT)

131 EN , EN

132 130 WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (SPÝGOT)

133 EN , EN

134 132 WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (SPÝGOT)

135 EN , EN WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (DÝÐER EK PARÇALAR) 133

136 134 WAVIN POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (DÝÐER EK PARÇALAR)

137 EN , EN WAVIN ELEKROFÜZYON POLÝETÝLEN EK PARÇALARI (KAYNAK MAKÝNALARI) Barkod Tarayýcýlý Otomatik Elektrofüzyon Kaynak Makinesi. Eþsiz teknolojisi ve aktif soðutma sistemi sayesinde þebeke ya da jeneratörle sorunsuz çalýþtýralabilir. Seri kaynak iþlemleri için uygundur. Makine barkod tarajýcýsý ile donatýlmýþtýr. Hafif, saðlam ve pratiktir. Menüsü 27 farklý dilde hizmet verebilir. Makine, güvenli taþýma çantasý içinde bir çift 4,0mm köþeli adaptör, kullaným kýlavuzu ve konfigürasyon kartý ile birlikte verilir. Teknik Özellikleri: Çalýþma Sýcaklýðý Aralýðý 10 C 45 C Besleme Voltaj Aralýðý 180 V 264 V AC Besleme Frekansý 45 Hz 65 Hz Kaynak Voltajý 8 42 (48) V AC Kaynak Akýmý max. 80 A Güç Tüketimi max W Koruma 1 / IP 65 Besleme Kablosu 3 m Kaynak Kablosu 3 m Boyutlar 284 x 440 x 195 mm Aðýrlýk (Kablolar Dahil) 11,5 kg, hafif alüminyum gövde Gösterge LCD grafik ekan, alttan aydýnlatmalý, parlaklýk ayarlý Gösterge Boyutu 132 x 39 mm Harf Boyutu 8 mm Diller Brezilya Portekizcesi, Bulgarca, Çince, Hýrvatça, Çekce, Danimarkaca, Flemenkçe, Ýngilizce, Estonya Dili, Fince, Fransýzca, Almanca, Macarca, Ýtalyanca, Letonya Dili, Litvanya Dili, Malezya Dili, Norveç Dili, Polonya Dili, Portekizce, Rumence, Rusça, Slovakça Slovanca, Ýspanyolca, Ýsveç Dili, Türkçe. Garanti 24 Ay Tip Aðýrlýk (kg) Tanýmlama 16.1 Barkod Tarayýcýlý 135

138 EN , EN WAVIN PE EK PARÇALARI (BORU SOYMA VE KESME APARATLARI) Boru Traþ Aparatý PT4 Boru Kesme Makasý Dönerli Boru Traþ Aparatý Boru Traþ Aparatý Ürün Kodu: Dönerli Boru Traþ Aparatý Dönerli Traþ Aparatý RST 800 Ürün Kodu: Dönerli Boru Traþ Aparatý RST

139 PVC DERÝNKUYU BORU VE EK PARÇALARI Pilsa PVC Derinkuyu Boru ve Ek Parçalarý DERÝNKUYU UYGULAMALARI ÝÇÝN PVC Derinkuyu Boru ve Ek Parçalarý Derinkuyu Projeleri için akýllý çözümler

140 PVC DERÝNKUYU BORU VE EK PARÇALARI Ýçindekiler Pilsa Derinkuyu Borularý 139 Trapez Vida Diþli Derinkuyu Borularý 140 Düz Boru Filtreli Boru Trapez Vida Diþli Derinkuyu Borularýnýn Boyutlarý 140 Derinkuyu Borularýnýn Filtre Yarýklarýnýn Boyut ve Toleranslarý 141 Derinkuyu Borularýnýn Trapez Diþ Boyutlarý 141 Pilsa PVC Derinkuyu Boru ve Ek Parçalarýn Teknik Ölçüleri 142 Derinkuyu Borularýn Kritik Çökme Basýncý Hesabý 143 Montajda Dikkat Edilecek Hususlar

141 TS Pilsa Derinkuyu Borularý, yeraltý sularýndan yararlanmak amacý ile açýlan kuyularda kýlýf borusu olarak kullanýlýr. Pilsa Derinkuyu Borularý, düz ve filtreli olarak üretilmekte olup, TS 11794, BS 3506 ve DIN 4925 standartlarýna uygundur. Pilsa Derinkuyu Borularý nýn kalitesi ISO 01:8 Belgesi ile kanýtlanmýþtýr. PÝLSA DERÝNKUYU BORULARI Pilsa Derinkuyu Borularý, çelik borulara göre hafif olmasý nedeniyle taþýma ve montaj kolaylýðý saðlar. Pilsa Derinkuyu Borularý, yeraltý sularýnýn aþýndýrýcý (korozif) etkilerine, asit ve bazlara dayanýklý olup ömrü en az 50 yýldýr. 50 Mt. Derinlik için (ÖZEL ÜRETÝM) Pilsa Derinkuyu Borularý, iþletme devamlýlýðý saðladýðý için ekonomiktir. Pilsa Derinkuyu Borularýnýn, bir ucu erkek baþlý dýþtan diþli, diðer ucu diþi baþlý içten diþli olarak üretilmektedir. Diþ profilleri trapez olup, güvenli ve kolay baðlantý saðlar. 100 Mt. Derinlik için 300 Mt. Derinlik için 500 Mt. Derinlik için 139

142 PVC DERÝNKUYU BORU VE EK PARÇALARI APEZ VÝDA DÝÞLÝ DERÝNKUYU BORULARI (DÜZFÝLELÝ) Düz Boru Filtreli Boru Þekil 1 APEZ VÝDA DÝÞLÝ DERÝNKUYU BORULARININ BOYUTLARI D0 Et Kalýnlýðý t Ýç Çap (Pompa seçimi için) D1 mm Inch / / / / / / Çizelge 1 Sýnýf 1 Sýnýf 2 Sýnýf 3 Sýnýf 1 Sýnýf 2 Sýnýf 3 Sýnýf 1 Sýnýf 2 Sýnýf 3 6,7 5,0 4,0 72,9 76,6 78, ,5 6,5 5,0 95,0 97,3 101, ,3 7,1 5,5 104,1 108,9 111, ,4 8,0 6,5 116,7 122,0, ,0 10,0 8,0 148,2 152,6 157, ,5 9,0 173,2 179, ,0 10,0 196,0 202, ,0 12,5 244,4 252, ,0 14,5 287,6 297, ,7 18,0 350,2 360, Sýnýf mt. derinliðe kadar. Sýnýf mt. derinliðe kadar. Sýnýf mt. derinliðe kadar kullanýlýr. 140

143 TS DERÝNKUYU BORULARININ FÝLE YARIKLARININ BOYUT VE TOLERANSLARI Filtreli Boru D0 mm Inch / / / / / / Çizelge 2 Yarýk Sayýsý (n) Yarýk Geniþliði (w) ,5 2,5 2,5 2,5 2,5 Þekil 2 DERÝNKUYU BORULARININ APEZ DÝÞ BOYUTLARI Trapez Vida Diþi D0 mm Inch / / / / / / Çizelge 3 D1 D2 d1 H1 H2 Hatve 84,5 109,5 121,5 135,3 170,3 195,3 220, ,5 113,5,5 140,5 175,5,5 225, ,5 112,5 124,5 139,5 174,5 199,5 224, ,5 2,5 2,5 3,1 3,1 3,1 3, ,5 1,5 1,5 2,1 2,1 2,1 2, Þekil 3 141

144 PVC DERÝNKUYU BORU VE EK PARÇALARI Düz Sýnýf 1 (500 Mt. için) Sýnýf 2 (300 Mt. için) Sýnýf 3 (100 Mt. için) Üretim Boylarý: mt. PVC DERÝNKUYU BORULARI (DÜZFÝLELÝ) Filtreli Ürün Kodu: Derinkuyu (Düz) Çap mm. inch " 4" 4 1/2" 5 1/2" 6 5/8" 8" 8 5/8" 10 3/4" 12 3/4" 16" Sýnýf 1 (500 Mt. için) Sýnýf 2 (300 Mt. için) Sýnýf 3 (100 Mt. için) Üretim Boylarý: mt. Ürün Kodu: Derinkuyu (Filtreli) Çap mm. inch " 4" 4 1/2" 5 1/2" 6 5/8" 8" 8 5/8" 10 3/4" 12 3/4" 16" Mahmuz Þekil 4 Redüksiyon Þekil 5 Ürün Kodu: Mahmuz Çap h(±25) mm. inch Ürün Kodu: Redüksiyon Çap mm. inch 113/88 / / 175/140 / / 280/ / /330 3" 4" 4 1/2" 5 1/2" 6 5/8" 8" 8 5/8" 10 3/4" 12 3/4" 16" 4" 3" 4 1/2" 4" 5 1/2" 4 1/2" 6 5/8" 5 1/2" 8" 6 5/8" 8 5/8" 8" 10 3/4" 8 5/8" 12 3/4 10 3/4" 16" 12 3/4" PVC EK PARÇALAR h(±25) METAL EK PARÇALAR Merkezleme Yayý Kravat Ürün Kodu: Merkezleme Yayý Çap mm. inch Ürün Kodu: Kravat Çap mm. inch " 4" 4 1/2" 5 1/2" 6 5/8" 8" 8 5/8" 10 3/4" 12 3/4" 3" 4" 4 1/2" 5 1/2" 6 5/8" 8" 8 5/8" 10 3/4" 12 3/4" Manevra Baþlýðý (Fýrdöndü) Ürün Kodu: Manevra Baþlýðý Çap mm. inch " 4" 4 1/2" 5 1/2" 6 5/8" 8" 8 5/8" 10 3/4" 12 3/4" 142

145 TS DERÝNKUYU BORULARININ KRÝTÝK ÇÖKME BASINÇLARI Derinkuyu borularýnýn kritik çökme basýnçlarýnýn boru imalatçýlarý ve kullanýcýlarý tarafýndan bilinmesinde fayda vardýr. Topraðýn derinliklerine inildikçe jeolojik birim ve yapýlar deðiþik karakterler göstermekte ve buna baðlý olarak kuyularda karþýlaþýlabilecek problemler de farklý olmaktadýr. Normal þartlarda düþey gerilmeler derinlikle artmakta ve yatay gerilmelerden büyük olmaktadýr. Ancak; Tektonik gerilmeler, Jeolojik yapý deðiþiklikleri, Fay ve kývrýmlarýn yapýsý, Ortamýn sýcaklýðý, Tabakalarýn süreksizliði gibi olaylar yatay gerilmeleri arttýrmakta ve bazý hallerde yatay gerilmeler düþey gerilmelerden daha büyük olabilmektedir. Kuyu borusu seçerken özellikle yatay gerilmelerin bilinmesi ve boru seçiminin buna göre yapýlmasý gerekir. Normal zeminlerde düþey gerilmeler (sv) derinlikle lineer olarak artarken, yatay gerilmeler (sh) de buna paralel olarak artýþ gösterir. sh / sv = k olup; k = V/(1V) dýr. Burada, V=Poison oranýdýr. Poison oraný elastik davranýþlý kayaçlarda 0,25 ve plastik davranýþlý kayaçlarda ise 0,50 dir. Normal zeminlerde; sv =.h ve sh = k.sv = (V/(1V))..h dýr. Burada; h= Yükseklik, = Kayacýn yoðunluðudur. Deðiþik yöre ve kayaçlarda yapýlan çalýþmalar neticesinde; 100 0,3 k 0,5 h baðlantýsý elde edilmiþtir h Derinkuyu borularý kuyuya indirilirken kendi aðýrlýðýndan dolayý düþey kuvvetlere, çakýllama, sondaj çamurunun temizlenmesi ve pompaj sýrasýnda da yanal kuvvetlere maruz kalýr. Borularýn bu yanal kuvvetlere dayanmasý esastýr ve bu kuvvetlere kritik çökme basýnçlarýna kadar dayanýrlar. Bu sebeple, kuyularda oluþacak yanal kuvvetler bulunmalý ve boru seçiminde dikkate alýnmalýdýr. Kritik çökme basýncý, P k = (2E/1V 2 ). 1/[SBO (SBO1) 2 ] baðlantýsý verilir. Burada; P k = Kritik çökme basýncý, E = Elastiklik modülü, V = Poison oraný, SBO = Standard boyut oraný (D/t) dýr. Derinkuyu borularýnýn kritik çökme basýnçlarý Çizelge 6 da verilmiþtir. Yatay yarýklý filtreli borularda kritik çökme basýncý, kapalý borularýn yaklaþýk 0,5 0,7 si kadardýr. Anma Çapý Anma Çapý Anma Çapý mm mm mm Sýnýf 1 t Pk mm kg/cm 2 MPa 4,5 31,12 3,052 6,7 8,5 9,3 10, ,65 31,44 30,35 30,19 30,20 3,202 3,084 2,976 2,961 2,953 Sýnýf 2 t Pk mm kg/cm 2 MPa 5,0 6,5 7,1 8,0 10,0 11,5 13,0 16,0 19,0 22,7 25,6 13,01 13,53 13,00 13,25 13,25 13,53 13,71 13,25 13,56 12,96 13,06 1,276 1,327 1,275 1,299 1,299 1,327 1,345 1,299 1,330 1,272 1,281 Sýnýf 3 t Pk mm kg/cm 2 MPa 4,0 5,0 5,5 6,5 8,0 9,0 10,0 12,5 14,5 18,0 20,5 6,50 5,98 5,88 6,95 6,62 6,31 6,07 6,15 5,85 6,31 6,55 0,683 0,638 0,577 0,689 0,650 0,619 0,595 0,604 0,575 0,619 0,643 Çizelge 6 Kritik Çökme Basýnçlarý ( P k ) 143

146 TS PVC DERÝNKUYU BORU VE EK PARÇALARI MONTAJDA DÝKKAT EDÝLECEK HUSUSLAR Þekil 6 Þekil 7 Borular yüklenirken ve taþýnýrken yere çarpýlmamalý, özellikle baþlardaki diþler korunmalýdýr. Borularýn depolanmasýnda deformasyona karþý tedbir alýnmalý ve direkt güneþ ýþýnlarýndan korunmalýdýr. Erkek baþýn diþleri üzerindeki koruyucu, boru kuyuya indirilinceye kadar çýkartýlmamalýdýr. Borular döþeneceði zaman son olarak dikkatli bir þekilde iyice kontrol edilmeli ve gözle görülebilir kusuru olan borular döþenmemelidir. Kullanýlabilecek pompaya uygun boru seçilmeli, açýlacak kuyu çapý da bu boruya uygun olmalýdýr. Pompa seçimi, borularýn iç çapý dikkate alýnarak yapýlmalýdýr. Düþey milli pompalar veya pompa baðlantýlarýyla ilgili parçalar borulara oturtulmamalýdýr. Boru diþleri kolay girsin diye gres yaðý v.b. yaðlar kullanýlmamalýdýr, arap sabunu ile montaj yapýlmalýdýr. Boru diþleri iyi tutsun diye yapýþtýrýcý sürülmemelidir. Yapýþtýrýcý, diþleri bozar ve boruyu eritir. Boru montajýnda kayýþlý sýkma anahtarý gibi borulara zarar vermeyen uygun aletler kullanýlmalýdýr. Borularýn kuyu içinde tam dik durmasý için, her 8 m de bir merkezleme yayý kullanýlmalýdýr. Özellikle en alttaki kapalý boruda bir tane bulunmasýna dikkat edilmelidir. Boru kuyuya inerken yavaþ ilerliyorsa, boru içine tabancadan veya kova ile kuyu çamuru doldurulmalý, boruya darbe vurulmamalýdýr. Boru kuyuya takýlmýþsa çakýlmamalý, geriye çekip tekrar salýnmalý, boru inmiyorsa kuyu matkapla tekrar taranmalý ve sonra boru kuyuya tekrar indirilmelidir. Boru kuyu dibine deðdikten sonra en az 10 cm yukarý çekip askýya alýnmalý ve çakýllama bitinceye kadar borunun dik durmasý için askýda tutulmalýdýr. Kuyu aðzýnda PVC kuyu techiz borusu dýþýnda sac borusu yerleþtirilip, pompa bu boruya oturtulmalýdýr (Þekil 6). PVC techiz borusuna pompa taþýtýlmamalýdýr (Bu, ayný zamanda çakýllama düzenini de bozar). Çakýl kürekle devamlý ve techiz borusu çevresince eþit ve düzenli olarak atýlmalýdýr. Böylece borunun dik durmasý saðlanýr. Özellikle siltli arazide çakýlýn köprü yapmamasýna dikkat edilmelidir. Kuyudan devamlý silt geliyor fakat çakýl seviyesi düþmüyorsa köprü yapmýþ demektir. Acele önlem alýp, çakýl yedirmeye çalýþýlmalýdýr. Aksi durumda kuyunuz çöker. Kullanýlýncaya kadar bekleyecek borular tahta takoz üzerine alýnmalý, üstü örtülüp, gölgede korunmalýdýr (Þekil 7). Kuyularýn açýlmasýnda, yer tesbitinden boru seçimine kadar olan her kademede bilimsel döküman ve teknik bilgilerden yararlanýlmalýdýr. 144

147 PVC DRENAJ BORU VE EK PARÇALARI Pilsa PVC Drenaj Boru ve Ek Parçalarý TARLA VE BÝNA DIÞINDA ÝSTENMEYEN SULARIN UZAKLAÞTIRILMASI ÝÇÝN PVC Drenaj Boru ve Ek Parçalarý Yeraltý Drenaj Boru Projeleri için akýllý çözümler

148 PVC DRENAJ BORU VE EK PARÇALARI Ýçindekiler Pilsa Drenaj Boru ve Ek Parçalarý 147 Kullaným Alanlarý 147 Drenaj Konusu ve Drenaj Sistemleri 147 Tarýmsal Üretimde Drenaj Boru ve Ek Parçalarý 147 Pilsa Drenaj Boru ve Ek Parçalarýnýn Özellikleri 148 Pilsa Drenaj Boru ve Ek Parçalarýnýn Döþeme ve Onarýmý 148 Pilsa Drenaj Boru ve Ek Parçalarýnýn Taþýnmasý 148 Pilsa Drenaj Boru ve Ek Parçalarýnýn Depolanmasý 148 Pilsa Drenaj Boru ve Ek Parçalarýnýn Teknik Özellikleri 149 Drenaj Tekniði 150 Etüt Drenaj Ýhtiyacý Drenaj Sorunlarý Kapalý Drenaj Kriterleri Drenaj Sistemi Tasarýmý 151 Drenaj Borularýnýn Temizlenmesi 152 Roding (Þiþleme) 152 Projeleme

149 TS 9128 PÝLSA DRENAJ BORU VE EK PARÇALARI Pilsa PVC Delikli ve Deliksiz Drenaj Borularý ve Ek Parçalarý, DIN 1187 ve BS 4962 normlarýna TS 9128 e uygun olup, DIN 1185 normunda belirtilen bütün kullanma þartlarýný saðlar. Pilsa PVC Delikli ve Deliksiz Drenaj Borularý ve Ek Parçalarý, ISO 01:8 Belgesinin yanýsýra Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafýndan verilen kullaným ve uygunluk raporuna da sahiptir. KULLANIM ALANLARI Tarým arazilerinde bulunan zararlý sularýn uzaklaþtýrýlmasýnda, Ýnþaat alanlarýnýn temel drenajýnda, Çim spor sahalarý alt yapýsýnda, Çamurlu, balçýklý vb. arazilerin ýslahýnda, Karayollarýn banket drenajýnda, Tabanýnda su bulunan binalarýn taban suyunun drenajýnda kullanýlmaktadýr. PVC DRENAJ BORULARI KULLANIM ALANLARI belirli bir derinliðe düþürülmesi için deðiþik sistemler kullanýlmaktadýr.bu sistemler, toprak yüzeyinde göllenmiþ olarak bulunan veya toprak profiline girerek tabansuyu düzeyini yükseltebilecek olan sularýn drenajý için kullanýlan YÜZEY DRENAJ SÝSTEMLERÝ ile toprak profilinde bulunan ve bina veya bitki kök bölgesine zarar veren tabansuyu düzeyini düþürmek için kullanýlan YÜZEY ALTI (Derin) DRENAJ SÝSTEMLERÝ olarak iki ana grup altýnda incelenmektedir. TARIMSAL ÜRETÝMDE DRENAJ BORU VE EK PARÇALARI Bugün artýk plastik drenaj borularý birçok alanda yaygýn olarak kullanýlmaktadýr. Tarýmsal üretimde en önemli konu sulamadýr. Sulamadan amaç, bitkinin ihtiyaç duyduðu suyun kök bölgesine verilmesidir. Suyun fazlasý veya azý verimi olumsuz yönde etkiler. Sulama sisteminin iyi seçilip, projelenmesi ile bitkinin su ihtiyacý karþýlanabilir. Ancak suyun fazla verilmesi veya diðer sebeplerle tarla yüzeyindeki göllenmeler DRENAJ problemini ortaya çýkarýr. DRENAJ yapýlmayan topraklarda aþaðýdaki nedenlerden dolayý mahsulün verimi ve kalitesi düþer: DRENAJ KONUSU VE DRENAJ SÝSTEMLERÝ Dünya üzerindeki sular, akarsular (dere, çay, nehir vs.) ve durgun sular olarak iki grup altýnda toplanabilir. Drenajýn konusu yeryüzünde zararlý olan durgun sularýn çeþitli yöntemlerle topraktan uzaklaþtýrýlmasýný kapsar. Arazi yüzeyinde veya toprak profili içerisinde bulunan fazla sularýn dýþarýya atýlmasý, taban suyu düzeyinin Drenaj problemi olan topraklar geç ýsýnýr, bundan dolayý büyüme süresi kýsalýr ve bitkiler iyi geliþemezler. Bitkinin iyi geliþmesi için suyun yanýnda hava da gereklidir. Fazla su, bitki kök bölgesindeki hava boþluklarýný doldurarak hava akýmýný önler ve mikro organizma faaliyeti durur. Bazý bitki hastalýklarý ve parazitler drenaj problemi olan topraklarda daha sýk görülür. Toprak yapýsý drenaj problemi olan sahalarda bozulur. Topraða verilen fazla su, taban suyunun yükselmesine sebep olur. Böylece bitki kök bölgesi iyi geliþemez ve bitkiler iyi beslenemezler. Topraktaki fazla suyun uzaklaþtýrýlmasý sadece tarým sektörünün sorunu deðildir. Sanayi, Karayollarý, Hava alanlarý, Ýnþaat sektörü ve Spor alanlarýnda alt yapýnýn hazýrlanmasýnda DRENAJ konusu gözönüne alýnmalýdýr. PÝLSA Plastik Sanayi A.Þ. diðer hizmetlerinin yanýsýra DRENAJ Drenaj Boru ve Ek Parçalarý ile bu alanda büyük bir boþluðu doldurmaktadýr. 147

150 PVC DRENAJ BORU VE EK PARÇALARI PÝLSA DRENAJ BORU VE EK PARÇALARININ ÖZELLÝKLERÝ Cidarýn ondüleli yapýsý ayný et kalýnlýðýndaki düz borulara göre zeminin basýncýna karþý daha büyük direnç kazandýrmaktadýr. Ø100 mm, Ø mm, Ø mm, Ø mm çaplarý da kangal halinde üretilir. Nakliye ve döþeme kolaylýðý saðlar. Toprak altýndaki ömrü 50 yýldýr. Drenleme kabiliyeti yüksektir. Boru üzerindeki delikler cidar halkalarýnýn iç yüzüne açýlmýþ olduðundan týkanma ihtimali çok azdýr. Zayiat söz konusu deðildir. Pilsa Drenaj Borularý istenilen makina hýzlarýnda döþenebilir. Kumlu topraklarda filtre malzemesine gereksinim duyulmadan kullanýlýr. Pilsa Drenaj ana tahliye baðlantýlarýnda çýkýþ borusuna ihtiyaç yoktur. Toprak partiküllerinin çaplarýna göre arzu edildiðinde Pilsa Drenaj delik boylarý 0.62 mm. arasýnda deðiþtirilebilir. Gerektiðinde deliksiz olarak imal edilmektedir. PÝLSA DRENAJ BORU VE EK PARÇALARININ DÖÞEME VE ONARIMI El veya makine (trencer) ile kolaylýkla döþenebilir. Bir kangal döþenip bittiðinde ikinci bir kangal MANÞONLA eklenebilir. Kopma ve kýrýlmalarýn onarýlmasý veya artan kangal parçalarýnýn kullanýlmasý istendiðinde manþonlarla rahatlýkla baðlantý yapýlabilir. Pilsa Drenaj kollektör lateral baðlantýlarýnda ilave bir yapýya (Rögar vs.) gereksinim göstermeden güvenli ve rahat bir biçimde Drenaj T lerle baðlanabilir. Bir çaptan diðer bir çap a geçiþler, Drenaj Redüksiyonlar yardýmý ile rahatlýkla yapýlabilir. Serbest kalan lateral veya kollektör çýkýþ uçlarý toprak girmemesi için Drenaj körtapalarla (DFXQ) mutlaka kapatýlmalýdýr. Filtre gerektiren silt ve diðer zeminlerde filtre mantosu önceden Drenaj Borularýnýn üzerine sarýlýr. Taneli filtre malzemesi kullanýlacak ise malzeme silosu makina (trencer) ile birlikte yürütülerek kazý, döþeme ve filtre sarma iþlemleri ayný anda yapýlýr. PÝLSA DRENAJ BORU VE EK PARÇALARININ TAÞINMASI Ýki kiþi tarafýndan rahatlýkla kaldýrýlýp istenilen yükseklik ve uzaklýða taþýnabilir. Pilsa Drenaj kangallarý açýlmayacak þekilde sýkýca plastik bantlarla baðlanmýþ olup makina üzerine yerleþtirilmeden bu baðlar açýlmamalýdýr. PVC oluklu drenaj borularý taþýma sýrasýnda çekilerek sürüklenmemelidir. Özellikle çamurlu zeminlerde dren delikleri sürüklenme nedeni ile çamurla dolacaðýndan drenleme yeteneði azalabilir. Taþýma sýrasýnda baðlama gerektiðinde gergi iplerinin boruyu deforme etmeyecek bir sýklýkta olmasýna dikkat edilmelidir. Kamyon veya römork üzerinden indirilirken kangallar hiçbir surette atýlmamalýdýr. Pilsa Drenaj Borularýný taþýrken üzerinde bulunan tanýtým etiketlerinin kopmamasýna dikkat edilmelidir. PÝLSA DRENAJ BORU VE EK PARÇALARININ DEPOLANMASI PVC delikli drenaj borularýnýn uzun süre depolanmasý gerektiðinde mutlaka kapalý yerler tercih edilmelidir. Birçok plastik madde gibi PVC drenaj borularýnýn da ultraviole ýþýnlarýndan ve aþýrý sýcaklýktan zarar göreceði unutulmamalýdýr. Bu amaçla fazla güneþli ve sýcak yörelerde doðal havalandýrmalý sundurma altlarýnda depolanmalýdýr. Uzun süre depolanmadan kaynaklanan deformasyonu ortadan kaldýrabilmek için yatay olarak azami 3 kangaldan fazla üst üstte konmamalýdýr. Depo yerinin mümkün olduðu kadar çamur olmayacak bir zeminde seçilmesi uygun olur. Depolamada kangal özelliklerini belirten etiketlerin görülecek þekilde üste getirilmesi seçmede ve sayýmda kolaylýk saðlayacaktýr. 148

151 TS 9128 Drenaj Borusu (DelikliDeliksiz) Dirsek (45 ) Ürün Kodu: DFX D 100 Kangal Uzunluðu (mt.) Ürün Kodu: DFXK D 100 Manþon Ürün Kodu: DFXM D 100 Çýkýþ Borusu (L= 2 Mt.) Ürün Kodu: DFXCB D 100 Drenaj TE (45 ) Ürün Kodu: DFXT D1 Ana Çap 100 D2 Tali Çap 100 /100 //100 ///100 Körtapa Ürün Kodu: DFXQ D 100 Redüksiyon Ürün Kodu: DFXR D2 Çap D1 Çap 100 /100 //

152 PVC DRENAJ BORU VE EK PARÇALARI DRENAJ TEKNÝÐÝ ETÜT Sahanýn drenaj ihtiyacýnýn ve probleminin tespiti bakýmýndan çok önemli bir konudur. Etüt te tesbiti istenilen konular. 1 Taban suyu derinlik ve kalitesi: En az bir yýllýk donelerin aylýk tesbitleri gerekir. 2 Toprak örnekleri: Her bir numuneden; PH Tuzluluk Yapý ESP tahlilleri yapýlýr. Testler pahalý ve zaman alýcý olduðundan PH 8.3 olan deðerlerde fiziksel ve kimyasal analizleri istenir. 3 Geçirgenlik K1k2...Kn K= 12...n Aritmetik ortalama K1d1K2 d2...kndn K= d1d2...dn 4 Beslenmeler ve nisbetleri: 5 Çýkýþ emniyeti araþtýrmalarý: DRENAJ ÝHTÝYACI Genellikle topraðýn hidrolojik rejiminin anlaþýlmasý esasýna göre özellikle toprak üstünde ve içinde su birikimi ve fazla suyun tarlalarýn ekim iþini etkilemesi þekline göre formüle edilmektedir. DRENAJ SORUNLARI 1 Yaðmur: Buharlaþma ve terlemenin düþük olduðu mevsimlerde yaðmurlardan meydana gelen fazla sularýn dýþarý atýlmasý gerekmektedir. Kýsa süreli þiddetli yaðýþlar taþkýna, uzun süreli yaðmurlar ise taban suyunun yükselmesine sebep olur. 2 Sulama suyu: Kurak yaz aylarýnda bitki büyümesini temin etmek için topraklara sulama suyu tatbik edilmelidir. Sulama suyunun bitki ihtiyacýndan fazla kullanýlmasý, kanal ve kanaletlerden sýzmalar neticesinde yeraltý suyu seviyeleri yükselmekte olup, bu su, kalite yönünden tuzlu ise topraklarda buharlaþmanýn etkisiyle kapiller tuzlanmalar meydana gelmektedir. Kötü drenaj þartlarý altýnda sulama suyu etkisi ile yeraltý suyu haznesi dolunca zaman zaman yükselmeler meydana gelmektedir. Bahar mevsiminde bitki büyümesi ve topraðýn iþlenmesi, yazýn ise tuzluluk kontrolü bakýmýndan bu tür tabi drenajý olmayan alanlarda drenaj tedbirlerinin alýnmasý gereklidir. 3 Toprak tuzluluðu: Her bitkinin bir tuzluluk sýnýrýna kadar yaþayabilme ve bu sýnýrlar içerisinde de belli oranlarda verim düþüklüðü meydana getiren sýnýrlarý vardýr. Bu nedenle bu tür topraklarda tuzluluk kontrolü için drenaj tedbirlerinin alýnmasý gereklidir. Sulama suyu etkisi ile tabi dreni olmayan topraklarda yýlda 6000 Kg./Da tuz birikmesi drenaj yapýlmasý gerektiðini göstermektedir. Tuzluluk oraný % Elektrik Gerginlik mmhos/cm. Tablo 2 Tuzlu topraklar çizelgesi 4 Sodik Topraklar: Tarým arazileri yýllarca kötü iþlemesulama ve diðer yan etkilerle tuzlu topraklar haline dönüþmesi (sodik topraklar) ile hiç verim alýnmaz duruma gelir. Bu tür topraklarýn ýslah edilmesi için drenaj iþlemlerinin yapýlarak kimyasal madde müdahalesine geçmek gerekir. Ece ESP %15 ESP³%15 Ece< 4 mmhos/cm etkisiz alkali Ece> 4 mmhos/cm tuzlu tuzlualkali Tablo 2 Tuzlu ve alkali topraklar çizelgesi. Deðerlendirme...< 01...< 2 Çok düþük Düþük Orta Fazla...> > 16 Çok Fazla KAPALI DRENAJ KRÝTERLERÝ Drenaj sistemleri hesaplamasýnda iki kritik dönem gözönünde tutulur. 1 Ýlkbahar döneminde yüksek yeraltý suyu seviyesi 2 Yaz döneminde yüksek yeraltý suyu seviyesi. Yeraltý suyunu kontrol etmekte kullanýlan denklemler 2 ye ayrýlýr. Sabit þartlarda ve sabit olmayan þartlarda ençok kullanýlan denklemler aþaðýda verilmiþtir. HOOGHOUDT KIRKHAM TOKSÖZ GLOVER DUMM 150

153 TS 9128 DRENAJ SÝSTEMÝ TASARIMI Drenaj suyunun tutulmasý gerekli derinlik Tarla bitkilerinde Çok yýllýk bitkiler Ýlkbahar Yaz 0.50 m. 0. m. 0. m m. Max. dren uzunluðu diðer çaplar için de ayný yoldan gidilerek hesap edilebilir. Herhangi bir çapýn max. uzunluðu biliniyor ise diðer çaplarýn buna oranla boru uzunluklarýnýn bulunmasý için basit bir yöntem; Deþarj Miktarý Q= qxa 1000 A= 1000 x Q q (m 2 ) Q = m 3 / gün q = mm / gün A = m mm. çaplý boru esas alýnarak; Q2 Q = (d2/d1) Alan Formülü eðer I sabitse (nisbi kapasite) A= Q 10xq L (ha) A= BxL BORU ÇAPI Lateraller (Oluklu Boru) Ýç Çap d A Lateraller Ýç Çap Nisbi Kapasite Ø 80 mm. boru Ø 100 mm. boru Ø mm. boru x 408 = 216 m x 408 = 408 m x 408 = 713 m Eðer dren uzunluðu 216 m den fazla 408 m den az ise Ø100 mm lik boru kullanýlýr. Dren uzunluðu 408 m den fazla 763 m den az ise boru çapý olarak Ø mm lik boru kullanýlmalýdýr. Bir dren hattýnda bu gibi durumlarda iki boru çapýnýn bir arada kullanýlmasý daha az maliyetli olduðundan tercih edilir. Bunun için þu yol izlenir. Herbir çap azami kapasitesinin %85 ine kadar alýnýr. Boru dýþ çapý = 100 mm. iç çapý : 91 mm. Dren aralýðý : 60 m. J (eðim) : % 0.05 B q = 3 mm/gün olursa dren uzunluðunun bulunmasý; d (iç çapý) = 91 mm = m. q = 3 mm/gün = m/gün B= 60 m. (dren aralýðý) d = , l 0.5 = Q Q = 1.9 x 10 6 x d 2.67 x l 0.5 (m 3 /gün) = 1.96 x 10 6 x x =73.4 m 3 /gün q = m/gün Azami Dren uzunluðu : A= A= L= 1000 x Q q 1000 x A B = Ø : 80, Ø : 100, Ø : (%60 Emniyet Marjý) m m 2 = 408 m (mm.) Tek çap boru kullanýldýðýnda uzunluk (m) Ýki çap boru kullanýldýðýnda uzunluk (m) Ø = 300 Ø m m lik boru hattýnda; Ø 100 mm lik boru ihtiyacý : 347 m. Ø mm lik boru ihtiyacý : 253 m. dir. Burada dikkat edilecek konu Ø 100 er ve Ø mm lik drenaj kangal boru uzunluklarý 100 er metre olduðundan; Ø 100 mm lik boru : 300 m. Ø mm lik boru : 300 m. olmalýdýr. Bu hesaplamalar yerine Tasarým Grafiklerinin kullanýlmasý daha pratiktir. Tasarým Grafiklerinde % 6075 emniyet payý kullanýlmasý imkaný vardýr. 151

154 TS 9128 PVC DRENAJ BORU VE EK PARÇALARI DRENAJ BORULARININ TEMÝZLENMESÝ Dren borularýndaki birikintilerin temizlenmesi için yýkama makinalarý kullanýlýr. Borularda yýkama iþlemlerine yaðmurlu mevsim veya sulamalardan sonra baþlamak gerekir. Kuru bir mevsimde borulardaki depozitlerin sökülmesi zordur. Temizsu makinasýnda pompa çýkýþ basýncý 3035 bar dýr. 100 m. uzunluktaki bir hortumdan geçen su miktarý 40 70lt/dak. kadardýr. Basýnç kaybý ise 37 bar arasýndadýr. Püskürtme kafasýna ait giriþ ve hortum hýzý; dren borusunun kirlilik durumuna baðlý olarak 520 m/dak. olmaktadýr. Eðer hortum boru içerisinde bir engelle karþýlaþýrsa daha ileriye gitmez. Dren borusunun bu noktada açýlýp tamir edilmesi gerekmektedir. Hortumun dýþarýya çekiliþ hýzý giriþ hýzýna eþit deðerde olmalýdýr. RODING (ÞÝÞLEME) Drenaj borularýnýn montajýndan sonra doðru döþenipdöþenmediðini, bükülme ve çökmelerin olupolmadýðýnýn araþtýrýlmasý RODDING test aletleri ile yapýlmaktadýr. Test aletlerinin kafa çapý, drenaj borusu iç çapýndan en fazla 5mm. daha küçüktür. Tablo A Döþenen drenaj borularýnýn en az % 10 u teste tabi tutulmalýdýr. Ýstenen evsafa uymayan döþenmiþ borular ya tamir edilir veya kabul edilmezler. PROJELEME Projelemede; toprak yapýsý ve geçirgenlik, taban suyu kalitesi, tuzluluk, sodiklik, bitki cinsi ve iklim gibi faktörler dikkate alýnýr. Her bitkinin tuza belli bir dayanma sýnýrý vardýr. Bitki kökü belli bir süre su içinde yaþayabilir. Ayrýca, her bitkinin belli bir taban suyu seviyesinde max. verim sýnýrý vardýr. Bitkinin taban suyunun 80 cm. derinlikte en iyi verimi verdiði tespit edilmiþse, taban suyunun cm. ye düþürülmesi ekonomik deðildir. Bu sebeple, projelemede araþtýrma kuruluþlarý ile üniversitelerin araþtýrma sonuçlarý dikkate alýnmalýdýr. Çorak arazilerde kimyasal madde müdahalesi yapýlmadan uygulanan drenaj projelerinden bir netice alýnmaz. Bu gibi arazilerde doðal jips, yoksa drenaj iþleminden sonra kimyasal maddeler vermek gerekir. Tuzluluk problemi olan arazilerde bitkilere baðlý olarak %10 40 arasýnda verim düþüklüðü meydana gelmektedir. Bu durum, drenaj iþleminden sonra ortadan kalkacaktýr. Ýç Çap Kafa Çapý Borudan Uzaklýk (m) Boruda su varsa Basýnç (kgf) Boru kuru ise Dýþ çapý (Ø 50 Ø 80 mm.) olan PVC drenaj borularýnda max. kabul edilebilir basýnç kuvvetleri. 152

155 PLASTÝK MENHOL VE EK PARÇALARI MUAYENE BACASI VE EK PARÇALARI ATIK SU UYGULAMALARI ÝÇÝN KABLO UYGULAMALARI ÝÇÝN Wavin Tegra 1000, 600, 400, 315 Mükemmel Dizayn Sýzdýrmaz Baðlantý Kolay Eriþim Yeraltý Projeleri için akýllý çözümler

156 PLASTÝK MENHOL VE EK PARÇALARI MUAYENE BACASI VE EK PARÇALARI Ýçindekiler Wavin Tegra Özellikleri ve Faydalarý Uygulama Alanlarý Akýþ Profilleri Kurulum Wavin Tegra 1000 Menhol ve Aksesuarlarý Teknik Özellikleri 158 Tegra 1000 Ürün Tanýtým ve Açýklamalarý 161 Wavin Tegra Özellikleri ve Faydalarý Uygulama Alanlarý Akýþ Profilleri Kurulum Wavin Tegra 600 Menhol ve Aksesuarlarý Teknik Özellikleri Tegra 600 Ürün Tanýtým ve Açýklamalarý 169 Wavin Tegra Özellikleri ve Faydalarý Uygulama Alanlarý Akýþ Profilleri Kurulum Wavin Tegra Menhol ve Aksesuarlarý Teknik Özellikleri Tegra Ürün Tanýtým ve Açýklamalarý

157 WAVIN TEGRA 1000 PLASTÝK MENHOL 155

158 WAVIN TEGRA 1000 PLASTÝK MENHOL Tegra 1000 Menhol, atýk su teknolojisi için büyük bir buluþtur ve tamamen plastik olan kanalizasyon sistemlerinde eksik halka yý temsil eder. Koruge yapýsý ve geliþmiþ sistem dizayný, istenen dayanýklýlýðý ve aðýr trafik yükü karþýsýnda saðlamlýðý saðlar. Özellikleri ve Faydalarý HDPE hammadde. tamamen plastik Korozyona uðramaz, dayanýklýdýr. Beton menhollere göre % daha hafif Taþýnmasý ve kurulumu kolaydýr. Aðýr trafik yüküne karþý dayanýklý 40 tonluk teker yüküne dayanabilir. Kolay ve güvenli baðlantý Þafttan panç (þaft delme aparatý) ile ek baðlantý alýnabilir. Düþük kurulum maliyeti Þaftýn doðru yüksekliðe kolayca ayarlanarak kesilebilmesi, kurulum esnasýnda borularla kolay baðlantý yapýlabilmesi ve tabanýn doðru seviyeye ayarlanabilmesi sayesinde düþük kurulum maliyetine sahiptir. Tam sýzdýrmazlýk Kauçuk conta sayesinde sýzdýrma yapmaz. Ayarlanabilir yükseklik Menhol kurulumunun istenen derinliðe ayarlanabilmesi için þaft her 12,5 cm. de bir, iþaretli yerlerden kolayca kesilebilir. Döþeme derinliklerinde çeþitlilik Sistem derinliði, 18 metre arasýnda deðiþebilir. (Yeraltý suyunun olduðu yerde maks. 5 m.) Pürüzsüz iç yüzey Minimum týkanma riskine sahiptir. Temizlenmesi kolay, bakým maliyeti düþüktür. Saðlam ve dayanýklý Benzeri olmayan yapýsý ve þekli sayesinde saðlam ve dayanýklýdýr. Kusursuz kimyasal dayanýklýlýk Tegra 1000, çok sayýda kimyasal faktöre karþý dayanýklý PE ham maddeden üretilmektedir. Tegra 1000 Tegra 1000 Menhol, baca (üst kýsým), þaft ve taban olmak üzere üç kýsýmdan oluþur. Tegra 1000 in taban kýsmý çeþitli akýþ profillerine uygun olup, mm 400 mm arasý boru çaplarý ile tabana baðlantý yapýlabilir. Ýstenildiðinde þaft, baþka þaftlarla birleþtirilerek boyu uzatýlabilir. Tegra 1000, 640 mm giriþe ve 1000 mm taban çapýna sahiptir. Menhol iç kýsmýnda dahili merdiveni (opsiyonel) ile birlikte sunulur. Þaft üzerinde her 12,5 cm de bir kesme göstergeleri mevcut olup; istenilen derinliði ayarlayabilmek için þaft bu noktalardan kolaylýkla kesilebilir. Ekstra boru baðlantý giriþleri kolaylýkla açýlabilir. Uygulama alanlarý Tegra 1000, trafiðin mevcut olduðu veya olmadýðý alanlarda, kanalizasyon, yaðmur suyu ve drenaj sistemlerine muayene, temizleme ve bakým için kolay eriþim saðlar. Kurulumu tamamlanmýþ bir menholün yük taþýma kapasitesi 40 tonluk teker yükü kadardýr. 156

159 EN WAVIN TEGRA 1000 PLASTÝK MENHOL Akýþ profilleri Tegra 1000 tabaný 7 farklý akýþ profili için elveriþlidir: Düz 180 (bir giriþbir çýkýþ) Köþe 15 (bir giriþbir çýkýþ) Köþe 30 (bir giriþbir çýkýþ) Köþe 45 (bir giriþbir çýkýþ) Köþe (bir giriþbir çýkýþ) Çift Çatal Taban 45 (bir giriþüç çýkýþ) Kör taban EN Tegra 1000 Menhol, Avrupa standartlarýna uygun olarak üretilmiþtir ve aþýrý statik ve dinamik gerçek yüklerle uygulanan deneme testlerinden baþarý ile geçmiþtir Kurulum Uygun yatak malzemesini kullanarak menholün kurulacaðý yataðý hazýrlayýnýz. Tegra 1000 menholün tabanýný resimdeki gibi yataða yerleþtiriniz. Kendinden contalý taban ile boruyu (PVC, PE veya Koruge) arap sabunu kullanarak birbirine baðlayýnýz. Kauçuk contalarý þekildeki gibi yerleþtirmeden önce iyice temizleyiniz. Taban ile þaftý (gövde), þaft contasýný kullanarak birbirine geçiriniz. (Ýþaretler ayný hizada olmalýdýr.) Þaftý, kotu hesap ederek gerekli yüksekliðe keserek ayarlayýnýz. Þaft ile bacayý, þaft contasý kullanarak birbirine geçiriniz. Yatak malzemesinin (kum veya toprak), menholün etrafýný iyice sýkýþtýrdýðýndan emin olunuz. Menholün baca kýsmýný trafik yükünün gereksinmesine göre kapatýnýz. Aðýr trafik yükünün (D400) olduðu durumlarda beton bilezik ile sistemi destekleyiniz. Kapaðý takarak sistem kurulumunu tamamlayýnýz. 157

160 WAVIN TEGRA 1000 PLASTÝK MENHOL Taban Ürün Kodu: Tegra 1000 Düz Taban Giriþ Çapý Adet/Kutu D1 D2 D3 H h1 h2 Aðýrlýk (kg) Z1 Z1Z Ürün Kodu: Tegra Dirsek Taban Giriþ Çapý Adet/Kutu D1 D2 D3 H h1 h2 Aðýrlýk (kg) Z1 Z1Z Ürün Kodu: Tegra Dirsek Taban Giriþ Çapý Adet/Kutu D1 D2 D3 H h1 h2 Aðýrlýk (kg) Z1 Z1Z Ürün Kodu: Tegra Dirsek Taban Giriþ Çapý Adet/Kutu D1 D2 D3 H h1 h2 Aðýrlýk (kg) Z1 Z1Z Ürün Kodu: Tegra 1000 Dirsek Taban Giriþ Çapý Adet/Kutu D1 0 D D3 935 H 450 h1 71 h2 214 Aðýrlýk (kg) 60.1 Z1 54 Z1Z Ürün Kodu: Tegra 1000 Çift Çatal Taban Giriþ Çapý Adet/Kutu D1 D2 D3 H h1 h2 Aðýrlýk (kg) Z1 Z1Z Ürün Kodu: Tegra 1000 Kör Taban Giriþ Çapý Adet/Kutu D1 D2 D3 H h1 h2 Aðýrlýk (kg) Z1 Z1Z

161 EN WAVIN TEGRA 1000 PLASTÝK MENHOL Baca Ürün Kodu: Tegra 1000 Baca (Merdivenli) Baca Çapý (D2/mm) Adet/Kutu D1 D3 D4 H1 H2 h1 h2 Aðýrlýk (kg) Þaft Ürün Kodu: Tegra 1000 Þaft (Merdivenli) Þaft Uzunluðu (H/mm) Adet/Kutu D D D h1 Aðýrlýk (kg) Conta Ürün Kodu: Tegra 1000 Baca Contasý Baca Contasý 600 Adet/Kutu 1 Aðýrlýk (kg) 0.58 Ürün Kodu: Tegra 1000 Þaft Contasý Þaft Contasý 1000 Adet/Kutu 1 Aðýrlýk (kg)

162 WAVIN TEGRA 1000 PLASTÝK MENHOL Düz Boru Baðlantý Adaptörü Ürün Kodu: Tegra 1000 Düz Boru Baðlantý Adaptörü Çap (Dy/mm) Adet/Kutu Du Aðýrlýk (kg) Þaft Delme Aparatý Ürün Kodu: Tegra 1000 Þaft Delme Aparatý (Yuvarlak Testere) Çap/F1 Adet/Kutu Aðýrlýk (kg) Matkap Mili Ürün Kodu: Tegra 1000 Matkap Mili (Delme Aparatý için) Çap Adet/Kutu 1 Aðýrlýk (kg) 0.17 Koruge Adaptör Ürün Kodu: Tegra 1000 KBKoruge Adaptör (KorugePVC) Giriþ Çapý /150 / 315/ /350 Adet/Kutu H H D D Kapak seçeneklerini sorunuz.

163 EN WAVIN TEGRA 1000 PLASTÝK MENHOL Tegra 1000 ÜRÜN TANIM VE AÇIKLAMALARI Tegra 1000 plastik menhol tabaný, menhol sistemini oluþturan ilk parçadýr. Tabanýn üstüne diðer parçalar monte edilirler. Tegra 1000 þaft (gövde), plastik menhol tabanýn üzerine eklenen parçadýr. Tegra 1000 Baca, þaftýn üzerine eklenen parçadýr. Tegra 1000 Baca Contasý, baca ile betonarme bilezik arasýnda kullanýlýr. Tegra 1000 Þaft Contasý, þaftlar arasý ve þaft taban arasýndaki baðlantýyý saðlar. A15, B ve D400 olmak üzere üç tip trafik yükü bulunmaktadýr. D 400: Aðýr yük, hýzlý araç yollarýnda ve trafik yoðun alanlarda kullaným B : Sýnýrlandýrýlmýþ otopark, araba garajlarýnda kullaným A15: Yaya trafiði, bisiklet ve motosiklet yollarýnda kullaným Tegra 1000 Düz Boru Baðlantý Adaptörü ile þaftýn herhangi bir noktasýndan, isteðe baðlý çýkýþ alýnabilir, adaptör kendinden contalýdýr. Arzu edilen çýkýþlarý almak için, þaft delme aparatý (panç) kullanýlýr. Þaft Delme Aparatý: Yuvarlak testere þeklindedir, þaftýn herhangi bir noktasýndan çýkýþ almak için kullanýlýr. Matkap Mili: Þaft delme aparatýnýn takýldýðý mildir. Not: Tabana baðlanacak koruge borular için adaptör kullanýlmasý gerekmektedir. Ürün gamýmýzda mevcuttur. PE100 ve PVC boru baðlantýlarý için adaptöre ihtiyaç yoktur. 161

164 162 WAVIN TEGRA 600 MUAYENE BACASI

165 EN WAVIN TEGRA 600 MUAYENE BACASI Özellikleri ve Faydalarý Polipropilen hammadde ve tamamen plastik Korozyona uðramaz, dayanýklýdýr. Koruge Þaft Aðýr trafik yükü ve yer hareketlerine karþý mükemmel dayanýklýlýða sahiptir. Hafif Kurulumu kolaydýr, vinç gerektirmez. Farklý akýþ profillerine sahip ayarlanabilir taban baðlantýlarý Her türlü yön deðiþimi mümkündür. Özellikler Tegra 600 ün tabaný farklý akýþ profilleri için elveriþlidir. Tegra 600 ün taban kýsmý çeþitli akýþ profillerine uygun olup, mm 400 mm arasý boru çaplarý ile baðlantý yapýlabilir. Kurulum derinliði 0.8 den 6 metreye kadar deðiþmektedir. Uygulama alanlarý Tegra 600 trafik yükü olan ve olmayan alanlarda; ayný zamanda istikrarsýz toprak yüzeyi olan yerlerde kanalizasyon ve drenaj sistemlerine muayene, temizlik ve bakým için kolay eriþim saðlar. Tegra 600 Muayene Bacalarý 40 tonluk teker yüküne dayanabilir. Ayarlanabilir kapak Kurulumu kolaydýr, ýzgara ve kapak yüzey seviyesine göre ayarlanabilir. Tegra 600, kanalizasyon, drenaj, yaðmur suyu, sistemlerine muayene, temizlik ve bakým eriþimi için kullanýlan 600 mm çapýnda muayene bacasýdýr. Devrim yaratan bu muayene bacalarý su sýzdýrmazlýðý, kolay taþýnma, kýsa süreli montaj ve maliyette azalma yaratan düþük bakým ihtiyacý neticesinde geleneksel malzemelere oranla etkili bir plastik sistem çözümüdür. Tegra 600 ü eþsiz kýlan özellik ise, tabana baðlanan borularýn körüklü sistem sayesinde açýsýnda 15 sapmaya izin verebilmesidir. Farklý boru çaplarý için çeþitli þekillerde baðlantý Yeraltý atýk su ve drenaj sistemlerinde en çok kullanýlan plastik boru çaplarýný karþýlar. (400 mm.) Þafta basit ve emniyetli þekilde, ek baðlantý yapýlabilir Þafttan panç ile ek baðlantý alýnabilir. Pürüzsüz iç yüzey Minimum týkanma riskine sahiptir. Temizlenmesi kolay, bakým maliyeti düþüktür. Kusursuz kimyasal dayanýklýlýk Ayarlanabilir boru baðlantýlarý Ayarlanabilir boru baðlantýlarý merkezden her yöne 7.5 lik serbest açý sapmasýna imkan saðlar. Dolayýsýyla iki baðlantý arasýnda toplamda 15 lik açý verilebilir. Baðlantý borularý dikey olarak istenilen eðime göre ayarlanabilir. 163

166 WAVIN TEGRA 600 MUAYENE BACASI Akýþ profilleri Tegra 600 tabaný 7 farklý akýþ profili için elveriþlidir: Düz 180 (bir giriþbir çýkýþ) Köþe 30 (bir giriþbir çýkýþ) Köþe 60 (bir giriþbir çýkýþ) Köþe (bir giriþbir çýkýþ) Te Taban (bir giriþiki çýkýþ) Çift Çatal Taban 45 (bir giriþüç çýkýþ) Kör taban EN Tegra 600 Muayene Bacasý, Avrupa standartlarýna uygun olarak üretilmiþtir ve aþýrý statik ve dinamik gerçek yüklerle uygulanan deneme testlerinden baþarý ile geçmiþtir a Kurulum Uygun yatak malzemesini kullanarak muayene bacasýnýn kurulacaðý yataðý hazýrlayýnýz. Tegra 600 muayene bacasýnýn tabanýný resimdeki gibi yataða yerleþtiriniz. Kendinden contalý taban ile boruyu (PVC, PE veya Koruge) arap sabunu kullanarak birbirine baðlayýnýz. Kauçuk contalarý þekildeki gibi yerleþtirmeden önce iyice temizleyiniz. Taban ile þaftý (gövde), þaft contasýný kullanarak birbirine geçiriniz. Þaftý, kotu hesap ederek gerekli yüksekliðe keserek ayarlayýnýz. Þaft ile geçmeli adaptörü, geçmeli adaptör contasý kullanarak birbirine geçiriniz. Yatak malzemesinin (kum veya toprak), muayene bacasýnýn etrafýný iyice sýkýþtýrdýðýndan emin olunuz. Muayene bacasýný trafik yükünün gereksinmesine göre kapatýnýz. Aðýr trafik yükünün (D400) olduðu durumlarda beton bilezik ile sistemi destekleyiniz. (Beton bilezik yerine geçmeli adaptör kullanýlabilir.) Kapaðý takarak sistem kurulumunu tamamlayýnýz. 164

167 EN WAVIN TEGRA 600 MUAYENE BACASI Taban Ürün Kodu: Tegra 600 Düz Taban Giriþ Çapý Adet/Kutu H H H H Aðýrlýk (kg) Ürün Kodu: Tegra Dirsek Taban Giriþ Çapý 315 Adet/Kutu H H H H Aðýrlýk (kg) Ürün Kodu: Tegra Dirsek Taban Giriþ Çapý 315 Adet/Kutu H H H H Aðýrlýk (kg) Ürün Kodu: Tegra 600 Dirsek Taban Giriþ Çapý 315 Adet/Kutu H H H H Aðýrlýk (kg) Taban Ürün Kodu: Tegra 600 TE Taban Giriþ Çapý 315 Adet/Kutu H H H H Aðýrlýk (kg)

168 WAVIN TEGRA 600 MUAYENE BACASI Taban Ürün Kodu: Tegra 600 Çift Çatal Taban Giriþ Çapý 315 Adet/Kutu H H H H Aðýrlýk (kg) Taban Ürün Kodu: Tegra 600 Kör Taban Giriþ Çapý Adet/Kutu 4 H1 710 H2 207 H3 346 H4 73 Aðýrlýk (kg) Þaft Ürün Kodu: Tegra 600 Þaft Þaft Uzunluðu (L/mm) Adet/Kutu D D L Aðýrlýk (kg)

169 EN WAVIN TEGRA 600 MUAYENE BACASI Geçmeli Adaptör Ürün Kodu: Tegra 600 Geçmeli Adaptör Tip Adet/Kutu D1 D2 H T Aðýrlýk (kg) A15/C D PE Kapak Ürün Kodu: Tegra 600 PE Kapak (Þaft için) Çap (Dy/mm) Adet/Kutu L L1 Aðýrlýk (kg) 600 (Kilitli) 600 (Kilitsiz) Koruge Adaptör Ürün Kodu: Tegra 600 KBKoruge Adaptör (KorugePVC) Giriþ Çapý Adet/Kutu H1 H2 D1 D2 /150 / 315/ / Conta Ürün Kodu: Tegra 600 Geçmeli Adaptör Contasý Adaptör Contasý 600 Adet/Kutu 1 Aðýrlýk (kg) 0.75 Ürün Kodu: Tegra 600 Þaft Contasý Þaft Contasý 600 Adet/Kutu 1 Aðýrlýk (kg)

170 WAVIN TEGRA 600 MUAYENE BACASI Düz Boru Baðlantý Adaptörü Ürün Kodu: Tegra 600 Düz Boru Baðlantý Adaptörü Çap (Dy/mm) Adet/Kutu Du Aðýrlýk (kg) Þaft Delme Aparatý Ürün Kodu: Tegra 600 Þaft Delme Aparatý (Yuvarlak Testere) Çap/F1 Adet/Kutu Aðýrlýk (kg) Matkap Mili Ürün Kodu: Tegra 600 Matkap Mili (Delme Aparatý için) Çap Adet/Kutu 1 Aðýrlýk (kg) 0.17 Kapak seçeneklerini sorunuz. 168

171 EN WAVIN TEGRA 600 MUAYENE BACASI Tegra 600 ÜRÜN TANIM VE AÇIKLAMALARI Tegra 600 muayene bacasýnýn tabaný, muayene baca sistemini oluþturan ilk parçadýr. Tabanýn üstüne diðer parçalar monte edilirler. Tegra 600 þaft, tabanýn üzerine eklenen parçadýr. A15, B ve D400 olmak üzere üç tip trafik yükü bulunmaktadýr. D 400: Aðýr yük, hýzlý araç yollarýnda ve trafik yoðun alanlarda kullaným B : Sýnýrlandýrýlmýþ otopark, araba garajlarýnda kullaným A15: Yaya trafiði, bisiklet ve motosiklet yollarýnda kullaným Tegra 600 PE Kapak, hafif trafik yükünün olduðu yerlerde (A sýnýfý), þaftýn üzerini direkt olarak kapatmak için kullanýlan parçadýr. Tegra 600 Geçmeli Adaptör ile yüzey kotu ayarlanabilir. Tegra 600 Geçmeli Adaptör Contasý, þaft ile geçmeli adaptör arasýnda kullanýlýr. Tegra 600 Þaft Contasý, þaft taban arasýndaki baðlantýyý saðlar. Tegra 600 Düz Boru Baðlantý Adaptörü ile: þaftýn herhangi bir noktasýndan, isteðe baðlý çýkýþ alýnabilir, adaptör kendinden contalýdýr. Arzu edilen çýkýþlarý almak için, þaft delme aparatý (panç) kullanýlýr. Þaft Delme Aparatý: Yuvarlak testere þeklindedir, þaftýn herhangi bir noktasýndan çýkýþ almak için kullanýlýr. Matkap Mili: Þaft delme aparatýnýn takýldýðý mildir. Not: Tabana baðlanacak koruge borular için adaptör kullanýlmasý gerekmektedir. Ürün gamýmýzda mevcuttur. PE100 ve PVC boru baðlantýlarý için adaptöre ihtiyaç yoktur. 169

172 170 WAVIN TEGRA MUAYENE BACASI

173 EN WAVIN TEGRA MUAYENE BACASI Özellikleri ve Faydalarý Tamamen plastik Korozyona uðramaz, dayanýklýdýr. Koruge Þaft Trafik yükü ve yer hareketlerine karþý mükemmel dayanýklýlýða sahiptir. Uygulama alanlarý INS 400 ve INS 315 muayene bacalarý, müstakil ev içi ve çevresindeki kanalizasyon ve drenaj sistemlerinin muayene ve temizliði için kolay eriþim imkaný saðlar. Hafif Kurulumu kolaydýr, vinç gerektirmez. Farklý akýþ profillerine sahip ayarlanabilir taban baðlantýlarý Her türlü yön deðiþimi mümkündür. INS 400 ve INS 315 muayene bacalarý, müstakil ev ve diðer binalarýn çevresindeki tüm yeraltý kanalizasyon ve drenaj boru sistemleri için pratik bir çözümdür. Devrim yaratan bu muayene bacalarý su sýzdýrmazlýðý, kolay taþýnma, kýsa süreli montaj ve maliyette azalma yaratan Ayarlanabilir kapak Kurulumu kolaydýr, ýzgara ve kapak yüzey seviyesine göre ayarlanabilir. Farklý boru çaplarý için çeþitli þekillerde baðlantý Yeraltý atýk su ve drenaj sistemlerinde en çok kullanýlan plastik boru çaplarýný karþýlar. ( mm.) Þafta basit ve emniyetli þekilde, ek baðlantý yapýlabilir Þafttan panç ile ek baðlantý alýnabilir. Pürüzsüz iç yüzey Minimum týkanma riskine sahiptir. Temizlenmesi kolay, bakým maliyeti düþüktür. Kusursuz kimyasal dayanýklýlýk düþük bakým ihtiyacý neticesinde geleneksel malzemelere oranla etkili bir plastik sistemdir; akýþ profilleri açýsýndan geniþ bir çeþitlilik sunar. 171

174 WAVIN TEGRA MUAYENE BACASI Boru Baðlantýlarý Güvenilirliði kanýtlanmýþ kauçuk conta, düz borular için dizayn edilmiþtir. Conta sistemi su sýzdýrmayan baðlantýyý garanti eder. Yeraltý suyunun sýzma þansý yoktur, kirlenme olmaz. Destekleyici dolgu malzemenin fýþkýrmasýndan kaynaklanan yol deformasyonlarý olmaz. Akýþ profilleri INS 400 ve INS 315 tabaný 3 farklý akýþ profili için elveriþlidir: Düz 180 (bir giriþbir çýkýþ) INS 400 ve INS 315 muayene bacalarý trafik yükü olan ve olmayan alanlarda; ayný zamanda istikrarsýz toprak yüzeyi olan yerlerde kanalizasyon ve drenaj sistemlerine muayene, temizlik ve bakým için kolay eriþim saðlar. Çatal Taban 45 (bir giriþiki çýkýþ) Çift Çatal Taban 45 (bir giriþüç çýkýþ) Kurulum Uygun yatak malzemesini kullanarak muayene bacasýnýn kurulacaðý yataðý hazýrlayýnýz. INS muayene bacasýnýn tabanýný resimdeki gibi yataða yerleþtiriniz. Kendinden contalý taban ile boruyu (PVC, PE veya Koruge) arap sabunu kullanarak birbirine baðlayýnýz. Kauçuk contalarý þekildeki gibi yerleþtirmeden önce iyice temizleyiniz. Taban ile þaftý (gövde), þaft contasýný kullanarak birbirine geçiriniz. Þaftý, kotu hesap ederek gerekli yüksekliðe keserek ayarlayýnýz. Yatak malzemesinin (kum veya toprak), muayene bacasýnýn etrafýný iyice sýkýþtýrdýðýndan emin olunuz. Kapaðý takarak sistem kurulumunu tamamlayýnýz. 172

175 EN WAVIN TEGRA 400 MUAYENE BACASI Taban Ürün Kodu: INS 400 Düz Taban Giriþ Çapý Dy/ Adet/Kutu Dy3 H1 L1 Z H2 Aðýrlýk (kg) Ürün Kodu: INS 400 Çift Çatal Taban Giriþ Çapý Adet/Kutu Dy Z Aðýrlýk (kg) Þaft Ürün Kodu: INS 400 Þaft Þaft Uzunluðu H Adet/Kutu Dy Du Aðýrlýk (kg) Conta Ürün Kodu: INS 400 Þaft Contasý Giriþ Çapý 400 Adet/Kutu 1 Aðýrlýk (kg) 0.41 PP Kapak A15 Ürün Kodu: INS 400 PP Kapak A15 Çap Adet/Kutu F1 H1 H2 Aðýrlýk (kg)

176 WAVIN TEGRA 315 MUAYENE BACASI Taban Ürün Kodu: INS 315 Düz Taban Giriþ Çapý Dy/ Adet/Kutu Dy3 H1 L1 Z F1 H2 Aðýrlýk (kg) ,5 102, Taban Ürün Kodu: INS 315 Çift Çatal Taban Giriþ Çapý Adet/Kutu Dy F1 Aðýrlýk (kg) Ürün Kodu: INS 315 TE Taban (Sol çýkýþlý) Giriþ Çapý Adet/Kutu Dy F1 Aðýrlýk (kg) Ürün Kodu: INS 315 TE Taban (Sað çýkýþlý) Giriþ Çapý Adet/Kutu Dy F1 Aðýrlýk (kg) Þaft Ürün Kodu: INS 315 Þaft Þaft Uzunluðu H Adet/Kutu Dy Du Aðýrlýk (kg)

177 EN WAVIN TEGRA 315 MUAYENE BACASI Conta Ürün Kodu: INS 315 Þaft Contasý Giriþ Çapý 315 Adet/Kutu 1 Aðýrlýk (kg) 0.38 Düz Boru Baðlantý Adaptörü Ürün Kodu: INS 315 Düz Boru Baðlantý Adaptörü Giriþ Çapý Dy Adet/Kutu 1 1 Du Aðýrlýk (kg) INS 400 için de kullanýlmaktadýr. Þaft Delme Aparatý Ürün Kodu: INS 315 Þaft Delme Aparatý Çap F1/ Adet/Kutu 1 1 Aðýrlýk (kg) INS 400 için de kullanýlmaktadýr. PP Kapak A15 Ürün Kodu: INS 315 PP Kapak A15 Çap 315 Adet/Kutu 1 F1 3 H1 46 H2 30 Aðýrlýk (kg)

178 WAVIN TEGRA MUAYENE BACASI INS 400 INS 315 ÜRÜN TANIM VE AÇIKLAMALARI INS muayene bacalarýnýn tabaný, muayene baca sistemini oluþturan ilk parçadýr. Tabanýn üstüne diðer parçalar monte edilirler. INS þaft, tabanýn üzerine eklenen parçadýr. A15, B ve D400 olmak üzere üç tip trafik yükü bulunmaktadýr. D 400: Aðýr yük, hýzlý araç yollarýnda ve trafik yoðun alanlarda kullaným B : Sýnýrlandýrýlmýþ otopark, araba garajlarýnda kullaným A15: Yaya trafiði, bisiklet ve motosiklet yollarýnda kullaným INS PP Kapak, hafif trafik yükünün olduðu yerlerde (A sýnýfý), þaftýn üzerini direkt olarak kapatmak için kullanýlan parçadýr. INS Þaft Contasý, þaft taban arasýndaki baðlantýyý saðlar. INS Düz Boru Baðlantý Adaptörü ile: þaftýn herhangi bir noktasýndan, isteðe baðlý çýkýþ alýnabilir, adaptör kendinden contalýdýr. Arzu edilen çýkýþlarý almak için, þaft delme aparatý (panç) kullanýlýr. Þaft Delme Aparatý: Yuvarlak testere þeklindedir, þaftýn herhangi bir noktasýndan çýkýþ almak için kullanýlýr. Matkap Mili: Þaft delme aparatýnýn takýldýðý mildir. Not: Tabana baðlanacak koruge borular için adaptör kullanýlmasý gerekmektedir. Ürün gamýmýzda mevcuttur. PE100 ve PVC boru baðlantýlarý için adaptöre ihtiyaç yoktur. 176

179 YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI Pilsa Yaðmurlama Sulama Boru ve Ek Parçalarý YAÐMURLAMA SULAMA UYGULAMALARI ÝÇÝN Yaðmurlama Sulama Boru ve Ek Parçalarý Yaðmurlama Sulama Projeleri için akýllý çözümler

180 YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI Ýçindekiler Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemleri Pilsa Yaðmurlama Sisteminin Unsurlarý 181 Taþýnabilir (Portatif) Sistemler Yarý Taþýnabilir (Yarý Portatif) Sistemler Taþýnamayan (Sabit) Sistemler Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemlerinin Projelenmesi Yöre Kaynaklarýna ve Koþullarýna Ýliþkin Bilgiler Yaðmurlama Sistemini Ýdeal Yerleþtirme Düzeni Mühendislik ve Hidrolik Projeleme Yaðmurlama Sistemi ile Dondan Koruma 1 Yaðmurlama Sistemi ile Gübreleme 191 Yaðmurlama Sisteminde Temel Formüller 191 Yaðmurlama Sulama Sistemlerinin Ýþletilmesi ve Bakýmýnda Dikkat Edilecek Hususlar 192 Pilsa PVC ve PE Yaðmurlama Sisteminin Avantajlarý 192 Pilsa PVCPE Yaðmurlama Boru ve Ek Parçalarýnýn Teknik Özellikleri 193 PVC Kelepçeli Boru ve Ek Parçalar PE Kelepçeli Boru ve Ek Parçalar PE Geçiþ Ek Parçalarý PE Mandallý Boru ve Ek Parçalar PVC Mandallý Boru Ek Parçalar 178

181 PÝLSA YAÐMURLAMA SULAMA SÝSTEMÝ Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi ile Su Kullanma Randýmaný Yüksektir. Yaðmurlama sulamasý ile sulama suyunun tarlaya uygulanmasýnda derine sýzma, iletim ve yüzey akýþ yolu ile su kayýplarý olmamasý nedenleri ile su kullanma randýmaný yüksek olmakta ve buna baðlý olarak, özellikle sulama suyunun kýt olduðu yörelerde daha geniþ alanlarýn sulanmasýna olanak saðlanmaktadýr. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi Drenaj Sorunu Yaratmaz. Yaðmurlama ile kontrollü su verilebilmesi nedeniyle hafif sulama olanaðý vardýr. Böylece drenaj sorunu olan yörelerde taban suyunun daha fazla yükselmesi veya kumlu çakýllý topraklarda aþýrý su kaybý önlenmektedir. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi ile Dik ve Ondüleli Arazilerde Sulama Yapýlýr. Yüzey sulama yöntemleri ile sulanamayan dik eðimli ve ondüleli araziler hiç tesviyeye gerek duyulmadan veya çok az tesviye ile yaðmurlama sulama ile sulanabilir. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi ile Arazi Tesviyesine Gerek Duyulmaz. Yaðmurlama sulamasýnda ayrýntýlý arazi tesviyesine gerek yoktur. Bazý durumlarda sistemin etkin çalýþabilmesi için çok hafif bir tesviye yararlý olmaktadýr. Diðer taraftan yüzey sulamasý yoðun arazi tesviyesini gerektirmektedir. Tesviye sýrasýnda yapýlan kazý ve dolgu iþlemleri sonucunda verimli üst toprak taþýnmýþ olduðu için ürün verimi önemli ölçüde düþmektedir. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi Erozyon Tehlikesi Yaratmaz. Eðimi yüksek tarým alanlarýnda yüzey sulama yöntemleri ile yapýlan sulama sonucunda oluþan yüzey akýþ, ciddi erozyon sorunlarý meydana getirmekte ve erozyon kontrolünde sayýsýz güçlükler ile karþýlaþýlmaktadýr. Yaðmurlama sulamasý, bu nitelikteki alanlarda erozyon sorunu yaratmadan baþarý ile uygulanabilmektedir. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi ile Özel Eðitime Gerek Duyulmaz. Yüzey sulama yöntemleri ile su uygulamasýnda özel eðitim görmüþ sulama ustalarýna gerek vardýr. Yaðmurlama sulamasýnda ise sistemin takýlmasý, çalýþtýrýlmasý ve sökülmesi konularýnda özel yetiþmiþ ve beceri sahibi kiþilere gereksinim duyulmaz. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi ile Ýlk Yýlda Tam Üretim Saðlanýr. Yüzey sulama yöntemlerinde, orta ve aðýr tesviyeden sonra verim ancak uzun yýllar sonra tekrar eski düzeyine ulaþmaktadýr. Yaðmurlama sulamasýnda tesviyeye gerek olmadýðýndan ilk yýldan baþlamak üzere tam üretim saðlanmaktadýr. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi ile Az ve Yeknesak Su Uygulamasý Yapýlabilir. Yaðmurlama, tohumlarýn çimlendirilmesi, fidelerin yer deðiþtirme ve seyreltilme iþlemleri için sýk sýk, az miktarda ve yeknesak su uygulamasý yapýlabilen en uygun yöntemdir. Bu nitelikteki su uygulamasý yonca, þeker pancarý gibi küçük tohumlu bitkilerin üretiminde büyük önem taþýmaktadýr. Ayrýca, özellikle Çukurova Bölgesinde aðýr bünyeli topraklarda kuraklýk nedeniyle görülen çimlenme güçlüðü yaðmurlama sulama ile giderilmektedir. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi ile Daha Fazla Arazi Ýþleme Olanaðý Verir. Yaðmurlama sulama yönteminde sulama kanallarýna ve tarla içi arklarýna gerek olmadýðýndan ekilebilen arazi alaný artacaðýndan üretimde artýþ saðlanýr. Ayrýca kanallarda ot temizleme ve yabancý otlarýn yayýlmasý gibi sorunlar ortaya çýkmaz. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi, Sulama Suyu ile Gübreleme Yapýlmayý Saðlar. Yaðmurlama sulama sisteminde eriyebilir suni gübreler sulama suyu ile birlikte tekniðe uygun ve ikinci bir iþçilik masrafý gerektirmeden bitkilere verilebilir. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi, Bitkileri Don ve Sýcaktan Korur. Yaðmurlama sulama sistemi ile özellikle sebze, narenciye, bað ve diðer meyvelikler kýþ ve ilkbahar aylarýnda karþýlaþýlan don olaylarýndan kolaylýkla ve emniyetle korunabilmektedir. Ayrýca, yurdumuzun bazý bölgelerinde zaman zaman etkisini gösteren sýcak ve kuru rüzgarlarýn meydana getirdiði sürgün kurumalarý zamanýnda yapýlan yaðmurlama sulama ile önlenebilmektedir. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi, Toprak Hazýrlamada Kolaylýk Saðlar. Ekim ve dikim iþlemleri için gerekli olan tav suyu, yaðmurlama sulama ile en uygun biçimde gerçekleþtirilmektedir. 179

182 YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi, Tarýmsal Ýþlemlerin Aksamadan Yürütülmesini Saðlar. Yaðmurlama sulamasý diðer tarýmsal iþlemlerin yapýlmasýnda esneklik saðlar ve yapýlacak iþlemlerin sayýsýný azaltýr. Sýra bitkileri ekiminin sýra aralýðý, karýk geniþliði ile sýnýrlandýrýlmasý söz konusu deðildir. Ayrýca, karýk, tava veya açma gibi iþlemlere gerek yoktur. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi, Arazi Ekipmanlarýnýn Çalýþmasýnda Kolaylýk Saðlar. Yaðmurlama Sulamada, border ve tava yapma, kanal açma ve benzeri arazi ekipmanlarýnýn çalýþmalarýný güçleþtirici engeller yoktur. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi ile Yüzlek Topraklarda Sulama Yapýlabilir. Tesviye edilmesi sakýncalý olan yüzlek (sýð) topraklarda yaðmurlama sulama en uygun yöntem olmaktadýr. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi, Toprakta Sürekli Tuz Yýkanmasýný Saðlar. Toprak profilinde biriken tuzlar, yaðmurlama sulama ile etkin biçimde yýkanabilmektedir. Yaðmurlama sulama sistemi ile düþük yaðmurlama hýzýnda uygulanan su, klasik göllendirme yöntemlerine göre daha fazla tuz yýkamaktadýr. Ayrýca, suyun göllenmesini saðlayan seddelere gerek yoktur ve eðimli arazilerde de tuz yýkanmasý olanaklýdýr. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi, Yapraklarda Tuz Birikimini Önler. Özellikle denize yakýn yörelerde rüzgarla taþýnan tuzlu sularýn yapraklarda býraktýðý tuz zerreleri ile yapraklarda biriken tozlar bitkiye zarar vermeden yaðmurlama sulama ile kolayca yýkanabilir. Pilsa Yaðmurlama Sulama Sistemi ile Sulama Ýþçiliði En Aza Ýner. Yaðmurlama sulama sistemi, yüzeysel sulama yöntemleri ile kýyaslanamayacak oranda sulama iþçiliðinden tasarruf saðlamaktadýr. 180

183 PÝLSA YAÐMURLAMA SULAMA SÝSTEMÝNÝN UNSURLARI Yaðmurlama sulama sistemleri beþ ana üniteden oluþmaktadýr. Bunlar sýrasýyla; Pompaj ünitesi, Ana boru hattý, Lateraller, Yaðmurlayýcýlar (yaðmurlama baþlýklarý), Baðlantý parçalarýdýr. 2. Yarý Taþýnabilir (Yarý Portatif) Sistemler: Yarý taþýnabilir sistemler toprak içerisine gömülü sabit ana boru hattý,pompaj ünitesi ve taþýnabilir laterallerden oluþmaktadýr. Dünyada en çok kullanýlan yaðmurlama sistemleri Yarý Taþýnabilir sistemlerdir. Bitki geliþme devresi boyunca sulamaya gereksinim duyulan yöreler için çok uygundur. Özellikle, tarla ziraatý, sebze, çayýr, mera ve meyve bahçeleri sulamasýnda yaygýn olarak kullanýlmaktadýr. YARI TAÞINABÝLÝR SÝSTEM 1. Taþýnabilir (Portatif) Sistemler: Taþýnabilir sistemler pompaj ünitesinden laterallere kadar portatif borulardan oluþmaktadýr. Pompaj ünitesi sabit veya taþýnabilir olabilmektedir. Tümü ile taþýnabilir sistemlerde pompaj ünitesi ve bütün borular portatiftir. Bu sistemler tarla içerisinde bir noktadan diðerine veya bir tarladan diðer bir tarlaya taþýnabilmektedir. Taþýnabilir sistemler, yaðmurlama sulamasýnýn uygulandýðý her yerde kullanýlmakla beraber don ve sýcaktan koruma iþlemleri için uygun deðildir. 3. Taþýnamayan (Sabit) Sistemler: Taþýnamayan sistemlerde ana boru hattý, pompaj ünitesi ve lateraller sabittir. Ana boru hattý ve lateraller toprak içerisine gömülü durumdadýr ve yerlerinden hiçbir zaman oynatýlmazlar. Bu sistemler özellikle turunçgiller ve meyve bahçelerinde, baðlarda sürekli çayýrlarda ve don kontrolünde kullanýlmaktadýr. TAÞINAMAYAN SÝSTEM TAÞINABÝLÝR SÝSTEM 181

184 YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI PÝLSA YAÐMURLAMA SULAMA SÝSTEMLERÝNÝN PROJELENMESÝ Yaðmurlama sulama sistemlerinin projelenmesi üç aþamada gerçekleþtirilmektedir. Yöre koþullarýna ve varolan kaynaklara iliþkin bilgilerin derlenmesi birinci aþamayý oluþturmaktadýr. Ýkinci aþama iþletme düzeni ve sistemin en uygun þekilde araziye yerleþtirme çalýþmalarýný kapsamaktadýr. Üçüncü ve son aþama ise mühendislik ve hidrolik projeleme ile ilgilidir. I YÖRE KAYNAKLARINA VE KOÞULLARINA ÝLÝÞKÝN BÝLGÝLERÝN DERLENMESÝ 3. Toprak Özellikleri: Proje alaný topraklarýna iliþkin aþaðýdaki bilgilerin elde edilmesi gereklidir; (a) Bünye, (b) Topraðýn infiltrasyon veya su alma hýzý; (c) Su tutma kapasitesi veya toprak profilinde bitki kullanýmý için su tutma yeteneði; (d) Drenaja, tuz ve alkali birikimine etki edebilecek toprak profili özellikleri. Topraklarýn infiltrasyon hýzý yaðmurlayýcýlarýn su uygulama hýzýný, su tutma kapasitesi ise bir sulamada verilecek su miktarýný sýnýrlandýrmaktadýr. Topraklarýn yaklaþýk infiltrasyon hýzlarý Tablo 1 de ve su tutma kapasiteleri Tablo 2 de gösterilmiþtir. 1. Arazi Topoðrafyasý: Yaðmurlama sulama sisteminin uygulanacaðý arazinin, pompaj yeri veya su kaynaðý baz alýnarak belli ölçekte bir tesviye eðrili planý çizilmeli ve bu plan üzerinde binalar, yollar, kanallar gibi fiziksel engeller ile arazi sýnýrlarý gösterilmelidir. Arazi eðiminin düzgün olduðu yörelerde proje alanýnýn sýnýrý üzerinde birkaç nokta ile ana boru hattýnýn geçebileceði güzergahlar üzerinde belli kontrol noktalarýnda yapýlacak kot ölçmeleri topoðrafik plan için yeterlidir. Engebeli arazilerde ise tesviye eðrilerinin 12 m. aralýklar ile geçirilmesi önerilmektedir. Toprak Bünyeleri Ortalama Ýnfiltrasyon Hýzlarý (mm / saat) Üst toprak Yüzeyi Üst toprak Yüzeyi iyi (1) iyi deðil (2) Kaba kum Ýnce kum Ýnce kumlu týn Siltli týn Killi týn Kil (1) Toprak yüzü bitki veya organik kalýntýlarla korunmuþ. (2) Toprak yüzü çýplak ve kabuklanabilir. Tablo 1: Farklý Bünyelerdeki Topraklarýn Ortalama Ýnfiltrasyon Hýzlarý 2. Su Kaynaðý: Yaðmurlama sulama sisteminin etkin bir biçimde çalýþmasý büyük ölçüde sürekli su kaynaðýna ve suyun niteliðine baðlýdýr. Sulamada kullanýlacak su miktarý, en yoðun sulama uygulamalarýnýn yapýldýðý zamanlardaki gereksinimleri karþýlayacak düzeyde olmalýdýr. Bu nedenle suyun debisi, debideki mevsimlik deðiþmeler ve suyun nasýl alýnacaðý; bir diðer deyiþ ile sürekli su kullanýmý veya diðer iþletmeler ile su alma yönünde olasý rotasyonlar belirlenmelidir. Su kalitesinin bilinmediði yörelerde sistemin planlanmasýndan önce sulama suyunun kimyasal niteliklerinin laboratuvar analizi ile belirlenmesi zorunludur. Toprak Bünyesi Çok kaba kum Kaba kum, Ýnce kum, Týnlý kum, Kaba kumlu týn, Ýnce kumlu týn, Çok ince kumlu týn, Kumlu killi týn, Siltli týn, Killi týn, Siltli killi týn, Kumlu kil, Siltli kil, Kil. Kullanýlabilir Nem Asgari ve Azami Sýnýrlarý mm / cm Ortalama mm / cm Tablo 2: Topraklarýn Su Tutma Kapasiteleri 182

185 4. Bitki Özellikleri: Meyve bahçelerinde sýralar ve aralýklar topoðrafik plan üzerine iþlenmelidir. Yetiþtirilecek bitki cinsi, olasý rotasyon, birden fazla bitki yetiþtirilmesi durumunda bitki sýnýrlarýna iliþkin bilgiler toplanmalýdýr. Proje alaný topraklarýnýn toplam su tutma kapasitelerinin belirlenmesinde temel olarak ele alýnan toprak profil derinliði, yetiþtirilecek bitki çeþitlerinin etkin kök derinliklerine baðlýdýr. Çeþitli bitkilerin etkin kök derinlikleri veya kökleri yardýmý ile su alabileceði toprak derinlikleri Tablo 3 de gösterilmiþtir. Bitki Yonca Kuþkonmaz Meyve aðaçlarý Asma Þerbetçi otu Sorgun Sudan otu Domates Mýsýr Keten Kavun Darý Enginar Fasulye Turunçgiller Pamuk Hububat Kök Derinliði (cm) Bitki Þeker pancarý Tatlý patates Havuç Patlýcan Bezelye Biber Kabak (yazlýk) Tatlý mýsýr Sofra pancarý Çalý fasulyesi Lahana Mera Patates Ispanak Çilek Marul Soðan Kök Derinliði (cm) Tablo 3: Derin Profilli ve Ýyi Drene Edilmiþ Topraklarda Yetiþkin Bitkilerin Etkin Kök Derinlikleri 5. Ýklim Özellikleri: Sürekli ve hakim rüzgarlarýn etkili olduðu yörelerde, rüzgarlarýn hýzý ve yönleri belirlenmelidir. Topraktaki suyun bitki tarafýndan kullanýlma hýzý birçok iklim faktörlerine baðlýdýr. Bitki su tüketimlerini sezinleyebilmek amacý ile birçok deneysel formüller geliþtirilmiþtir. Bu formüllerden bir tanesi olan BlaneyCriddle denklemi bu katalogda verilmiþtir. Anýlan formüllerin kullanýlabilmesi proje alanýna iliþkin iklim verilerinin var olmasýna baðlýdýr. Ancak söz konusu iklim verilerini her yörede bulmak mümkün deðildir. Ýklim verilerinin bulunmadýðý yörelerde sulanan belli baþlý bitkilerin günlük en yüksek su tüketimleri Tablo 4 yardýmý ile yaklaþýk olarak bulunabilmektedir. Bitki Yonca Pamuk Çayýr, Mera Hububat Patates Pancar Meyveler Meyveler (otlu) Serin Ýklim mm/gün It/sn Ha Ilýman Ýklim Sýcak Ýklim mm/gün It/sn Ha mm/gün Tablo 4: Bazý Bitkilerin Günlük En Yüksek Su Tüketimleri 6. Güç Kaynaðý: It/sn Ha Yüksek çöl iklimi It/sn mm/gün Ha Alçak çöl iklimi It/sn mm/gün Ha Yaðmurlama sistemini çalýþtýrmak için en pratik ve ekonomik güç kaynaðý seçimi yapýlmalýdýr. Proje alanýnýn çevresinde elektrik bulunuyor ise en yakýn transformatörün yeri, faz, voltaj ve güç sýnýrlamalarý ile birlikte elektriðin pompa istasyonuna getirilme masrafý ayrýntýlý olarak araþtýrýlmalýdýr. 7. Tarýmsal Ýþlemler: Sulama zamanýna ve sulama aralýðýna etki edebilecek tarýmsal iþlemler belirlenmelidir. Ayrýca, özellikle sulama uygulamalarý için gerekli olacak iþ gücünün nasýl saðlanabileceði saptanmalýdýr. 8. Çiftçi Ýstekleri: Yaðmurlama sisteminin taþýnamayan, yarý taþýnabilir veya taþýnabilir olmasý veya iþletme düzeni ile ilgili olarak çiftçinin özel istekleri belirlenmelidir. 183

186 YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI II YAÐMURLAMA SÝSTEMÝNÝN ÝDEAL YERLEÞTÝRME DÜZENÝ Yaðmurlama sisteminin en uygun biçimde proje alanýna yerleþtirilmesinin planlanmasý birçok etkenlere baðlýdýr. Uygulamada arazinin büyüklüðü ve þekli, su kaynaðýnýn yeri bir proje alanýndan diðerine deðiþiklik göstermektedir. Buna baðlý olarak boru sistemlerinin yerleþtirme düzenine ve pompa istasyonunun yer seçimine iliþkin çok sayýda durum ile karþýlaþýlmaktadýr. Sistemin yerleþtirilmesi düzgün geometrik þekiller içeren proje alanlarýnda çok basittir. Diðer taraftan büyük ve karmaþýk sýnýrlar içeren alanlarda sistemin yerleþtirilme düzenine iliþkin birden fazla seçenek bulunabilir ve böyle durumlarda boru çaplarý seçiminde ayrýntýlý ekonomik analiz yapmak gereklidir. Buna ek olarak sistemin yerleþtirilme düzeninin planlanmasýnda aþaðýda verilen genel kurallara dikkat edilmesi gerekmektedir. 1. Ana boru hattý hakim eðim yönünde yerleþtirilmelidir. 2. Lateraller olanaklar içerisinde tesviye eðrilerine paralel yerleþtirilmelidir. 3. Lateraller hakim rüzgar yönüne dik bir düzen içerisinde yerleþtirilmelidir. 4. Lateral boyunca basýnç deðiþmesi iþletme basýncýnýn %20 sini aþmamalýdýr. Lateral boylarýnýn kýsa olmasý, su uygulamasýnda yeknesaklýk, küçük boru çapýna gereksinme ve deðiþtirme iþlemlerine kolaylýk saðlamaktadýr. 5. Birden fazla lateralin ayný anda çalýþmasýnýn zorunlu olduðu durumlarda, laterallerde tercihan bir çap veya en fazla iki ayrý çap kullanýlmalýdýr. 6. Lateralleri tekrar baþlangýç pozisyonuna getirme sýrasýnda, zaman alan taþýma iþlemlerini gerektiren yerleþtirme düzenlerinden kaçýnýlmalýdýr. 7. Basýnç düzenlemelerinde kolaylýk saðlamak amacý ile boru çaplarýnda deðiþim, ana boru hattýnda yapýlmalýdýr. 8. Olanaklarýn izin vermesi durumunda, pompaj ünitesi proje alanýnýn ortasýna yerleþtirilmelidir. Böyle bir yerleþim en ekonomik boru çaplarý seçimine olanak vermektedir. Sistemin yerleþtirme düzeni belirlendikten sonra genellikle aþaðýda verilen konulardan bir veya birkaçýnda birden yeniden düzenlemeler yapmak gerekebilmektedir. A Su uygulama hýzý, B Yaðmurlayýcý debisi, C Çalýþan yaðmurlayýcý sayýsý, D Yaðmurlayýcý aralýðý, E Günlük iþletme süresi, F Bir sulamada toplam iþletme süresi, G Sistem kapasitesi. PÝLSA YAÐMURU ÝLE TARLANIZA GELEN BEREKET 184

187 Yaðmurlama sulama sisteminin mühendislik ve hidrolik projelenmesi birbirlerini izleyen bir dizi iþlemler ile gerçekleþtirilmektedir. Projeleme aþamasýnda yapýlan iþlemler sýrasýyla aþaðýda açýklanmýþtýr. 1. Toprak profilindeki bitki tarafýndan kullanýlabilir su miktarý: ha = S x kd ha = Bitki tarafýndan kullanýlabilir su miktarý S = Topraðýn su tutma kapasitesi (mm/cm) kd = Etkin kök derinliði (cm) S ve kd deðerleri sýrasýyla Tablo 2 ve Tablo 3 den alýnýp kullanýlabilir. 2. Bir sulamada uygulanan net bulama suyu: h= ha x f III MÜHENDÝSLÝK VE HÝDROLÝK PROJELEME h= Bir sulamada uygulanan net sulama suyu miktarý ha= Toprak profilindeki bitki tarafýndan kullanýlabilir su miktarý f= Toprakta bulunan kullanýlabilir suyun bitki tarafýndan tüketilmesine izin verilen yüzdesi (%) Bir sulamada uygulanacak su miktarý, topraktaki kullanýlabilir su miktarý ile bitkilerin bu suyu tüketme özelliklerine baðlý olmak üzere deðiþmektedir. Uygulamada iki sulama arasýnda topraktaki kullanýlabilir suyun tamamýnýn bitki tarafýndan tüketilmesine izin verilmez. Kullanýlabilir suyun belirli bir yüzdesi tüketilince sulamaya geçilmektedir. Anýlan yüzde, f, bitki ve toprak çeþidine baðlý olarak deðiþmekle beraber uygulamada genellikle 0.50 kabul edilmektedir. 3. Bir sulamada uygulanan toplam sulama suyu: 4. Sulama aralýðý: H= h M H= Sulama aralýðý (gün) h= Bir sulamada uygulanan net sulama suyu miktarý M= Bitkinin günlük en yüksek su tüketimi (mm/gün) M deðerleri Tablo 4 den alýnabilir veya Blaney Criddle gibi deneysel formüllerden birisi kullanýlarakelde edilebilir. 5. Sulama süresi: T= d I T= Bir sulamada uygulanacak suyun, d, tarlaya verilmesi için gerekli olan minimum süre (saat) d= Bir sulamada uygulanan toplam su I= Proje alaný topraðýnýn infiltrasyon hýzý (mm/saat) Proje alaný topraðýnýn infiltrasyon hýzý Tablo 1 den elde edilmektedir. Ýnfiltrasyon hýzý ayný zamanda yaðmurlayýcýlarýn en yüksek su uygulama hýzýna (Ia) eþit olmaktadýr. (Ia max=i). Bu nedenle su uygulama hýzý daima infiltrasyon l hýzýndan daha düþük veya infiltrasyon hýzýna eþit olmalýdýr. (Ia I). Eðer hesaplanan T günlük iþletme programýna uymuyor ise uygulama hýzý, infiltrasyon hýzýndan daha düþük alýnabilir. 6. Lateral yaðmurlayýcý aralýðý: Proje alaný üzerinde yeknesak su uygulamasýný gerçekleþtirmek amacý ile lateraller ve yaðmurlayýcýlar standart desenler ile araziye yerleþtirilmektedir. Dikdörtgen, kare ve üçgen yerleþim þekilleri uygulamada en çok kullanýlan lateralyaðmurlayýcý desenleridir. Rüzgarýn sorun olduðu yörelerde, standart yaðmurlayýcý aralýklarý Tablo 6 da verilen öneriler uyarýnca daraltýlmalýdýr. ÜÇGEN YERLEÞTÝRME DESENÝ d= h R d= Bir sulamada uygulanan toplam su h= Bir sulamada uygulanan net sulama miktarý R= Sulama randýmaný (%) Sulama randýmaný genel olarak sýcak bölgelerinde 0.70, ýlýman iklim bölgelerinde ise 0.75 kabul edilmektedir. 185

188 YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI KARE YERLEÞTÝRME DESENÝ 7. Günlük iþletme için gerekli lateral sayýsý: P= L S1 P= Tüm proje alanýný sulamak için gerekli olan lateral sayýsý L= Proje alanýnýn uzunluðu (m) S1= Lateral aralýðý (m) K = P H DÝKDÖRTGEN YERLEÞTÝRME DESENÝ K = Günlük iþletme için gerekli olan lateral sayýsý H= Sulama aralýðý (gün) Günlük iþletme süresince gerekli olan lateral sayýsý, ayný laterali gün içerisinde birden fazla pozisyon kullanarak azaltýlabilir. Ancak bu seçenek emniyetli su uygulama hýzýna ve bir sulamada uygulanacak toplam suya baðlýdýr. Yaðmurlama deseni Kare Dikdörtgen Üçgen Yaðmurlama deseni Kare veya Dikdörtgen Üçgen Aralýk Yaðmurlayýcý/Lateral Rüzgar hýzý (m/sn) Rüzgarsýz Rüzgarsýz /12 18/18 24/24 12/18 18/24 18/18 18/24 24/24 24/30 Tablo 5: PÝLSA Yaðmurlama Sistemlerinde Önerilen Yaygýn Olarak Kullanýlan Lateral ve Yaðmurlayýcý Aralýklarý Yaðmurlayýcý aralýðý (m) 0.65dd 0.60dd 0.50dd 0.30dd 0.75dd 0.70dd 0.60dd 0.35dd 8. Her lateral üzerinde gerekli yaðmurlayýcý sayýsý: N= p (zx) 1 S2 N= Lateral üzerinde gerekli yaðmurlayýcý sayýsý p= Ana boru hattý ile proje alaný sýnýrý arasýndaki uzaklýk (m) z= Ana boru hattý ile buna en yakýn yaðmurlayýcý arasýndaki uzaklýk (m) x= Lateral üzerinde en uzakta bulunan yaðmurlayýcý ile proje alaný sýnýrý arasýndaki uzaklýk (m) S2= Lateral üzerindeki yaðmurlayýcýlar arasýndaki uzaklýk (m) Tablo 6: Deðiþik Rüzgar Hýzlarýnda Yaðmurlayýcý Aralýklarý 186

189 9. Yaðmurlayýcý debisi: q=ia q= Yaðmurlayýcýda gerek duyulan debi (m 3 /saat) 10. Sistem debisi: Q= q x N x K Q= Sistemde gerek duyulan toplam debi (m 3 /saat) q= Yaðmurlayýcýda gerek duyulan debi (m 3 /saat) K= Çalýþan lateral sayýsý N= Lateral üzerinde gerekli yaðmurlayýcý sayýsý Sistemde gerek duyulan debi ayný zamanda bir sulamadaki toplam iþletme süresi ile ters orantýlý olarak deðiþmektedir. Q= A x d t x H S1 x S A= Sulanan alan (dekar) d= Bir sulamada uygulanan toplam su t= Günlük sulama süresi (saat) H= Sulama aralýðý (gün) Böylece, bitkinin en yüksek su gereksinmesini karþýlamak amacý ile toplam sistem debisi hesaplanarak son bir düzenleme yapýlmýþ olmaktadýr. 11. Yaðmurlayýcý tipinin seçimi: Yaðmurlayýcýda gerek duyulan debi belirlendikten sonra Tablo 8 de verilen bilgilerden yararlanlarak uygun bir yaðmurlayýcý tipi seçilmektedir. Tablo 8 de meme çaplarýna göre yaðmurlayýcýlarýn özellikleri ayrýntýlý olarak verilmektedir. Uygun basýnç altýnda ýslatma deseni (Doðru) Çok yüksek basýnç altýnda ýslatma deseni (Yanlýþ) 12. Ana boru hattý için boru çapý seçimi: Boru içerisinden akan su, boru iç yüzeyinde bulunan pürüzlerin oluþturduðu sürtünme nedeni ile bir direnç ile karþýlaþýr. Akýma karþý olan direnç sonucunda boru içerisinde basýnçta azalma veya kayýp meydana gelir. Borularda yük kayýplarýný hesaplamak için birçok formül geliþtirilmiþtir. PÝLSA tarafýndan imal edilen deðiþik çaptaki plastik yaðmurlama borularýnda WilliamHazzen formülü kullanýlarak farklý debiler için hesaplanan yük kayýplarý Tablo 9 da verilmiþtir. Ana boru hattý için boru çapý seçiminde ekonomik faktörler etkili olmakla birlikte, uygulamada genel kural olarak seçilen boru çapýnda hat boyunca oluþacak yük kaybýnýn pompa çýkýþýndaki basýncýn yüzde 15 inden fazla olmamasý koþulu aranmaktadýr. hm l max l= Hm x 0.15 hm l max l= Ana boru hattýnda izin verilebilir basýnç kaybý (m) Hm= Toplam pompaj yüksekliði veya pompa çýkýþýndaki basýnç (m) Bilinen sistem kapasitesi Q için belli çaptaki ana boru hattýnda birim uzunlukta oluþacak yük kaybý, j, Tablo 9 dan elde edilmektedir. hm= j x la hm= Ana boru hattýnda basýnç kaybý (m) la= Ana boru hattýnýn uzunluðu (m) Eðer ana boru hattýnda hesaplanan basýnç kaybý hm, yukarýda verilen genel kural koþulunu saðlýyor ise Tablo 9 da j deðerinin alýndýðý kolonun karþýlýðý olan çap, ana boru hattý için seçilecek olan boru çapýdýr. Aksi durumda genel kuralý saðlayacak uygun debibasýnç iliþkisi bulununcaya kadar söz konusu Tablo yardýmý ile iþlemler sürdürülmektedir. 13. Lateraller için boru çapý seçimi: Lateraller için boru çapý seçiminde ana boru hattýnda olduðu gibi ayný iþlemler yapýlmaktadýr. Ql = q x N Ql = Lateral debisi q = Yaðmurlayýcýda gerek duyulan debi (m 3 /saat) N = Lateral üzerinde gerekli yaðmurlayýcý sayýsý Ancak laterallerde basýnç kaybý genel kural olarak yaðmurlayýcýlarýn ortalama iþletme basýnçlarýnýn yüzde 20 sinden fazla olmamalýdýr. hl l max l= hs x 0.15 hl l max l= Lateralde izin verilebilir basýnç kaybý (m) hs= Yaðmurlayýcýlarýn iþletme basýncý (m) Düþük basýnç altýnda ýslatma deseni (Yanlýþ) 187

190 YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI 15. Güç gereksinmesinin bulunmasý: HP= Q x Hm 75 x n1 Lateral boyunca uygun basýnç altýnda üniform ýslatma deseni (Doðru) HP= Motor için gerekli olan beygir gücü Q = Pompa debisi = Sistem debisi (It/sn) n1 = Pompa randýmaný Pompa randýmaný, kullanýlan pompanýn kataloðundan alýnabilir veya ortalama deðeri kabul edilebilir. Güç kaynaðý olarak traktör kuyruk mil i kullanýlmasý durumunda, güç gereksiniminin bulunmasýnda aþaðýdaki düzeltmenin yapýlmasý gerekmektedir. HP= Q x Hm 75 x n1 x n2 Lateral boyunca fazla basýnç kaybý ve üniform olmayan ýslatma deseni (Yanlýþ) Lateral boyunca eþit aralýklarla yerleþtirilmiþ olan yaðmurlayýcýlardan su kaybý veya lateral sonuna gidildikçe boru içerisinden geçen su miktarýnda azalma olmasý nedeniyle Tablo 9 yardýmý ile elde edilen basýnç kaybýnda bir düzeltme yapýlmasý gerekmektedir. Tablo 7 bu amaç için kullanýlan düzeltme faktörlerini vermektedir. h l = j x le h l = Düz lateral hattýnda basýnç kaybý (m) le = Lateral uzunluðu (m) hl = h l x F hl = Lateraldeki gerçek basýnç kaybý (m) F = Düzeltme faktörü 14. Toplam pompaj yüksekliði: Hm = hm hl h1 h2 h3 Hm = Toplam basýnç yüksekliði veya dinamik yükseklik (m) h1 = Proje alanýnda sulanacak en yüksek nokta ile su kaynaðýndaki serbest su yüzeyi arasýndaki yükseklik farký (m) h2(*) = Lateral veya lateraller üzerinde bulunan en uzak yaðmurlayýcýdaki basýnç (m) h3 ün üstünde h1 in altýnda olacak. h3 = Emme borusu, pompa, yaðmurlayýcý ve diðer baðlantý parçalarýnda meydana gelen basýnç kayýplarý (yersel kayýplar) (m) (*) En uzak yaðmurlayýcýdaki = basýnç Ortalama Lateral basýnç kaybý ( ) ( iþletme basýncý 4 ) HP1= Mil beygir gücü n2 = Ýletim randýmaný Ýletim randýmaný deðeri ortalama 0.95 olarak kabul edilebilir. Elektrik gücü kullanýlmasý durumunda ise gereksinim duyulan güç, aþaðýda verilen iliþki yardýmý ile bulunmaktadýr. Kw= HP n3 x Kw = Elektrik motorunda gerek duyulan güç (Kilowatt) n3 = Elektrik motor randýmaný Elektrik motoru randýmaný deðeri firmalarýn satýþ kataloglarýndan alýnabilir veya ortalama 0.88 deðeri kabul edilebilir. Tablo 7: Yaðmurlama Laterallerinin Projelenmesinde Kullanýlan F Faktörleri Lateral üzerindeki yaðmurlayýcý sayýsý «F» Faktör (*) «F» Faktör (*) Lateral üzerindeki S 1 1 yaðmurlayýcý sayýsý 2 S 1 S S < (*) Anaboru ile lateral üzerindeki ilk yaðmurlayýcý arasýndaki uzaklýða baðlý olarak seçilecektir. (S1) lateral üzerinde yaðmurlayýcýlar arasýndaki normal uzaklýktýr. 188

191 189 Tip Ia ÇÝFT MEMELÝ, 30 1 Baðlantýlý Meme Çapý Ýþletme Basýncý (Atü) Su Tüketimi Debi (m 3 /saat) Fýrlatma Uzaklýðý (m) Yerleþim Deseni Yaðmurlama Alaný (m 2 ) Yaðmurlama Hýzý (mm/saat) 4.5/ / / / / / / / / / / / /18 18/18 18/18 18/24 18/24 24/ /18 18/18 18/18 18/24 18/18 18/24 24/24 24/ /18 18/18 18/24 18/24 18/24 18/24 24/24 24/24 24/24 24/ /24 18/24 24/24 24/24 24/24 18/24 24/24 24/30 24/30 24/ /24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/30 24/30 24/30 24/ /18 18/18 18/24 18/24 18/24 24/24 24/24 24/ /18 18/24 18/24 18/24 24/24 18/24 24/24 24/24 24/24 24/ /24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/30 24/30 24/30 24/ /24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/30 24/30 24/30 24/30 24/ /18 18/24 18/24 18/24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/ /24 18/24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/30 24/30 24/ /24 18/24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/24 24/30 24/30 24/30 24/ Tip Ib TEK MEMELÝ, 30 1 Baðlantýlý Meme Çapý Ýþletme Basýncý (Atü) Su Tüketimi Debi (m 3 /saat) Fýrlatma Uzaklýðý (m) Yerleþim Deseni Yaðmurlama Alaný (m 2 ) Yaðmurlama Hýzý (mm/saat) /18 12/18 18/18 18/18 18/18 18/18 18/18 18/24 18/24 18/ /18 18/18 18/18 18/18 18/24 18/18 18/24 18/24 24/24 24/ /18 18/18 18/18 18/24 18/24 18/18 18/24 24/24 24/24 24/ /18 18/24 18/24 18/24 18/24 18/24 24/24 24/24 24/24 24/ Tablo 8: Meme çaplarýna göre yaðmurlayýcýlarýn çalýþma özellikleri (*) WilliamHazzen formülü ile C= 150 alýnarak hazýrlanmýþtýr. (Q= C.R J A) Tablo 9: Pilsa PVC 6 atmosfer basýnçlý borularda yük kaybý (*) V m / sn J m / m Q lt / sn V m / sn J m / m Q lt / sn V m / sn J m / m Q lt / sn ÇAP mm ANMA ÇAPI 100mm Ek: 3.2 mm A= m² ÇAP mm ANMA ÇAPI 150mm Ek: 4.7 mm A= m² ÇAP 75 mm ANMA ÇAPI 65 mm Ek: 2.2 mm A= m² Dikdörtgen veya kare yerleþtirilme desenini simgelemektedir. Üçgen yerleþtirilme desenini simgelemektedir.

192 YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI YAÐMURLAMA SULAMA SÝSTEMÝ ÝLE DONDAN KORUNMA Çeþitli bitkilerin sulanmasý için geliþtirilen yaðmurlama sulama sistemleri memleketimizde özellikle kýþ aylarýnda dondan korunma amacý ile de baþarýlý olarak kullanýlabilir. Açýkta yetiþtirilen çilek gibi küçük boylu domates, biber, bahçe bitkileri, meyve, narenciye bahçeleri ve baðlarda baþarý daha da yüksek olmaktadýr. Bu bahçelerde toprak yüzeyine yakýn kýsýmlarda sýcaklýðýn (6C ) düþmesi halinde bile 2.5 mm/saat lik yaðmurlama hýzý bitkiyi don zararýndan koruyabilmektedir. Bitkilerin karþýlaþabildiði don durumu çeþitli þekillerde olabilir. Durgun havalardaki don (Radyasyon Don) açýk ve bulutsuz gecelerde toprak yüzü ve bitki üzerinden radyasyon yolu ile ýsý kaybýndan ortaya çýkar. Radyasyon don durumunda hava sakindir, en soðuk hava tabakasý toprak yüzeyine yakýn olarak yerleþmiþtir. Toprak yüzeyinden yükseldikçe hava sýcaklýðý hýzla artar. Toprak yüzeyinden 5060 cm yükseklikte sýcaklýk farký 45 C yi bulur. Yaðmurlama ile oluþturulacak esinti toprak yüzeyindeki nisbeten soðuk olan tabaka ile daha sýcak üst tabakayý karýþtýrarak dondan zararlanmayý önler. Yaðmurlama sýrasýnda püskürtülecek (0 ) sýcaklýktaki su, donma sýrasýnda 80 cal/gr. ýsý enerjisi açýða çýkaracaðýndan, bitki çevresinde dondan zararlanmayý önleyecek bir ortam oluþabilmektedir. Yaðmurlama sýrasýnda hava neminin bir miktar yükseltilmesi de korunmada yardýmcý olmaktadýr. korunmada etkenlik azalmaktadýr. Mümkün olursa sistemin iþletme basýncý dondan korunma sýrasýnda (0.51.5) Atü artýrýlmalýdýr. Yüksek basýnç, damlalarý daha küçük yapacaðýndan korunmada üniformluk saðlanabilir. Don sýrasýnda sistem devamlý çalýþtýrýlmalýdýr, bu da sistemin sabit olmasýný gerektirecektir. Yaðmurlamaya ertesi gün yapraklar üzerindeki buz kristalleri çözülene kadar devam edilir. Sistemin operatörü gece sýcaklýk yükselse bile yaðmurlamayý kesmemelidir. Yaðmurlamanýn erken durdurulmasý zararlanmayý fazlasýyla arttýrabilir. Donun görülebileceði mevsimlerde önceden tesbit bakýmýndan bahçede birkaç termometrenin bulundurulmasý çok yararlý olmaktadýr. Soðuk rüzgarlarýn oluþturduðu don, Radyasyon Dondan daha farklýdýr. Don, soðuk rüzgarlarýn bitki yapraklarý arasýndan geçerken ýsýnýn alýnmasýndan ortaya çýkar. Zararlanma daha çok genç filiz, çiçek ve meyvelerdedir. Bu durumda toprak yüzeyine yakýn olan kýsýmlarda sýcaklýk sabittir ve daha yüksektir. Soðuk rüzgarlarýn yarattýðý dona karþý koruma Radyasyon dona karþý korumadan daha zordur ve etkide bulunduðu alanlarda büyük tahribat yapar. Dondan korunmada baþlýk memeleri tek ve küçük çaplý (26 mm) olmalýdýr. Sistemin yaðmurlama hýzý 3 mm/saat ten daha fazla olmamalýdýr. Bununla birlikte çok kuru rüzgarlý havalarda ve yüksek bitkilerde daha yüksek yaðmurlama hýzlarýna ihtiyaç duyulabilir. Görüldüðü gibi dondan korunmada çok düþük yaðmurlama hýzlarý yeterli olabilmektedir. Düþük yaðmurlama hýzlarýna eriþmek için yaðmurlama üniformluðu bozulmadan baþlýklar arasý mesafe açýlabilir. Ýþletme basýncýnýn düþürülmesi damlalarýn daha büyük olmasýna neden olacaðýndan dondan 1

193 YAÐMURLAMA SULAMA SÝSTEMÝ ÝLE GÜBRELEME Sulamada kullanýlan sulama suyu, içinde erimiþ durumda birçok kimyasal maddeleri ve suda erimeyen küçük parçalarý taþýmaktadýr. Çiftçiler yaðmurlama sulama sistemleri yardýmýyla makro ve mikro besin maddelerini sulama suyuna ilave ederek gübreleme yapabilirler. Bugün yaðmurlama sistemine suda eriyebilen katý, sývý ve kompoze kimyasal gübreler enjekte edebilen çeþitli sistemler geliþtirilmektedir. Gübre ve kimyasal maddelerin enjeksiyonu, iþçiliði azaltmakta, mahsulün kalite ve miktar yönünden artmasýný saðlamaktadýr. Yaðmurlama ile yapýlacak gübreleme uygulamasýnýn saðlayacaðý diðer yararlar, ekipman ekonomisi, en uygun zamanda gübreleme, sulama ile birlikte üniform daðýlým, kültürel uygulamada kolaylýk, en iyi kalitede bol mahsul elde etme olmaktadýr. Hemen hemen bütün zirai bitkiler yaðmurlama yöntemi ile gübrelenebilmektedir. YAÐMURLAMA SULAMA SÝSTEMÝNDE TEMEL FORMÜLLER A) BLANEY CRIDDLE formülü ile bitki su tüketiminin bulunmasý (*): U = k x f k = kt x k e kt = t 0.24 f = P ( t) veya f = P( ) B) Yaðmurlayýcý debisi: q = P x d² x 3.96 x C 100 U = Aylýk bitki su tüketimi k = Aylýk su tüketim katsayýsý kt = Aylýk iklim katsayýsý t = Aylýk ýsý ortalamasý ( C) ke = Bitki geliþim katsayýsý f = Aylýk iklim faktörü P = Aylýk gündüz saatlerinin, yýllýk gündüz saatlerine oraný (%) P = Yaðmurlayýcýdaki basýnç (Atü) d = Yaðmurlayýcý meme çapý C = Yaðmurlayýcý dizayn faktörü genellikle 0.9 alýnabilir. C) Debisi ve basýncý belli bir yaðmurlayýcýnýn deðiþik basýnçlar altýnda verdiði debi: q2 =q1 P2 P1 q2 = P2 basýncýnda alýnacak debi (m³/saat) q1 = P1 basýncýnda bilinen debi (m³/saat) P1 = q1 debisini saðlayan bilinen basýnç (Atü) P2 = q2 debisini verecek basýnç (Atü) Þekil: 1 Emme borusuna enjeksiyon Þekil: 2 Basýnç pompasý ile basma borusuna enjeksiyon D) Yaðmurlayýcý üniformluk katsayýsý: åixi CU =100 (1.0 m.n ) CU = Üniformluk katsayýsý (%) X = Ortalama m deðerinden olan sapmalarýn toplamý m = Ölçümlerin ortalamasý n = Ölçüm adedi E) Su uygulama randýmaný: R = We Wd x 100 We = Kök bölgesinde depolanan su Wd = Tatbik edilen su F) Lateral hattýnda debi: Þekil: 3 Venturi yardýmý ile basma borusuna enjeksiyon Þekil: 4 Basma borusuna pilot tüpü ile enjeksiyon Gübreleme süresi yaðmurlama lateralinin bir konumda çalýþma süresinden az olmalýdýr. Gübreleme bittikten sonra sulama suyu ile sistem temizlenmelidir. Tarlaya verilecek gübre cins, miktar ve zamanýnýn saptanmasýnda gübreleme uzmanýna danýþýlmalýdýr. Pa Q = Nqa = Nq ( 1) P0 Q = Toplam lateral debisi (m³/saat) qa = Normal basýnçta yaðmurlayýcý debisi (m³/saat) N = Hat üzerindeki yaðmurlayýcý adedi q0 = Hat üzerindeki son yaðmurlayýcýnýn debisi (m³/saat) Pa = Hat sonundaki basýnç (Atü) P0 = Hat giriþindeki basýnç (Atü) 191

194 YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI YAÐMURLAMA SULAMA SÝSTEMÝNÝN ÝÞLETÝLMESÝ VE BAKIMINDA DÝKKAT EDÝLECEK HUSUSLAR Soðuða, güneþ ýþýðýna ve sýcaða karþý daha dayanýklý hale getirilen ve ýþýðý emici deðil, yansýtýcý olabilmesi için, en uygun bir renkte imal edilen, PÝLSA kelepçeli ve mandallý yaðmurlama borularý, iyi kullanýlmalarý þartý ile yýllarca sizlere hizmet edebilecek özelliklere sahiptir. Bunun temini için iþletme ve bakým konusunda aþaðýdaki tavsiyelere uyulmasý yararlý olacaktýr. 1. PÝLSA, yaðmurlama borularý ve ek parçalarý saða sola çevirilerek sökülmelidir. Zorlayýcý hareketler yapmaya gerek kalmayacaktýr. Borunun veya ek parçanýn takýlmasýndan sonra kelepçe veya mandal kapatýlmalýdýr. 2. Sistemi önce çok küçük debide çalýþtýrýp lateral veya ana boru körtapasýný kýsa bir süre açarak içlerinin temizlenmesini saðlayýnýz. 3. Çok küçük olan yaðmurlayýcý memelerinin týkanmamasý için pompa emiþ noktasýnda yabancý maddelerin girmesini önleyici süzgeç kullanýnýz. Yaðmurlayýcý memelerinizin týkanmasý halinde, sistemi durdurmadan Kollu Vana yardýmýyla týkanma giderilir. 4. Portatif bir sistemde lateral konum yerlerini þaþýrmamak için özel ve belirgin iþaretlerle iþaretleyiniz. 5. Sistemde lateral iþletme düzeni için mutlaka kayýt tutunuz. 6. Yaðmurlayýcýlardaki basýncý kontrol ediniz. Deðiþik basýncýn deðiþik bir yaðmurlama deseni verdiðini unutmayýnýz. 7. Aþýrý rüzgarlý havalarda uygun daðýlým vermeyeceðinden sistemi çalýþtýrmayýnýz veya zaruret halinde her lateral arasýný ayarlayan ana hattan bir boru çýkararak (Lateral aralarýný daraltarak) yaðmurlama daðýlýmýnýn üniformluðunu saðlayýnýz. 8. Sistemle gübre tatbikatý yapýlmýþ ise sistemin tamamýný iyice yýkayýnýz. 9. Borularýnýzý takýp sökerken, zorlayýcý hareketler yapmayýnýz. 10.Borularýn contalarýný takmadan önce conta yuvalarý iyice temizlenmeli ve conta aðzý boru içine bakacak þekilde takýlmalýdýr. 11.Borularý takmadan önce, contalý ve contasýz baþlarý sabunlu su, arap sabunu veya yeþil sabunla kayganlaþtýrýnýz. Böylece borularýn daha kolay takýlmasýný saðlamýþ olursunuz. (Gres veya benzeri yaðlar kullanmayýnýz. Contanýn kalitesini bozacaðýnýz gibi ayrýca contayý sertleþtirir, borularýn sökülmesinde büyük zorluk çekersiniz.) 12.Uzun süre kullanýlmayacak ise contalarý çýkarýp kuruladýktan sonra pudra ile siliniz ve kapalý bir kutuda muhafaza ediniz. 13.Borular dýþ etkenlere yýllarca dayanýklýdýr. Ancak bu borularýn kendi malýnýz olduðunu unutmayýnýz, taþýma ve depolamada gerekli itinayý gösteriniz. (Yerde sürüklemeyiniz, yüksekten atmayýnýz.) 14.Özellikle sabit sistem sulamalarda sezon sonunda sistemdeki suyu tamamen boþaltýnýz. 15.Sabit sistem sulamalarda borularý, toprak iþleme aletlerinden zarar görmeyeceði bir derinliðe gömünüz. 16.Sabit sistemler için boru gömme derinliði 11,5 m. arasýnda olmalýdýr. Kýþýn þiddetli don yapan bölgelerde, don derinliði dikkate alýnmalýdýr. 17.Planlanan bitki çeþidinin deðiþtirilmesi halinde sistem çalýþma süresini ve sulama aralýðýný mutlaka hesaplattýrýnýz. 18.Yaðmurlama Sistemi basýnç gerektirdiðinden randýmanlý çalýþabilmesi için mutlaka uygun bir pompa seçiniz. 19.Deðiþik bir durumla veya sorunla karþýlaþmanýz halinde tereddüt etmeden PÝLSA tarým uzmanlýðýna baþvurunuz. PÝLSA PVC VE KIRILMAZ PE YAÐMURLAMA SÝSTEMÝNÝN AVANTAJLARI Sulu tarýmda, bahçede güvenle kullanýlabilen Pilsa Yaðmurlama sistemleri PVC ve PE hammaddeden Kelepçeli ve Mandallý olarak 2 tipte üretilmektedir. Kelepçeli ve Mandallý baðlantý sistemi kolay sökülüp takýlabilir. Ayný çaptaki kelepçeli PVC ve PE borular bir arageçiþ parçasýný gerektirmeden birbirine monte edilebilir. Boru ve ek parça baþlarýndaki baðlantýyý saðlayan kelepçe veya mandal aðýr kullanma þartlarýnda dahi kýrýlmaz. Ortasýndan tutularak kaldýrýlan PÝLSA yaðmurlama borularý kavislenmediðinden tarlada mevcut bitkilere hiçbir zarar vermemekte ve kolay taþýnmaktadýr. PÝLSA; PVC ve PE yaðmurlama borularý güneþ ýþýðýný yansýtýcý bir renkte ve güneþ ýþýðýna karþý özel bir formülle imal edilmektedir. PÝLSA; yaðmurlama sistemlerinin planlanmasý, projelenmesi, uygulanmasý, pazarlanmasý ve araþtýrmalarý konusunda daha iyiyi bulmaya çalýþan ve kendini yenileyen bir kuruluþtur. PÝLSA yaðmurlama sistemlerinin, Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Tarýmsal Mekanizasyon Bölümü Hidrolik Laboratuvarý nda testi yapýlmýþ olup uygunluðu ve kalitesi belirlenmiþtir. 192

195 KELEPÇELÝ PVC YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI PVC KELEPÇELÝ BORULAR Kelepçeli PVC Boru Ürün Kodu: SMB 75 Sabot (Komple TE ) Ürün Kodu: SABOT 75 TE Parça Boru boyu: 56 mt. PVC KELEPÇELÝ EK PARÇALAR Ürün Kodu: SMT D1/d2 /,,, 75 /,, 75 /, 75 75/75 Tamir Mufu Ürün Kodu: SMD 75 Kuyruk Tamir Bileziði Ürün Kodu: SMKB 75 Redüksiyon Deve Boynu Ürün Kodu: SMR 75/ 75/ /75 /75 / /75 / Ürün Kodu: SMK

196 KELEPÇELÝ PVC YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI Pompa Baðlantý S i Tamir Manþonu Ürün Kodu: SMPBS 75 Ürün Kodu: SMM 75 Kuðu Boynu Körtapa Ürün Kodu: SMKUB 75 Ürün Kodu: SMQ 75 Diþi Vana Baðlantýsý Ürün Kodu: SMVBD 75 Uzatma Borusu (1") Ürün Kodu: SMUB G 1 Boru boyu: cm. Erkek Vana Baðlantýsý Ürün Kodu: SMVBE 75 Uzatma Borusu Manþonu Ürün Kodu: SMUM G 1 194

197 KELEPÇELÝ PVC YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI DÝÐER KELEPÇELÝ BORU EK PARÇALARI Pompa Baðlantýsý (Alüminyum) Ürün Kodu: SMPB Metal Kelepçeli Bilezik Ürün Kodu: 140 Yaðmurlama Contasý Ürün Kodu: MSMC

198 KELEPÇELÝ PE YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI PE KELEPÇELÝ BORULAR Kelepçeli PE Boru Ürün Kodu: PEK PE KELEPÇELi EK PARÇALAR Kelepçeli PE Tamir Kafasý Ürün Kodu: KSMDC PE Kelepçeli Bilezik Ürün Kodu: PEKELEPÇE 75 PE Kelepçeli TE Parça Ürün Kodu: KSMT D/d2 /, 140,,,, /140,,,, 75 /,,, 75 PE Kelepçeli Ýstavroz TE Ürün Kodu: KÝSTAVROZ SMT D/d2 /, 140,,,, /140,,,, 75 /,,, 75 Kelepçeli PE Kuyruk Bileziði Ürün Kodu: KSMKB PE Kelepçeli Redüksiyon Ürün Kodu: KSMR / / / 196

199 PE GEÇÝÞ EK PARÇALARI PE Kelepçeli Dirsek Ürün Kodu: KSMKC PE Kelepçeliden Mandallýya Geçiþli Ýstavroz TE Ürün Kodu: PEÝSTAVROZ SMT (KM) D1/D2 /, 140,,,, /140,,,, 75 /,,, 75 PE Kelepçeli Körtapa Ürün Kodu: KSMQ 140 PE Kelepçeliden Mandallýya Geçiþli Adaptör Ürün Kodu: PEADAPTÖR (KM) D1/D PE GEÇÝÞ EK PARÇALARI PE Kelepçeliden Mandallýya Geçiþli TE Parça Ürün Kodu: PESMT (KM) D1/D2 /, 140,,,, /140,,,, 75 /,,, 75 PE Mandallýdan Kelepçeliye Geçiþli Adaptör Ürün Kodu: PEADAPTÖR (MK) d1/d PE Kelepçeliden Mandallýya Geçiþli Redüksiyon Ürün Kodu: PESMR (KM) D1/D2 /140, 140/ / 197

200 MANDALLI PE YAÐMURLAMA SULAMA BORU VE EK PARÇALARI PE MANDALLI BORULAR Mandallý PE Boru Ürün Kodu: PEM Mandallý Komple TE (Sabot) G=1 Ürün Kodu: MSABOT 75 Mandallý Sabot Adaptörü Ürün Kodu: SABOT ADAPTÖRÜ Çap PE MANDALLI EK PARÇALAR 1" Mandallý PE Tamir Mufu Ürün Kodu: MSMD Mandallý TE Parça Ürün Kodu: MSMT D1/D2 140/140,,,, 75 /,,, 75 /,, 75 /, 75 75/75 Mandallý Kuyruk Tamir Bileziði Ürün Kodu: MSMKB Mandallý Ýstavroz TE Parça Ürün Kodu: MÝSTAVROZ SMT D1/D2 140/140,,,, 75 /,,, 75 /,,

201 MANDALLI PVC EK PARÇALARI Mandallý Redüksiyon Ürün Kodu: MSMR d/d 140/, / /, 75 /75 Mandallý Dirsek Mandallý Körtapa Ürün Kodu: MSMK Ürün Kodu: MSMQ PVC MANDALLI EK PARÇALAR PVC Mandallý Tamir Mufu Ürün Kodu: MPSMD 75 PVC Mandallý Kuyruk Tamir Bileziði Ürün Kodu: MPSMD 75 PVC Mandallý Komple TE Mandallý Pompa Baðlantýsý (Alüminyum) Ürün Kodu: MSMPB Ürün Kodu: MPSABOT 199

202 MANDALLI PVC EK PARÇALARI PVC Mandallý Deve Boynu Ürün Kodu: MPSMK 75 PVC Mandallý Diþi Vana Baðlantýsý Ürün Kodu: MPSMVBD 75 PVC Mandallý Kuðu Boynu Ürün Kodu: MPSMKUB 75 PVC Mandallý Erkek Vana Baðlantýsý Ürün Kodu: MPSMVBE 75 PVC Mandallý Pompa Baðlantý S i Ürün Kodu: MPSMPBS 75

203

204 FABRÝKA Tel : Fax : CEYHAN YOLU P.K ADANA Wavin Genel Ürün Kataloðu ADANA BÖLGE MÜDÜRLÜÐÜ Tel : Fax : CEYHAN YOLU P.K ADANA ÝSTANBUL BÖLGE MÜDÜRLÜÐÜ Tel : / 4 Hat Fax : FATÝH MH. YAKACIK CD. NO:23 SAMANDIRA/KARTAL/ÝSTANBUL ANKARA BÖLGE MÜDÜRLÜÐÜ Tel : / 4 Hat Fax : HÝLAL MH. 4. CD. NO: 78 YILDIZ/ÇANKAYA/ANKARA ÝZMÝR BÖLGE MÜDÜRLÜÐÜ Tel : / 4 Hat Fax : GAZÝLER CD. NO: 478 YENÝÞEHÝR ÝÞ MERKEZÝ K:1 D:113 YENÝÞEHÝR/ÝZMÝR SAMSUN BÜRO Tel : Fax : KALE MH. ORHANÝYE SK. GÜNEÞ HAN NO:9/21 SAMSUN BURSA BÜRO Tel : Fax : BUTTÝM ÝÞ MERKEZÝ C BLOK KAT:5 NO:1465 YENÝ YALOVA YOLU 4. KM OSMANGAZÝ/BURSA ÞANLIURFA BÜRO Tel : Fax : MARDÝN YOLU ÜZERÝ HALÝL ÇÝFTÇÝ APARTMANI ALTI NO:122/B ÞANLIURFA [email protected] Wavin Plastik Sanayi A.Þ.