YENİ DÖNEMDE KOSGEB DESTEKLERİ Mustafa KAPLAN KOSGEB Başkanı
KAPSAM: 1. Türkiye de KOBİ ler Hakkında Genel Bilgi 2. KOSGEB ve KOBİ lere Sağladığı Mevcut Destekler 3. Yeni KOSGEB Destek Sistemi 4. Yeni KOSGEB Destek Programları 2
1. Türkiye de KOBİ ler Hakkında Genel Bilgi 3
1. Türkiye de KOBİ ler Hakkında Genel Bilgi (KOBİ Tanımı) KOBİ: İ 250 den az çalışan ş istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 Milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Bilanço Çalışan Net Satış Sayısı ( Milyon (Milyon TL) TL) Mikro < 10 < 1 < 1 Küçük < 50 < 5 < 5 Orta < 250 < 25 < 25 4 Tanımın dayanağı: 3143 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesine dayanılarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik
1. Türkiye de KOBİ ler Hakkında Genel Bilgi (KOBİ İstatistikleri) Orta (50-249) %1,3 3.477.392 3.485.649 Küçük (10-49) %4,2 %99,76 %100 Mikro (1-9) %94,5 5 Kaynak: TÜİK 2008 Yılı İş Kayıtları 1-249 1249 250+ TOPLAM KOBİ 8.257 %0,24 TOPLAM BÜYÜK İŞLETME TOPLAM İŞLETME
1. Türkiye de KOBİ ler Hakkında Genel Bilgi (KOBİ İstatistikleri) KOBİ Ölçeğindeki İşletmelerin Sektörlere Göre Dağılımı Diğer * İmalat % 3,5 % 12,6 Hizmet % 83,9 0 *Diğer: Enerji, Madencilik, İnşaat 6 Kaynak: TÜİK YILLIK SANAYİ ve HİZMET İSTATİSTİKLERİ (2008)
1. Türkiye de KOBİ ler Hakkında Genel Bilgi (Türkiye de KOBİ lerin Temel Sorunları) 1. Aile şirketi yapısı, kurumsallaşmamışş ş olma; yönetim ve organizasyon sorunları, 2. Yüksek hammadde tedarik maliyeti, işbirliği ve ortaklık kuramama, yeni teknolojileri takip ve edinme güçlüğü; ölçek sorunu, 3. Sermaye yapısı yetersizliği, kredibilite, kredi maliyetlerinin yüksekliği, kredi kullanımında teminat ve kefalet sorunu; finansman sorunları, 4. Nitelikli eleman sağlanamaması ve yüksek maliyeti; nitelikli eleman istihdamı sorunu, 7
1. Türkiye de KOBİ ler Hakkında Genel Bilgi (Türkiye de KOBİ lerin Temel Sorunları) 5. Markalaşma, pazar araştırma ve fikri mülkiyet konularında bilinç eksikliği; pazarlama sorunları, 6. İç ve dış pazardaki zorunlu standartlara uyum eksiklikleri; verimlilik, kalite, standardizasyon ve çevre, 7. Araştırma-geliştirme, yenilik faaliyetleri ile bunların sonuçlarının ticarileştirilmesi anlamındaki yetersizlik; inovasyon, 8. Planlı/programlı, bilgi ve iletişim teknolojilerine dayalı çalışmamama; proje bazlı çalışama eksikliği, ğ 8
2. KOSGEB ve KOBİ lere Sağladığı Mevcut Destekler 9
2. KOSGEB ve KOBİ lere Sağladığı Mevcut Destekler (KOSGEB) 1990 yılında, 3624 sayılı Kanun ile kuruldu Amacı: Ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında küçük ve orta ölçekli işletmelerin; Payını ve etkinliğini artırmak, Rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, Sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere ş uygun biçimde gerçekleştirmek. KOSGEB, 10 Sanayi ve Ticaret Bakanlığının ilgili kuruluşu dur.
2. KOSGEB ve KOBİ lere Sağladığı Mevcut Destekler (Mevcut KOSGEB Destekleri) KOSGEB DESTEKLERİ KOSGEB İŞLETME GELİŞTİRME DESTEKLERİ (YÖNETMELİK) KOSGEB FİNANSMAN (KREDİ FAİZ) DESTEKLERİ KOSGEB LABORATUAR PROJE ve BİLGİLENDİRM E DESTEKLERİ 11
2. KOSGEB ve KOBİ lere Sağladığı Mevcut Destekler (Yönetmelik Destekleri) INDAKİ İ DESTE EKLER YÖ ÖNETME ELİK KA APSAM 12 12 EĞİTİM ve DANIŞMANLIK DESTEKLERİ Danışmanlık Desteği, Eğitim Programları, Özel Eğitim Desteği TEKNOLOJİ GELİŞTİRME Ş ve YENİLİK DESTEKLERİ Teknoloji Ar-Ge Dest., Sınai Mülkiyet Dest. BİLİŞİM DESTEKLERİ Bilgisayar Yazılım Dest., E-Ticarete Yönlendirme Dest. KALİTE GELİŞTİRME DESTEKLERİ Test Analiz, Kalibrasyon Dest., Sistem Belgelendirme Dest. PAZAR ARAŞ. ve İHR. GELİŞTİRME DESTEKLERİ Yurtiçi Yurtdışı Fuar Katılım Dest, Markaya Yönlendirme Dest., Tanıtım Dest. ULUSLAR ARASI İŞBİRLİĞİ DESTEKLERİ İhracat Amaçlı Yurtdışı İş Gezisi Dest., Eşleştirme Dest. BÖLGESEL KALKINMA DESTEKLERİ Altyapı Üstyapı Proje Dest., Nitelikli Eleman Dest., ORTKA/ORTLAB Dest., Yerel Eko. Arş. Dest. GİRİŞİMCİLİĞİ GELİŞTİRME DESTEKLERİ Girişimcilik Eğitimleri, Yeni Girişimci Dest., İŞGEM Dest.
KDV HRACAT 2. KOSGEB ve KOBİ lere Sağladığı Mevcut Destekler (Kredi Faiz Destekleri) BÜTÇE KOSGEB HAZİNE İ M KREDİ FAİZ DESTE EKLERİ STİHDAM FAİZ İ İ YATIRI KREDİ 13
2. KOSGEB ve KOBİ lere Sağladığı Mevcut Destekler (Diğer Destek ve Faaliyetler) IPA/CIP, TEKMER, Ar-Ge/inkübasyon, Laboratuarlar-test analiz/hizmetleri, Girişimcilik konusunda eğitim ve danışmanlık, KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı (KSEP) ve (YOİKK) çalışmaları İştirakler,, İŞGEM ler (16 adet) 14
3.Yeni KOSGEB Destek Sistemi 15
3. Yeni KOSGEB Destek Sistemi (Neden İhtiyaç Duyuldu?) 1. KOSGEB Kanunu Değişikliği ile KOGEB Hedef Kitlesinin Genişledi 5891 Sayılı Kanun 5 Mayıs 2009 da Yürürlüğe Girdi + KOSGEB Desteklerinden yararlanabilecek sektörler 2009/15431 sayılı BKK ile belirlendi. Önceki hedef kitle İmalat sanayi KOBİ leri 16 Yeni hedef kitle Tüm KOBİ ler* KOSGEB Hedef Kitlesi; 400 Binden 3.4 Milyon a KOBİ ye çıktı.
3. Yeni KOSGEB Destek Sistemi (Yeni Mevzuatın Temel Yapısı) 2009/15431 Sayılı BKK (KOSGEB in Desteklediği Sektörler) 3624 Sayılı KOSGEB Kanunu 2004/7131-2008/13524 Sayılı BKK KOBİ Kredi Faiz Desteği Yönetmeliği Kredi Faiz Desteği Yönetmeliği Yönergesi KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği 1.Genel Destek Programı 2. Ar-Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Destek Programı 3. Tematik Proje Destek Programı 4. İşbirliği Güçbirliği Destek Programı 5. KOBİ Proje Destek Programı 6.Girişimcilik Destek Programı Genel Destek Programı Uygulama Esasları 17 Ar-Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Destek Programı Uygulama Esasları Tematik Proje İşbirliği-Güçbirliği KOBİ Proje Destek Girişimcilik Destek Programı Destek Programı Programı Programı Uygulama Esasları Uygulama Esasları Uygulama Esasları Uygulama Esasları Yeni Destek Programlarına ihtiyaç duyulması durumunda İcra Komitesi kararı ile uygulanabilecektir
4. Yeni KOSGEB Destek Programları 18
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (KOBİ Proje Destek Programı) 1. KOBİ PROJE DESTEK PROGRAMI 19
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (KOBİ Proje Destek Programı) ProgramınAmacı: İşletmelere özgü sorunların işletmeler tarafından projelendirildiği ve projelendirilen maliyetlerin desteklenebildiği bu program ile, KOBİ lerde proje kültürü ve bilincinin oluşturulması, İşletmelerin proje yapabilme kapasitelerinin geliştirilmesi, KOBİ lerin; üretim, yönetim-organizasyon, pazarlama, dış ticaret, insan kaynakları, kl mali işler ve finans, bilgii yönetimi i ve bunlarla ilişkili alanlarda sunacakları projelerin desteklenmesi. 20
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (KOBİ Proje Destek Programı) Program ve Proje Limitleri Program Süresi 3 yıl Proje Süresi 6-24 ay (+ 12 ay) Destek Üst Limiti 150.000 TL Destek Oranı 21 1. ve 2. Bölge %% 50 3. ve 4. bölge %% 60
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Tematik Proje Destek Programı) 2. TEMATİK PROJE DESTEK PROGRAMI 22
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Tematik Proje Destek Programı) ProgramınAmacı KOBİ lerde Makro strateji dokümanlarında işaret edilen öncelikler dikkate alınarak belirlenen tematik alanlarda bölgesel ve sektörel ihtiyaçların karşılanması, Uluslararası mevzuat ve önceliklere KOBİ lerin uyumunun sağlanması, Meslek Kuruluşlarının KOBİ leri geliştirmek amacıyla daha fazla proje hazırlamalarının teşvik edilmesi için işletme ve meslek kuruluşları projelerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır. 23
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Tematik Proje Destek Programı) Programın Kapsamı ve Hedef Kitle Çağrı Esaslı Tematik Programı Meslek Kuruluşu Proje Destek Programı KOBİ ler Meslek Kuruluşları Meslek Kuruluşları ş 24
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Tematik Proje Destek Programı) Tematik Destek Programı Destek Unsurları Çağrı Esaslı Tematik Program Meslek Kuruluşu Proje Destek Programı Program Süresi - 3 Yıl Proje Süresi Proje Teklif Çağrısında ğ Belirlenir 24 Ay (+12 Ay) Destek Oranı 1. ve 2. Bölgede % 50 1. ve 2. Bölgede %50 3. ve 4. bölgede % 60 3. ve 4. bölgede % 60 Destek Üst Limiti Proje Teklif Çağrısında ğ Belirlenir 150.000 TL 25
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (İşbirliği-Güçbirliği Destek Programı) 3. İŞBİRLİĞİ - GÜÇBİRLİĞİ DESTEK PROGRAMI 26
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (İşbirliği-Güçbirliği Destek Programı) ProgramınAmacı KOBİ lerin işbirliği-güçbirliği anlayışı ile bir araya gelerek, ortak tedarik, ortak tasarım, ortak pazarlama, ortak laboratuar ile ortak imalat ve hizmet sunumu ve benzeri konularda sunacakları projelerin desteklenmesi, KOBİ lerin işbirliği-güçbirliği anlayışında bir araya gelerek Ortak Sorunlara Ortak Çözümler üretilmesi, KOBİ lerin tedarik, pazarlama, düşük kapasite kullanımı, rekabet gücü zayıflığı, finansman başta olmak üzere tek başlarına çözümünde zorlandıkları birçok soruna çözüm bulunması, KOBİ lerin bir araya gelerek kapasite ve rekabet gücü yüksek işletmelere dönüşmesi, Ölçek ekonomisinden yararlanılarak kaynak tasarrufu sağlanması, 27 KOBİ ler arasında ortaklık veişbirliği kültürünün geliştirilmesi
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (İşbirliği-Güçbirliği Destek Programı) Program ve Proje Limitleri Program Süresi 3 yıl Proje Süresi 6-24 ay (+ 12 ay) Destek Üst Limiti 250.000 TL. Geri Ödemesiz 500.000000 TL. Geri Ödemeli Destek Oranı 1. ve 2. Bölgelerde %50 28 3. ve 4. Bölgelerde % 60
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (İşbirliği-Güçbirliği Destek Programı) Desteklenecek Proje Konuları Hammadde, ara mamul, mamul, lojistik ve diğerğ hizmetleri daha hızlı ve ucuz temin edebilmeleri amacıyla ortak tedarik, Ürün ve hizmet geliştirmeleri, ürettikleri ürün ve hizmetleri yeni pazarlara sunmaları amacıyla ortak tasarım, Ürün ve hizmet kalitelerini yükseltmek ulusal ve uluslararası pazar paylarını artırmak, marka imajı oluşturmak, uluslar arası pazarın ihtiyaçlarına cevap vermeleri amacıyla ortak pazarlama, Ürün ve hizmet standartlarını geliştirmeleri amacıyla ortak laboratuar, Üretim ve hizmet kapasitelerini, çeşitlerini, verimliliğini ve kalitelerini artırmak amacıyla ortak imalat ve hizmet sunumu 29 konularında sunulacak KOBİ projeleri desteklenir.
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Ar-ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama D. P.) 4. AR-GE, İNOVASYON VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMI 30
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Ar-ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama D. P.) Programın Amacı Yeni üü ürün, yeni süreç bilgii ve/veya hizmet üretilmesi i veya ticarileştirilmesi için araştırma, geliştirme, inovasyon ve endüstriyel uygulama projelerinin desteklenmesi suretiyle; Bilim ve teknolojiye dayalı yeni fikir ve buluşlara sahip KOBİ ve girişimcilerin geliştirilmesi, Teknolojik fikirlere sahip tekno-girişimcilerin desteklenmesi, KOBİ lerde Ar-Ge bilincinin yaygınlaştırılması ve Ar-Ge kapasitesinin artırılması, Ar-Ge ve İnovasyon proje sonuçlarının ticarileştirilmesi ve endüstriyel uygulamasına destek sağlanası, 31
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Ar-ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama D. P.) AR-GE, İNOVASYON VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMI Destek Üst Limiti (TL) DESTEK ORANI (%) Ar-Ge ve İnovasyon Programı İşlik Desteği İşliklerden bedel alınmaz Kira Desteği 12.000 75 Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği (Geri Ödemeli) 100.000 75 200.000 75 Personel Gideri Desteği 100.000 75 Başlangıç Sermayesi Desteği 20.000000 100 Proje Geliştirme Desteği Proje Danışmanlık Desteği 25.000 Eğitim Desteği 5.000 Sınai ve Fikri Mülkiyet Hakları Desteği 25.000 Proje Tanıtım Desteği 5.000 Fuar, Kongre, Konferans, Teknolojik İşbirliği Desteği 15.000 Test, Analiz, Kalibrasyon Desteği 25.000 75 Endüstriyel Uygulama Programı Kira Desteği 18.000 75 Personel lgideri i Desteği 100.000000 75 Makine-Teçhizat, Donanım, 32 Sarf Malzemesi, Yazılım ve Tasarım Gid. Desteği 150.000 75 Makine-Teçhizat, Donanım, Sarf Malzemesi, Yazılım ve Tasarım Giderleri Desteği (Geri Ödemeli) 200.000 75
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Ar-ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama D. P.) Proje Süresi Ar-Ge ve İnovasyon Programı için en az 12 (on iki), en çok 24 (yirmi dört) ay, Endüstriyel Uygulama Programı için en çok 18 (on sekiz) ay, Her iki program için de Kurul kararı ile 12 (on iki) aya kadar ek süre verilebilir. 33
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Girişimcilik Destek Programı) 5. GİRİŞİMCİLİK DESTEK PROGRAMI 34
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Girişimcilik Destek Programı) Program Amacı Ekonomik kalkınma ve istihdam sorunlarının çözümünün temel faktörüolangirişimciliğin desteklenmesi ve yaygınlaştırılması amacıyla Uygulamalı girişimcilik eğitimleri, yeni girişimci ve İŞGEM Kurma ve İşletme desteklerinin sağlanması, Başarılı ve sürdürülebilir işletmelerin kurulması, Girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılması, İş Geliştirme Merkezlerinin kurulması ile girişimciliğin geliştirilmesi, İstihdamın 35 artırılması.
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Girişimcilik Destek Programı) Kapsam Girişimcilik Destek Programı 3 alt programdan oluşur: Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi Yeni Girişimci ş Desteği ğ İş Geliştirme Merkezi (İŞGEM) Desteği 36
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Girişimcilik Destek Programı) Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi Minimumi 60 saatlik eğitim ve atölye çalışmasından oluşan eğitim programını kapsar (girişimcilik özelliklerinin sınanması, iş fikri egzersizleri yapılması ve iş planı hazırlanması) Uygulamalı Girişimcilik Eğitimleri KOSGEB veya diğer kurum ve kuruluşlar (üniversite, İŞKUR, meslek kuruluşu, belediye v.b. tarafından düzenlenebilir, Eğitimler, genel ve özel hedef grupları (gençler, kadınlar, dezavantajlı gruplar) için düzenlenir, Eğitimlere katılanlardan ücret alınmaz. 37
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Girişimcilik Destek Programı) Yeni Girişimci Desteği Bu destekten; Uygulamalı girişimcilik eğitimini tamamlayarak işini kuran girişimciler ve İŞGEM girişimcileri faydalanabilir. 38
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Girişimcilik Destek Programı) Yeni Girişimci Desteği Destek Unsurları DESTEK UNSURU İşletme Kuruluş Desteği Geri ödemesiz ÜST LİMİT (TL) DESTEK ORANI (%) (1. ve 2. Bölge) DESTEK ORANI (%) (3. ve 4. Bölge) 5.000 Kuruluş Dönemi Makine, Teçhizat ve Ofis Donanım Desteği Geri ödemesiz 10.000 60 70 İşletme Giderleri Desteği Geri ödemesiz 12.000 Sabit Yatırım Desteği Geri ödemeli 70.000 (Kadın veya özürlü girişimci:70) (Kadın veya özürlü girişimci:80) 39
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Girişimcilik Destek Programı) İş Geliştirme Merkezi Desteği İş Geliştirme Merkezleri, bünyesinde barındırdığı işletmelere, işletme geliştirme danışmanlığı, uygun koşullarda iş yeri mekânı, ortak ofis ekipmanı, ofis hizmetleri gibi hizmetler sunarak işletmelerin en kırılgan oldukları ilk yıllarını sağlıklı bir şekilde aşmalarını ve büyümelerini sağlamak amacıyla kurulan ve işletilen merkezlerdir. İşletme Geliştirme Merkezlerinin kuruluş başvurusu; belediyeler, üniversiteler, özel idareler, kalkınma birlikleri, meslek kuruluşları ve kar amacı gözetmeyen kooperatifler tarafından münferiden veya birlikte yapılabilir. 40
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Girişimcilik Destek Programı) İş Geliştirme Merkezi Desteği Destek Unsurları DESTEK UNSURU İŞGEM Kuruluş Desteği (18 ay) Geri ödemesiz ÜST LİMİT (TL) DESTEK ORANI (%) (1. ve 2. Bölge) DESTEK ORANI (%) (3. ve 4. Bölge) 750.000 60 70 Bina tadilatı Mobilya Donanım İŞGEM Yönetim 600.000 125.000 25.000 İŞGEM İşletme Geri 100.000000 60 70 Desteği (36 ay) ödemesiz Personel Eğitim, Danışmanlık Küçük tadilat 30.000000 50.000 20.000 41
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Genel Destek Programı) 6. GENEL DESTEK PROGRAMI 42
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Genel Destek Programı) Programın Amacı KOBİ lere yönelik işletme genel işletme geliştirme destekleri sağlanarak rekabet gücünü artırıcı bireysel faaliyetlerin desteklenmesi, Proje hazırlama kapasitesi düşük KOBİ ler ile KOSGEB hedef kitlesine yeni dahil olmuş sektörlerdeki KOBİ lerin de mevcut KOSGEB desteklerinden faydalanması, KOBİ lerin kaliteli ve verimli mal/hizmet üretmelerinin sağlanması, Mevcut KOSGEB desteklerinin revize edilerek daha fazla KOBİ nin bu desteklerden d yaygın şekilde faydalanması, KOBİ lerin yurt içi veyurt dışış pazar paylarını artırmak amacıyla tanıtım 43 ve pazarlama faaliyetlerinin geliştirilmesi.
4. Yeni KOSGEB Destek Programları (Genel Destek Programı) Program Destek Üst Limit ve Oranları GENEL DESTEK PROGRAMI DESTEKLERİ DESTEK ÜST LİMİTİ (TL) DESTEK ORANI (%) 1. ve 2. Bölgeler 3. ve 4. Bölgeler 1 Yurt İçi Fuar Desteği 30.000 2 Yurt Dışı İş Gezisi Desteği 10.000 3 Tanıtım Desteği 15.000 4 Eşleştirme Desteği 15.000 5 Nitelikli Eleman İstihdam Desteği 20.000000 6 Danışmanlık Desteği 15.000 7 Eğitim Desteği 10.000 8 Enerji Verimliliği Desteği 30.000 9 Tasarım Desteği 15.000 10 Sınai Mülkiyet Hakları Desteği 20.000 11 Belgelendirme Desteği 10.000 12 Test, Analiz ve Kalibrasyon Desteği 20.000 % 50 % 60 44 Genel Destek Programının süresi üç yıldır.
Yeni Destek Mevzuatının Kazanımları 1. Yalın, esnek, dinamik ve erişimi kolay bir destek sistemi kurulacaktır, 2. KOBİ lerin yanı sıra, Girişimciler, i i il Meslek Kuruluşlarının l KOBİ lere yönelik projeleri de desteklenecektir, 3. Proje bazlı destekleme sistemine geçiş sağlanacaktır, 4. Performans değerlendirme ve izlemeye imkan sağlanacaktır, 5. Kaynakların daha etkin ve verimli kullanımına imkân sağlanacaktır, 6. KOBİ lerimiz daha fazla proje geliştirme anlamında teşvik edilecektir, 7. Planlı programlı gelişme modeli teşvik edilecektir, 8. İşletmelerin daha yenilikçi olmaları, Ar-Ge ve yenilik, işbirliği-güçbirliği ve girişimcilik ii i ilik ve rekabet gücünü ü ü artırıcı faaliyetler l desteklenecektir. k 45
Vizyon KOBİ politikalarına yön veren KOBİ lerin verimliliğini, katma değerini ve rekabet gücünü arttıran 46 Sürekli değişen ve gelişen,
TEŞEKKÜR EDERİM. İ Mustafa KAPLAN KOSGEB Başkanı 47