GİRİŞ, UYARI İŞARET VE LEVHALARIN ÖNEMİ 1
Güvenlik Uyarı İşaretleri Bir amaç, faaliyet veya durumu işaret eden levha, renk, sesli veya ışıklı sinyal, sözlü iletişim yada el-kol işareti yoluyla iş sağlığı ve güvenliği hakkında bilgi veren, tehlikelere karşı uyaran ya da talimat veren işaretlerdir. Bunlar iş yerlerinde oldukça önemlidir. Dünyada iş kazaları ve meslek hastalıkları oldukça yüksektir. Dünyada, her 15 saniyede bir işçi, işle bağlantılı kaza ve hastalık sonucunda yaşamını yitirmektedir. Bunları en aza indirebilmek için çalışanları korumak, üretim ve iş yeri güvenliğini sağlamak gerekmektedir. 2
Güvenlik uyarı işaretleri, bir kaza meydana gelmeden önce bu kazanın olabileceği ve bölgenin tehlike içerdiği konusunda, ya da bir işin nasıl yapılırsa kazasız atlatılacağı konusunda ciddi bilgiler veren levhalardan ibarettir. Bizlere iş kazalarının önüne geçilmesi konusunda yardımcı olur. Güvenlik uyarı işaretlerinin temel amacı, çalışanın yaptığı iş sırasında oluşabilecek herhangi bir kaza riskini minimum seviyeye indirmektir. 3
Örnek verecek olursak üzerinde ateş simgesi olan güvenlik uyarı işareti, o maddenin çok yanıcı olduğunu ve ateş ile yaklaşılmaması gerektiğini gösterir. Aksi bir harekette bulunulur ise yangın veya patlama olabileceğini gösterir. İş sağlığı ve güvenlik alanında güvenlik uyarı işaretleri devlet tarafından şekillendirilmektedir. 4
Yine bir kaza olduğunda hukuken ilk sorulan soru sen çalışanı uyardın mı sorusu olacaktır. İşte bu konuda uyarı işaretleri en büyük delil olacaktır. Güvenlik uyarı levhaları insanlara tehlikeyi önceden belirtir. Güvenlik ve uyarı işaretlerine uymak iş sağlığı ve güvenliği açısından bizi tehlikelerden uzak tutar, riskleri minimum seviyeye indirir. 5
Bu işaretler renkli, sesli veya ışıklı olabilir. Amaç çalışanın dikkatinin tehlikeye çekmektir. Örnek olarak geri geri gelen bir aracın sürekli sirenin çalması aracın arkasında bulunan kişileri uyaracaktır. Yani bu işaretler çalışanların yapması veya yapmaması gereken eylem veya hareketleri göstererek hem hatırlatma hem de uyarma amacı taşır. Çalışanlar güvenlikleri açısından uyarı işaretlerine uymak zorundadır. 6
Çalışanlar güvenlik işaretlerine uymazlarsa işveren onları cezalandırabilir. Bu ceza maaş kesimi, sarı kart, kırmızı kart vb. olabilir. Çalışan bir uyarı işaretine uymadığından dolayı kaza geçirirse hukuk çalışanı suçlu bulabilir. 7
Uyarı işaretlerine uymalı ve çevremizdeki kişileri de bu konuda uyarmalıyız, tehlikenin farkında olmalarını sağlamalıyız. Böylece iş güvenliğinin en üst seviyede olduğundan başımıza olumsuz şeylerin gelmesini önlemiş oluruz. 8
Güvenlik işaretlerinin önemi Bizler, % 1 tat alarak, % 1,5 dokunarak, % 3,5 koklayarak % 11 işiterek, % 83 görerek, öğreniriz. Burada görüyoruz ki öğrenmemizin, fark etmemizin, algılamamızın büyük çoğunluğu görsel ve işitsel öğelere dayanmaktadır. Bu nedenle iş yerinde karşılaşabileceğiz kazalara karşı görsel ve işitsel işaretler çok büyük öneme sahiptir. 9
Güvenlik işaretlerinin İSG açısından önemi Çalışanların güvenlik tedbiri almasını sağlar ve farkındalık oluşturur. Çalışanlarla birlikte çalışmayanların da güvenlik tedbiri almasını sağlar. Çalışanların sürekli olarak dikkatli olmasını sağlar. Çalışanların düzenli, dikkatli ve bilgili çalışmasını sağlar. 10
Güvenlik işaretlerinin İSG açısından önemi Çalışanların ele aldıkları işin düzgün bir şekilde ortaya çıkmasını sağlar. Bilgilendirici, uyarıcı, hatırlatıcı özellikler taşırlar. İş kazalarını önler veya minimuma indirir. Can kaybını önler. 11
Güvenlik işaretlerinin İSG açısından önemi Yaralanmaları önler. Çalışanın güvenlik tedbiri almasını sağlar. Çalışanın uğraştığı iş üzerinde daha odaklanmasını sağlar. Çalışanın tedbir almasını sağlar. 12
İŞARETLER İÇİN ÖNLEMLER Çok sayıda işaret birbirine çok yakın bir şekilde yerleştirilmez. Karıştırılma ihtimali olan iki ışıklı işaret aynı anda kullanılmaz Işıklı bir işaret bir diğer ışıklı işaretin çok yakınında kullanılmaz Birden fazla sesli sinyal aynı anda kullanılmaz 13
İŞARETLER İÇİN ÖNLEMLER İşaretlerin ya da sinyal aygıtlarının; uygun tasarımı, yeterli sayıda olması, uygun bir şekilde yerleştirilmesi, bakım ve onarımının iyi yapılması ve doğru çalışması önemlidir. İşaretlerin ve sinyal aygıtlarının sayısı ve yerleştirileceği yerler, tehlikenin büyüklüğüne ve bunların uygulanacağı alana göre belirlenir. Herhangi bir enerji ile çalışan işaretlerin, enerjinin kesilmesi ve tehlikenin başka bir şekilde önlenememesi durumunda, işaretlerin yedek enerji kaynağı ile derhal çalışması sağlanır. 14
İŞARETLER İÇİN ÖNLEMLER Işıklı işaret ve/veya sesli sinyallerin çalışmaya başlaması, yapılacak işin veya hareketin başlayacağını belirtir. Yapılan iş veya hareket süresince ışıklı işaret veya sesli sinyal çalışmasına devam edecektir. Işıklı işaret ve sesli sinyal kullanılıp durmasından hemen sonra tekrar çalışabilir olmalı Kişisel koruyucu kullanımından kaynaklanan hususlar da dahil olmak üzere, çalışanların görme ve işitmelerine engel olacak herhangi bir husus var ise; ilgili işaretlerin güçlendirilmesi veya değiştirilmesi için gerekli önlemler alınır. 15
İŞARETLER İÇİN ÖNLEMLER İşaret levhaları kullanıldıkları ortama uygun, darbeye ve hava koşullarına dayanıklı malzemeden yapılmalıdır. İşaret levhasının gösterdiği durum ortadan kalktığında, işaret levhası da kaldırılır. 16
Emniyet Renkleri 17
Karşıt Renkler ve Geometrik Şekil 18
Uyarı İşaret ve Levhalar Nasıl Olmalı? Uyarı işaret ve levhaların nasıl seçilmesi gerektiğini, nelere dikkat edilmesi gerektiğini, standartlarının neler olduğunu işaret eden bir yönetmeliğimiz ve TSE tarafından yayımlanan bir standart mevcuttur. Bunlar; Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği (Resmi Gazete Tarihi: 11.09.2013 Resmi Gazete Sayısı: 28762) TS EN 3864 19