GAYRİMENKUL SERMAYE İRADI (GMSİ) Türkiye genelinde yapılan denetim ve çalışmalar sonucunda, kira geliri yönünden de oldukça yüksek miktarda vergi kayıp ve kaçağının olduğu, bu nedenle Mart/2011 ayının kira beyan ayı olması nedeniyle makalemizi 193 sayılı gelir vergisi kanunun 21. ve 70.Maddesi kapsamında irdeliyeceğiz. GAYRİMENKUL SERMAYE İRADI NEDİR. 1 / 9
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunun 70. Mad. Mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifa ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradı olarak sayılmış olup, bu mal ve haklar; 1. Arazi, bina (Döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için alınan kira bedelleri dahildir,) maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatları, 2. Voli mahalleri ve dalyanlar; 3. Gayrimenkullerin ayrı olarak kiraya verilen mütemmim cüzileri ve teferruatı ile bilimum tesisatı demirbaş eşyası ve döşemeleri; 4. Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar, 2 / 9
5. Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı alameti farika, marka, ticaret ünvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filimleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar; 6. Telif hakları; 7. Gemi ve gemi payları ile bilimum motorlu tahmil ve tahliye vasıtaları; 8. Motorlu nakil ve cer vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile bunların eklentileri; 9. Bu mal ve haklar ticari veya zirai bir işletmeye dahil olduğu takdirde bunların iratları ticari veya zirai kazancın tespitine müteallik hükümlere göre hesaplanır. 3 / 9
10. Vakıfların gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler ile zirai faaliyete bilfiil iştirak etmeksizin sadece üründen pay alan arazi sahiplerinin gelirleri bu kanunun uygulanmasında gayri menkul sermaye iradı addolunur. 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunun 70. Mad. sine göre GMSİ mükellefleri kimlerdir. Mal ve Hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifa ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen irat sahipleridirler. GMSİ nin beyan süresi Gsmi mükellefleri 01.01.2010 ile 31.12.2010 tarihleri arasındaki gayri menkul sermaye iradı gelirlerini 2011 yılının MART ayının birinci gününden başlayarak yirmibeşinci gününe kadar beyan edebilirler. Yirmi beşinci günü hafta sonuna denk gelmesi durumunda hafta sonundan sonraki ilk iş günü mesai bitimine kadar verilir. Ölümü halinde ise G.V.Kanun 164. Mad. Kapsamına göre beyan edilir. Elden,internet üzerinden gönderilebildiği gibi V.U.K.170.Maddesi ne görede gönderilebilmektedir. GMSİ INDA İSTİSNA 4 / 9
İstisna haddi üzerinden hasılat elde edilip beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi halinde, bu istisnadan yararlanılamaz. Gelir Vergisi Kanunun 21.Maddesine göre Ticari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar ile gelirleri bunlar tarafından bildirilecek olanlar bu istisnadan faydalanamazlar. Mükellefler diledikleri takdirde gerçek giderlere karşılık olmak üzere hasılatlarından %25 ini götürü gider olarak indirim konusu yapabilirler. Ancak götürü gider usulünü kabul edenler iki yıl geçmedikçe bu usulden dönemezler. YILLARA GÖRE İSTİSNA TUTARI 278 Sayılı Gelir Vergisi Kanunun Genel Tebliğine göre 2011 Yılı için İstisna tutar:2.800-tl 273 Sayılı Gelir Vergisi kanunun Genel Tebliğine göre 2010 Yılı için İstisna tutar:2.600-tl 270 Sayılı Gelir Vergisi Kanunun Genel Tebliğine göre 2009 Yılı için İstisna tutar:2.600-tl Diğer yıllar için ise 266-259- Sayılı GVK Genel tebliğlerine göre istisna tutarları uygulanır. GMSİ DA VERGİ TEVKİFATI 5 / 9
Gayrimenkulleri işyeri olarak kiralayan kişi ve kuruluşlar (Kiracılar), kira ödemeleri üzerinden gelir vergisi kesintisi yapacaklardır. Kiracılar(işyeri) ödeyecekleri kira üzerinden gelir vergisi kesintisi yapacaklardır. Gelir Vergisi Kanunun 94.Maddesine göre vergi kesintisi yapacaklar -Kamu idare ve müesseseleri, -İktisadi kamu müesseleri, -Sair kurumlar, -Ticaret Şirketleri, -İş ortaklıkları, -Dernekler, Vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, -Kooperatifler, -Yatırım fonu yönetenler, 6 / 9
-Gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı -Zirai kazançlarını bilanço veya Zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler. Bu kişiler kiracı olmaları durumunda ödemiş oldukları brüt kira tutarıları üzerinden %20 oranında gelir vergisi kesintisi yaparak maliyeye bildirimde bulunurlar.ançak gayrimenkulu kiralayan kişinin Basit usule tabi mükellef ise brüt kira üzerinden gelir vergisi hesaplanmadığı gibi, gayrimenkul sermaye iradı geliri elde eden kişi beyannamesini yıllık beyan şeklinde beyan edecektir.veya Kiraya verilen Gayrimenkulun hem mesken hemde işyeri olarak kullanılması durumunda ise; kira bedelinin tamamı üzerinden gelir vergisi kesintisi olacaktır. Kiraya verilen işyerlerinin GMSİ nın beyan haddi. Gelir vergisi kanunun 103 maddesinde beyan edilen gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminin aşması durumunda beyana tabi olur. Bu dilimler; 2011 yılı için gelir vergisi ikinci dilimi tutarı : 23.000-TL 2010 yılı için gelir vergisi ikinci dilimi tutarı : 22.000-TL Banka Mecburiyeti 7 / 9
Gelir vergisi kanunun 268 seri nolu genel tebliği gereği kira tahsilatların ve ödemelirin Banka, Ptt veya Finans kurumlarınca düzenlenen belgelerin tevsiki mecburiyeti getirmektedir. a. Konut kira ödemeleri :500-TL b. İşyerleri kira ödemeleri için ise velevki 500-TL nin altında kalsa bile G.V.K.268 seri nolu genel tebliği gereği banka, Ptt veya Finans kurumlarına yatırma zorurunluluğu getirmektedir. SONUÇ: Gayrimenkul sermaye iradı beyanı yılda bir defaya mahsus olduğundan GMSi kira geliri elde eden mükellefler genelde vergi ödevlerini düzenli ve yukarıda zikredilen şekilde yerine getirememekteler, ya beyanlarını geç veya eksik beyanda bulunmaktadır. Kimisi ise hiç beyanda bulunmamaktadır. Mehmet Beşir YILDIZ, İstanbul:15,03,2011 8 / 9
9 / 9