ÖNSÖZ Bilindiği üzere, Taşımalı Eğitim uygulaması, Türk Milli Eğitim Sisteminin hedefleri; eğitim politikaları için büyük önem taşımaktadır. Güç şartlar içinde birleştirilmiş sınıf öğretimi yapan okulların sayısını azaltmak, küçük yerleşim birimlerindeki öğrencilerimize daha iyi imkânlar sunmak, eğitimde fırsat ve imkân eşitliğini sağlamak, niteliği yükseltmek taşımalı eğitimin gerekçeleri olarak belirtilmektedir. Bunların yanı sıra, taşımalı eğitim uygulaması birçok sorunu da beraberinde getirmektedir. Taşımalı Eğitim kapsamındaki öğrencilerin eğitim seviyeleri, beslenmeleri, okula ve çevreye uyumları, taşıma araçlarının durumu, taşıma merkezi okullarının fiziki ve personel yönünden durumları sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sorunların tespit edilerek tahlil edilmesi ve sorunlara yapıcı ve etkili çözüm önerileri getirilmesi sistemin sağlıklı ve daha faydalı işleyebilmesi açısından çok önemlidir. Bu yüzden kanun uygulayıcıları ve muhatapları tarafından ihtiyaçların neler olduğunu doğru bir şekilde tespit ve analiz edebilmek, uygulamadaki aksaklıkları ve sorunları ortaya çıkarmak ve bu sorunları gidermek için önlemler almak büyük önem taşımaktadır. Tüm paydaşlarımızın desteği ve aktif olarak katılımları ile gerçekleşen bu çalıştaydan çıkan sonuçların gerek Müdürlüğümüz gerekse Bakanlığımız için yol gösterici olacağı, taşımalı eğitim uygulamasına ışık tutacağı, niteliğin arttırılmasına, birlikteliğin temin edilmesine katkı sağlayacağı kanaatindeyim. Bu bağlamda, çalıştayın planlama ve gerçekleştirme sürecinde özveriyle çalışan müdürlüğümüz çalışanlarına, fikir ve önerileri ile çalıştaya katkı sağlayan tüm katılımcılara; çalıştayın gerçekleşmesi için bizi destekleyen ve cesaretlendiren Valiliğimize ve Bakanlığımız Destek Hizmetleri Genel Müdürü Sayın Bahattin GÖK e şükranlarımı sunarım. Levent YAZICI İl Milli Eğitim Müdürü TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 2
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... 1 İÇİNDEKİLER... 2 ÇALIŞTAY DÜZENLEME KURULU ÜYELERİ... 3 ÇALIŞTAY SEKRETERYASI... 4 ÇALIŞTAY PROGRAMI... 5 GİRİŞ... 6 ÇALIŞTAY ÇALIŞMA SÜRECİ VE YÖNTEMİ... 8 ÇALIŞTAY TEMEL KONULARI... 9 GRUP/KOMİSYON ÇALIŞMALARI... 10 1.Grup... 10 2.Grup... 13 3.Grup... 17 4.Grup... 20 5.Grup... 23 6.Grup... 27 7.Grup... 31 SONUÇ VE ÖNERİLER... 34 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA ÖNERİLER... 35 İL/İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜKLERİNE ÖNERİLER... 37 OKUL MÜDÜRLÜKLERİNE ÖNERİLER... 39 ÇALIŞTAY TOPLANTILARINDAN RESİMLER... 40 TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 3
ÇALIŞTAY DÜZENLEME KURULU ÜYELERİ ADI SOYADI GÖREVİ İLETİŞİM BİLGİLERİ Levent YAZICI Tokat İl Milli Eğitim Müdürü leventyazici@meb.gov.tr İbrahim YILMAZ İl Milli Eğitim Destek Hizmetleri ibrahimyilmaz@meb.gov.tr Murat AĞAR İl Milli Eğitim Strateji Geliştirme Şube Müdürü agarmurat@gmail.com Fahri NAYMAN Doç. Dr. Nail YILDIRIM Arş. Gör. Fazilet Özge MAVİŞ Ramazan MAVİŞ İl Milli Eğitim Temel Eğitim Şube Müdürü GOP Üniversitesi Eğitim Fak. Dekan Yardımcısı GOP Üniversitesi Eğitim Fak. Araştırma Görevlisi İl Milli Eğitim Müdürlüğü Strateji Geliştirme Birimi fahrinayman60@gmail.com nailsan60@gmail.com ozge.mavis@gop.edu.tr ramazanmavis@gmail.com Levent ÖZİL İl Milli Eğitim Müdürlüğü Strateji Geliştirme Birimi levent3738@gmail.com Sabahat ÖCAL İl Milli Eğitim Müdürlüğü Strateji Geliştirme Birimi sabahatocal84@gmail.com Eyüp ŞENER İl Milli Eğitim Müdürlüğü Strateji Geliştirme Birimi Eypsnl79@gmail.com TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 4
ÇALIŞTAY SEKRETERYASI ADI - SOYADI KURUMU VE GÖREVİ İLETİŞİM BİLGİLERİ Levent YAZICI ÇALIŞTAY BAŞKANI Milli Eğitim Müdürü leventyazici@meb.gov.tr Murat AĞAR İbrahim YILMAZ BASIN ve RAPORLAMA Şube Müdürü agarmurat@gmail.com ibrahimyilmaz@meb.gov.tr Ramazan MAVİŞ ÇALIŞTAY SEKRETERİ Strateji Geliştirme Birimi ramazanmavis@gmail.com İbrahim ÖZKAL Mürsel TAŞÇI İNTERNET VE TEKNİK SORUMLU Strateji Geliştirme Birimi ibrahimozkal@mynet.com murseltasci@gmail.com Levent ÖZİL Engin ZABUN İLETİŞİM SORUMLUSU Strateji Geliştirme Birimi levent3738@gmail.com ezabun@gmail.com Fatih ŞAHİN Halis GÖKTÜRK Hasan ERGEN ÖN HAZIRLIK ÇALIŞMA EKİBİ Destek Hizmetleri Birimi halisgokturk@msn.com TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 5
ÇALIŞTAY PROGRAMI 15 Mayıs 2014 Perşembe Yer: GOP Anadolu Lisesi, Öğretmenevi-Tokat 09:00-10:00 Açılış konuşmaları Çalıştayın konusu ile ilgili hazırlanan görselin izlenmesi. Taşımalı eğitim gerçeği Taşımalı eğitimle ilgili araştırmalar Verilerle taşımalı eğitim Taşımalı eğitimle ilgili yapılan anket sonuçlarının tüm katılımcılarla paylaşılması 10:00-10:15 Çalışma salonlarına yerleşilmesi 10:15-12:30 I.OTURUM 13:00 14:00 Yemek Arası (Öğretmenevi ) II. OTURUM 14:00-16:00 Çalıştay Sonuç Bildirgesinin Sunulması (Grup sözcülerince) Çalıştayın Genel Değerlendirilmesi (Vali Yardımcısı Sayın Mehmet Suphi KÜSBECİ) 16 : 00 - Kapanış TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 6
GİRİŞ Yaygın anlamıyla bireyde davranış değişikliği geliştirme süreci olarak tanımlanan eğitimin önemi bütün ülkelerce bilinmekte ve eğitimin zorunluluğu üzerinde durulmaktadır (Ertürk,1972). Neredeyse tüm Dünya da eğitimin belirli bir kısmı zorunlu eğitim kapsamında verilmektedir. Ülkemizde de 14.06.1973 tarih ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu nun 16.06.1983 tarihli ve 2842 Sayılı Kanun un 7. maddesiyle değişiklik yapılmış olan 22. maddesinde İlköğretim, 6 14 yaşlarındaki çocukların eğitim ve öğretimini kapsar. İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur hükmü yer almıştır. Öncelikle 5 yıl olarak başlayan kesintisiz zorunlu eğitim, daha sonra Eğitim Birliği Yasası çerçevesinde 8 yıllık kesintisiz zorunlu eğitim haline gelmiş ve günümüzde 12 yıllık zorunlu eğitime geçiş sağlanmıştır (Yeşilyurt,Orak,Tozlu,Uçak ve Sezer 2007). Eğitimin zorunlu hale getirilmesi, ülkedeki her bir ferde ulaşılması ve eğitim haklarının giderilmesinin gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Ancak nüfusun az olduğu ve dağınık yerleşim birimlerinin bulunduğu alanlarda zorunlu eğitimin verilebilmesi için ayrı bir çaba harcanması gerekmektedir. Bu gerekliliğin giderilebilmesi için ise taşımalı eğitim çözüm olarak görülmüş ve uygulanmaya başlanmıştır. Taşımalı eğitim, nüfusu az ve dağınık yerleşim birimlerindeki zorunlu öğrenim çağındaki çocukların, merkezi okullara günübirlik taşınmaları suretiyle yapılan uygulama olarak tanımlanmaktadır (Yeşilyurt vd. 2007). Milli Eğitim Bakanlığı nın Taşımalı İlköğretim Yönetmeliği nde taşımalı eğitimin amacı, İlköğretim okulu bulunmayan, çeşitli nedenlerle eğitim öğretime kapalı, birleştirilmiş eğitim uygulaması yapan ilköğretim okullarındaki öğrencilerin, taşıma merkezi ilköğretim okullarına günü birlik taşınarak kaliteli bir eğitim öğretim görmelerini TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 7
sağlamak olarak belirtilmiştir (MEB, 2000). Belirlenen amaçta da görüldüğü gibi taşımalı eğitim yapılmasında birinci koşul kaliteli eğitim ortamının sağlanmasıdır. Her ne durumda olursa olsun eğitim hakkının ferde verilmesi ve eğitim fırsatının sağlanması esas olarak görülmüştür. Taşımalı Eğitim sisteminden ilk defa 1996 yılında yapılan 15. Milli Eğitim şurasında bahsedilerek şu tavsiye kararları alınmıştır; Küçük yerleşim birimlerindeki öğrencilerin 8 yıllık zorunlu ilköğretimden yararlanabilmeleri için taşımalı, YİBO ve pansiyonlu okul sistemlerinden yararlanılmalıdır. Yaygın eğitimde gerektiğinde mobil birimler yardımıyla gezici eğitim ve taşımalı eğitim yapılmalıdır. Dağınık yerleşim birimlerinde ve önerilen eğitim kampüslerinde taşımalı eğitim uygulanmalı ve yaygınlaştırılmalıdır. Daha sonra 2006 yılında gerçekleştirilen 17.Milli Eğitim Şurasında ise; Öğrencilerin sosyal ve kültürel etkinliklere katılabilmeleri ve öğretmenlerin mesleki hazırlıkları için okulda kalma süreleri yeniden ayarlanmalı, özellikle taşımalı eğitim yapılan okullarda gerekli önlemler alınmalıdır. İfadesine yer verilerek taşımalı eğitimin vazgeçilmezliği ve yeni düzenlemelerin gerekliliği vurgulanmıştır. Son olarak 2010 yılında yapılan 18.Milli Eğitim Şurasında ise ortaöğretimde taşımalı eğitime geçiş ve engelli öğrencilerin taşınması ile ilgili kararlara yer verilmiş ve kararlar aynı yıl içerisinde uygulamaya geçirilmiştir. Şurada alınan kararlar şunlardır; Ortaöğretim kurumu bulunmayan yerleşim birimlerindeki öğrenciler taşımalı ilköğretim uygulaması ile koordineli bir biçimde ortaöğretim kurumlarına taşınmalı, bu öğrencilere öğle yemeği verilmeli, yerel yönetimler öğrencilerin taşınması konusunda destek vermeli ve bu hususlar ile ilgili yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Her ilde engelli öğrencilere yönelik ihtiyaca göre eğitim verecek okullar yaygınlaştırılmalı, öğrencilerin okullara erişimini kolaylaştıracak önlemler alınmalı, taşımalı sistem bunlara da uygulanmalı ve öğle yemekleri okulda verilmelidir. Eğitimde fırsat eşitliği, yıllardır üzerinde durulan konulardan biri olmuştur. Özellikle günümüzde teknolojinin getirmiş olduğu yeniliklerle beraber küreselleşen dünyada insanların bilgiye ulaşabilmesi ve bilginin kullanabilir hale gelebilmesi gitgide önem kazanmaya başlamıştır. Günümüz dünyasına uyum sağlamak için çaba sarf eden bütün ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması bu ve benzeri nedenlerden dolayı sürekli gündeme gelmekte ve bu eşitliğin sağlanabilmesinin yollarından biri de taşımalı eğitim olarak görülmektedir. Tokat İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından Kasım 2013 te yapılan ankette; ulaşımda yaşanan problemler, yemeklerin zaman zaman kalitesiz ve az miktarda verilmesi, yemek yenilen TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 8
ortamların arzu edilen nitelikte olmaması, idareci ve öğretmenlerle olan iletişimde engeller, sosyal faaliyetlerin yeterince yapılamaması öne çıkan sorunlar olarak belirlenmiştir. Bu çalıştay; Mülki idare amirleri (Vali Yardımcısı ve Kaymakamlar), il özel idare genel sekreteri ve yardımcıları, ilçe özel idare müdürleri, il-ilçe milli eğitim müdürleri, şube müdürleri okul müdürleri, müdür yardımcıları, öğretmenler, öğrenciler, veliler, şoförler ve taşımalı okullarda çalışan görevlilerin görüşlerinin alınması, taşımalı eğitimde nitelik ve birlikteliğin sağlanması, yaşanan ortak sorunların tespit edilmesi ve çözüm önerilerinin sunulması amacıyla düzenlenmiştir. ÇALIŞTAY ÇALIŞMA SÜRECI VE YÖNTEMI Taşımalı eğitimde nitelik ve birlikteliğin sağlanmasına yönelik olarak 15 Mayıs 2014 tarihinde ilgili kişilerin katılımı ile Taşımalı Eğitimde Nitelik ve Birliktelik konulu çalıştayın hazırlık toplantısı İl Milli Eğitim Müdürü Levent YAZICI başkanlığında 24 Nisan 2014 tarihinde Milli Eğitim Müdürlüğü proje odasında yapıldı. İlimizdeki ilkokullarda 2307, ortaokullarda 5338 ve ortaöğretimde 7646 olmak üzere toplam 15191 öğrencimiz taşınmakta ve aynı zamanda öğle yemeği hizmetinden faydalanmaları sağlanmaktadır. Bu süreçte taşımalı eğitim kapsamındaki öğrencilerimizin eğitim-öğretim hakkından eşit şekilde yararlanabilmeleri, eğitime erişim imkânlarının arttırılması ve bu imkânlardan yararlanırken haklarının farkında olmaları önem kazanmaktadır. Bu nedenle öğrencilerimize karşı mülki idari amirlerinin, okul idarecilerinin, öğretmenlerin, araç şoförlerinin ve diğer hizmet sağlayıcılarının tutum ve davranışlarını, taşımalı eğitim mevzuatında karşılaşılan farklı uygulamaları masaya yatırmak; ilimizdeki taşımalı eğitim uygulamasının niteliğini artırmak ve il genelinde birlikteliği sağlamak için tüm paydaşların katılımıyla bir çalıştay düzenlenmesine karar verildi. Çalıştayla ilgili olarak süreçteki tüm değişkenleri değerlendirmek üzere tarafların görüşleri alınarak çalışma gruplarının oluşturulmasına, görev alacak grup moderatörleri ile birlikte çalıştayda uygulanacak yöntemin belirlenmesi kararlaştırıldı. Devam eden süreçte Taşımalı Eğitimde Nitelik ve Birliktelik Çalıştayı moderatörleri ile yapılan toplantı ile, Taşımalı eğitimle ilgili olarak kasım ayı içerisinde yapılan anket paylaşılarak her grubun kendine özgü ele alacağı konular ile ortak çalışma konuları belirlendi. Toplantıda izlenecek yöntem ve teknikler konusunda 7 grubun da aynı yöntem ve teknikle konuları ele alamayacağı görüşüldükten sonra birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü grupların TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 9
atölye çalışması şeklinde konuları görüşmelerine; beşinci, altıncı ve yedinci grupların ise soru-cevap ve tartışma yöntemiyle konuları görüşmelerine karar verildi. 15 Mayıs 2014 tarihinde gerçekleştirilen çalıştayın sabah oturumundaki açılış konuşmaları ve farkındalık sunumundan sonra gruba özgü çalışmalar sonucunda ilimizde taşımalı eğitimde görülen aksaklıklar, bu alandaki ilimizin güçlü ve zayıf yönleri ile fırsatları ve tehditleri belirlenerek taşımalı eğitimin niteliğinin artırılmasına yönelik katkı sağlayıcı fikirler elde edilmiştir. Çalıştayın öğleden sonraki genel oturumunda, grup sözcülerinin hazırlanan raporları sunumundan sonra yapılan genel değerlendirme ile çalıştay sona erdirilmiştir. ÇALIŞTAY TEMEL KONULARI: 1. Taşımalı eğitimde mevzuat çerçevesi, farklı uygulamalar ve sorunlar 2. Taşımalı eğitimde okul/sınıf içi eğitim uygulamaları ve yönetsel süreçler a. Taşımalı eğitim merkezi olan okullarda öğrencilere verilen eğitimin niteliğinin artırılması, b. Taşımalı öğrencilerin okula ve okul çevresine uyumu 3. Taşımalı eğitimde öğrenci hakları 4. Taşımalı eğitimde maarif müfettişleri ve trafik görevlilerinin (jandarma, emniyet) denetimi 5. Taşımalı eğitimde sürücü tutumları 6. Taşımalı eğitimde öğretmen takibi 7. Yemek sunumu ile ilgili sorunlar 8. Taşımalı eğitim kapsamındaki öğrenci velisi ile okul ilişkisi 9. Taşımalı eğitim araçlarının hizmete elverişliliği 10. Taşınan öğrencilerin velilerinin araç takibi 11. Taşımalı eğitimde il-ilçe ve okul yönetici tutumları 12. Taşınan öğrencilerin veli tutumları 13. Taşımalı eğitimde maarif müfettişleri tutumları 14. Yemek alımı ve ihale süreci 15. Yemek dağıtıcıların tutum, davranışları ve hijyeni 16. Hizmet sağlayıcılarla okul personeli ilişkisi Aşağıda, grup komisyon çalışmalarına yer verilmiştir. Her grubun moderatörleri ve katılımcıları belirtilmiş, ele aldıkları sorunlar ve çözüm önerileri ifade edilmiştir. TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 10
GRUP/KOMİSYON ÇALIŞMALARI 1.Grup Oturum Moderatörleri Mehmet Suphi KÜSBECİ - Vali Yardımcısı Levent YAZICI İl Milli Eğitim Müdürü KATILIMCILAR: İlçe Kaymakamları, İl- İlçe Özel İdare Müdürleri, Vali Yardımcısı ADI SOYADI GÖREVİ GÖREV YERİ Recep GÖKÇE Özel İdare Müdürü Tokat Fatih ÇELİKKAYA Kaymakam Almus Levent MİRZAOĞLU Özel İdare Müdürü Almus Mustafa AKIN Kaymakam Artova Davut KILIÇ Özel İdare Müdürü Artova Fatih ARIKOĞLU Kaymakam Başçiftlik Selvet ŞEN Özel İdare Müdürü Başçiftlik Abdulkadir DEMİR Kaymakam Erbaa Turgay KARA Özel İdare Müdürü Erbaa Dr. Y. Gökhan YOLCU Kaymakam Niksar Sadık ÇELİK Özel İdare Müdürü Niksar Sinan BAŞAK Kaymakam Pazar Nurettin TATLI Özel İdare Müdürü Pazar Turgay GÜLENÇ Kaymakam Reşadiye TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 11
ADI SOYADI GÖREVİ GÖREV YERİ Kenan KIŞLA Özel İdare Müdürü Reşadiye Yaşar Kemal YILMAZ Kaymakam Sulusaray Memet ALTUN Özel İdare Müdürü Sulusaray Y. Fatih KADİROĞLU Kaymakam Turhal Nazif YILMAZ Özel İdare Müdürü Turhal İsmail TOPRAK Kaymakam Yeşilyurt Ömer KIZILIRMAK Özel İdare Müdürü Yeşilyurt Nuri ÖZDER Kaymakam Zile Hulusi DURAN Özel İdare Müdürü Zile TEMEL SORUNLAR Belediye sınırları içinde taşıma yapılamaması Kurum Açma-Kapatma Esasları gereğince uygulanan öğrenci sayılarında esneklik sağlanamaması Taşıma mesafelerinin belirlenmesinde esnek olmayan sınırların olması Yapılan Taşıma İhalelerinde Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi kavramlarının tanımlanmaması ÇÖZÜMLER VE UYGULAMAYA YÖNELİK ÖNERİLER Taşımalı Eğitim Yönetmeliği ve Kurum Açma Kapatma Esaslarında gerekli değişikliklerin yapılması ile birlikte taşımaya yönelik üst ve alt öğrenci oranlarında, taşıma planlama komisyonlarına ve/veya mülki amirlere yetki verilmeli Araç kiralamadaki yaş sınırı konusunda esneklik sağlanmalı Küçük araçlarla (otomobil vb.) öğrenci taşıma işlemi gerçekleştirilebilmeli Taşıma mesafelerinin belirlenmesinde herhangi bir sınırlama olmaksızın taşıma planlama komisyonlarının kararına dayalı olarak İl Milli Eğitim Müdürlükleri yetkili olmalıdır. Teknik şartname hazırlanırken yemek sunumunda personel çalıştırmaya yönelik standartlar belirlenmeli Kendi imkânları ile okullara ulaşan öğrencilere öğlen yemeği imkânı sağlanmalı Taşıma maliyeti hesaplanırken katsayıdaki belirsizlikler giderilmeli, yerleşim yerlerinin özellikleri dikkate alınmalı TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 12
İhale öncesi hazırlanan teknik şartnamelerde araç içi kamera bulundurulması ve araç takip sistemi kullanımı zorunlu hale getirilerek, görüntülerin her hafta okul idaresine teslim edilmesi istenmeli ve bu zorunluluğa uymayanlarla ilgili müeyyidelere teknik şartnamede yer verilmeli Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yönetici ve Öğretmenlerinin Norm Kadrolarına İlişkin Yönetmelikte yapılacak değişiklikle taşımalı öğrencisi fazla olan okullara rehber öğretmen kadrosu verilmeli Taşımalı öğrencilere, her eğitim-öğretim yılı başında taşımalı öğrenci hakları konusunda bilgilendirme yapılmalı Taşımalı öğrencilerin ders başarısı değerlendirmeleri aylık olarak ailelerine bildirilmeli TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 13
2.GRUP Oturum Moderatörleri Niyazi ÇEVİK İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı İbrahim YILMAZ İl Milli Eğitim Destek Hizmetleri Şube Müdürü Katılımcılar: İl-İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Yöneticileri ve Maarif Müfettişleri ADI SOYADI GÖREVİ İbrahim YILMAZ İl Milli Eğitim Müdürlüğü Şube Müdürü Fahri NAYMAN İl Milli Eğitim Müdürlüğü Şube Müdürü Sevil ALAÇAM İl Milli Eğitim Müdürlüğü Şube Müdürü Nuri YILDIZ Almus İlçe Milli Eğitim Müdürü İbrahim AYDIN Artova İlçe Milli Eğitim Müdürü Nuri ALKAN Başçiftlik İlçe Milli Eğitim Müdürü Efrahim GÖKÇE Erbaa İlçe Milli Eğitim Müdürü R. Şaban YAVUZ Niksar İlçe Milli Eğitim Müdürü Gürsoy KIZILGÜL Pazar İlçe Milli Eğitim Müdürü Mehmet Reşadiye İlçe Milli Eğitim Müdürü FEDAKARTÜRK Zakir ALMA Sulusaray İlçe Milli Eğitim Müdürü Nihat AYMAK Turhal İlçe Milli Eğitim Müdürü TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 14
Ali ŞANLI Yeşilyurt İlçe Milli Eğitim Müdürü Seyfi GÖKTEKİN Zile İlçe Milli Eğitim Müdürü Kenan TÜRK Almus İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Şube Müdürü Fikri DEMİR Başçiftlik İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Mustafa KAPLAN Erbaa İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Mevlüt SEYHAN Niksar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Murat SAPANCA Pazar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Emin KÜÇÜK Reşadiye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Tacettin CORUK Sulusaray İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Ahmet İNAN Turhal İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü M. İsmet AÇICI Yeşilyurt İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Ayhan YILDIZ Zile İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Mahmut ÇAYLAK Maarif Müfettişi Ceyhun DUR Maarif Müfettişi Erdal GÜZEL Maarif Müfettişi Fatih ŞAHİN İl Milli Eğitim Müdürlüğü Şefi Mehmet HÜLAGÜ Almus İlçe Milli Eğitim Müdürü Şefi Hüseyin ÇOPUR Artova İlçe Milli Eğitim Müdürü Şefi Murat ERASLAN Başçiftlik İlçe Milli Eğitim Müdürü Şefi Hazma EKİNCİ Erbaa İlçe Milli Eğitim Müdürü Şefi Halit AKTAŞ Niksar İlçe Milli Eğitim Müdürü Şefi Zafer ŞAHİN Pazar İlçe Milli Eğitim Müdürü Şefi Yusuf DURAN Reşadiye İlçe Milli Eğitim Müdürü Şefi Yunus AY Sulusaray İlçe Milli Eğitim Müdürü Şefi Cemal AKTAŞ Turhal İlçe Milli Eğitim Müdürü Şefi Recep KAR Yeşilyurt İlçe Milli Eğitim Müdürü Şefi Sait ÖZDEMİR Zile İlçe Milli Eğitim Müdürü Şefi TEMEL SORUNLAR İl ve İlçelerde ayrı ayrı hazırlanan yemek ve araç teknik şartnamelerinden doğan farklı uygulamaların sebep olduğu sorunlar Yönetim ve denetime ilişkin sorunlar TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 15
ÇÖZÜMLER VE UYGULAMAYA YÖNELİK ÖNERİLER Okullarda yapılan sosyal etkinliklere taşımalı öğrencilerin aktif katılabilmesi için teknik şartnameye eklenecek bir madde ile okul müdürü tarafından servislerin hareket saatlerinde esneklik sağlanmalı Yemek ihaleleri, öncelikle uygun olan öğretmenevi veya yatılı okullara verilmeli İlde ilçe temsilcilerinin de katılımı ile oluşturulacak komisyon marifetiyle teknik şartnamelerin ortak hazırlanıp uygulanması sağlanmalı İhaleler görev bütünlüğü içerisinde ilçe milli eğitim müdürlükleri ya da ilçe özel idare müdürlüklerince yapılmalı Öğrencilerin ilk dersin başlangıcından 15 dakika önce okula ulaşması sağlanarak öğrencilerin çok erken okula getirilmesi veya geç kalmaları önlenmeli Araç sürücüleri; nezaket kuralları, öğrenci sağlığı ve güvenliği ile dinlenecek müziklerle ilgili olarak da eğitime alınmalı Öğrencilerin yemek yedikleri ortamlarda iyileştirme yapılmalı Denetlemeler başta taşıma merkezi okul müdürlükleri olmak üzere il-ilçe milli eğitim müdürlükleri ile emniyet ve jandarma tarafından daha sık aralıklarla yapılmalı Taşımalı öğrencilerin aynı sınıflar yerine farklı sınıflarda eğitim görmeleri sağlanmalı Okul yöneticileri, genel taşıma iş ve işlemleri ile buna ilişkin mevzuat eğitiminden geçirilmeli Taşımalı eğitim araçlarının hizmete başlamadan önce standartlara uygunluğu milli eğitim müdürlüklerince değerlendirilmeli İl ve İlçe milli eğitim müdürlüklerinin düzenli aralıklarla öğrenci ve velilere anket uygulayarak sonuçlarına göre tedbir almaları Taşımalı eğitim ihalelerinde kullanılan yaklaşık maliyet formülü, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde revize edilmeli Komisyon üyelerinin ihale nedeniyle yargılanmasında avukat ücretlerinin idarece karşılanması sağlanmalı Teknik ve idari şartnamelerde okullarda yemek dağıtım ve temizlik personelinin görevlendirilmesi hususlarına standartlar getirilerek yer verilmeli Taşıma ödeneklerinin bankalara doğrudan aktarılması sağlanmalı TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 16
Bankaların ilçelere ve yüklenicilere aktarılan ödeneklerden kestikleri havale ücretleri Bakanlık tarafından bir mutabakat sağlanarak çözüme kavuşturulmalı Taşıma okullarında görev yapmayı cazip hale getirecek düzenlemeler yapılmalı. (ek ders, personel, araç gereç vb.) Ayrıca il-ilçe milli eğitim müdürlükleri ve okullarda taşımalı eğitimle ilgili görev yapan müdür yardımcısı, şube müdürü, şef ve diğer personelin başarılı çalışmaları ödüllendirilerek teşvik edilmeli TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 17
3.Grup Oturum Moderatörleri Doç. Dr. Nail YILDIRIM - GOP Üniversitesi Eğitim Fak. Dekan Yardımcısı Ramazan MAVİŞ - İl Milli Eğitim Müdürlüğü Strateji Geliştirme Uzmanı Katılımcılar: Okul Yöneticileri ve Öğretmenler ADI SOYADI GÖREVİ KURUMU Ramazan ATLI Okul Müdürü Cumhuriyet EML Mehmet PEKTEZEL Okul Müdürü Atatürk Lisesi Recep KILIÇ Okul Müdürü 100. YIL Z.S.L.A. ilkokulu/ortaokulu Muhittin GÜLEÇ Okul Müdürü Ali Tepe Topçubağı ilkokulu/ortaokulu Cevdet KUŞ Okul Müdürü Akarçay İlkokulu Eyüp SEVER Okul Müdürü Altınova Ortaokulu Emin YOLAL Okul Müdürü Başçiftlik Ortaokulu Müdürü Duran KAYA Okul Müdürü Hacıpazar İÖO Dursun ÖZYURT Okul Müdürü Niksar Endüstri Meslek Lisesi Mustafa EZMECİ Okul Müdürü Erkilet Ortaokulu Ö. Faruk KAHRAMAN Okul Müdürü İmam Hatip Lisesi Talih ÖZDEMİR Okul Müdürü Alanyurt İlk/Ortaokulu Muhittin AYKUL Okul Müdürü Anadolu Sağlık Meslek Lisesi Emre DÖNMEZ Okul Müdürü Şh. Şemsettin Bey İlkokulu TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 18
Mahmut Ziya BİLİCİ Okul Müdürü Necmi Muammer Ortaokulu Hayati ERDEMİR Müdür Yardımcısı 100.yıl Z.S.L.AKBAY İlk/Ortaokulu İbrahim SORUT Müdür Yardımcısı Çetin Birmek İlk/Ortaokulu Halil ÜRESİN Müdür Yardımcısı 18 Mart İlk/Ortaokulu Sinan KÖKSAL Müdür Yardımcısı E.M.L Bekir KORKAT Müdür Yardımcısı Zübeyde Hanım KML Bahadır ATA Öğretmen TOKİ İlkokulu/Ortaokulu Ahmet ÇALIŞKAN Öğretmen Atatürk İlkokulu Uğur TÜRK Öğretmen Altınova Ortaokulu İsmail YÜCE Öğretmen Başçiftlik Ortaokulu Samet AKSU Öğretmen Gökal Güldere İ.Ö.O Abbas ŞAHİN Öğretmen Niksar Anadolu İmam-Hatip Lisesi Fatih ÇAKIR Öğretmen Üzümören İlkokulu Arif ELMAS Öğretmen Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi Bekir EREN Öğretmen Fatih İlk/Ortaokulu Fuat SOMUNCU Öğretmen Anadolu Atatürk Lisesi Ö. Alper KARASUBAŞI Öğretmen Şh. Şemsettin Bey İlkokulu Harun DÜZ Öğretmen Necmi Muammer Ortaokulu TEMEL SORUNLAR Taşımalı öğrenci sayısındaki optimal değişiklikler Taşıma eğitim okullarının seçimine ilişkin uygulamalar Taşımalı öğrencilerin uyum sorunları Öğrencilerin hazırbulunuşluk ve ön öğrenme eksiklikleri Ders dışı etkinliklere katılım yetersizliği Taşıma merkezinde çalışan personel sorunları Yemek sorunları ÇÖZÜMLER VE UYGULAMAYA YÖNELİK ÖNERİLER Bakanlığımızca taşımalı eğitime ilişkin yapılacak düzenlemeler, taşradaki uygulamalara ilişkin verilerin çok yönlü olarak değerlendirilmesinden sonra yapılmalı Taşımlı eğitim kapsamında olan öğrencilerin her yıl farklı okullar yerine başladıkları öğretim kademesini aynı okullarda tamamlamaları sağlanmalı Taşıma planlaması yapılırken eğitim bölgesi içindeki tüm okul müdürleri taşımalı eğitim TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 19
komisyonuna alınmalı ve taşıma yapılacak okulların tespiti geniş katılımlı bir komisyon tarafından belirlenmeli Öğrenci sayısı azalan YBO lar taşıma merkezi olarak kullanılmalı. Taşıma merkezli okullara rehber öğretmen verilmeli Taşınan öğrencilerin sosyal etkinliklere daha fazla katılımlarının sağlanması için çalışmalar yapılmalı Taşımalı eğitim kapsamındaki öğrencilerin mutlaka okul öncesi eğitim almaları sağlanmalı Taşımalı eğitim gören öğrencilerin yoğunluk kazandıkları güzergahlarda kapalı bekleme yerleri oluşturulmalı Taşımalı eğitim araçlarına araç içi kamera yerleştirilmeli Servis şoförleri uygun bir hizmet içi eğitimden geçirilmeli Şoför ve öğrencilere yönelik parmak izi takip sistemi kurulmalı Taşımalı eğitim araçları, öğrenci velilerini yılda 3 defa veli toplantılarına katılım amacıyla taşımalı Taşıma merkezindeki personelin özlük hakları iyileştirilmeli Özellikli branşlara norm verilmesinde taşıma merkezlerine öncelik sağlanmalı Norm fazlası öğretmenlerin öncelikle taşıma merkezi olan okullarda destek sınıfları, sosyal etkinlikler, etüt uygulamaları vb. amaçlarla görevlendirilebilmeleri için yasal düzenlemeler yapılmalı Halk eğitim merkezi müdürlüklerince taşımalı eğitim olan okullarda açılacak kurslara ilişkin tanıtım ve kurs açma faaliyetleri yapılmalı Yemek ücreti birim fiyatlarındaki düzenlemelerle nitelik artışı sağlanmalı Pansiyonu ve yemekhanesi olan okulların yemeklerini kendilerinin yapması için gerekli önlemler alınmalı TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 20
4.GRUP Oturum Moderatörleri Murat AĞAR - İl Milli Eğitim Müdürlüğü Strateji Geliştirme Birimi Şube Müdürü Dilek ELHAN - Rehber Öğretmen Katılımcılar: Taşımalı kapsamındaki öğrenciler ADI SOYADI SINIFI TAŞINAN KÖY Berat KAYA 8 Yayladalı Köyü Elif nur CAN 8 Dereyaka Köyü -Merkez/Tokat Nisanur GELMEZ 7 Çördük Köyü Tokat/Merkez Buse YARIM 8 Kocacık Köyü Sırma Bade DURSUN 6 Çöreğibüyük Köyü Tokat Melike ÇAM 7 Güzeldere Köyü Fatmanur KASIN 8 Kılıçlı Köyü Abdullah AKGÜL 8 Çamlıbel Beldesi Aktepe Mah Eren ÇAM 7 Taşlıçiftlik Köyü Harun KARACA 8 Kadıvakfı Köyü Esranur GÜNGÖR 9 Çubuklu Köyü Ömer BEZİN 9 Kabatepe Köyü TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 21
Burak KARADEMİR 11 Kervansaray Köyü M.Kemal ERDOĞDU 12 Kemalpaşa Köyü Vahit KESKİNEROĞLU 6 Kılıçlı Köyü Esra YILMAZ 9 Bula Köyü Elif SAMUR 9 Büyükyıldız Kasabası Özge BİLGİN 11 Kemalpaşa Ezgi ARSLAN 12 Döllük Köyü Beyda ALDEMİR 9 Büyükyıldız Köyü TEMEL SORUNLAR Servis şoförlerinin tutum ve davranışları Taşımalı öğrencilerin okula ve okul çevresine uyumu Taşımalı öğrencilerin gururlarını kıracak davranışlara maruz kalması Okul etütlerinden dolayı diğer öğrencilerin beklenmesi İki ayrı servisle taşınması gereken öğrencilerin aynı servisle ve bir kerede taşınması Liseli öğrencilerin kendi araçlarını beklememek için ilk ve ortaokul öğrencilerinin servislerine binmesi Taşımalı servis araçlarında emniyet kemerinin olmaması Yemeklerden yabancı madde çıkması Yemekhanenin dar olması ve bu sebeple ayakta yenmek zorunda kalınması Yemek dağıtırken hijyen kurallarına uyulmaması Yemek çizelgesinin olmaması, ya da uyulmaması Yemek dağıtan kişilerin zaman zaman görevlerini aksatması ÇÖZÜMLER VE UYGULAMAYA YÖNELİK ÖNERİLER Öğrencilere hakları anlatılıp bu konuda okul yönetimleri tarafından bilgilendirme çalışmaları yapılmalı Servisler, öğrencileri okula bırakıp okuldan alması sağlanmalı Taşımalı eğitim araçlarına öğrenci dışında sivil yolcu alınmaması için yapılacak telkinlerde köyün doğal liderlerinden yararlanılmalı TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 22
Araçlarda kamera sistemi olmalı Şoförler psikolojik ve sağlık testlerinden geçirilmeli Yemek çizelgesi, okulda uygun yerlere asılmalı Yemek dağıtan kişiler eğitilmeli, tutum ve davranışları düzenli olarak izlenmeli Gıda kontrolü daha sık aralıklarla yapılmalı Meyve suyu ve meyve verme sıklığı artırılmalı Yemek dağıtımı adil yapılmalı Artan yemek kalmaması için isteyene bir kez daha verilmeli İki ayrı servisle taşınması gereken öğrencilerin aynı servisle ve bir kerede taşınmasının önlenmesi için kontroller düzenli olarak yapılmalı Taşımalı eğitim kapsamındaki her öğrencinin kendi aracıyla taşınması sağlanmalı Taşımalı eğitim araçlarının tüm koltuklarında emniyet kemeri bulunmalı ve seyahat esnasında öğrencilerin kullanması sağlanmalı TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 23
5.GRUP Oturum Moderatörleri Abdulkadir TÜRK Mesleki Eğitim Merkezi Müdürü Melike ÇALIK - Rehber Öğretmen Katılımcılar: Öğrenci Velileri ADI SOYADI Hanifi KAYA Sürmeli BOZDEMİR Fevzi MELEK Birol YARIM Aziz DURSUN Erkan ÇAM İhsan BAL Mustafa AKGÜL Kadir KILINÇ Mutlu KAYA Ünal GÜNGÖR Süleyman DEDE Nurettin ERDOĞDU İKAMETGÂH Yayladalı Köyü Dereyaka Köyü Beşören Köyü Kocacık Köyü Çöreğibüyük Köyü Güzeldere Köyü Yelpe Köyü Çamlıbel Beldesi Aktepe Mah Taşlıçiftlik Köyü Çökelikkışla Köyü Çubuklu Köyü Kızık Köyü Kemalpaşa Köyü TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 24
Abidin YALÇIN Salim YILMAZ Hüseyin BİLGİN Ahmet ARSLAN Duran ADIYAMAN Bayram YILDIRIM Osman ÇABUK Çökelikkışla Köyü Bula Köyü Kemalpaşa Köyü Döllük Köyü Tahtoba Köyü Hasanbaba Köyü Çerçi Köyü TEMEL SORUNLAR Taşımalı eğitim yapan okulların fiziksel olarak yetersiz kalması Velilerin çocuklarını kendi istedikleri okullara gönderememesi Kaynaştırma öğrencilerinin ihmal edilmesi Taşımalı eğitim yapılan okullarda farklı yerlerden taşınan öğrenciler arasında uyum sorunları yaşanması nedeniyle öğrencilerin akademik başarısının ve davranışlarının olumsuz etkilenmesi Taşıma merkezi okulun değiştirilmesi ile birlikte öğrencilerin çok yönlü sorunlar yaşamaları Taşıma merkezi olan okullarda veli toplantılarının düzenli olarak yapılmaması Bazı günlerde yemeklerin soğuk servis edilmesi Yemeklerde kaliteli yağların kullanılmaması Yemek yenilen yerlerin fiziksel olarak yetersiz kalması Yemeklerin sunumu, görünümü ve lezzetinin öğrenciler tarafından beğenilmemesi Okullardaki yemek dağıtım görevlilerinin hijyen kurallarına dikkat etmemesi Taşımalı eğitim araçlarına sivil yolcu alınması Sivil yolcu taşımacılığı yapılması amacıyla öğrencilerin evlerinden erken saatlerde alınması Farklı öğretim kademelerindeki öğrencilerin aynı serviste taşınması Tek güzergâhta iki servisle taşıma yapılması gerekirken tek servisle ve ayakta öğrenci taşınması Şartnamede belirtilen özelliklere uygun araçla ve şoförle ihaleyi alıp, taşıma işini farklı araç ve şoförün yapması. Servis şoförlerinin genellikle velilerin tanıdığı hatta akrabası olduğu için TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 25
problemlerin örtbas edilmesi, buna bağlı olarak velilerin şoförü uyarması halinde şoförlerin öğrenciye tepki göstermesi Taşımalı eğitim yemek ihalelerinin geç yapılması nedeniyle öğrencilerin yemeklerini evden getirmek zorunda kalması Şikâyet edilen konularda caydırıcı cezaların uygulanmaması Bazı servis şoförlerinin öğrencilere karşı olumsuz tutum ve davranış içinde bulunması Servis şoförlerinin öğrencileri okulun önünde değil kendi belirledikleri duraklarda inip-binmeye zorlamaları Servis şoförlerinin öğrencilerin araçta tamamının olup olmadığının kontrolünü yapmadan hareket etmeleri ÇÖZÜMLER VE UYGULAMAYA YÖNELİK ÖNERİLER Fiziksel olarak yeterli ve nitelikli okullar taşıma merkezi haline getirilmeli Taşımalı eğitim merkezi seçiminde öğrenci ve veliye okul tercih etme hakkı verilmeli Okul yönetimi ve öğretmenler velilerle sık sık bir araya gelmeli, veli toplantıları ihmal edilmemeli Taşımalı öğrenci velileri için 7-19 ve 0-18 yaş aile eğitimleri yapılmalı Problemli öğrenci velileri ile görüşme sıklığı arttırılmalı, olumlu davranış değişikliği gerçekleştirilmeli Fiziksel ortamın niteliği arttırılmalı, yemek yenilen yerler yeterli büyüklükte olmalı Nöbetçi öğretmenler yemeklerin uygunluğu ve yeterliliğini mutlaka nöbet defterine işlemeli ve okul yöneticileri de bu durumu sıkı takip etmeli Yemek şirketleri yemekleri öğle saatlerine yakın getirmeli Yemeklerin çeşide göre malzemenin uygun ve yeterli kullanımı sağlanmalı.(et, sebze, salça vb.) Yemek dağıtımı şirket elemanları tarafından hijyen kurallarına göre yapılmalı Servis şoförleri aynı zaman aralıklarında ikinci bir taşıma yapmamalı, bu konuya ilgili şartnamelerde özellikle yer verilmeli Milli Eğitim Müdürlüğü denetim hizmetleri arttırılmalı Şoför ve araçların şartnameye uygunluğu kontrol edilmeli Öğrenciler servis şoförlerince okullarında nöbetçi öğretmene teslim edilmeli. Hafta sonu egzersiz çalışmaları yapılabilmesi için taşıma kapsamı genişletilmeli ve öğrenciler için araç tahsis edilmeli TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 26
Servis şoförlerinin öğrencileri alma ve bırakma saatlerine uymaları sağlanmalı İhaleler belirtilen süreç içerisinde tamamlanmalı, öğrenciler yemek ve araç konusunda mağdur edilmemeli Araçlarda seçilen müziğin türüne dikkat edilmeli, çok yüksek sesle müzik dinlenilmemeli Tokat İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından araçlarda dinlenilebilecek müzikler, sesli eğitici metinler hazırlanmalı R TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 27
6.GRUP Oturum Moderatörleri Abdullah TAŞTAN - İl Milli Eğitim Şube Müdürü Ahmet ÖZDEMİR - İl Milli Eğitim Şube Müdürü Katılımcılar: Taşımalı Eğitim Araç Şoförleri ADI SOYADI TAŞIMA YERLEŞİM TAŞIMA MERKEZİ YERİ 1 Ahmet ŞAHİN Kömeç Kanalaltı Kömeç İlkokulu/Ortaokulu 2 Sadık ARSLAN Döllük Kızılköy İlkokulu/Ortaokulu 3 Hüsnü YILDIZ Yayladalı 18 Mart İlkokulu/Ortaokulu 4 Yaşar GÜRÜÇ Pınarlı TOKİ İlkokulu/Ortaokulu 5 Bahaddin SUATA Bedirkale Çamlıbel İlkokulu/Ortaokulu 6 Bahattin ÇAM Güzeldere Küçükbağlar A.D.Ç. Ortaokulu 7 Murat BEKTAŞOĞLU Kocacık Atatürk İlkokulu/Ortaokulu 8 Süleyman SANSAR Beşören Ali Tepe Topçubağı Ortaokulu 9 Kenan BİLİR Çavdaroğlu 100. YIL İlkokulu/Ortaokulu 10 Salih AYNUR Kömeç Taşıma Merkezi Liseler 11 Ömer YILDIRIM Büyükyıldız Taşıma Merkezi Liseler 12 Cihat GENCEL Güryıldız Taşıma Merkezi Liseler 13 Erdoğan ATIŞ Kızılköy Taşıma Merkezi Liseler TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 28
14 Ahmet ŞİMŞEK Gökdere Taşıma Merkezi Liseler 15 Yunus SİLER Dedeli Taşıma Merkezi Liseler 16 İsmail ÖZER Çamlıbel Taşıma Merkezi Liseler 17 Mutlu KAYA Çökelikkışla Taşıma Merkezi Liseler 18 Bahattin YILDIZ Mülk Taşıma Merkezi Liseler 19 Köksal ELGİN Bağbaşı Taşıma Merkezi Liseler 20 Özer KOÇOĞLU Çamdere Taşıma Merkezi Liseler 21 Murat TUTAR Güzeldere Taşıma Merkezi Liseler 22 İsmail ARAR Bağbaşı Ulaş İlkokulu/Ortaokulu 23 Şükrü ACAR Avşarağzı Çamlıbel İlkokulu/Ortaokulu 24 Mustafa DÖNMEZ Kadıvakfı Gözova İlkokulu/Ortaokulu 25 Musa TÜRKÖZ Sevgican Turizm 26 Sancar GÜLEÇ S.S. 10 Nolu Kale Tur TEMEL SORUNLAR Taşımalı eğitimde kullanılan bazı araçların model eskiliği ve kullanım yoğunluğu nedeniyle yıpranmış olması Taşımalı eğitime ilişkin yasal dayanaklarda araç şoförlerinin haklarına ilişkin düzenlemelere yer verilmemesi Şoförlerle veliler arasındaki yaşanan sorunların öğrenciye yansıması Velilerin şoförlere işveren gibi davranması Ortaokul ve lise taşımacılığının birlikte yapılması Köylerden gelen özel eğitim öğrencilerinin ayrı değerlendirilmemesi Taşımalı ihaleyi alan şoförlerin KDV farkından kaynaklanan maddi kayıplar yaşaması Taşımalı eğitim ödeneklerinin zamanında verilmemesi Güzergâhlardaki kilometre birim hesaplarının güncel olmaması Köy ve ilçe yollarının bozuk veya stabilize olmasına rağmen buna ilişkin araç yıpranma bedelinin ödemelere yansıtılmaması Taşınan öğrencilerin zorunluluk hallerinde okula erken getirilmesi halinde sorumlu okul yöneticisinin veya nöbetçi öğretmenin görev yerinde bulunmaması TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 29
ÇÖZÜMLER VE UYGULAMAYA YÖNELİK ÖNERİLER Yasal dayanaklarda düzenleme yapılarak araç yaş sınırı yükseltilmeli Şehir içi servisleri köy taşımacılığında kullanılmamalı Şehir dışından gelen servis araçları, şehir içerisine çalıştırılmamalı Rehber öğretmenler tarafından taşımalı eğitim kapsamındaki öğrenci ve velilerine taşıma eğitim uygulaması ve iletişim hakkında bilgi verilmeli Taşımalı eğitimi düzenleyen yasal dayanaklarda veliler ve öğrencilere tanımış olduğu haklar kadar servis şoförlerine de gerekli hakları tanımalı Servis taşımacılığı ile ilgili şikayetler gereğince yapılan incelemelerde veli, öğrenci ve şoför üçleminde tüm taraflar önyargısız olarak değerlendirilmeli Ortaokul ve lise taşımacılığını birlikte yapan servis şoförlerinin, her iki okulda çıkış saatlerinin farklı olmasından kaynaklanan zaman kaybı en aza indirgenmeli Köyden köye taşımalı eğitim yapan servis şoförlerine yemek ve bekleme yeri imkanı sağlanmalı Ders bitim saatinden sonra taşımalı eğitimle gelen öğrencilerin servislerini, okul dışında beklememeleri için okul bünyesinde gerekli çalışmalar yapılmalı (bekleme alanı, kütüphanenin açık kalması, etkinlik düzenlenmesi, etüt ve egzersiz çalışmaları vb.) Köylerden gelen özel eğitim öğrencileri ayrı bir ihale ile taşımalı kapsamına alınmalı İhalelerin eğitim öğretim yılı başlangıcına yetişebilmesi için okula kayıt işlemleri düzenlenmeli Denetimler sırasında şoförlere karşı şeffaf ve tarafsız bir şekilde davranılmalı Taşımalı öğrenci sisteminde yapılan ihaleler bir öğretim yılı için değil, en az üç öğretim yılı olarak yapılmalı Taşımalı ihaleyi alan şoförlerin KDV den kaynaklanan %14 lük akaryakıt zararları telafi edilmeli Taşımalı öğrenci ihalelerinde öğrenci sayıları net olarak belirtilmeli Taşımalı eğitim ödenekleri, özel idare yerine il milli eğitim müdürlüğünün taşımalı hesabına aktarılıp oradan servis sahiplerine aktarılmalı Taşımalı öğrenci servisi yapan şoförlerin ilk ödemeleri, 3 ay sonra değil takip eden bir sonraki ay yapılmalı TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 30
Yol şartlarının olumsuz olduğu taşıma güzergahlarında araç yıpranma bedelleri birim kilometre hesaplamalarına ayrıca yansıtılmalı Bozuk, stabilize yolların bakımı ilgili kurumlarca yapılmalı Olumsuz hava koşulları nedeniyle yolların araç geçişine kapanması durumlarında taşımalı eğitim yapılan yol güzergahlarının ulaşıma açılmasına öncelik verilmeli TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 31
7.GRUP Oturum Moderatörleri Şükrü KESKİN - Maarif Müfettişi Levent ÖZİL - Ar-Ge Uzmanı Katılımcılar: Hizmet Sağlayıcılar (yemek servis elemanları, yemek dağıtım şoförleri, şirket yetkilileri, öğretmenevi müdürleri (Zile ve Niksar ilçeleri) ADI SOYADI İKAMETGÂH OKUL Hatice GÖK 600 Evler Mah. 18 Mart Ortaokulu Bedriye ARSLAN Erenler Mah. Rüstem Çelebi Sokak 100. Yıl Z.S.L. Akbay Ortaok Ahmet YİLEÇ Ali Tepe Topçubağı İlköğretim Ali Tepe Topçubağı Ortaokulu Hasan BENEKLİ Atatürk O.O Atatürk İlkokulu/Ortaokulu Ali SAFA Kızılköy Tokat Kızılköy İlkokulu/Ortaokulu Rabiye KEPENEK TOKİ 2.Etap Toki İlkokulu/Ortaokulu Emine ERDEM Çamlıbel Karasu Mah Çamlıbel İlkokulu/Ortaokulu Mehmet SÖNMEZ Tokat Çetinbirmek Ortaokulu Kadir ÇİTİL Sivas Gözova İlkokulu/Ortaokulu Zübeyde AYDOĞAN Kervansaray Köyü/ Tokat Kervansaray Ortaokulu Şükrü BOZKURT Tokat Atatürk Lisesi TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 32
Hüsnü GÜNEY Sivas Cumhuriyet Teknik Lisesi Enver Eryurt Yeşilırmak Mah. Cağgölü Cad. Endüstri Meslek Lisesi Feyyaz DİRİCAN Yeni Mah. Mustafa Satan Cad. H/2 Plevne Lisesi Hasan YURTYERİ TOKAT Plevne İmam Hatip Ortaokulu Zeki ÇALIŞIR Büyükyıldız Köyü Z.Hanım Kız Meslek Lisesi Muhammet Ali GÜL Tokat-Merkez Ticaret Meslek Lisesi Abdullah DEMİRAĞ Bahçelievler/TOKAT Mehmet Akif Ersoy Lisesi Asuman TAŞER Behzat Soğukpınar Mah.No:1 Kız Meslek Lisesi Salih ALTIN Çamdere Köyü Arif Nihat Asya Lisesi TEMEL SORUNLAR Yemek alımı ve ihale süreci Yemek sunumu ile ilgili sorunlar Yemek dağıtıcıların tutum davranışları Hizmet sağlayıcılarla okul personeli ilişkisi Taşımalı olmayan öğrencilerin de yemek yemesi (yemek porsiyonlarının azalması vb.) Aylık yemek çizelgelerine uyulmaması Okul personeli tarafından belirlenen orandan fazla yemek istenmesi Yemek sunumunda önlük, bone, eldiven, bez, maske vb malzemelerin eksikliği Yemeklerin teslim alınmasında nöbetçi öğretmen ve okul yöneticilerinin hazır bulunmaması Okul idaresi ve nöbetçi öğretmenlerin yemek dağıtımını kontrol etmemesi sebebiyle öğrenciler arasında disiplin sorunları yaşanması ÇÖZÜMLER VE UYGULAMA ÖNERİLERİ Taşımalı eğitimde öğrenci yemeklerine ilişkin birim fiyatların artırılması suretiyle nitelik artışı sağlanmalı Okullardaki öğrenci kayıtlarının ihale süreci başlamadan önce tamamlanarak taşınan öğrenci sayısında değişikliklere neden olunmamalı Yemek hazırlanması ve sunumuna ilişkin tüm süreçler belirli aralıklarla denetlenmeli TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 33
Yemek birim fiyatları güncel piyasa araştırmalarına göre bölgesel olarak belirlenmeli İhalelerde fiyatı düşük olanın ihaleyi alması yemek kalitesini düşürdüğünden. mevzuatta istisnai alım yolları geliştirilmeli Şartnamedeki yemek listeleri alan uzmanlarının katılımıyla oluşturulacak komisyonlarca belirlenmeli Yemek sunumunda porselen tabak, cam bardak vb. kullanımıyla nitelik artışı sağlanmalı Yemek yenilen mekânların ısıtma, aydınlatma, havalandırma ve dekorasyon yönünden standartları belirlenerek buna uygun hale getirilmeli Özellikle öğrenci sayısı fazla olan okullarda yemek yiyen öğrenciler için tanıtım kartı yapılmalı Yemeklerin teslim alınması ve dağıtılması esnasında okul yöneticisi ve nöbetçi öğretmenler hazır bulunmalı TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 34
SONUÇ VE ÖNERILER TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 35
Çalışmanın bu bölümünde Milli Eğitim Bakanlığına, Milli Eğitim Müdürlüğüne ve Okul Müdürlüklerine öneriler sunulmuştur. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA ÖNERİLER: 1. Araç kiralamadaki yaş sınırı konusunda esneklik sağlanmalı 2. Taşımalı Eğitim Yönetmeliği ve Kurum Açma Kapatma Esaslarında değişikliklerin yapılması ile taşımaya yönelik üst ve alt öğrenci oranlarında, taşıma planlama komisyonlarına ve/veya mülki amirlere yetki verilmeli 3. Bankaların ilçelere ve yüklenicilere aktarılan ödeneklerden kestikleri havale ücretleri Bakanlık tarafından bir mutabakat sağlanarak çözüme kavuşturulmalı 4. Hafta sonu egzersiz çalışmaları için taşıma kapsamı genişletilmeli ve öğrenciler için araç tahsis edilmeli 5. İhale öncesi hazırlanan teknik şartnamelerde araç içi kamera bulundurulması ve araç takip sistemi kullanımı zorunlu hale getirilerek, görüntülerin her hafta okul idaresine teslim edilmesi istenmeli ve bu zorunluluğa uymayanlarla ilgili müeyyidelere teknik şartnamede yer verilmeli 6. İhalelere girebilmek için daha önce düzenlenen ihalelere katılmış olmak dolayısıyla iş deneyimine sahip olunması gerekliliği ile ilgili düzenleme yapılmalı 7. İhaleler görev bütünlüğü içerisinde ilçe milli eğitim müdürlükleri ya da ilçe özel idare müdürlüklerince yapılmalı 8. Kendi imkânları ile taşınan öğrencilere öğlen yemeği imkânı sağlanmalı 9. İlde ilçe temsilcilerinin de katılımı ile oluşturulacak komisyon marifetiyle teknik şartnamelerin ortak hazırlanıp uygulanması sağlanmalı 10. Komisyon üyelerinin ihale nedeniyle yargılanmasında avukat ücretlerinin idarece karşılanması sağlanmalı 11. Küçük araçlarla (otomobil vb.) öğrenci taşıma işlemi gerçekleştirilebilmeli 12. Bakanlığımızca taşımalı eğitime ilişkin yapılacak düzenlemeler, taşradaki uygulamalara ilişkin verilerin çok yönlü olarak değerlendirilmesinden sonra yapılmalı 13. Norm fazlası öğretmenlerin öncelikle taşıma merkezi olan okullarda destek sınıfları, sosyal etkinlikler, etüt uygulamaları vb. amaçlarla görevlendirilebilmeleri için yasal düzenlemeler yapılmalı 14. Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yönetici ve Öğretmenlerinin Norm Kadrolarına İlişkin Yönetmelikte yapılacak değişiklikle taşımalı öğrencisi fazla olan okullara rehber öğretmen kadrosu verilmeli TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 36
15. Taşıma merkezi okullara norm kadrolarına atamalarda öncelik sağlanmalı 16. Öğrenci sayısı azalan YBO lar taşıma merkezi olarak kullanılmalı 17. Öğrencilerin yemek yedikleri ortamlarda iyileştirme yapılmalı 18. Servis şoförleri aynı zaman aralıklarında ikinci bir taşıma yapmamalı, bu konuya ilgili şartnamelerde özellikle yer verilmeli 19. Şehir içi servisleri köy taşımacılığında kullanılmamalı 20. Şoför ve öğrencilere yönelik parmak izi takip sistemi kurulmalı 21. Taşıma maliyeti hesaplanırken katsayıdaki belirsizlikler giderilmeli, yerleşim yerlerinin özellikleri dikkate alınmalı 22. Taşıma merkezindeki personelin özlük hakları iyileştirilmeli 23. Taşıma okullarında görev yapmayı cazip hale getirecek düzenlemeler yapılmalı. (ek ders, personel, araç gereç vb.) Ayrıca il-ilçe milli eğitim müdürlükleri ve okullarda taşımalı eğitimle ilgili görev yapan müdür yardımcısı, şube müdürü, şef ve diğer personelin başarılı çalışmaları ödüllendirilerek teşvik edilmeli 24. Taşımalı eğitim ödenekleri, özel idare yerine il milli eğitim müdürlüğünün taşımalı hesabına aktarılıp oradan servis sahiplerine aktarılmalı 25. Taşıma planlaması yapılırken eğitim bölgesi içindeki tüm okul müdürleri taşımalı eğitim komisyonuna alınmalı ve taşıma yapılacak okulların tespiti geniş katılımlı bir komisyon tarafından belirlenmeli 26. Taşımalı eğitim ödenekleri, özel idare yerine il milli eğitim müdürlüğünün taşımalı hesabına aktarılıp oradan servis sahiplerine aktarılmalı 27. Taşımalı eğitim ihalelerinde kullanılan yaklaşık maliyet formülü, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde revize edilmeli 28. Taşımalı ihaleyi alan şoförlerin KDV den kaynaklanan %14 lük akaryakıt zararları telafi edilmeli 29. Taşımalı öğrenci servisi yapan şoförlerin ilk ödeneklerinin 3 ay sonra değil takip eden bir sonraki ay yapılmalı 30. Taşımalı öğrenci sisteminde yapılan ihaleler bir öğretim yılı için değil, en az üç öğretim yılı olarak yapılmalı 31. Teknik şartname hazırlanırken yemek sunumunda personel çalıştırmaya yönelik standartlar belirlenmeli 32. Yemek ücreti birim fiyatlarındaki düzenlemelerle nitelik artışı sağlanmalı 33. Taşınacak olan öğrencilerin mutlaka okul öncesi eğitimden geçirilmeli (Okul öncesi eğitim taşıma kapsamına alınmalı) TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 37
İL/İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜKLERİNE ÖNERİLER 1. Araç sürücüleri; nezaket kuralları, öğrenci sağlığı ve güvenliği ile dinlenecek müziklerle ilgili olarak da eğitime alınmalı 2. Araçlara kamera takılarak bir çok problemin denetlenebilirliği sağlanmalı 3. Araçlarda seçilen müziğin türüne dikkat edilmeli, çok yüksek sesle müzik dinlenilmemeli 4. Denetlemeler başta taşıma merkezi okul müdürlükleri olmak üzere il-ilçe milli eğitim müdürlükleri ile emniyet ve jandarma tarafından daha sık aralıklarla yapılmalı 5. Fiziksel ortamın niteliği arttırılmalı, yemek yenilen yerler yeterli büyüklükte olmalı 6. Gıda kontrolü daha sık aralıklarla yapılmalı 7. Yol şartlarının olumsuz olduğu taşıma güzergahlarında araç yıpranma bedelleri birim kilometre hesaplamalarına ayrıca yansıtılmalı 8. Halk eğitim merkezi müdürlüklerince taşımalı eğitim olan okullarda açılacak kurslara ilişkin tanıtım ve kurs açma faaliyetleri yapılmalı 9. Okullardaki öğrenci kayıtlarının ihale süreci başlamadan önce tamamlanarak taşınan öğrenci sayısında değişikliklere neden olunmamalı 10. İhaleler belirtilen süreç içerisinde tamamlanmalı, öğrenciler yemek ve araç konusunda mağdur edilmemeli 11. İhalelerde fiyatı düşük olanın ihaleyi alması yemek kalitesini düşürdüğünden. mevzuatta istisnai alım yolları geliştirilmeli 12. Yemek birim fiyatları güncel piyasa araştırmalarına göre bölgesel olarak belirlenmeli 13. İl ve İlçe milli eğitim müdürlüklerinin düzenli aralıklarla öğrenci ve velilere anket uygulayarak sonuçlarına göre tedbir almaları 14. İl ve ilçe taşıma komisyonları tarafından ihale öncesinde araçların fiziki denetimleri yapılarak standartlara uygunluğu belirlenmeli. 15. Taşımalı eğitim gören öğrencilerin yoğunluk kazandıkları güzergahlarda kapalı bekleme yerleri oluşturulmalı 16. Olumsuz hava koşulları nedeniyle yolların araç geçişine kapanması durumlarında taşımalı eğitim yapılan yol güzergâhlarının ulaşıma açılmasına öncelik verilmeli 17. Köyden köye taşımalı eğitim yapan servis şoförlerine yemek ve bekleme yeri imkanı sağlanmalı 18. Köylerden gelen özel eğitim öğrencileri ayrı bir ihale ile taşımalı kapsamına alınmalı 19. Fiziksel olarak yeterli ve nitelikli okullar taşıma merkezi haline getirilmeli 20. Meyve suyu ve meyve verme sıklığı artırılmalı TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 38
21. Servis taşımacılığı ile ilgili şikayetler gereğince yapılan incelemelerde veli, öğrenci ve şoför üçleminde tüm taraflar önyargısız olarak değerlendirilmeli 22. Okullarda yapılan sosyal etkinliklere taşımalı öğrencilerin aktif katılabilmesi için teknik şartnameye eklenecek bir madde ile okul müdürü tarafından servislerin hareket saatlerinde esneklik sağlanmalı 23. Taşımalı eğitim merkezi seçiminde öğrenci ve veliye okul tercih etme hakkı verilmeli 24. Servis şoförleri uygun bir hizmet içi eğitimden geçirilmeli 25. Servis yapılan aracın ve servis yapan şoförün herhangi bir sebeple servis yapamayacağı durumda yerine ikame araç ve şoför ile görevin yerine getirilebilmesi sağlanmalı 26. Servisler, öğrencileri okula bırakıp okuldan alması sağlanmalı 27. Şartnamedeki yemek listeleri alan uzmanlarının katılımıyla oluşturulacak komisyonlarca belirlenmeli 28. Şoförler psikolojik ve sağlık testlerinden geçirilmeli 29. Taşımalı eğitim araçları, öğrenci velilerini yılda 3 defa veli toplantılarına katılım amacıyla taşımalı 30. Okullardaki öğrenci kayıtlarının ihale süreci başlamadan önce tamamlanarak taşınan öğrenci sayısında değişikliklere neden olunmamalı 31. Taşımalı öğrencilere, her eğitim-öğretim yılı başında taşımalı öğrenci hakları konusunda bilgilendirme yapılmalı 32. Teknik ve idari şartnamelerde okullarda yemek dağıtım ve temizlik personelinin görevlendirilmesi hususlarına standartlar getirilerek yer verilmeli 33. Tokat İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından araçlarda dinlenilebilecek müzikler, sesli eğitici metinler hazırlanmalı 34. Yemek dağıtan personelimize hijyen eğitimleri verilmeli 35. Yemek dağıtımı şirket elemanları tarafından hijyen kurallarına göre yapılmalı 36. Yemek ihaleleri, öncelikle uygun olan öğretmenevi veya yatılı okullara verilmeli 37. Yemek şirketlerinin yemekleri öğle saatlerine yakın getirmeli 38. Yemeklerin çeşide göre malzemenin uygun ve yeterli kullanımı sağlanmalı.(et, sebze, salça vb.) TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 39
OKUL MÜDÜRLÜKLERİNE ÖNERİLER 1. Artan yemek kalmaması için isteyene bir kez daha verilmeli 2. Öğrenciler servis şoförlerince okullarında nöbetçi öğretmene teslim edilmeli 3. Ders bitim saatinden sonra taşımalı eğitimle gelen öğrencilerin servislerini, okul dışında beklememeleri için okul bünyesinde gerekli çalışmalar yapılmalı (bekleme alanı, kütüphanenin açık kalması, etkinlik düzenlenmesi, etüt ve egzersiz çalışmaları vb.) 4. Taşımalı eğitim araçlarına öğrenci dışında sivil yolcu alınmaması için yapılacak telkinlerde köyün doğal liderlerinden yararlanılmalı 5. Nöbetçi öğretmenler yemeklerin uygunluğu ve yeterliliğini mutlaka nöbet defterine işlemeli ve okul yöneticileri de bu durumu sıkı takip etmeli 6. Yemeklerin teslim alınması ve dağıtılması esnasında okul yöneticisi ve nöbetçi öğretmenler hazır bulunmalı 7. Okul yönetimi ve öğretmenler velilerle sık sık bir araya gelmeli, veli toplantıları ihmal edilmemeli 8. Taşımalı öğrencilere, her eğitim-öğretim yılı başında taşımalı öğrenci hakları konusunda bilgilendirme yapılmalı 9. Öğrencilerin ilk dersin başlangıcından 15 dakika önce okula ulaşması sağlanarak öğrencilerin çok erken okula getirilmesi veya geç kalmaları önlenmeli 10. Problemli öğrenci velileri ile görüşme sıklığı arttırılmalı, olumlu davranış değişikliği gerçekleştirilmeli 11. Servis şoförlerinin öğrencileri alma ve bırakma saatlerine uymaları sağlanmalı 12. Taşınan öğrencilerin sosyal etkinliklere daha fazla katılımlarının sağlanması için çalışmalar yapılmalı 13. Taşımalı öğrenci velileri için 7-19 ve 0-18 yaş aile eğitimleri yapılmalı 14. Taşımalı öğrencilerin ders başarısı değerlendirmeleri aylık olarak ailelerine bildirilmeli 15. Öğrenciler servis şoförlerince okullarında nöbetçi öğretmene teslim edilmeli 16. Yemek çizelgesi, okulda uygun yerlere astırılmalı 17. Yemek dağıtan kişiler eğitilmeli, tutum ve davranışları düzenli olarak izlenmeli 18. Fiziksel ortamın niteliği arttırılmalı, yemek yenilen yerler yeterli büyüklükte olmalı 19. Yemek dağıtımı adil yapılmalı 20. Öğrenci sayısı fazla olan okullarda yemek yiyen öğrenciler için tanıtım kartı yapılmalı 21. Yemek sunumunda porselen tabak, cam bardak vb. kullanımıyla nitelik artışı sağlanmalı TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 40
Ç A L I Ş T A Y TOPLANTILARINDAN R E S İ M L E R TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 41
TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 42
TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 43
TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 44
TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 45
TOKAT İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Sayfa 46