F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Temel İşlemler Laboratuvarı Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (X) Yüksek Lisans ( ) Doktora ( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) İkinci Örgün Öğretim ( ) Uzaktan Öğretim( ) Dersin Türü Dersin Alan Kodu Ders Kodu Zorunlu ( ) Seçmeli (X) ÇEV 421 Kuramsal Saat Uygulama Saat Toplam Saat Yarıyılı Ulusal Kredi AKTS Kredi 0 3 3 Bahar 3 3 Dersin Amacı Bu ders Çevre Mühendisliği nde kullanılan fiziksel temel işlemlere ait esasların öğrenilmesi amacını taşımaktadır. Dersin Özet İçeriği Reaksiyon kinetikleri, reaktör çeşitleri; piston akımlı reaktörler, tam karışımlı reaktörler, kesikli reaktörler, sürekli reaktörler, çöktürme, havalandırma, yüzdürme, filtrasyon, adsorpsiyon, iyon değişimi Ön Koşul Dersler Önerilen Seçmeli Dersler - Fiziksel Temel İşlemler, Kimyasal Prosesler, Biyolojik Prosesler 1. Su ve atıksuda bulunan kirleticilerin parçalanma reaksiyon kinetiklerini inceler ve reaksiyon derecelerini hesaplar. 2. Su ve atıksu arıtımında kullanılan reaktörleri ve akış modellerini tanır. Kesikli, sürekli ve tıpa akımlı reaktörler için kütle denklikleri kurar. Dersin Öğrenme Çıktıları 3. Tüm reaktör tipleri için performans eşitliklerini türetir ve performansları karşılaşırır. 4. Atıksu arıtımında kullanılan fiziksel temel işlem ünitelerinin çalışma prensiplerini ve teorilerini tanımlar. Dersin Koordinatörü Dersin Öğretim Elemanı Dersin Yardımcı Öğretim Elemanı 5. Fiziksel temel süreç ünitelerinin tasarımını yapar ve üniteleri boyutlandırır. 6. Fiziksel temel süreç ünitelerinin işletim koşullarını tartışır ve problemleri tahmin eder. Yrd. Doç. Dr. Çiğdem MORAL Yrd. Doç. Dr. Çiğdem MORAL Öğretim Yöntemleri (X) Sözel Anlatım ( ) Örnek Olay ( ) Bilgisayar Destekli ( ) Tartışma ( ) Drama ( X) Laboratuvar (X) Problem Çözme ( ) Buluş Yoluyla ( ). (X) Deney ( ) Proje ( ). Ders Kitabı / Önerilen Kaynaklar 1. Kadir Kestioğlu, Mehmet Şen, Su ve Atıksu Arıtımında Fiziksel Temel İşlemler, 2003. 2. Veysel Eroğlu, Su Tasfiyesi, 2008. 3. Reynolds / Richards, Çeviren Ülker Bakır Öğütveren, Çevre Mühendisliğinde Temel İşlemler ve Süreçler, 2011. 1 / 5
Başarı Notunu Değerlendirme Sistemi ( ) Doğrudan Dönüşüm Sistemi (X) Bağıl Değerlendirme Ölçme ve Değerlendirme %5 Araçlar Sayı Oran Derse Devam ve Katılım 1 5 Kısa Sınav(lar) Ara Sınav(lar) 1 20 Ödev(ler) / Seminer(ler) Dönem Ödevi / Proje Uygulama (Lab., Atölye, Arazi, PDÖ Raporları) 1 35 Diğer (.) Yarıyıl Sınavı 1 40 Toplam % 100 2 / 5
Haftalara Göre Ders Konuları Hafta Konular Ön Hazırlık 1 Reaksiyon kinetikleri Reaction kinetics Ders kapsamındaki deneyler hakkında bilgi Ders föyünden ilgili bölümü okuma Laboratuvar kuralları Rapor hazırlama 2 Reaksiyon kinetiklerine etki eden fatörler Factors affecting reaction kinetics Temel aletlerin kullanımı Ders föyünden ilgili bölümü okuma Çözelti hazırlama ph ayarı 3 Reaktör çeşitleri; Piston Akımlı ve tam karışımlı Reaktörler Reaktor types; PFR and CSTR Piston akımlı reaktörlerde reaksiyon kinetiğinin deneysel takibi 4 Reaktör çeşitleri; Kesikli ve sürekli Reaktörler Reactor types; batch and continuous Kesikli reaktörlerde reaksiyon derecesinin deneysel olarak belirlenmesi 5 Çöktürme Ayrık ve Engelli Çökelme Sedimentation-Free settling Kesikli reaktörlerde reaksiyon hız sabitinin deneysel olarak belirlenmesi 6 Çöktürme Floklu Çökelme Sedimentation-Flocculated settling Kesikli reaktörlerde reaksiyon hız sabitine sıcaklığın etkisinin deneysel olarak belirlenmesi 7 Ara sınav akımlı reaktörlerde reaksiyon kinetiğinin deneysel takibi ile kesikli reaktörlerle karşılaştırılması 8 Çöktürme Bölgesel Çökelme Sedimentation-Zone settling Havalandırma katsayısı ve havalandırma veriminin deneysel olarak belirlenmesi 9 Çöktürme Frekans eğrileri Sedimentation-Frequency curves Bulanıklık gideriminde uygun pıhtılaştırıcı dozu ve ph değerinin Jar Test cihazı kullanılarak deneysel tayini 10 Havalandırma Aeration 11 Yüzdürme Flotation Kireç soda yöntemi ile sertlik gideriminde uygun kimyasal dozularının Jar Test cihazı kullanılarak deneysel tayini 12 Filtrasyon-Giriş Filtration- Introduction Çökelme çeşitlerinin çökelme kolonu kullanılarak deneysel olarak gözlenmesi ve çökelme hızı 3 / 5
13 14 15 eğrilerinin hazırlanması Filtrasyon-Filtre çeşitleri Filtrastion- Filter types Aktif karbon kullanılarak renk giderim veriminin deneysel takibi ile izotermlerin oluşturulması Adsorpsiyon Adsorption Çamur susuzlaştırma şartlandırma için İyon değiştirme Ion exchange Aerobik bakteriler yardımıyla KOİ giderim veriminin deneysel takibi ile kinetik parametrelerin hesaplanması Dersin Öğrenme Çıktıları Program Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1. Matematik, fen ve temel mühendislik bilgilerini Çevre Mühendisliği problemlerine uygular. 4 4 4 3 2. Mühendislik problemlerini küresel, ekonomik, çevresel ve toplumsal bağlamda ifade eder. 2 2 2 2 2 3. Çevre koruma, optimum kaynak kullanımı ve sürdürülebilir kalkınma kavramlarını tanımlar. 4 4 3 4 4 5 4. Çevresel, ekonomik, sosyal, politik, etik, sağlık, güvenlik, üretilebilirlik ve sürdürülebilirlik gibi gerçekçi sınırlar içerisinde, bir sistemi, parçayı veya işlemi tasarlar. 5. Çevre Mühendisliği ile ilgili mikro (laboratuvar, dar alan) ve makro (havza bazlı) düzeydeki problemleri tanımlar, formüle eder, modeller ve çözümler. 6. Çevre Mühendisliği ile ilgili bir araştırma, deneme veya deneyi tasarlar, veri toplar, deney yapar ve sonuçları 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 analiz eder ve yorumlar. 7. Çevre Mühendisliği problemlerinin çözümü için alternatif çözümleri, yaklaşımları, prosedürleri ve istatistiksel yöntemleri kullanır. 8. Arıtma tesisi tasarımı, işletimi ve proje yönetimi konuları ile ilgili problemleri çözer. 9. Mühendislik uygulamaları için gerekli olan modern mühendislik araçları, bilgisayar yazılımı, bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanır. 10. Bağımsız olarak çalışır, sorumluluk alır ve disiplin içi ve disiplinlerarası çalışma gruplarında etkin olarak çalışır. 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 11. Mesleki konularda etkili konuşma, tartışma, yazma ve sözlü ve yazılı iletişim kurma işlemlerini yapar; en az bir yabancı dili, alanındaki bilgileri izleyecek ve meslektaşları ile iletişim kuracak şekilde kullanır. 12. Çevre Mühendisliği uygulamalarında, çalışanların sağlığı ve iş güvenliği ile değişik uygulamaların hukuksal sonuçlarını değerlendirir. 13. Mesleki, etik ve sosyal sorumluluk bilincine sahip olur. 4 / 5
14. Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliğinin farkına varır ve teknolojik gelişmeleri izleyerek kendini sürekli yeniler. Dersin, Program Yeterliliklerine Katkısı 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 15 10 24 50 30 Dersin Öğrenme, öğretme ve derğerlendirme etkinlikleri çerçevesinde iş yükü hesabı (Ortalama Saat) Etkinlikler Sayısı Ön Hazırlık Etkinlik Süresi Toplam İş Yükü Kuramsal Ders Uygulamalı Ders Ödev(ler) / Seminer(ler) Dönem Ödevi / Proje Uygulama (Lab., Atölye, Arazi, PDÖ) 14 2 3 70 Diğer bilgi edinme çalışmaları 14 1 14 Kısa Sınav(lar) Ara Sınav(lar) 1 4 3 7 Yarıyıl Sınavı 1 4 3 7 Toplam İş Yükü (Saat) 98 Yuvarla [Toplam İş Yükü (saat) / Haftalık İş Yükü (30)] = Dersin AKTS Kredisi 3 5 / 5