Madencilik ve Yer Bilimleri Dergisi ISSN 1309-1670 Fiyat 7 TL 15 Temmuz 2011 Yıl 2 Sayı 16 www.madencilik-turkiye.com Türkiye Krom Madenciliğinin Geleceği Potansiyel Alan Verileri İle Endüstriyel Hammadde Arama MineARC Yer Altı Maden Sığınakları
içindekiler 4 EDİTÖRDEN 6 TÜRKİYE DEN HABERLER 16 DÜNYADAN HABERLER 26 Madencilik Türkiye Dergisi Eğitimleri Başladı TANITIM 30 İstanbul Altın Rafinerisi ve Altın Rafinasyonu KAPAK KONUSU 34 PENAmaden - MineARC Yer Altı Maden Sığınakları EĞİTİM 46 Martin Engineering Genişletilmiş Konveyör Eğitimleri Veriyor MAKALE 48 Bilginin Görselliği, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Madencilik 52 Madenciliğin Kamuoyunda Tanıtımı 54 Türkiye Krom Madenciliğinin Geleceği 64 Potansiyel Alan Verileri İle Endüstriyel Hammadde Arama 70 Stronsiyum YAZI DİZİSİ DOÇ. DR. SEAN DESSUREAULT - M. MUSTAFA KAHRAMAN 76 Madencilikte Eğitim ve Analiz MADEN HUKUKU AV. CEMAL YEŞİLYURT 80 5995 Sayılı Yasa nın Getirdikleri - 8 84 EKONOMİ - MADEN FİYATLARI 85 İMKB DE İŞLEM GÖREN MADENCİLİKLE İLİŞKİLİ ŞİRKETLER 86 ETKİNLİK TAKVİMİ 88 SERİ İLANLAR - REKLAM İNDEKSİ Bu Ay MineARC Systems yer altı madenciliği, tünel açma ve kimyasal işleme endüstrisine acil durum emniyet sığınağı üretim ve temininde dünya lideri konumunda olan bir şirkettir. Sektördeki deneyimlere dayalı 15 yıllık tecrübesiyle, sürekli devam eden araştırma ve geliştirme çalışmaları, güvenli sığınak teknolojisinde en önde yer almasını sağlamıştır. Madencilik Türkiye Dergisi nde yayınlanan yazıların sorumluluğu yazarlarına; reklam ve ilanların sorumluluğu da reklam ve ilan sahiplerine aittir. Dergide yayınlanan yazılar için yazarlara ücret ödenmez. Madencilik ile ilişkili tüm alanlarda (maden arama, işletme, jeoloji jeofizik, harita, çevre, sondaj, makine, ekipman, iş güvenliği ve işçi sağlığı, teknoloji, yazılım, donanım, danışmanlık, finans, sigorta vb.) yazılan yazılar dergide yayınlanabilir. Yazılar özgün veya derleme popüler bilim makalesi şeklinde olabilir. Ancak daha önce başka bir yayın organında (dergi, kitap, internet vs) yayınlanan yazılar Madencilik Türkiye de yayınlanmaz. Dergide yayınlanan yazılar, Madencilik Türkiye Dergisi nden yazılı izin alınmak şartıyla, kaynak gösterilerek kullanılabilir. İzinsiz kullanılan yazılar hakkında yasal işlem başlatılacaktır. Yazılar word formatında, ilgili resimler ve çizimler yazıdan ayrı bir şekilde, yüksek çözünürlükte (minimum 300 dpi) jpg, bmp, tiff resim formatlarında gönderilecektir. Yazılar e-posta aracılığı ile info@madencilik-turkiye.com adresine veya CD ile yayın idare merkezi adresine gönderilebilir. Gerekli görüldüğü takdirde yazılarda düzeltme istenebilir. Bu durumda yazar ile iletişime geçilecektir. Posta ile gönderilen yazılar dergide yayınlansın ya da yayınlanmasın yazarına iade edilmez. Dergimiz Basın ve Meslek İlkelerine uymayı taahhüt eder.
Editörden www.madencilik-turkiye.com Raporlar Dikkate Alınacak Mı? Onur Aydın onur@madencilik-turkiye.com Geçtiğimiz Ekim ayında madencilik sektörü, oluşturulan Meclis Araştırma Komisyonu tarafından incelenmiş ve tespit edilen sorunlara karşın alınması gereken önlemlere dair bir rapor hazırlanmıştı. Bu raporun hazırlanması sürecinde yani 2009 yılı sonunda ve 2010 yılı içerisinde, çeşitli büyük ölçekli grizu patlamaları ve çeşitli küçük çaplı ancak yine de ölümlü maden kazaları yaşanmıştı. Kazaların ardından bu kez de Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu (CDDK) tarafından, sektörde yaşanan iş kazalarının sebeplerinin araştırılması ve konunun değerlendirilmesi amacıyla bir rapor hazırlandı. Meclis Komisyonu tarafından hazırlanan raporda sektör geneliyle ilgili önerilen pek çok konunun henüz ilgililer tarafından yeterince değerlendirilmediğini düşündüğüm sırada, yalnızca sektörde yaşanan iş kazaları üzerine hazırlanan CDDK raporu, aslında herkesin bildiği pek çok sıkıntıyı yeniden gözler önüne sermiştir. Son raporun inceleme ve araştırma aşamasına konu olan kurumlara dair hizmete özel nitelikli tespit, değerlendirme ve öneriler içermesi nedeniyle, hazırlanan raporun tamamı kamuoyu ile paylaşılmamış, sadece Cumhurbaşkanlığının internet sitesinde bir özetine ve sonuç bölümüne yer verilmiştir. Sektörün yüksek riskli özelliğinden dolayı sektördeki iş kazalarının bir kısmının kaçınılmaz olarak nitelendirilmesi, raporun sonuç bölümünün en dikkat çeken unsurudur. Devletin en üst kademesi tarafından tespit edilen (yani kabul edilen) sorunlar ise şu şekilde özetlenmiştir: Risklerin önceden değerlendirilerek önlenmesinde çok ciddi eksiklikler bulunması, işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında görev ve yetkilerin net olarak belirlenememesi, kamu denetim sisteminin yeterince etkili olmaması ve bu etkisizliğin zafiyet alanı oluşturması, denetim birimleri arasında işbirliği ve koordinasyonun bulunmaması, çalışanlarda iş güvenliği kültürünün bulunmaması ve mesleki eğitim eksikliği, mali yapısı kuvvetli olmayan kişi / kuruluşların sektörde faaliyet göstermesi, gerek ocaklarla ve üretimle ilgili, gerek kazalar ve yaşanan diğer sorunlarla ilgili eksiksiz bir veri tabanının bulunmayışı, sektörle ilgili kurumların düzensiz veri tabanlarına sahip olması, geçmiş kazalardan ders alınmaması, aynı nedenlerle yeni kazaların yaşanması, işletmelerde iç denetim hizmetlerinin yetersizliği, teknik nezaretçilik vb. işletme içi denetim uygulamaları ile ilgili sıkıntılar, piyasada arzın arttığı dönemlerde plansız ve programsız bir şekilde üretimin artırılması, taşeronluk uygulaması. Tespit edilen bazı teknik sorunlar ise şu şekilde sıralanmıştır: Grizu riskine karşı önlemlerin yetersiz olması, kontrol ve degaj sondajlarının yeterince yapılmaması, delme - patlatma işlemindeki düzensizlikler, çalışanlarda CO maskesi bulunmaması, gaz izleme ve ikaz sistemlerinin yetersizliği, havalandırma yetersizliği, grizu emniyetli elektrikli cihaz ve ekipmanlar ile ilgili sorunlar, nefeslik - kaçamak yolu ile ilgili yetersizlikler, tahkimat ile ilgili eksiklikler, tahlisiye hizmetleri ile ilgili sorunlar. Bu başlıkların CDDK tarafından tespit edilmesinin ardından konuyla ilgili kurumlara, Yine devletin kurumları tarafından hazırlanan bu raporlar dikkate alınacak mı? Gerekli denetimler ve önerilen çalışmalar yapılacak mı? gibi soruları sormadan edemiyorum. Yalnızca son bir yıl içinde hazırlanan bu iki önemli raporun dikkate alınması ve sunulan çözüm önerilerinin uygulanması ile sektörün ne kadar ilerleyeceğini tahmin bile edemeyiz. Unutmayalım, madencilik sektörünün gelişmesi demek, ülkemizin kalkınmasının hızlanması demektir. Bu raporların, ilgili kişi ve kurumlar tarafından dikkatle değerlendirilmeye alınması sektör açısından önemlidir. Derginin Adı Madencilik Türkiye İmtiyaz Sahibi MAYEB Madencilik ve Yer Bilimleri Basım Yayın Dağıtım Ltd. Şti. Genel Koordinatör - Editör Onur Aydın onur@madencilik-turkiye.com Yazı İşleri Müdürü İdari İşler - Dış İlişkiler O. Çağım Tuğ cagim@madencilik-turkiye.com Haber - Araştırma Ceren Kılıç ceren@madencilik-turkiye.com Grafik Tasarım - Uygulama M. Anıl Tuğ anil@madencilik-turkiye.com Merve Mallı merve@ideakup.com İnternet Teknolojileri Bilgin B. Yılmaz bilgin@madencilik-turkiye.com Hukuk Danışmanı Av. Evrim İnal evrim@madencilik-turkiye.com Akademik Editörler Baş Editör Doç. Dr. C. Okay Aksoy (DEÜ, Maden Müh. Böl.) Editörler Doç. Dr. Ali Sarıışık (AKÜ, Maden Müh. Böl.) Doç. Dr. Erol Kaya ( DEU, Maden Müh. Böl.) Doç. Dr. Hakan Başarır (İNÜ, Maden Müh. Böl.) Doç. Dr. M. Emin Candansayar (AÜ, Jeofizik Müh. Böl.) Doç. Dr. Talip Güngör (DEU, Jeoloji Müh. Böl.) Yard. Doç. Dr. Melih Geniş (ZKÜ, Maden Müh. Böl.) Yard. Doç. Dr. Melih Iphar (ESOGÜ, Maden Müh. Böl.) Yard. Doç. Dr. Nuray Demirel (ODTÜ, Maden Müh. Böl.) Reklam İletişim reklam@madencilik-turkiye.com Abonelik İletişim abonelik@madencilik-turkiye.com Yayın İdare Merkezi 1042. Cd. (Eski 4. Cd.) 1335. Sk. (Eski 19. Sk.) Vadi Köşk Apt. No: 6/8 A. Öveçler ANK. Tel : +90 (312) 482 18 60 Fax : +90 (312) 482 18 61 info@madencilik-turkiye.com Baskı Başak Matbaacılık ve Tanıtım Hiz. Ltd. Şti. Macun Mah. Anadolu Bulv. No: 5/15 Yenimahalle - ANKARA Tel: +90 (312) 379 16 17 Yerel Süreli Yayın Tiraj 3000 / ISSN 1309-1670 Ulusal Hakemli Dergidir 4 15 Temmuz 2011