Yapı Malzemeleri Karma Suyu ve Katkılar
6.10 Karma Suyu İçilebilir herhangi bir su kullanılabilir Eğer içilebilir su bulunamazsa, eğer kabul edilebilir bir beton karışımı elde edebiliyorsak bazı yabancı malzemeler içeren suları kullanmaya da müsaade edilebilir Örnek: denizsuyu donatısız betonlarda kullanılabilir fakat donatılı betonlarda kullanılamaz Kabul Kriteri (ASTM C94-TS EN 1008): İçilemeyen suların birçok testle kullanılabilirliğinin denetlenmesi gerekir Kübik harçların ortalama 7 günlük basınç dayanım değerleri içilebilir suyla üretilenlerin dayanımının % 90 ı Priz süresini çok fazla etkilememelidir 2
Karma Suyu Alg (yosun) içermemeli: Çimento hidratasyonunu etkiler ve mukavemet düşüşüne neden olur. Aynı zamanda hava sürükleyici etki de gösterebilir Organik madde içeriği düşük olmalı: Priz süresini geciktirebilir ve dayanımı düşürüebilir Alkaliler (Na, K) kontrol edilmeli (ASR!!!!!) 3
Yıkama Suyunun Yeniden Kullanımı ve Bertaraf Edilmesi Hazır beton santrallerinin atık suları tehlikeli bir maddedir Bazı uygulamalar çevresel kuruluşlar tarafından sınırlandırılmış veya önlenmiştir: Şantiyede boşaltma Atık alanlarına boşaltma Hazır beton santrallerindeki ocaklara boşaltma Yeni bir betonun karıştırılması sırasında kullanılabilir Kimyasal dengeleyici katkılar kullanılabilir 4
Deniz Suyu Kullanımı Zorunlu kalınırsa deniz suyu beton üretiminde karma suyu olarak kullanılır Donatılarda korozyon riskini artırır Betonarme yapılarda kullanmaktan kaçınılmalı Sıcaklık ve yüksek nem korozyon riskini artırır. Bu tür iklimlerde daha dikkatli olunması gerekir. Yapının sürekli olarak nemli olmasına neden olur. Erken dayanımı bir miktar artırsa bile nihai dayanımda % 15 e kadar bir düşüşe neden olabilir. Beton yüzeyinde lekelenmelere neden olur. Kalıba yerleştirilmiş betonun sulanmasında kullanılmamalıdır (sülfat etkisi oluşturur) 5
6.11 Beton Katkıları Taze ve sertleşmiş betonun özelliklerini iyileştirmede yaygın olarak kullanılır Standard: (TS) EN 934-2: KİMYASAL KATKILAR - BETON, HARÇ VE ŞERBET İÇİN - BÖLÜM 2: BETON KİMYASAL KATKILARI - TARİFLER, GEREKLER, UYGUNLUK, İŞARETLEME VE ETİKETLEME 6
Katkı Tipleri 1. Su azaltıcı/akışkanlaştırıcı katkı 2. Yüksek oranda su azaltıcı/süper akışkanlaştırıcı katkı 3. Su tutucu katkı 4. Hava sürükleyici katkı 5. Priz hızlandırıcı katkı 6. Sertleşmeyi hızlandırıcı katkı 7. Priz geciktirici katkı 8. Su geçirimsizlik katkısı 9. Priz geciktirici / su azaltıcı / akışkanlaştırıcı katkı 10. Priz geciktirici / yüksek oranda su azaltıcı / süper akışkanlaştırıcı katkı 11. Priz hızlandırıcı / su azaltıcı / akışkanlaştırıcı katkı 7
Hava Sürükleyiciler Betonun içinde minik ve iyi dağılmış hava kabarcıkları oluştururlar Su donduğunda genleşerek hacmi artar bu da iç gerilmeler oluşturarak sertleşmiş çimento hamurunun çatlamasına ve dayanıklılığının büyük oranda düşmesine neden olur Hava sürükleyici, su donduğu zaman kaçabileceği boşluklar oluşturur Dona maruz kalan tüm betonlar için tavsiye edilir İşlenebilirliği artırır, buz çözücü kimyasallara, sülfat &alkalilere karşı direnç Dayanımı yaklaşık % 20 düşürür fakat bu durum düşük s/ç kullanılarak dengelenebilir 8
Hava boşlukları maviye boyanmış betonun ince kesiti 9
Hava Sürükleyiciler (devam) Zararlı büyük kabarcıklar olan hapsedilmiş havadan farklıdır Boşluk boyutunun düşmesi ile don direnci artar Küçük boşluklar dayanımı büyük boşluklara göre daha az düşürürler Hava sürükleyiciler genellikle mikserin içine direk dökülen sıvı haldedirler Dozaj için üreticilerin tavsiyeleri incelenmelidir 10
Su Azaltıcılar Çimento taneciklerinin hareketliliğini artırır İşlenebilirliği artırır slump deneyi ile ölçülür Su azaltıcı kullanılmamış Normal su azaltıcı Orta seviyede su azaltıcı Yüksek seviyede su azaltıcı (Süperakışkanlaştırıcı) 11
Su azaltıcının molekülü Su azaltıcı olmadan Su azaltıcı ile 12
Su Azaltıcı Katkı Kullanmanın Üç Farklı Yolu 1. Aynı s/ç oranında işlenebilirliği artırır 2. Düşük s/ç oranlarında dayanımı artırır 3. Aynı s/ç oranlarında su & çimentonun her ikisini azaltarak maliyeti düşürür Çimento miktarı kg/m 3 Su/Çimento Oranı Slump (mm) Basınç Dayanımı (MPa) 7 gün 28 gün Ana karışım 300 0.62 50 25 37 İşlenebilirlik artar 300 0.62 100 26 38 Dayanım artar 300 0.56 50 34 46 Maliyet düşer 270 0.62 50 25.5 37.5 13
Akışkanlaştırıcı (Süperakışkanlaştırıcı) (Yüksek oranda su azaltıcı) Yüksek oranda su azaltıcılar aşağıdaki şekilde kullanılır: Çökme (slump) değerini 3" - 9" (7-23 cm) artırır Aynı çökme değerinde su miktarını % 12 - % 30 oranında azaltır Etkisi 30-60 dakika sürer sonrasında hızlı işlenebilirlik kaybı gözlenir Şantiyede eklenir 14
Geciktiriciler Priz başlangıcını geciktirirler (priz süresi artar) Sıcak havalarda düşük hidratasyon ısısı için Uzun taşıma süresi Özel yüzey işlemleri için yeterli zaman Erken dayanımı düşürebilir Genellikle priz bitiş süresini çok düşürmezler 15
Hidratasyon Kontrol Katkıları Beton hidratasyonunu durdurma ve yeniden başlatma yeteneğine sahiptir 2 parçadan oluşur 1. dengeleyici: hidratasyonu 72 saate kadar durdurabilir 2. aktive edici: normal hidratasyonu ve prizi yeniden düzenler Şantiyede hazır betonun dökümü farklı nedenlerle durmak zorunda kaldığında betonun kullanımını uzatmak için kullanılır Betonun uzun süre boyunca taşınması gerektiğinde faydalıdır 16
Hızlandırıcılar Priz başlangıç ve bitişini hızlandırır (priz süresini azaltır) Aşağıdaki hallerde kullanılabilir: 1. Yüzey işlemlerinin başlaması için gerekli olan bekleme zamanını kısaltmak için 2. Kür süresini azaltmak 3. Dayanım kazanma hızını artırmak 4. Hidrolik basınç altındaki delikleri etkili bir şekilde kapatmak için Kalsiyum klorür (CaCl 2 ) en yaygınıdır 17
Özel Katkılar İşlenebilirlik katkıları Korozyon önleyiciler Su geçirimsizlik katkıları Geçirimlilik azaltıcılar Mantar önleyici, antiseptik & haşere yok edici katkılar (hastaneler, temiz odalar, etc.) Beton pompalama yardımcıları Bağlayıcı katkılar Dolgu katkıları Gaz oluştucu katkılar renklendiriciler 18
6.12 Mineral Katkılar Uçucu Kül İnşaat Mühendisliği uygulamalarında en yaygın kullanılan puzolandır Kömür endüstrisinin bir yan ürünüdür N, F ve C sınıfları vardır İşlenebilirliği artırır ve hidratasyon işlemini uzatır Cüruflu çimento Demir yüksek fırın cüruflarından yapılır Betonda çimento esaslı malzeme olarak kullanılır 19
Mineral Katkılar (Devam) Silis Dumanı Silisyum metal veya ferrosilis alaşım üretimlerinin yan ürünüdür Dayanım ve dayanıklılığı artırır Buz çözücü veya deniz tuzlarından kaynaklanan korozyonu azaltır Doğal Puzolanlar Tek başlarına bağlayıcı değildir, fakat kalsiyum hidroksit ile reaksiyona girerek bağlayıcı özellik gösteren bileşenler oluşturur 20