AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö.
2
I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Bulgaristan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa nın güneydoğusunda, Balkan Yarımadası nın doğu bölümünü kaplayan Bulgaristan; kuzeyde Romanya, doğuda Karadeniz, güneyde Türkiye ve Yunanistan, güneybatıda Makedonya, batıda da Yunanistan ile çevrilidir. Yüzölçümü : 110.912 km 2 Nüfus : 7,5 milyon (2008 tahmini) Nüfus Yoğunluğu : 68 kişi / km 2 Başkent : Sofya Önemli Şehirleri : Plovdiv (Filibe), Varna, Burgaz, Plevne Zaman ayarı : GMT den 2 saat ileridir; Türkiye ile saat farkı yoktur. İklimi Coğrafi konumundan dolayı Bulgaristan da ılıman iklim, kara iklimi, Akdeniz iklimi, Karadeniz ikliminin hüküm sürdüğü dört iklim bölgesi vardır. Ülkenin büyük bölümünde kara iklimi görülmekle birlikte, Ege Denizi nin etkisi altındaki güney bölgelerinde daha yumuşak bir iklim hüküm sürer. Resmi Dil : Bulgarca Din : Hıristiyan (Ortodoks, Katolik, Protestan); Müslüman 3
II. EKONOMİK GÖSTERGELER YILLAR 2004 2005 2006 2007 2008 GSYİH (Milyon ABD $) (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 24.679 27.260 31.690 39.551 49.693 Kişi Başı GSYİH (ABD $) 3.205 3.540 4.170 5.204 6.626 Reel GSYİH Büyüme Hızı (%) 6.6 6.2 6.3 6.2 6.3 Enflasyon (tüketici fiyatlarıyla, ort, %) 6.1 5.0 7.3 8.4 12.5 Nüfus (milyon kişi) 7.7 7.7 7.6 7.6 7.5 Para Birimi: Bulgar Leva sı (BGN) 1 Bulgar Levası = 1,13 YTL (10.02.2009) Kaynak: The Economist Intelligence Unit / Country by Country 2009 III. GENEL OLARAK DIŞ TİCARETİ BULGARİSTAN IN DIŞ TİCARETİ (Milyon Euro) Yıllar İhracatı İthalatı Ticaret Hacmi Ticaret Dengesi 1997 4.256 4.307 8.563-51 1998 3.747 4.416 8.163-669 1999 3.734 5.140 8.874-1.406 2000 5.253 7.085 12.338-1.832 2001 5.714 8.128 13.842-2.414 2002 6.063 8.411 14.474-2.348 2003 7.081 9.657 16.738-2.576 2004 9.931 13.619 23.550-3.688 2005 11.754 17.204 28.958-5.450 2006 15.101 22.130 37.231-7.029 2007 18.575 28.646 47.221-10.071 2008 23.458 36.876 60.334-13.418 Kaynak: The Economist Intelligence Unit / Country by Country 2009 4
BULGARİSTAN IN DIŞ TİCARET PARTNERLERİ (2007 Yılı, Milyon Euro) Ülkeler İhracat Ülkeler İthalat Türkiye 1.548,4 Rusya 3.708,6 Almanya 1.386,9 Almanya 2.508,3 İtalya 1.374,3 İtalya 1.879,9 Belçika 833,8 Türkiye 1.516,2 Romanya 658,5 Çin 1.138,1 Sırbistan 633,0 Yunanistan 1.127,5 Fransa 537,4 Romanya 841,4 İngiltere 335,9 Fransa 823,1 İspanya 319,8 Avusturya 539,2 Rusya 319,7 Ukrayna 503,7 ABD 311,4 Polonya 459,1 Makedonya 287,1 Macaristan 457,1 Avusturya 248,1 İspanya 396,3 Polonya 218,7 ABD 377,8 Slovenya 210,1 Çek Cumhuriyeti 375,2 Ukrayna 166,7 Hollanda 372,5 Gürcistan 163,8 İngiltere 368,3 Hollanda 160,7 Belçika 320,7 Macaristan 141,4 Makedonya 286,3 Hırvatistan 127,6 Japonya 284,0 Kaynak: Bulgarian National Bank (www.bnb.bg) 5
BULGARİSTAN IN İHRACATI (Milyon Euro) 2005 2006 2007 Tüketim malları 2.729 2.948 3.249 Gıda 405 431 516 Tütün 17 17 32 İçecekler 84 90 110 Giyim ve ayakkabı 1.540 1.611 1.520 Tıbbi ilaçlar ve kozmetik ürünler 166 180 290 Mobilya ve ev aletleri 315 362 469 Diğerleri 201 257 312 Hammaddeler 4.056 5.466 6.069 Demir ve çelik 763 886 1.014 Diğer metaller 943 1.704 1.642 Kimyasallar 280 302 378 Plastik ve kauçuk 250 314 363 Gübreler 90 65 92 Tekstil ürünleri 308 361 503 Gıda sanayi hammaddeleri 409 414 406 Odun ürünleri, kağıt ve karton 232 239 299 Çimento 22 20 17 Ham tütün 79 74 102 Diğerleri 680 1.089 1.254 Yatırım malları 1.460 1.739 2.161 Makine ve ekipmanlar 415 490 697 Elektrikli makineler 116 149 215 Araçlar 238 261 172 Yedek parça ve ekipmanlar 316 405 510 Diğerleri 375 434 566 Toplam enerji-dışı mallar 8.245 10.153 11.478 Mineral yakıtlar, yağlar ve elektrik 1.222 1.859 1.995 Petrol ürünleri 976 1.589 1.721 Diğerleri 246 270 274 Kaynak: Bulgarian National Bank (www.bnb.bg) 6
BULGARİSTAN IN İTHALATI (Milyon Euro) Fields\Dates 2005 2006 2007 Tüketim malları 2.259 2.737 3.587 Gıda, içecekler ve tütün 387 471 784 Mobilya ve ev aletleri 470 602 863 Tıbbi ilaçlar ve kozmetik ürünleri 466 528 624 Giyim ve ayakkabı 137 179 282 Otomobiller 480 567 484 Diğerleri 319 389 550 Hammaddeler 5.280 6.749 7.966 Madenler 590 998 1.141 Demir ve çelik 585 802 1.079 Diğer metaller 202 413 520 Tekstil ürünleri 1.343 1.412 1.401 Odun ürünleri, kağıt ve karton 292 343 453 Kimyasallar 277 323 348 Plastik ve kauçuk 696 845 1.010 Gıda sanayi hammaddeleri 218 290 356 Ham deri 96 105 107 Ham tütün 15 20 40 Diğerleri 964 1.198 1.512 Yatırım malları 4.034 4.845 6.051 Makine ve ekipmanlar 1.396 1.627 2.118 Elektrikli makineler 460 596 815 Araçlar 1.199 1.355 1.443 Yedek parça ve ekipmanlar 510 610 719 Others 469 659 956 Toplam enerji-dışı mallar 11.572 14.331 17.604 Mineral yakıtlar, yağlar ve elektrik 2.963 4.041 4.273 Yakıtlar 2.586 3.527 3.727 Ham petrol ve doğal gaz 2.283 3.192 3.310 Kömür 259 276 318 Diğerleri 44 59 99 Diğerleri 377 514 546 Yağlar 377 514 546 Elektrik 0 0 0 Diğer ithalatlar 134 107 0 Kaynak: Bulgarian National Bank (www.bnb.bg) 7
BULGARİSTAN A DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE GİRİŞLERİ (Milyon Euro) 2002 2003 2004 2005 2006 2007* Toplam 980, 0 1.850, 5 2.735, 9 3.152, 1 5.961, 0 6.108, 9 Belçika-Lüksemburg 0,2 27,8 142,4-55,4-51,2 779,8 İngiltere 0,7 86,5 51,3 343,4 817,9 728,0 Avusturya 166, 4 210,9 691,1 747,3 905,7 614,7 Hollanda 36,5 216,6 324,6 239,9 1.006, 0 584,1 240, Yunanistan 1 198,9 179,6 324,2 512,4 549,0 İspanya 0,1 4,0 8,2 46,6 209,4 382,2 Kıbrıs Rum Kesimi -8,4 104,9 90,1 36,9 179,3 337,8 Macaristan 10,2 324,8 48,9 73,5 243,9 236,8 İrlanda -1,8 2,6 19,7 87,7 406,8 225,5 Almanya 90,8 96,1 253,0 107,1 243,9 194,6 Rusya 5,2 27,6-15,9 109,0 129,9 170,7 ABD 60,0 112,8 107,7 83,0 242,8 149,4 İsviçre 39,3 134,2 116,5 269,5 30,0 129,3 İtalya 25,1 87,8 71,2 126,6-52,7 109,9 Slovenya 0,0 31,7-2,9 5,7 6,5 94,5 Letonya 1,4 1,6 0,7 9,1 30,3 83,2 Malta 1,1 7,4 3,1 5,6 11,1 81,4 France 8,9 20,5 51,1 34,4 87,1 44,6 Türkiye 16,4-4,6 50,6 60,6 86,4 8,5 (*) Geçici veriler Kaynak: Bulgarian National Bank (www.bnb.bg) 8
IV. TÜRKİYE İLE TİCARİ İLİŞKİLERİ TÜRKİYE-BULGARİSTAN TİCARİ İLİŞKİLERİ (Milyon ABD Dolar) Yıllar Türkiye nin Türkiye nin Ticaret Ticaret İhracatı İthalatı Hacmi Dengesi 1995 183 402 585-219 2000 252 464 716-212 2005 1.179 1.190 2.369-11 2006 1.568 1.663 3.231-95 2007 2.060 1.952 4.012 108 2008 2.149 1.840 3.989 309 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu Ticaret dengesi, Türkiye açısından değerlendirilmektedir 2.500 TÜRKİYE-BULGARİSTAN DIŞ TİCARETİNİN SEYRİ (Milyon ABD $) 2.000 1.663 2.060 1.952 2.149 1.840 1.500 1.568 1.190 1.000 1.179 500 402 464 0 183 252 1995 2000 2005 2006 2007 2008 İhracat İthalat 9
TÜRKİYE NİN BULGARİSTAN A İHRACATINDAKİ BAŞLICA ÜRÜNLER Demir ve çelik Motorlu kara taşıtları Kazan, makina ve cihazlar Elektrikli makine ve cihazlar Demir veya çelikten eşya Plastik ve plastikten mamul eşya Mineral yakıtlar ve yağlar Alüminyum ve alüminyumdan eşya Metal cevherleri ve cüruf Örme eşya TÜRKİYE NİN BULGARİSTAN DAN İTHALATINDAKİ BAŞLICA ÜRÜNLER Demir ve çelik Bakır ve bakırdan eşya Mineral yakıtlar ve yağlar Çinko ve çinkodan eşya Yağlı tohum ve meyveler Sanayi bitkisi ve hayvan yemi Kurşun ve kurşundan eşya Organik kimyasal müstahsallar Cam ve cam eşya Plastik ve plastikten mamul ürünler TÜRKİYE-BULGARİSTAN ARASINDAKİ BELLİ BAŞLI ANLAŞMALAR 1. Ticaret Anlaşması (İmza: 11 Haziran 1974) 2. Karayolu ile Milletlerarası Yolcu ve Mal Nakliyatı Anlaşması (İmza: 15 Nisan 1977) 3. Karayolu ile Uluslararası Yolcu ve Mal Taşımacılığının Kolaylaştırılmasına İlişkin Anlaşma (İmza: 11 Temmuz 1979) 4. Taşıma Alanında İşbirliğine İlişkin Genel Anlaşma (İmza: 20 Nisan 1979) 5. Ticari, Ekonomik, Sınai ve Teknik İşbirliği Anlaşması (İmza: 6 Temmuz 1994) 6. Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması 10
(İmza: 6 Temmuz 1994) 7. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (İmza: 7 Temmuz 1994, Yürürlük: 17 Eylül 1997) 8. Turizm İşbirliği Anlaşması (1997) 9. Serbest Ticaret Anlaşması (1998) (Sona ermiştir) 10. Enerji ve Altyapı Alanlarında İşbirliği Anlaşması ve Protokolu (1998) 11. Uzun Vadeli Sözleşme (1999) 12. İkili Hava Ulaştırma Anlaşması (2004) 13. Deniz Ticareti Taşımacılık Anlaşması (2004) 14. Bulgaristan, 1 Ocak 2007 tarihinden itibaren Türkiye ile AB arasında bir gümrük birliği oluşturan 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı (OKK) ile Tarım ürünlerine ilişkin Rejim hakkındaki 1/98 sayılı OKK nın ve Türkiye-AB Kömür-Çelik Serbest Ticaret Anlaşması nın ve diğer tüm Türkiye-AB hukuki düzenlemelerinin bir parçası haline gelmiştir. 11