BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KANUNU Halkla İlişkiler Başkanlığı
TA K D İ M Değerli; Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları MKYK üyemiz, Bakan Yardımcımız, Milletvekilimiz, Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları İl Başkanımız ve Belediye Başkanımız; AK Parti Genel Merkez Halkla İlişkiler Başkanlığımız bünyesinde faaliyet gösteren AKOFİS Asistan Programı, iktidarımızın devrim niteliğindeki çalışmalarını bilgi notu formatına dönüştürerek sizlere gönderen bir programdır. Halkla ilişkiler çalışmalarınızda sizlere yardımcı olacağı düşüncesiyle bugüne kadar sizlere çeşitli konularda dokümanlar gönderen AKOFİS, BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KANUNU konusunda hazırladığımız bilgi notunu da bilgi ve dikkatinize sunmaktadır. AKOFİS in bilgi ve hatırlatma şeklindeki hizmetleri bundan sonra da devam edecektir. Sizlere daha iyi hizmet vermek amacıyla kendisini süreklilik ilkesi içinde geliştirmeyi ilke edinen AKOFİS le ilgili soru, görüş ve değerlendirmeleriniz bizlere yol gösterecektir. Bu düşüncelerle son çalışmamızı bilgi ve dikkatlerinize sunar, başarılı çalışmalarınızın devamını dilerim. Salih KAPUSUZ Ankara Milletvekili Genel Başkan Yardımcısı Halkla İlişkiler Başkanı
GİRİŞ İnsana hizmet odaklı yerel yönetim anlayışı, AK Parti ile kurumsallaşarak 2004 yerel seçimleri ile birlikte ülke genelinde modern kentleşmenin öncüsü olmuştur. Bu süreçte yerel yönetimlerde oluşan yüksek beklenti ve seçimlerde sağlanan büyük başarı, 2004 ve 2005 yıllarında gerçekleştirilen yasal düzenlemelerle desteklenerek, yerelleşme yönünde büyük bir ivme yaşanması sağlanmıştır. Türkiye de ilk kez 1984 yılında İstanbul, Ankara ve İzmir Büyükşehir Belediyeleri kurulmuştur. 1986 ve 2000 yılları arasında bu sayı 16 ya çıkarılmıştır. 2004 yılında hem belediyeler kanunu 1934 den sonra ilk kez kapsamlı bir şekilde revize edilmiş hem de İstanbul ve Kocaeli Büyükşehir Belediyeleri yetki alanı il sınırı olarak genişletilmiştir.
GİRİŞ 2004 yılındaki bu reform aslında Avrupa Konseyi Yerel Özerklik Şartının gereğiydi. Aslında Avrupa Konseyi yerel özerklik şartına uyum süreci bu yeni kanunla devam etmektedir. Bu kanunun temel amaçları Türkiye de demokrasiyi gerek ülke gerekse yerel düzeyde güçlendirmek, belediye hizmetlerinde verimliliği sağlamak ve belediyelerin daha iyi hizmet götürmesini sağlamaktır.
Kanunun Getirdiği Yenilikler 1. Nüfusu 750 binin üzerinde olan illerde Büyükşehir Belediyesi kurulmaktadır. 16 mevcut büyükşehire 13 şehir daha eklenmektedir. Bunlar Aydın, Balıkesir, Denizli, Manisa, Muğla, Hatay, Tekirdağ, Trabzon, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Mardin, Malatya ve Van dır. Düzenleme yapılırken nüfus dikkate alınmıştır. 2. Bu 13 yeni büyükşehirde 24 yeni ilçe kurulmuştur. 3. Bu illerde Büyükşehir yetki alanı İstanbul ve Kocaeli gibi il sınırları olmaktadır. 4. Büyükşehirlerde özel idareler kapatılmakta, beldeler ve köyler mahalleye dönüşmektedir. İl Özel idarelerinin yerel hizmetlere ilişkin görevleri belediyelere devredilmektedir. Böylece, toplam 1582 belde ve 16.082 köyün tüzel kişiliği kaldırılmaktadır. 23 büyükşehirle birlikte, 24 yeni ilçe kurulmaktadır. 333 ilçe dönüştürülmektedir. Toplam belediye sayısı 2.950 den 1.392 ye düşmektedir. Köy sayısı 34.283 den 18.201 e inmektedir.
Kanunun Getirdiği Yenilikler 5. Mahalleye dönüşen beldelerde belediye personeli hak kaybına uğramayacaktır. 6. Köylerin orman, mera, kışlak, yaylak hakları olduğu gibi korunmaktadır. 7. Köylerde belediye vergi ve harçları 5 yıl süreyle alınmayacaktır. Su ücreti 5 yıl süreyle en düşük su tarifesinin dörtte birini geçmeyecektir. 8. Bu kanunla tüzel kişiliği kaldırılan il özel idaresi, belediye veya köy tüzel kişiliklerine şartlı olarak bağışı yapılan taşınır ve taşınmazların devrinin yapıldığı kurum veya kuruluş bu taşınır ve taşınmazların bağış amacına uygun olarak kullanılmasını sağlamakla sorumludur. 9. Belediyeler mahalleye dönüşen köylere 10 yıl süreyle gelirlerinin % 10 u kadar altyapı yatırımı yapacaktır.
Kanunun Getirdiği Yenilikler 10. Büyükşehir dışındaki 52 ilde köye dönüşen beldelerin İller Bankası payları 5 yıl süreyle İl Özel İdarelerine aktarılmaya devam edecektir. 11. Mahalleye dönüşen köylerde yapılar için ruhsatlandırma kolaylığı getirilecek, yapılar için geleneksel mimaride tip proje üretilecek ve bu projeler köylülere ücretsiz verilecektir. 12. Köylerdeki evler, hayvancılık tesisleri, bakkal, fırın, kahve, lokanta gibi işyerlerine ruhsat verilecektir. Köylerde ki yapı stoku ruhsatlı hale gelecektir. 13. Büyükşehir olan 29 ilimizde Kamu Kurum ve Kurumlarının yatırım ve hizmetlerini koordine etmek, izlemek gerektiğinde de sunulamayan hizmetlerin yerine getirmek, afet ve acil durum hizmetlerini sunmak amacıyla Yatırım İzleme ve Koordinasyon Merkezi kurulmuştur. Böylece Özel İdarelerin kaldırılmasıyla boşluk oluşması önlenmiştir.
Kanunun Getirdiği Yenilikler 14. Büyükşehir Belediyeleri yetkileri artırılmaktadır. Amatör sporlara destek olmak, sağlık tesisi ve mabetler açmak ve bakım yapmak, cami veya mabetlere ücretsiz su temin edebilmek, afet riski olan yerlerde önlem almak, internet gibi haberleşme altyapısı kurmak, oda ve hemşeri dernekleriyle ortak projeler yapmak görevleri arasında bulunacaktır. İlçe belediyeleri ile ihtilafta Büyükşehir Meclisi yetkili kılınmıştır. 15. Bu kanunla tüzel kişiliği kaldırılan köylerde görev yapan geçici ve gönüllü köy korucuları halen görev yaptıkları yerlerde görev yapmaya devam edeceklerdir. Kendileri için öngörülen haklardan aynı şekilde yararlanmaya devam edeceklerdir.
Kanunun Getirdiği Yenilikler 16. Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulacaktır. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılacaklardır. 17. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000 in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorunda olacaklar. Diğer belediyelerde mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabileceklerdir. Gerektiğinde sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verecek, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapabilecek ve gerekli desteği sağlayacak, her türlü spor karşılaşmaları düzenleyebilecek, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebileceklerdir.
Kanunun Getirdiği Yenilikler 18. Büyükşehirlerin bütçe payları ciddi şekilde artmaktadır. Şu anda büyükşehir içinde tahsil edilen vergiden aktarılan % 5 bütçe payı % 6 ya çıkarılmıştır. Ayrıca, asıl önemlisi ilçe belediyelerine ve yine büyükşehirlere verilen % 2.5 genel bütçe payının % 4.5 a çıkarılmasıdır. 19. Köye dönüştürülen belediyeler 30/6/2013 tarihine kadar 5393 sayılı kanunun 8. Maddesindeki usule bağlı olmaksızın, belediye meclisinin kararı ile ortak sınırı olan ve listeyle belli tüzel kişiliği sona ermeyene belediyeye mahalle olarak katılma talebinde bulunabilecektir. (Katılma işleminin gerçekleşebilmesi için katılacak belediye ile katılacak olan belediyenin sınırları arasında başka bir belediye veya köy bulunamaz.) Bu belediyelerin meskûn sahaları arasındaki uzaklık on kilometreden fazla olamaz. Katılım işlemi katılacak belediye meclisinin olumlu kararı ile sonuçlanacaktır.
SONUÇ Bu kanunda amacımız; aynı nitelikteki hizmetlerin tek bir elden yürütülmesini, ilin ve ilçelerin imkan, kaynak ve aklını birleştirecek hizmetlerin daha etkin sunulmasını sağlamak, yerel hizmetlerin tamamının seçilmiş organlar eliyle gerçekleşmesi yoluyla yerel demokrasinin güçlenmesine katkıda bulunmaktır.
Görüş ve Önerileriniz için: akofis@akparti.org.tr (0312)204 50 00/2115 Halkla İlişkiler Başkanlığı