İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ I SUNUŞ II İÇİNDEKİLER KISALTMALAR VII GİRİŞ I. KONU HAKKINDA GENEL BİLGİLER 1 II. YABANCILAR HUKUKUNDA YABANCILARA HAKLAR TANINMASINA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER 2 A) Yabancı Kavramı 2 B) Yabancılara Tanınacak Haklar Konusunda Uluslararası Hukukta Kabul Edilen İlkeler. 4 1. Yabancı ile Vatandaşın Eşitliği İlkesi 6 2. Asgarî Standart İlkesi 7 3. İnsan Hakları Doktrini 8 C) Yabancılara Haklar Tanınmasında Uluslararası Hukukta Kullanılan Sistemler 9 1. Eşitlik ve Genellik Sistemi 10 2. Sınırlama Sistemi 10 3. Karşılıklılık (Mütekabiliyet) Sistemi 11 4. Türk Hukuku'nda Kabul Edilen Sistem 12 III. YABANCILARIN HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİNİN SINIFLANDIRILMASI ÖĞRENİM VE ÖĞRETİM ÖZGÜRLÜĞÜNÜN BU SINIFLANDIRMADAKİ YERİ 13 IV. TÜRK HUKUKUNDA YABANCILARIN EĞİTİM VE ÖĞRETİM ÖZGÜRLÜĞÜNÜN SINIFLANDIRILMASI 17 V. HAK VE ÖZGÜRLÜK İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA EĞİTİM VE ÖĞRETİM ÖZGÜRLÜĞÜ 20 VI. KONUNUN SINIRLANDIRILMASI VE SUNUŞ PLANI 22 BİRİNCİ BÖLÜM YABANCILARIN ÖĞRENİM HAKKI VE ÖZGÜRLÜĞÜ I. GENEL OLARAK ÖĞRENİM HAKKI VE ÖZGÜRLÜĞÜ VE BUNA İLİŞKİN HUKUKSAL DÜZENLEMELER 24 A) Ulusal Düzenlemeler. 24 B) Uluslararası Düzenlemeler. 27 C) Uluslararası Düzenlemelerin Değerlendirilmesi 38
II. YABANCILARIN TÜRK ÖĞRETİM KURUMLARINA GİRİŞ HAKKI A) Yabancıların Türk Öğretim Kurumlarında Öğrenim Görmesine İlişkin Hukuksal Düzenlemeler. 39 1. Millî Eğitim Temel Kanunu 40 2. İlköğretim ve Eğitim Kanunu 41 3. Özel Öğretim Kurumları Kanunu 42 4. Yüksek Öğretim Kanunu 45 5. Polis Yüksek Öğretim Kanunu 47 6. Harp Akademileri Kanunu 47 7. Harp Okulları Kanunu 48 8. Gülhane Askerî Tıp Akademisi Kanunu 49 9. Sağlık Okullar ve Sağlık Kolejleri Hakkında Yönetmelik 49 1 O.Türkiye'de Öğrenim Gören Yabancı Uyruklu Öğrencilere İlişkin Kanun 50 B) Yabancıların Öğretim Kurumlarına Giriş Hakkının Değerlendirilmesi.52 C) Türk Cumhuriyetlerinden Gelen Öğrencilerin Hukukî Statüsü 53 III. YABANCILARIN YABANCI ÖZEL OKULLARA VE MİLLETLERARASI NİTELİKLİ ÖĞRETİM KURUMLARINA GİRİŞ HAKKI 55 IV. AVRUPA TOPLULUKLARI (AT)'NA ÜYE ÜLKELERDE YABANCILARIN ÖĞRENİM ÖZGÜRLÜĞÜ 56 A) Genel Olarak AT'na Üye Ülkelerde Öğrenim Özgürlüğü 56 B) AT Hukuku'nda Öğrenim Özgürlüğü İle İlgili Hukuksal Düzenlemeler 59 C) AT Hukuku'nda Yabancıların Öğrenim Özgürlüğü ile İlgili Hukuksal Düzenlemeler 62 1. Avrupa Birliği İçindeki İşçilerin Serbest Dolaşımına İlişkin 1612/68 Sayılı Konsey Tüzüğü.;. 62 2. Meslekî Eğitim Sonrası ve En Az Üç Yıl Süren Eğitim Verilen Yüksekokul Diplomalarının Tanınması Hakkındaki 89/48 Sayılı Konsey Direktifi i 62 3. Meslekî Eğitim ve Tahsilin Tanınmasına İlişkin 92/51 Sayılı İkinci Genel Direktifi 63 4. Diplomasını Üçüncü Bir Ülkeden Alan Diploma Sahibi Üye Devlet Vatandaşları Hakkında Konseyin Tavsiye Kararı 63 D) Öğrenim Özgürlüğü ile İlgili ATAD Kararlarından Örnekler. 63 1. Öğrenim harcı. 63 2. Kota ya da Kontenjan Uygulaması 64 3. Giriş Hakkının Engellenmesi 64
V. YABANCILARIN KENDİ DİLİNDE VE KÜLTÜRÜNDE ÖĞRENİM ÖZGÜRLÜĞÜ 65 A) Yabancıların Öğrenim Özgürlüğü ve Kültürlerarası Eğitim Kavramı 65 B) Göçmen Çocukların Anadillerinde ve Kendi Kültürlerinde Öğrenim Görmesiyle İlgili Gelişmeler. 67 C) Türkiye'deki Yabancıların Kendi Dilinde ve Kültüründe Öğrenim Görme Özgürlüğü 73 İKİNCİ BÖLÜM YABANCILARIN ÖĞRETİM ÖZGÜRLÜĞÜ İLE ÖĞRETİM KURUMU AÇMA ÖZGÜRLÜĞÜ BİRİNCİ KISIM YABANCILARIN ÖĞRETİM ÖZGÜRLÜĞÜ A) GENEL OLARAK ÖĞRETİM ÖZGÜRLÜĞÜ VE SINIRLANDIRILMASI 77 1. Öğretim Özgürlüğünün Kapsamı 77 2. Öğretim Özgürlüğünün Sınırlandırılması 78 B) YABANCILARIN TÜRKİYE'DEKİ ÖĞRETİM KURUMLARINDA ÇALIŞABİLMESİ 78 1. Genel Olarak Yabancıların Çalışma Hakkı ve Özgürlüğü 78 2. Yabancı Öğretmenlerin Türk Okullarında Çalışabilmesi 82 a) Yabancıların Türk Resmî İlkokul ve Orta Okullarında Orta Okullarında Çalışabilmesi 84 b) Yabancıların Özel Öğretim Kurumlarında Çalışabilmesi 85 aa) Özel Öğretim Kurumları Kanunu 85 bb) Millî Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığına Bağlı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği 87 cc) Özel Okullar Talimatnamesi 88 dd) Yabancı Okullar Hakkında Yönerge 89 c) Yabancıların Yüksek Öğretim Kurumlarında Çalışabilmesi. 89 C) AZINLIK VE KONSOLOSLUK OKULLARINDAKİ ÖĞRETMENLERİN HUKUKÎ STATÜSÜ 92 D) AVRUPA TOPLULUĞU'NA ÜYE ÜLKELERDE YABANCILARIN ÖĞRETİM ÖZGÜRLÜĞÜ 93
İKİNCİ KISIM YABANCILARIN ÖĞRETİM KURUMU AÇMA ÖZGÜRLÜĞÜ & l.osmanli İMPARATORLUĞU'NDA YABANCILARIN ÖĞRETİM KURUMU AÇMA ÖZGÜRLÜĞÜ I. GENEL OLARAK ÖĞRETİM KURUMU AÇMA ÖZGÜRLÜĞÜ 96 II. OSMANLI İMPARATORLUĞU DÖNEMİNDE YABANCILARIN ÖĞRETİM KURUMU AÇMA ÖZGÜRLÜĞÜ 97 A) OSMANLI DEVLETİ'NÎN TOPLUMSAL YAPISI ve EĞİTİM SİSTEMİ 97 B) OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA AZINLIK VE YABANCI KAVRAMLARI 100 1. Osmanlı İmparatorluğu'nda Vatandaş -Yabancı Ayrımı 100 2. Osmanlı'da Azınlık Kavramı 104 3. Osmanlı'da Azınlık Okulları -Yabancı Okul Ayrımı 106 C) OSMANLI İMPARATORLUĞU DÖNEMİNDE AÇILAN AZINLIK OKULLARI 107 1. Rum Okulları 107 2. Ermeni Okulları 110 3. Yahudi Okulları 113 4. Genel Değerlendirme 114 D) OSMANLI İMPARATORLUĞU DÖNEMİNDE AÇILAN YABANCI OKULLAR 115 1. Amerikan Okulları 116 2. İngiliz Okulları 122 3. Fransız Okulları 122 4. İtalyan Okulları 124 E) OSMANLI DEVLETİNDE YABANCILARIN ÖĞRETİM KURUMU AÇMA ÖZGÜRLÜĞÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ 125 & 2. LOZAN ANDLAŞMASI'NDAN GÜNÜMÜZE YABANCILARIN ÖĞRETİM KURUMU AÇMA ÖZGÜRLÜĞÜNDEKİ SAFHALAR 129 I. LOZAN ANDLAŞMASI 129 II. CUMHURİYET DÖNEMİ'NDE AÇILAN YABANCI OKULLAR 138
& 3. GÜNÜMÜZDEKİ DÜZENLEME 141 I. YABANCI OKULLARIN AÇILMASI 142 A) YABANCILARIN İLKÖĞRETİM OKULU AÇABİLMESİ 142 B) YABANCILARIN YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMU AÇABİLMESİ 145 II. YABANCI OKULLARIN KAPASİTE ARTIRIMI 154 III. YABANCI OKULLARIN TAŞINMAZ MAL EDİNEBİLMESİ VE MALLARI ÜZERİNDE TASARRUFTA BULUNABİLMESİ 155 IV. YABANCI OKULLARIN DENETLENMESİ 161 V. YABANCI OKULLARIN KAPATILMASI.VE 4306 SAYILI KANUN KANUN KARŞISINDAKİ DURUMU 161 A) YABANCI OKULLARIN KAPATILMASI 161 B) 4306 SAYILI KANUN KARŞISINDA YABANCI OKULLARIN DURUMU 162 VI. AZINLIK VE KONSOLOSLUK OKULLARININ HUKUKÎ STATÜSÜ 166 SONUÇ, 170 EKLER 176 BİBLİYOGRAFYA 180