ÖLÇÜLER VE AYAR KANUNU Kanun Numaras : 3516 ; Kabul Tarihi: 11/01/1989 Yay mland Resmi Gazete Tarihi: 21/01/1989 ; RG Say s : 20056 B R NC BÖLÜM: GENEL HÜKÜMLER AMAÇ Madde 1 - Bu Kanunun amac, milli ekonominin ve ticaretin gereklerine ve kamu yarar na uygun olarak Türkiye hudutlar içinde her türlü ölçü ve ölçü aletlerinin do ru ayarl ve uluslararas birimler sistemine uygun olarak imalini ve kullan lmas n sa lamakt r. KAPSAM Madde 2 - Uzunluk, alan, hacim, a rl k ölçüleri, areometreler, hububat muayene aletleri, elektrik, su, havagaz, do algaz, akaryak t sayaçlar, taksimetreler, naklimetreler, ak m ve gerilim ölçü transformatörleri ile demiryolu yük ve sarn çl vagonlar n n muayenesi, ayarlanmas ve damgalanmas bu Kanun hükümlerine göre yap l r. Bakanlar Kurulu, Sanayi ve Ticaret Bakanl n n teklifi üzerine bu maddede yer almayan herhangi bir ölçü ve ölçü aletini bu Kanun kapsam na alabilir. ST SNALAR Madde 3 - A a daki konular bu Kanun kapsam d nda b rak lm t r. a) Uluslararas Birimler Sisteminin uygulanmad ülkelerle ilgili ve taraflardan biri Türk vatanda olmayan ve yurdumuzda oturmayan ah slarla yap lm anla ma, sözle me ve düzenlenmi belgeler, b) (a) bendinde belirlenen ülkelere ticaret e yas ihrac ile u ra an müessese ve fabrikalarda özellikle bu i ler için kullan lan ölçü ve ölçü aletleri, c) 1782 say l Ölçüler Kanununun yürürlü e girdi i 01/01/1933 tarihinden önce düzenlenmi bulunan tapu, kontrat ve senet gibi kay t ve belgeler, d) Kullan lmayan antika ölçü ve ölçü aletleri, e) Ö retim i lerinde, para ve mücevherat yap m nda veya ta d özellikler bak m ndan Sanayi ve Ticaret Bakanl nca uygun görülecek özel, ki isel veya teknik i lerde kullan lan veya sanayi kurulu lar nda özellikle imalata yaray p mamullerin miktar n tespitle ilgisi bulunmayan ölçü ve ölçü aletleri,
f) Münhas ran banyo ve mutfaklarda kullan lmak maksad yla imal edilmi bulunan dinamometrik tart aletleri, g) Silahl Kuvvetlerin donat m ve donan m na ait olup al m sat mla ilgisi bulunmayan teknik ölçü ve ölçü aletleri. Ancak, (b), (e) ve (g) bentlerinde yaz l ölçü ve ölçü aletlerinden teknik i ler d nda ve ticarette kullan labilecek nitelikte olanlar n üzerlerine "ALIM VE SATIM LER NDE KULLANILAMAZ" deyiminin yaz lmas ve (b) bendinde belirtilen ölçü ve ölçü aletlerinin özelliklerine göre muayeneleri yap larak damgalanm olmalar artt r. TAR FLER Madde 4 - Bu Kanunun uygulanmas nda, Bakanl k : Sanayi ve Ticaret Bakanl n, Uluslararas birimler sistemi: Uluslararas Tart lar ve Ölçüler Konferans nca kabul edilen uluslararas birimleri, Ölçü: A rl k, uzunluk ve hacim gibi büyüklüklerin ölçülmesinde kullan lan ve üzerinde yaz l birim ve miktarlar n do rulu u tasdik edilmi a rl k, uzunluk taksimatl ölçüler ve ölçü kaplar n, Ölçü aleti: Ölçü i leminde kullan lan araç, sayaç ve gereçleri, Umumi ayar i areti: Damgada kullan lan T c ekli olan i areti, Damga: Muayene sonunda uygun oldu u anla lan ölçü ve ölçü aletlerinin üzerine konulan umumi ayar i aretini, Etalon: Çe itli ölçü ve ölçü aletlerinin do rulu unu tahkik etmek için sahip olunan imkanlara göre en yüksek hassasiyetli ölçü ve ölçü aletlerini, Dinamometrik tart aleti: Yayl tart aletini, ifade eder. ULUSLARARASI TEMEL B R MLER Madde 5 - Bu Kanun kapsam ndaki uluslararas temel birimler unlard r. Metre: Uzunluk temel birimi, Kilogram: Kütle (A rl k) temel birimi, Saniye: Zaman temel birimi, Amper : Elektrik ak m iddeti temel birimi, Kelvin: Termodinamik s cakl k temel birimi, Kandela:I k iddeti temel birimi,
Mol: Madde miktar birimi, Yukar da yaz l temel birimler ile ba ka de i ik büyüklüklerin ölçüldü ü ve bu büyüklüklerin fiziksel olu umlar na göre temel terimlerin çe itli cebrik tertipleri ile ifade edilen türetilmi birimlerin tarifleri ile özel adland rmalar Bakanl kça ç kar lacak bir yönetmelikte gösterilir. ULUSLARARASI B R MLER N KULLANILMASI Madde 6 - Resmi ve özel sözle meler, her türlü evrak, belge ve ilanlar ile miktar belirten etiketlerde ve kanunlara göre tutulan defterlerde, uluslararas birimlerin kullan lmas zorunludur. Say ile al n p sat lmas gelenek haline getirilmi bulunan al m sat mlarda bu madde hükmü uygulanmaz. MARKA KAYDI LE T P VE S STEM N ONAYLANMASI Madde 7 - Türkiye'de yap lan veya d ar dan getirilen ölçü ve ölçü aletlerinin üzerine, bunlar yapan ah s veya firmaya ait özel bir markan n; kolayl kla okunabilecek, silinmeyecek ve ölçü ve ölçü aletinden ayr lmayacak ekilde konulmas ve Bakanl a kaydettirilmi olmas artt r. Ayr ca; a) Yurt içinde ölçü ve ölçü aleti yapan fabrika ve imalathanelerle tamir atölyeleri, yapt klar veya tamir ettikleri ölçü ve ölçü aletleri için Bakanl kça tespit edilecek esaslar dahilinde ve örne ine uygun, tasdikli bir imalat defteri tutmak zorundad rlar. b) Elektrik, su, havagaz, do algaz, akaryak t sayaçlar, ölçü transformatörleri, taksimetreler, naklimetreler ve 2 nci madde ile kanun kapsam na al nacak di er sayaçlar n muayene ve damgalanmaya kabul edilmeleri, bunlar n kullan l tip ve sistemde olduklar n n Bakanl kça önceden onaylanm bulunmas na ba l d r. Bu maddenin uygulanmas ile ilgili esaslar Bakanl kça ç kar lacak yönetmelikle düzenlenir. ULUSLARARASI ÖLÇÜ ÖRNEKLER N N KABULÜ Madde 8-1889 y l nda Paris'te toplanan Uluslararas Tart lar ve Ölçüler Genel Konferans nda kabul edilerek Fransa'da Sevr'de Breteuil Pavyonunda saklanmakta olan metre ve kilogram prototiplerinden al nan ölçü örnekleri, Türkiye için de uzunluk ve kütle (a rl k) temel etalonlar d r. Bu temel etalonlar, Bakanl k taraf ndan uygun bir yerde saklan r. Bu etalonlara göre haz rlanacak yoklama ve kullanma etalonlar n n ne ekilde sa lanacaklar, muayene edilecekleri ve korunacaklar Bakanl kça tespit edilir. Bakanl k bu amaçla mevcut veya kurulacak metroloji ve kalibrasyon merkezlerinden faydalanabilir.
K NC BÖLÜM: MUAYENE, DAMGALAMA VE YASAKLAR MUAYENELER Madde 9 - Ölçü ve ölçü aletleri a a daki muayenelere tabi tutulurlar. lk muayene, Periyodik muayene, Ani muayene, ikayet muayenesi, Stok muayenesi. a) lk muayene: Yeni yap lan veya parçalar n birle tirilmesi suretiyle meydana getirilen ölçü ve ölçü aletlerinin sat a veya kullan lmaya ba lanmalar ndan önce veya ithal edilen ölçü ve ölçü aletlerinin yurda sokulmalar s ras nda veya periyodik, ani, ikayet ve stok muayeneleri sonunda damgalar iptal olunan ölçü ve ölçü aletlerinin tamir ve ayarlanmalar ndan sonra veya ayarlar ba l bulunduklar yere göre ayarlanm olan ölçü ve ölçü aletlerinin ise her yer de i tirmeleri halinde uygulan r. b) Periyodik muayene: Belli sürelerde olmak üzere, bu Kanun kapsam na giren ölçü ve ölçü aletleri için yap lan genel muayenedir. c) Ani muayene: Bakanl k merkez ve ta ra ölçüler ve ayar kurulu lar memurlar n n görecekleri lüzum veya ihbar üzerine, ölçü ve ölçü aletlerinin bulunduklar yerlerde habersizce yap lan muayenedir. d) ikayet muayenesi: Bir ölçü ve ölçü aletinin do ru çal p çal mad n tespit etmek üzere, ölçü ve ölçü aleti sahibi veya di er bir kimsenin yaz l müracaat üzerine yap lan muayenedir. e) Stok muayenesi: lk muayene damgas n ta d klar halde sat lmay p depo, atölye, imal veya sat yerlerinden, yahut henüz kullan lmas na ihtiyaç duyulmayarak stok halinde bulundurulan ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayene süreleri içinde tekrar tabi tutulduklar bir muayene eklidir. Bu muayenelerin usul ve esaslar, kimler taraf ndan ne ekilde ve surette yap lacaklar ve muayeneye tabi ölçü ve ölçü aletleri sahiplerinin veya bunlar kullananlar n görev ve sorumluluklar ile tabi olacaklar yasaklar Bakanl kça ç kar lacak yönetmelikte gösterilir. TAM R VE AYAR YETK BELGES Madde 10 - Sayaç ayar istasyonlar ile ölçü ve ölçü aletleri tamir ve ayar atölyelerinde çal anlara Bakanl kça ç kar lacak yönetmelikte belirlenecek usul ve esaslara göre yetki belgesi verilir.
Bakanl k ölçü ve ölçü aletlerinin muayene ve ayar i leri için resmi ve özel kurulu lara ait laboratuvar, ayar istasyonlar ve atölyelerden faydalan r. TAM R VE AYAR ÜCRETLER Madde 11 - Elektrik, su, do algaz ve havagaz sayaçlar n n tamir ve ayar ücretleri Bakanl kça her y l Ocak ay nda tespit edilerek ilan edilir. GÜMRÜK LER Madde 12 - Yurt d ndan ithal veya yurt d na ihraç edilen ölçü ve ölçü aletlerinin muayenelerine ili kin usul ve esaslar Bakanl kça ç kar lacak yönetmelikle düzenlenir. DAMGALAMA VEYA DAMGA YER NE BELGE VERME Madde 13 - lk, periyodik ve stok muayenelerinde do ru olduklar anla lan ölçü ve ölçü aletleri damgalanmaya elveri li bulunduklar takdirde damgalan r. Damgalanmaya elveri li bulunmayan ölçü ve ölçü aletleri için damga yerine geçmek üzere bir belge verilir. Damgalama veya damga yerine belge verme, yer de i tirme halinde damgan n geçerlili i ve damgalar n iptaline ait usul ve esaslar Bakanl kça ç kar lacak yönetmelikte gösterilir. YASAKLAR Madde 14 - a) Uluslararas Birimler Sistemine göre yap lmam olan veya bu sisteme göre imal edilmi olmakla beraber, nitelikleri bak m ndan bu Kanun hükümlerine uygun bulunmayan ölçü ve ölçü aletlerinin ticaret maksad yla yurda sokulmas veya yap lmas, b) Damgalanmam ölçü ve ölçü aletlerinin sat a arz veya sat lmas, sat na arac l k edilmesi, al m sat mda kullan lmas veya al m sat m yerlerinde bulundurulmas, c) Do ru olmad aç kça belli olan ölçü ve ölçü aletleri ile veya bu aletlerin ayar bozulmak suretiyle ölçme yap lmas veya bunlar n al m sat m yerlerinde bulundurulmas, d) Damgas kopmu, bozulmu, periyodik muayene zaman nda müracaat edilmemi veya damga süresi geçirilmi veya damgalar iptal edilmi ölçü ve ölçü aletlerinin kullan lmas, sat a arz veya sat lmas, al m sat m yerlerinde bulundurulmas, damgalar iptal edilmi ölçü ve ölçü aletlerinin, tamirlerinden sonra tekrar muayene ve damga yapt r lmadan sahiplerine teslimi, e) Bu Kanun kapsam na giren ölçü ve ölçü aletlerinin tamir ve ayarlar n n Bakanl n yetki belgesini ta mayan ki ilerce yap lmas, f) Ambalaj nda belirtilen veya yetkili makamlarca tespit edilen miktarlara uymayan bir mal n sat a arz, g) Bakanl kça tespit edilen tarifeler üstünde ücret talep etmek veya almak, Yasakt r.
Bu Kanunun 13 üncü maddesine göre damgalar iptal edilmi sabit ve sökülüp ta nmas güç olan ölçü ve ölçü aletleri, al m sat m yerlerinde bulundurulma yasa na tabi de ildir. Yurt d ndan al nan sipari leri kar lamak veya yurt d na gönderilmek amac yla miktar, nitelikleri ve yap m maddeleri belirtilerek yap lacak ölçü ve ölçü aletleri hakk nda (a) ve (b) bendlerindeki yap m ve al m sat m yasa uygulanmaz. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: CEZA HÜKÜMLER DAR CEZALAR Madde 15- (De i ik madde: 23/01/2008-5728 S.K./461.mad) a) Bu Kanunun 6 nc maddesinin ikinci f kras nda belirtilen istisna d nda, resmi ve özel sözle melerde, her türlü evrak, belge ve ilanlar ile miktar belirtilen etiketlerde ve kanunlara göre tutulan defterlerde uluslararas birimleri kullanmayan ki iye ikiyüz Türk Liras idarî para cezas verilir. b) Yurt içinde ölçü ve ölçü aleti yapan fabrika ve imalathanelerle tamir atölyelerinde, yap lan veya tamir edilen ölçü ve ölçü aletleri için Bakanl kça tespit edilen esaslar dahilinde ve örne ine uygun, tasdikli imalat defteri tutmayan ki iye be yüz Türk Liras ndan be bin Türk Liras na kadar idarî para cezas verilir. c) Damgas kopmu, bozulmu, damga süresi dolmu ölçü aletini kullanan ki iye, binikiyüzotuziki Türk Liras idarî para cezas verilir. Ayr ca bu ölçü aletlerine el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. d) Yetkisiz oldu u halde, bu Kanun kapsam na giren ölçü aletlerinin bak m ve tamirini yapan ki iye, be yüz Türk Liras idarî para cezas verilir. e) Ayar do ru olmayan ölçü aletlerini kullanan ki iye yüz Türk Liras idarî para cezas verilir. Ayr ca bu ölçü aletlerine el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. f) Ambalaj nda belirtilen veya yetkili makamlarca tespit edilen miktarlara uymayan bir mal üreten, sat a arzeden veya satan ki iye bin Türk Liras ndan onbin Türk Liras na kadar idarî para cezas verilir. g) Bu Kanun hükümleri gere ince Bakanl kça tespit edilen tarifeler üstünde ücret talep eden veya alanlara be yüz Türk Liras ndan bin Türk Liras na kadar idarî para cezas verilir. Bu idarî yapt r mlara Sanayi ve Ticaret Bakanl l Müdürü taraf ndan karar verilir. ADL CEZALAR Madde 16- (De i ik madde: 23/01/2008-5728 S.K./462.mad)
Uluslararas birimler sistemine göre yap lmam olan veya bu sisteme göre imal edilmi olmakla beraber nitelikleri bak m ndan bu Kanun hükümlerine uygun bulunmayan ölçü ve ölçü aletlerini ticaret maksad yla imal eden, ithal eden, satan, sat a arzeden, sat n alan, bulunduran veya bu özelli ini bilerek nakleden ki i, bir y ldan alt y la kadar hapis cezas ile cezaland r l r. Damgalanmam ölçü ve ölçü aletlerini satan, sat a arzeden veya ticari ili kide kullanan ki i, bir y la kadar hapis cezas ile cezaland r l r. Ayar n n do ru olmad n bildi i aletle ölçü yapan ve bu suretle haks z menfaat temin eden ki i, Türk Ceza Kanununun doland r c l k suçuna ili kin hükümlerine göre cezaland r l r. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: MAL HÜKÜMLER MUAYENE VE DAMGALAMA ÜCRET Madde 17 - Bakanl k ölçüler ve ayar kurulu lar nca yap lan ilk, periyodik ve stok muayeneleri sonunda damgalanan veya yerine belge verilen ölçü ve ölçü aletleri için Bakanl kça ç kar lacak yönetmelikte belirtilecek miktar ve esaslara göre muayene ve damga ücreti al n r. ÖLÇÜLER VE AYAR FONU Madde 18 - (Mülga madde: 21/02/2001-4629 S.K./1. md.) YER NDE MUAYENE G DERLER Madde 19 - Ölçü ve ölçü aletlerinin bulunduklar yerlerde yap lacak muayeneleri için görevlendirilecek memurlar n 6245 say l Harc rah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yolluklar ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin ta ma ücretleri, muayene iste inde bulunanlar taraf ndan ödenir. hbar üzerine yap lan muayenelerde yolluk ve giderler Bakanl k bütçesinden kar lan r. BE NC BÖLÜM: ÇE TL HÜKÜMLER KONTROL YETK S Madde 20 - Bakanl k Ölçüler ve Ayar Te kilat memurlar, belediye ölçüler ve ayar memurlar n n ölçü ve ölçü aletlerine ait bilumum i lerini bu Kanunun uygulanmas bak m ndan kontrol etmeye yetkilidir. BELED YE ÖLÇÜLER VE AYAR MEMURLU U Madde 21 - Her belediye özellikle muayene ve damgalama i lerinde çal t r lmak üzere, i hacmine göre asgari bir ölçüler ve ayar memuru görevlendirmek mecburiyetindedir. Bakanl k bütçe, idari ve yerle im durumlar n dikkate alarak belediyeleri grupla t rmak suretiyle ölçüler ve ayar i lerinin mü terek ayar memurlar taraf ndan yürütülmesini sa layabilir, Belediye
ölçüler ve ayar memurlar n n sicillerinin tutulmas ve ayar memurlu u ile ilgili bilumum yaz malar n yap lmas grup merkezi olan belediyelere ait olup, mü terek masraflardan gruba dahil belediyelere dü ecek miktar, bütçelerine göre Bakanl kça tespit olunur ve ilgili belediyelerce grup merkezi belediyesine ödenir. KADRO TEM N, ATAMA VE GÖREVLEND RME Madde 22 - Bakanl k, belediyelerin ölçüler ve ayar memurlu u kadrolar ndaki noksanl, çi leri Bakanl n n arac l ile mahalli Belediyelerce yeni kadro temin edilmesini ve kadrolara atamalar yap lmas n sa lar. Bakanl k, belediye ölçüler ve ayar memurlu u kadrolar n n her ne suretle olursa olsun bo almas halinde görevin aksamamas n teminen ayar memurlu u vazifelerini bölge te kilatlar nda görevli ölçüler ve ayar kontrolör veya fen memurlar na veya di er bir belediyenin ölçüler ve ayar memuruna memuriyet unvan ve irtibatlar baki kalmak art yla geçici olarak gördürebilir. YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN KANUNLAR Madde 23-26/03/1931 tarihli ve 1782 say l Ölçüler Kanunu ile bu Kanunun ek ve tadilleri yürürlükten kald r lm t r. YÖNETMEL K Madde 24 - Bu Kanunda ç kar lmas öngörülen yönetmelikler Kanunun yay m tarihinden itibaren biry l içinde ç kar l r. Yönetmelikler ç kar l ncaya kadar mevcut tüzük ve yönetmeliklerin bu Kanuna ayk r olmayan hükümlerinin uygulanmas na devam olunur. GEÇ C MADDELER Geçici Madde 1 - Bu Kanunun yay m tarihinde yürürlü e girmeyecek hükümleri yürürlü e girinceye kadar, 1782 say l Ölçüler Kanununun ceza hükümleri ile bu Kanuna ayk r olmayan hükümlerinin uygulanmas na devam olunur. Geçici Madde 2 - Bu Kanunun 15 ve 16 nc maddelerinin yürürlü e girdi i tarihten önce 1782 say l Ölçüler Kanunu hükümlerine muhalefet sebebiyle aç lan ve bu Kanunla mahkemelerin görev alan d na ç kar lm olup da; a) Devam eden davalar hakk nda görevsizlik karar verilir, varsa tutuklular derhal tahliye edilir. Karar n bir örne i ve tutanak Sanayi ve Ticaret Bakanl l Müdürlü üne gönderilir. Bu merci, evrak n ilgilileri hakk nda tutanaklar nda yaz l suçlar n n 1782 say l Kanuna göre verilmesi gereken cezalar ndan sadece para cezas n n asgari haddini uygulamak suretiyle karar verir. Verilecek para cezas ndan ayn suçtan dolay tutuklu kal nan süreler 647 say l Cezalar n nfaz Hakk nda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci f kras n n (1) numaral bendinde kabahatler için
gösterilen asgari hadde göre hesap edilerek mahsup edilir. Para cezalar 6183 say l Amme Alacaklar n n Tahsil Usulü Hakk nda Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. b) Kesinle mi ve henüz yerine getirilmemi mahkumiyet kararlar n n sadece para cezalar na ili kin k sm infaz olunur ve hükümlü olanlar derhal tahliye edilir. nfaz edilecek para cezas ndan, ayn suçtan dolay tutuklu ve hükümlü kal nan süreler 647 say l Cezalar n nfaz Hakk nda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci f kras n n (1) numaral bendinde kabahatler için gösterilen asgari hadde göre hesap edilerek mahsup edilir. YÜRÜRLÜK Madde 25 - Bu Kanunun 5,6, 12, 14, 15, 16 ve Geçici 2 nci maddeleri Kanunun yay m tarihinden bir y l sonra, di er maddeleri yay m tarihinde yürürlü e girer. YÜRÜTME Madde 26 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.