4.3.5. Mevcut Liman, İskele ve Barınaklar. Bu bölümde kamu, özel ve yerel yönetim limanları, yük cinslerine göre yükleme-boşaltma değerleri ve liman hizmetleri ile ilgili bilgiler verilmektedir. 4.3.5.1. Türkiye Limanlarının Genel Durumu. Limanlar ticarete konu olan malların ekonomiye giriş çıkış yaptığı kapılar olarak ifade edilebilir. Bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de uluslararası ticaretin büyük bir bölümü halen en ekonomik sistem olan denizyolu ile gerçekleştirilmektedir. Taşıma zincirinin deniz ayağını oluşturan limanların da ülke ekonomisinin gelişmesindeki önemli rolü göz önüne alınmalıdır. Dış Ticaretimizin (İthalat-İhracat) % 87,2 si denizyoluyla yapılmakta olup, dünya deniz ticaret hatlarının merkezi konumunda bulunan ülkemizde, limanlarımızın önemi giderek artmaktadır. Denizcilik Müsteşarlığı verilerine göre 22 yılında kabotaj hariç 132.175.974 ton yük elleçlenmiştir. 22 yılında elleçlenen toplam yükün; % 25,1 i olan 33.12.239 tonu ihracat, % 57,2 si olan 75.62.5 tonu ithalat, % 17,7 si olan 23.435.73 tonu transit olarak gerçekleşmiştir. 22 yılında elleçlenen toplam yükün dağılımı Şekil 4.3.5.1 de ayrıntılı olarak görülebilir. Ayrıca Tablo 4.3.5.1 de yıllara göre Türkiye deki liman taşımacılığının analizi verilmiştir. Transit 18% İhracat 25% İthalat 57% Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı, DTO Sektör Raporu. Şekil 4.3.5.1 Türkiye limanlarında 22 yılında elleçlenen toplam yükün özellikleri. 4.3-66
Tablo 4.3.5.1. Türk limanlarında yapılan yükleme boşaltma faaliyetleri (Ton). TAŞIMA TÜRÜ 1998 1999 2 21 22 * 23 * YÜKLEME 17.185.749 17.428.975 16.48.21 13.647.62 - - Kabotaj BOŞALTMA 21.529.461 21.229.16 2.847.595 12.633.778 - - TOPLAM 38.715.21 38.657.991 37.327.85 26.281.398 - - TC GEMİSİ 7.182.819 7.51.788 8.519.593 1.22.452 1.81.667 9.798.81 İhracat YAB GEMİ 17.59.455 25.421.479 23.775.798 3.611.34 28.983.345 31.678.72 TOPLAM 24.773.274 32.923.267 32.295.391 4.633.756 39.65.12 41.476.81 TC GEMİSİ 26.674.42 24.29.639 27.565.778 25.174.32 31.96.923 29.946.962 İthalat YAB GEMİ 52.628.917 53.687.514 58.511.92 47.66.3 55.82.917 68.726.671 TOPLAM 79.32.959 77.978.153 86.76.87 72.78.62 86.179.84 98.673.637 YÜKLEME 13.36.175 2.835.816 3.761.285 28.718.44 23.435.73 - Transit BOŞALTMA 7.257 28.87 8.721 5.7 - - TOPLAM 13.43.432 2.864.623 3.77.6 28.723.744 23.435.73 - YÜKLEME 54.995.198 71.188.58 79.536.886 82.999.42 39.65.12 41.476.81 TOPLAM BOŞALTMA 1.839.677 99.235.976 16.933.186 85.42.8 86.179.84 98.673.637 TOPLAM 155.834.875 17.424.34 186.47.72 168.419.5 148.68.582 14.15.438 Kaynak: DTO Sektör Raporu, 23, (*) DTO Sektör Raporu, 24 8.333 km uzunluğundaki kıyı şeridimiz boyunca yaklaşık 3 dolayında kıyı tesisi bulunmaktadır. Yapı şekillerine ve fonksiyonlarına göre bunlar; liman, iskele yat limanı, balıkçı barınağı ve çekek yeri şeklindedir. Kıyılarımızın ve sınırlarımızın yapısı hakkında bir fikir sahibi olabilmek için Tablo 4.3.5.2 ve Tablo 4.3.5.3 sunulmuştur. Tablo 4.3.5.2 Türkiye nin sınır uzunlukları. Komşu ülke Uzunluk (km) Bulgaristan sınırı 269 Yunanistan sınırı 23 Suriye sınırı 877 Irak sınırı 378 İran sınırı 529 Gürcistan sınırı 276 Ermenistan sınırı 325 Nahçıvan sınırı 18 Toplam Uzunluk 2.875 Kaynak : Coğrafya Ansiklopedisi - 23 4.3-67
Tablo 4.3.5.3 Türkiye nin kıyılarının uzunlukları. Mesafe Deniz Sınırı Toplam (km) (km) İstanbul Boğazı-Bulgaristan sınırı 177 Gürcistan sınırı İstanbul Boğazı 1.518 Karadeniz deniz sınırı 1.695 Akdeniz deniz sınırı 1.577 Seddülbahir-Meriç Nehri ağzı 212 Kumkale-Dalaman Çayı ağzı 2.593 Ege Denizi deniz sınırı 2.85 Marmara Denizi ve Boğazlar sınırı 1.189 Tüm adalarımızın deniz sınırı 1.67 Kaynak : Coğrafya Ansiklopedisi - 23 Toplam 8.333 Rıhtım ve yanaşma yeri uzunluğu 33 km.yi geçen limanlarımızın, 15 milyon ton/yıl kuru yük elleçleme kapasitesi bulunmaktadır. Ayrıca, 16 milyon ton/yıl kapasiteli petrol ve petrol ürünleri depolama tesisleri bulunmaktadır. Türkiye limanlarının sayı ve türleri Tablo 4.3.5.4 de sunulmuştur. Tablo 4.3.5.4 Türkiye limanlarının sayı ve türleri. İşletici Kuruluş Tesis Sayısı Kıyı Tesisi TDİ TCDD TÜPRAŞ TDÇİ TTK BOTAŞ Diğer Kamu Kurumları Belediye ve Özel İdareler Özel Sektör Belediyeler ve Özel Sektör Kooperatifler, Belediyeler ve Özel İdareler Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı. 6 Liman ve İskele 7 Liman 2 Liman 2 Liman 2 Liman 2 Liman 2 Liman ve İskele 5 Liman ve İskele 67 Liman ve İskele 14 Yat Limanı 128 Balıkçı Barınağı Dış Ticaretimizin (ithalat-ihracat) % 87,2 si denizyoluyla yapılmıştır. Kamu kaynaklarının ve mevcut kapasitelerinin etkin bir şekilde kullanılması, verimliliğin artırılması, giderek genişleyen hizmet sektöründe kamunun mali ve idari yükünün azaltılması amacıyla özelleştirilmeleri 24.11.1994 tarih ve 446 sayılı 4.3-68
özelleştirme uygulamalarının düzenlenmesine ve Bazı Karar ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair 2.5.1995 tarih ve 415 sayılı kanun hükümleriyle düzenlenmiş olup, bu kapsamda kamu limanlarının özelleştirilmesi işlemi, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı sorumluluğuna verilmiştir. Bugüne kadar iki büyük kamu limanı işleticisinden biri olan ve özelleştirme kapsamına alınan TDİ AŞ ne ait limanlardan çoğu işletme hakkı devri yöntemi ile özelleştirilmiştir. TCDD Limanlarında, 21 yılında 34.612.33 ton, 22 yılında 36.252.12 ton, 23 yılında (9 aylık) 3.53.588 ton yük elleçlenmiştir. Bunun içinde konteyner, 21 yılında 1.9.55 TEU, 22 yılında 1.162.827 TEU, 23 yılı (9 aylık) 1.36.92 TEU olarak yer almaktadır. Türk limanlarından yapılan yükleme faaliyetlerinin yük cinslerine göre dağılımı 21 yılı ocak aralık dönemi için Tablo 4.3.5.5 de, Türk limanlarından yapılan boşaltma faaliyetlerinin yük cinslerine göre dağılımı 21 yılı ocak aralık dönemi için Tablo 4.3.5.6 da ayrıntılı olarak sunulmuştur. Tablo 4.3.5.5 Türk limanlarından yapılan yükleme faaliyetlerinin yük cinslerine göre dağılımı dönemi : 21 Yılı Ocak-Aralık. YÜKLEME YÜK CİNSİ KABOTAJ İHRACAT.GEM. YAB. GEM. TOPLAM TRANSİT TOPLAM GENEL TOPLAM DÖKME.*HUBUBAT (TON) 118.725 394.72 1.12.788 1.515.49 1.634.215 3.42.4 KATI * MADEN CEVHERİ.(TON) 628.813 2.97.226 2.81.829 4.899.55 27 5.527.895 11.432.19..*KÖMÜR..(TON) 142.112 9.65 21.9 3.659 172.771 9.582.957 ARA TOPLAMLAR 889.65 2.51.578 3.943.626 6.445.24 27 7.334.881 24.435.187.*HAM PETROL..(TON) 1.576.217 294. 1.358.652 1.652.652 28.717.15 31.946.19 53.946.555 DÖKME.*PETR.ÜRÜNL (TON) 8.161.7 42.537 2.778.858 3.199.395 3 11.36.495 21.79.69 SIVI.*SIVILASTI.GAZ (TON) 37.612 31.25 394.37 425.62 733.232 7.73.42..* DİGER SIVILAR.(TON) 27.2 27.242 2.69.327 2.96.569 2.123.769 3.469.75 ARA TOPLAMLAR 1.72.99 773.29 6.61.27 7.374.236 28.717.18 46.163.515 86.855.794 KARASIK* SANAYİ MAMÜLE.(TON) 1.561.118 5.924.627 13.11.765 18.936.392 2.497.51 38.837.397 ESYA.* TARIM ÜRÜNLERİ(TON) 9 55.866 33.34 386.26 837 387.52 722.617.*DİĞER YÜKLER..(TON) 724.172 119.714 849.478 969.192 1.693.364 5.162.867 ARA TOPLAMLAR 2.285.299 6.1.27 14.191.583 2.291.79 837 22.577.926 44.722.881 KERESTE.M 3 =.7 (TON) 5.96 19.528 25.488 25.488 731.546 KONTEYNER (TON) 4.572 641.678 5.855.36 6.497.38 6.897.61 11.674.92 GENEL TOPLAM 13.647.62 1.22.452 3.611.34 4.633.756 28.718.44 82.999.42 168.419.5 *KONTEYNER DOLU (2''TEU) 27.828 47.868 419.873 467.741 495.569 828.482 *KONTEYNER BOŞ (2''TEU) 2.758 1.323 22.742 24.65 36 26.859 95.674 *ARAÇ ADEDİ 13.773 12.529 248.411 35.94 364.713 63.42 *YOLCU ADEDİ 67.836 192.792 46.682 599.474 764.323 1.431.633 2.16.571 *CANLI HAYV.B.BAS ADEDİ 14.932 14.932 14.932 15.156 * CANLI HAVY.K.BAS. ADEDİ 4.15 57.34 574.49 574.49 586.83 Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı. 4.3-69
Tablo 4.3.5.6 Türk limanlarından yapılan boşaltma faaliyetlerinin yük cinslerine göre dağılımı dönemi : 21 Yılı Ocak-Aralık. BOŞALTMA YÜK CİNSİ KABOTAJ İTHALAT.GEM. YAB. GEM. TOPLAM TRANSİT TOPLAM GENEL TOPLAM DÖKME.*HUBUBAT (TON) 149.346 125.61 1.511.418 1.636.479 1.785.825 3.42.4 KATI * MADEN CEVHERİ.(TON) 61.598 2.481.725 2.82.972 5.32.697 5.94.295 11.432.19..*KÖMÜR..(TON) 198.681 2.174.982 7.36.523 9.211.55 9.41.186 9.582.957 ARA TOPLAMLAR 949.625 4.781.768 11.368.913 16.15.681 17.1.36 24.435.187.*HAM PETROL..(TON) 2.2.118 13.85.846 6.174.572 19.98.418 22..536 53.946.555 DÖKME.*PETR.ÜRÜNL (TON) 5.657.528 583.398 4.11.948 4.685.346 5.7 1.348.574 21.79.69 SIVI.*SIVILASTI.GAZ (TON) 123.339 88.67 6.785.242 6.873.849 6.997.188 7.73.42..* DİGER SIVILAR.(TON) 3.82 91.38 1.223.781 1.315.161 1.345.981 3.469.75 ARA TOPLAMLAR 7.831.85 14.569.231 18.285.543 32.854.774 5.7 4.692.279 86.855.794 KARASIK* SANAYİ MAMÜLE.(TON) 1.725.82 5.147.319 11.467.486 16.614.85 18.339.887 38.837.397 ESYA.* TARIM ÜRÜNLERİ(TON) 22.822 312.743 335.565 335.565 722.617.*DİĞER YÜKLER..(TON) 1.789.773 326.585 1353.145 1.679.73 3.469.53 5162.867 ARA TOPLAMLAR 3.514.855 5.496.726 13.133.374 18.63.1 22.144.955 44.722.881 KERESTE.M 3 =.7 (TON) 28.48 677.578 76.58 76.58 731.546 KONTEYNER (TON) 337.493 298.97 4.14.892 4.438.989 4.776.482 11.674.92 GENEL TOPLAM 12.633.778 25.174.32 47.66.3 72.78.62 5.7 85.42.8 168.419.5 *KONTEYNER DOLU (2''TEU) 24.47 26.612 281.831 38.443 332.913 828.482 *KONTEYNER BOŞ (2''TEU) 8.439 6.44 54.332 6.376 68.815 95.674 *ARAÇ ADEDİ 14.423 11.315 122.951 224.266 238.689 63.42 *YOLCU ADEDİ 74.19 178.688 411.766 59.454 1.465 674.938 2.16.571 *CANLI HAYV.B.BAS ADEDİ 224 224 224 15.156 * CANLI HAVY.K.BAS. ADEDİ 5.696 6.644 12.34 122.34 586.83 Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı. Tablo 4.3.5.7 de Türk limanlarına gelen toplam gemi adetleri verilmiştir.. Tablo 4.3.5.7 Toplam gelen gemi adetleri. DİĞER Gemi Cinsi YOLCU FERİBOT YÜK TANKER RO/RO KONTEYNER YAT NEHİR TİPİ TOPLAM GEMİLER Bayrağı GEM. 4.766 886 17.669 7.734 893 78 721 14 1.66 34.529 YAB. GEM. 5.7 81 8191 1.665 1.73 2.718 351 1.45 546 22.27 TOPLAM 9.773 1.687 25.86 9.399 2.596 3.498 1.72 1.59 1.612 56.556 Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı. 4.3-7
Türkiye de Konteyner Taşımacılığı Dünyada yükler konteynerleşmeye ve liman yatırımları da konteyner terminalleri üzerine yapılmaktadır. Türk limanları arasında konteyner elleçlemesi genellikle TCDD limanları ile İzmit Körfezi ve Ambarlı daki özel liman ve iskelelerden yapılmaktadır. Marmara Bölgesi ndeki belli başlı özel limanlarda 22 yılında yapılan konteyner, karışık yük, dökme yük ve araç taşımaları bilgileri aşağıdaki Tablo 4.3.5.8.A da gösterilmektedir. 23 yılı Türkiye limanları konteyner elleçlemesi Tablo 4.3.5.8.B ve Marmara bölgesindeki bazı limanların konteyner elleçleme değerleri ise Tablo 4.3.5.8.C de verilmektedir. Tablo 4.3.5.8.A. Marmara Bölgesi ndeki özel limanlarda yapılan konteyner ve diğer yüklerin elleçlemesi. (22) LİMAN ADI KONTEYNER (TEU) KARIŞIK YÜK (TON) DÖKMEYÜK (TON) KATI DÖKME YÜK (TON) SIVI ARAÇ-RO-RO ADET SOYAK PORT 15. 21. 5. 34 GEMPORT 133. 95. 512. 128. (A) BORUSAN 67.452 1.65.511 96.489 427 KUMPORT 275.8 285.716 136.13 16. 2.61(A) TOTAL 233.484 AKCANSA 185.285 2.818.767 8.238 391 ANADOLU 69.963 ÇİMENTO MARDAŞ 51.89 1.23.659 1.583.14 MARPORT 217.956 SEDEF 3. 55. Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı, DTO Sektör Raporu. Tablo 4.3.5.8.B. 23 Yılı Türkiye limanları konteyner elleçlemesi LİMAN İthal (TEU) İhraç (TEU) Toplam (TEU) % Marlim Üyeleri 56.563 381.677 (x) 888.24 35,7 TCDD Haydarpaşa 127.243 117.224 244.467 9,8 TCDD İzmir 347.539 353.256 7.795 28,1 TCDD Mersin 236.156 23.955 467.111 18,8 TCDD (Diğer) 1.394 2.287 3.681,1 Gemport 83.968 88.838 172.86 6,9 Trabzon 1.562 2.99 3.661,1 Antalya 5.399 5.797 11.196,5 TOPLAM 1.39.824 1.182.133 2.491.957 1, Kaynak: DTO Sektör Raporu, 24 (x) Marlim üyelerinin ithalat rakamının içinde transitte dahil edilmiştir. 4.3-71
Tablo 4.3.5.8.C. Marmara Bölgesindeki bazı limanların 23 yılı konteyner elleçlemeleri (TEU) Liman İthalat İhracat Kabotaj Transit TOPLAM Marport (S-Port) 28.33 18.438-4.818 51.289 Marport 132.47 56.383-9.984 198.837 Sedefport 17.42 14.311 - - 31.731 Borusan Lojistik 4.497 4.412 - - 8.99 Mardaş 34.432 36.295 433 14.754 85.914 Kumport 15.588 215.838-73.567 439.993 TOPLAM 43.44 381.677 433 13.123 888.673 TCDD ye bağlı limanlardaki 1998-22 yıllarına ait konteyner yükleme ve boşaltması Tablo 4.3.5.9 da görülmektedir. 7 Limanın bir önceki yılla kıyaslaması yapıldığında; - Haydarpaşa limanında konteyner elleçlemesi adet bazında % 2 yükselmiş, TEU bazında ise değişmemiştir, - Mersin limanında konteyner elleçlemesi adet ve TEU bazında % 25 yükselmiştir, - İzmir limanında konteyner elleçlemesi adet bazında % 15, TEU bazında % 17 yükselmiştir, - İskenderun limanı konteyner elleçlemesi adet bazında % 5 gerilerken, TEU bazında % 7 yükselmiştir. - Samsun limanı konteyner elleçlemesi adet bazında % 72, TEU bazında % 73 gerilemiştir, - Derince limanı konteyner elleçlemesi adet bazında % 4 artarken, TEU bazında % 6 gerilemiştir. - Bandırma limanında konteyner elleçlemesi adet ve TEU bazında % 1 lük bir düşüş meydana gelmiştir. Toplamda ise adet ve TEU bazında % 15 lik bir artış gerçekleşmiştir. 23 verileri tabloya ilave edilmiştir 22 Yılında TCDD ye bağlı limanlardaki TEU bazında elleçlemenin % 5 si İzmir limanında, % 31 i Mersin limanında ve % 19 u Haydarpaşa limanında yapılmıştır. Konteyner taşımacılığı özellikle T.C.D.D. ye bağlı limanlardan yapıldığı için, bu limanlar vasıtasıyla 1998-22 arasında gerçekleştirilen konteyner taşımacılık verileri Tablo 4.3.5.9 da belirtildiği gibidir. T.C.D.D. Limanları ve demiryolu bağlantıları, Harita 4.3.5.1 de verilmiştir. 4.3-72
Tablo 4.3.5.9 T.C.D.D. Limanlarında gerçekleştirilen konteyner taşımacılığı (1998-22). YÜKLEME BOŞALTMA TOPLAM 2 4 2 4 TOPLAM SENE DOLU BOŞ DOLU BOŞ DOLU BOŞ DOLU BOŞ ADET TEU HAYDARPAŞA 1998 29.242 29.176 25.772 23.19 59.753 2.995 49.321 2.432 221.881 322.596 1999 3.564 16.11 31.369 13.82 45.558 4.18 42.513 3.496 186.773 277.233 2 28.36 19.359 31.252 17.935 49.49 3.12 47.389 2.631 199.23 298.23 21 26.838 6.754 35.635 4.58 3.121 4.771 25.359 12.978 146.514 224.544 22 24.29 11.381 32.278 6.113 36.826 2.657 28.868 7.485 149.898 224.642 23 27.334 1.916 3.442 9.45 37.26 3.915 37.276 5.875 161.829 244.467 MERSİN 1998 3.224 1.35 24.77 15.37 27.926 12.45 34.8 5.54 161.385 241.865 1999 35.742 5.12 34.775 7.87 26.77 13.821 31.445 11.178 165.92 251.188 2 31.874 1.185 34.231 17.668 35.18 11.245 47.52 6.63 193.894 299.376 21 36.889 4.619 38.97 9.175 26.512 19.778 38.275 14.858 189.76 29.354 22 46.681 6.278 45.564 15.851 33.659 21.494 54.437 12.52 236.16 363.92 23 62.213 7.836 55.865 24.588 39.592 3.958 67.176 15.627 33.855 467.111 İSKENDERUN 1998 212 224 8 444 444 1999 11 158 32 44 335 379 2 8 34 26 374 714 21 1 9 9 1 2 3 22 6 12 1 19 32 23 1.36 593 58 1.687 1.745 SAMSUN 1998 7 36 642 1 938 1.633 3.259 1999 6 558 2 39 956 1.94 2 45 57 912 1.824 21 11 17 5 564 732 1.43 22 78 23 34 69 24 374 23 İZMİR 1998 76.699 13.963 53.35 11.225 31.79 41.642 35.59 17.453 281.1 398.619 1999 91.774 6.64 59.45 5.353 27.486 59.42 32.774 27.996 31.434 435.962 2 93.749 5.348 63.424 7.678 29.9 58.479 42.932 27.921 328.621 47.576 21 11.49 4.573 7.728 3.176 24.498 72.693 32.242 37.958 347.275 491.377 22 114.177 4.962 85.855 3.476 32.997 74.469 4.497 43.475 399.98 573.211 23 13.341 4.625 14.417 4.728 38.577 92.79 51.983 56.13 483.564 7.795 DERİNCE 1998 1.666 333 112 72 779 1411 263 2 4.638 5.87 1999 364 331 9 597 1.325 151 1.5 9 3.836 5.51 2 495 161 4 66 21 26 79 2 1.43 1.194 21 3 61 6 52 199 22 143 486 687 22 225 21 34 4 12 1 1 55 644 23 253 3 432 52 392 7 14 3 1.39 1.936 BANDIRMA 1998 219 228 447 447 1999 2 13 429 24 35 45 13 11 15 1.242 1.417 21 137 356 27 35 342 77 37 1.11 1.11 22 2 2 4 23 TOPLAM 1998 138.43 54.3 14.4 5.499 119.999 58.56 12.912 25.427 671.429 972.37 1999 158.545 28.122 125.558 27.46 1.48 77.194 18.216 42.679 668.254 972.167 2 154.554 35.482 128.935 43.867 113.896 72.955 138.788 36.632 725.19 1.73.331 21 165.288 16.363 145.366 16.63 81.731 97.341 96.629 65.793 685.114 1.9.55 22 185.373 22.642 163.89 25.469 13.642 98.62 123.983 63.14 786.552 1.162.827 23 221.177 23.47 191.156 38.413 116.18 127.67 156.633 77.68 952.244 1.416.54 Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı, DTO Sektör Raporu 23 ve 24, DDY Limanlar Dairesi 4.3-73
Kaynak : TCDD Limanlar Dairesi Başkanlığı Harita 4.3.5.1. T.C.D.D.'nin işlettiği limanlar ve demiryolu bağlantıları. 4.3-74
Uluslararası Araç (Ro-Ro) Taşıması Yapılan Limanlar: Bu taşıma kapsamında ; lokomotifler, vagonlar, kendi tekerleğiyle hareket edebilen veya çekilebilen bütün araçlar, makineler nakil vasıtaları yer almaktadır. Tablo 4.3.5.1.A da 21 ve 22 yılı Ro/Ro gemileri ile taşınan araçların sefer sayıları verilmiştir. 23 yılı bilgileri ise Tablo 4.3.5.1.B de yer almaktadır. Tablo 4.3.5.1.A Ro/Ro gemileri ile taşınan araçların sayıları. 21 Yılı 22 Yılı Türk Yabancı Toplam Türk Yabancı Toplam ÇEŞME-BARİ/BRINDISI ÇEŞME-TRİESTE 15.63 583 15.646 19.99 974 2.73 DERİNCE-ILYCHEVSKY DERİNCE-KÖSTENCE HAYDARPAŞA-TRİESTE 84.789 1.239 86.28 89.76 2.537 92.297 AMBARLI-TRİESTE 33.669 3.324 36.993 27.344 4.47 31.751 RİZE POTİ SAMSUN-ILYCHEVSKY 25 25 SAMSUN- 14.69 138 14.828 12.419 589 13.8 NOVOROSSISKY TRABZON-SOÇHİ 4.195 4.195 3.624 17 3.641 ZONGULDAK-KIRIM 4.457 461 4.918 5.977 2.97 8.977 TRABZON-POTI 1.439 341 1.78 TOPLAM 156.888 5.745 162.633 159.662 11.835 171.527 Kaynak : DTO Sektör Raporu. Trieste bağlantılı seferler yapan Ro-Ro gemileri yakın bir gelecekte, Haydarpaşa Limanı yerine özel sektör tarafından Pendik te yaptırılmakta olan ve bitirilme aşamasına gelen modern U.N. Ro-Ro terminalini kullanacaklardır. Böylece treylerler Haydarpaşa ya gitmeyecek ve Harem de yaşanan trafik sıkıntısı son bulacaktır. Marmara,Ege ve Karadeniz limanlarından Ro-Ro hatları itibariyle yapılan (kamyon, tır, v.s.) seferleri 22 yılında 21 yılına kıyasla aşağıdaki oranlarda artış ve azalış göstermiştir. Haydarpaşa-Trieste hattında % 7,3 artış, Ambarlı-Trieste hattında % 14,2 azalış, Çeşme-Trieste hattında % 28,3 artış, Samsun-Novorossisky hattında % 12,3 azalış, Zonguldak-Kırım hattında % 82,5 artış, Trabzon-Soçhi hattında % 13,2 azalış, Derince- Iıyıchevsky ve Derince-Köstence hatlarında ise 19 ağustos 1999 depreminden itibaren hiç hareket görülmemiştir. Şekil 4.3.5.2 de 22 yılında Ro-Ro gemileri ile taşınan araçların sefer sayıları dağılımı gösterilmiştir. ÇEŞME- TRİESTE 12% DİĞELERİ 3% SAMSUN- NOVOROSSISKY 8% AMBARLI_ TRİESTE 19% ZONGULDAK- KIRIM 5% HAYDARPAŞA- TRİESTE 53% Şekil 4.3.5.2 Ro-Ro gemileri ile taşınan araçların sayıları dağılımı. (22) 4.3-75
Tablo 4.3.5.1.B. 23 Yılı Ro-Ro hatlarında araç taşımaları Çeşme-Trieste Hattı Samsun-Novorossiky Hattı Araç Ülkesi Türk Yabancı Araç Ülkesi Türk Yabancı Türk 13.16 - Türk 7.456 - Almanya 49 İran 56 Avusturya 6 Rusya F. 535 Fransa 75 Suriye 33 İran 339 Toplam 7.456 624 İtalya 54 Genel Toplam 8.8 Toplam 13.16 882 Trabzon-Sochi Hattı Genel Toplam 13.898 Araç Ülkesi Türk Yabancı Trieste-Çeşme Hattı Türk 1.651 - Araç Ülkesi Türk Yabancı Toplam 1.651 - Türk 9.428 - Genel Toplam 1.651 Almanya 516 Zonguldak-Ukrayna Hattı Avusturya 22 Araç Ülkesi Türk Yabancı Fransa 117 Türk 3.516 - İran 296 B.Rusya 153 İtalya 93 Kazakistan 5 Toplam 9.428 1.5 İran 416 Genel Toplam 1.478 Litvanya 14 Ambarlı-Trieste Hattı Moldova 26 Araç Ülkesi Türk Yabancı İngiltere 6 Türk 14.934 - Rusya F. 157 Almanya 1.38 Suriye 411 Avusturya 377 Ukrayna 328 Fransa 153 Azerbaycan 4 Hollanda 58 Toplam 3.516 1.558 İran 27 Genel Toplam 5.74 İtalya 2 Rize-Poti Hattı Toplam 14.934 2.16 Araç Ülkesi Türk Yabancı Genel Toplam 17.4 Türk 3.415 - Trieste-Ambarlı Hattı Bulgaristan 99 Araç Ülkesi Türk Yabancı Gürcistan 21 Türk 14.446 - Azerbaycan 6 Almanya 1241 Toplam 3.415 315 Avusturya 237 Genel Toplam 3.73 Fransa 197 Poti-Rize Hattı Hollanda 36 Araç Ülkesi Türk Yabancı İran 161 Türk 1.739 - Toplam 14.446 1.892 Bulgaristan 38 Genel Toplam 16.338 Gürcistan 8 Toplam 1.739 46 Genel Toplam 1.785 Kaynak: DTO Sektör Raporu, 24 4.3-76
4.3.5.2. Kamu ve Özel Sektör Limanları. TDİ ve TCDD gibi liman işleten kamu kuruluşları, belediyeler ve diğer kamu ve özel sektör kuruluşlarına bağlı liman, iskele ve rıhtımların özellik ve fiziki kapasiteleri Tablo 4.3.5.11, Tablo 4.3.5.12-A ~ D ile Tablo 4.3.5.13-A ve Tablo 4.3.5.13-D arasında verilmektedir. Tablo 4.3.5.11 TDİ ve özelleştirilen TDİ limanlarının özellik ve fiziki kapasiteleri. Limanlar Rıhtım Uzunluğu (m) Derinlik Minimum (m) Derinlik Maksimum (m) Yıllık Elleçleme Kapasitesi (Bin Ton/ Yıl ) Gemi Kabul Kapasitesi Depolama Kapasitesi (Bin Ton / Yıl ) Alanya 239, 6, 1, - 24 - Antalya 1.9, 4, 1, 3.338 2.975 4.714 Marmaris 462, 12, 12, - 1.46 - Güllük 358,9 1, 12, 336 17 - Kuşadası 92,12 1, 1, - 1.741 - Çeşme 48, 5, 7,5-1.6 - Dikili 168,41 6, 8, 193 175 - Gökçeada 5, 5, 7, - - - Darıca 25, 4, 5, - - - Çanakkale 1, 5, 8, - - - Lapseki 2, 4, 1,5 - - - Tekirdağ 1.14. 4, 9, 2.9 1.5 361 İstanbul 1,12. 6,5 1, - 5.25 - Kaba tepe 349, - - - - - Sinop 197,2 6,4 12, - 25 4 Ordu 269, 8, 9, 865 35 1.3 Giresun 1.22, 8, 1, 1.394 1.575 1.375 Trabzon 1.525, 2,5 1, 3.839 2.839 3.193 Rize 13, 5, 5, 529 14 - Hopa 1.145, 4,5 1, 1.394 1.425 1.228 Toplam 12.124,63 - - 14.788 2.7 12.571 Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı. Tablo 4.3.5.12-A TCDD limanlarının özellik ve fiziki kapasiteleri. Rıhtım Uzunluğu (m) Derinlik Maksimum (m) Derinlik Minimum Limanlar (m) HAYDARPAŞA 2.765 6, 12, DERİNCE 1.92 4,5 15, SAMSUN 1.756 6, 12, MERSİN 4.65 6, 14,5 İSKENDERUN 1.426 1, 12, BANDIRMA 2.788 1, 12, İZMİR 2.959 4, 12, TOPLAM Kaynak :TCDD. 17.391 4.3-77
Tablo 4.3.5.12-B TCDD limanlarının özellikleri ve fiziki kapasiteleri. Yıllık Elleçleme Kapasitesi (Ton/ Yıl) Gemi Kabul Kapasitesi (Gemi/ Yıl) Karışık Eşya (Ton/ Yıl) Stoklama Kapasitesi Konteyner Tutma Kapasitesi (TEU/ YIL ) Liman Alanı (m 2 ) HAYDARPAŞA 5.427. 2.651 689, 269, 32, DERİNCE 2.288. 862 2,984, 1, 312, SAMSUN 2.38. 1.13 6,866, 5, 588, MERSİN 6.131. 4.692 8,5, 371, 994, İSKENDERUN 3.247. 64 9,286, 146, 75, BANDIRMA 2.771. 4.28 2,13, 5, 246, İZMİR 6.419. 3.64 884, 343, 92, TOPLAM 28.663. 17.895 31,222, 1,329, 4,112, Kaynak : TCDD. Tablo 4.3.5.12-C TCDD limanlarının özellikleri ve fiziki kapasiteleri. 23 değerlerine göre yük dağılımı Limanlar İhracat İthalat Dahili Tic. Transit Toplam HAYDARPAŞA 2.561.492 3.18.322 79 53.75 5.722.968 MERSİN 5.241.91 8.71.796 1.72.254 461.237 15.476.378 İZMİR 8.1.121 3.86.755 12.723 11.19.599 SAMSUN 318.443 2.17.392 425.711 7.19 2.768.736 BANDIRMA 1.35.725 1.374.416 313.735 2.723.876 İSKENDERUN 395.633 629.581 1.215.161 16.342 2.256.717 DERİNCE 34.712 1.96.219 14.625 83 1.451.639 TOPLAM 17.93.217 2.14.481 3.54.288 537.927 41.59.913 Kaynak : TCDD. Tablo 4.3.5.12-D TCDD limanlarının özellikleri ve fiziki kapasiteleri. 23 değerlerine göre yük dağılımı. Limanlar Dökme Kuru Karışık Konteyner Dökme Sıvı Toplam HAYDARPAŞA 16.85 3.23.175 2.53.643 65 5.772.968 MERSİN 3.128.85 1.12.223 5.128.919 6.116.431 15.476.378 İZMİR 3.765.593 614.348 6.478.213 251.445 11.19.599 SAMSUN 2.127.347 619.153 22.236 2.768.736 BANDIRMA 2.399.14 16.529 164.27 2.723.876 İSKENDERUN 557.331 468.848 3.646 1.226.892 2.256.717 DERİNCE 63.25 765.798 15.667 67.149 1.451.639 TOPLAM 12.597.326 6.934.74 14.13.88 7.848.425 41.59.913 Kaynak : TCDD. 4.3-78
Tablo 4.3.5.13 A Özel limanların özellikleri ve fiziki kapasiteleri. İskele / Yıllık Rıhtım Elleçleme Depolama Alanı (m 2 ) Uzunluğu Su Derinliği Kapasitesi Liman / İskele Adı (Metre) (Metre) (Ton/ Yıl) Kapalı Açık 1 Hopa Belediye İskelesi 167 6 182.5 5-2 Hopa- Fındıklı Bl. Br. İskelesi 131 6 182.5 5-3 Hopa- Kemalpaşa Bl.Br. Rıhtımı 5 1.5 - - - 4 Hopa-Arhani Bl. Br. Rıhtımı 1 3 - - - 5 Pazar Belediyesi İskelesi 89 5 365. - - 6 Pazar - Kirazlık Br. Rıhtımı 115 4 73. - 6.8 7 Pazar - Kirazlık Rıhtımı 11 3 - - - 8 Rize -İyi dere Ba. Br Rıhtımı 12 2 - - - Rize -Çayeli Ba. Br.Rıhtımı ve 9 İskelesi 6 4 91.25 - - 1 Vakfıkebir- Belediye İskelesi 238 6 146. - - 11 Vakfıkebir-Beşikdüzü Ba. Br. - - - - Yanaşma Yerleri Tevziat 12 Vakfıkebir-Çarşıbaşı - - - - İnşaat Devam Etmekte 13 Sürmene Belediye İskelesi 9 2 - - - 14 Trabzon- Akçaabat Belediye İskelesi 15 6 19.5 - - 15 Görele Belediye Rıhtım ve İskelesi 173 5 146. - - 16 Tirebolu Belediye Rıhtımı 7 3 - - - 17 Giresun- Bulancak Belediye İskelesi 262 5 182.5 - - Ordu - Perşembe Ba. Br. Rıhtımı 3 18 ADET 39 2.4 - - - 19 Fatsa Belediye Rıhtım ve İskelesi 438 4.5 1.241. 4. - 2 Ünye Belediye İskelesi 149 3 - - - 21 Ünye Ba.Br. Rıhtımı 15 7 365. - - 22 Samsun Azot İskelesi 617 1-19 715.4 - - 23 Gerze Belediye İskelesi 15 3 146. - - 24 Gerze - Yakakent Ba. Br.Rıhtımı 125 5 - - - 25 Sinop Belediye İskelesi 18 4.11 62.5-3. Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı, DTO Sektör Raporu. 4.3-79
Tablo 4.3.5.13 B Özel limanların özellikleri ve fiziki kapasiteleri. İskele / Yıllık Depolama Alanı Rıhtım Su Elleçleme (m 2 ) Uzunluğu Derinliği Kapasitesi Liman / İskele Adı (Metre) (Metre) (Ton/ Yıl) Kapalı Açık 26 Ayancık Belediye İskelesi 119 4 146. - - 27 İnebolu Belediye Rıhtımı (3 Adet ) 396 3.5 766.5 - - 28 İnebolu Etibank Rıhtımı 2 8 - - 3. 29 Cide Belediye Rıhtımı 1 7 36.5 - - 3 Amasra Belediye Rıhtımı 154 5 419.75 - - 31 Bartın Belediye Rıhtımı 22 7 511. 3. 15. 32 Bartın Irmak Belediye Rıhtımı 4 4 - - - 33 Bartın Petrol Ofisi Rıhtımı 8 4-48m 3-34 Bartın Çimento Fabrikası Rıhtımı 17 3 - - - 35 Zonguldak TTK Rıhtımı 1 8.5 3.248.5 1.629 32.225 36 Zonguldak Belediyesi Rıhtımı 75 4 - - - 37 Filyos Karabük Demir Celik İskelesi 25 6 - - - 38 Karadeniz Ereğli EKİ Rıhtımı 625 1 1.825. - 23.5 39 Erdemir Limanı 1345 1.7 1.. 1.1 4. 4 Krd.Ereğlisi Amaç Den. A.Ş. İskelesi 255 5,5-12 4. 12m 3-41 Şile Balıkçı Br. Rıhtımı 525 4 - - - 42 Şile - Ağva Belediye Rıhtımı 1 3 - - - 43 Kumkapı Balıkçı Br. Rıhtımı 387 4 - - - 44 İğneada Balıkçı Br. Rıhtımı 21 5 - - - 45 Karaburun Balıkçı Br. Rıhtımı 417 3 - - - 46 Kadıköy Balıkçı Br. Rıhtımı 3 2.5 - - - 47 İzmit Türk Petrol İskelesi 3 11 - - 21 48 İzmit Marmara Tersanesi İskelesi 3 5 - - - 49 Körfez Belediyesi Lim. Rıhtımı 47 37.745 365. - 1.514.5 5 İzmit Altıntel M. San. İskelesi 22 7-12,5 - - 3.515 51 İzmit- İstanbul Demir -Çelik İskelesi 475 42.491 1.25. 1. 1. 52 İzmit Aslan Çimento Fab. İskelesi 248 45.87 438. - - 53 İzmit Poliport Kimya San.ve Tic. A.Ş. 358 12-13 1.25. 2. 34.877 54 İzmit Çolakoğlu Metaluruji A.Ş. İsk. 178 45.87 2.2. 5.3 16.7 55 İzmit Sedef Gemi End. A.Ş. 47 42.583 5. 2.4 52.788 56 İzmit Alemdar Dil İskelesi 7 42.552 3.. 8. 25. 57 İzmit Solventaş Teknik Depolama - 1 43. 5-58 İzmit Karayolları İskelesi 64.5 37.92-45 75 59 İzmit Upet A.Ş. İşl İskelesi 72 1-16 - - 992 6 İzmit Nuh. Çimento A.Ş. 314 42.917-72 3.25 61 İzmit Diler Demir Çelik. A.Ş. 448 42.156 1.. 5.571 2. 62 İzmit Yarımca Gübretaş İskelesi 1.7 9 - - - 63 İzmit Hereke Rıhtımı 142 37.92 219. - 4.5 64 İzmit Yarımca Belediyesi Rıhtımı 344 61 912.5-5. 65 İzmit Yarımca Gübre Rıhtımı 1 9 273.75-1.8 66 İzmit Melas İskelesi 67 1 - - - 67 İzmit Petkim İskele ve Rıhtımı (3 Adet) 733 37.96 547.5-4.25 68 İzmit Aygaz İskelesi 7 2 365. - - 69 İzmit Aygaz Platformu 43 37.749-156m3-7 İzmit İgsaş İskele ve Rıhtımı 579 43.313 817.6 - - Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı, DTO Sektör Raporu. 4.3-8
Tablo 4.3.5.13 C Özel limanların özellikleri ve fiziki kapasiteleri. İskele / Yıllık Depolama Alanı Rıhtım Su Elleçleme (m 2 ) Uzunluğu Derinliği Kapasitesi Liman / İskele Adı (Metre) (Metre) (Ton/ Yıl) Kapalı Açık 71 İzmit Tüpraş İskele ve Rıhtımı (8 Adet) 1511 47.3 58.765. - - 72 İzmit Petrolofisi İskelesi 15 37.961 2.555. - - 73 İzmit Shell Derince İskelesi (2 Adet) 28 3,5-9,5 365. 24. 24. 74 İzmit Koruma Tarım A.Ş. İskelesi 42 4 1.95. - 43 75 İzmit Transtürk Kimya.A.Ş. İskelesi 87.6 6,5-7,1 165. - - 76 İzmit Seka İskelesi (2 Adet) 215 37.9 136.875 - - 77 İzmit Pürsan A.Ş. İskele ve Rıhtımı 17 1,5-9,5 73. 1. 2. 78 İzmit Etemit İskele ve Rıhtımı 115.5 2-3,5 - - 58 79 İzmit Yalova Elyaf İskelesi 32 2-6 18. - - 8 İzmit Aksa İskele ve Rıhtımı 36 4,5-6 1.95. - - 81 İzmit Rota Denizcilik 15 12 1.. - - 82 İstanbul Ambarlı Limanı 324 4-14 1.. 8.32 221.415 83 Gemlik Belediyesi İskelesi 164 2-1 1.2. - - 84 Gemlik BalıkcıBr. Rıhtımı 1 3-5 - - 8. 85 Gemlik Azot Rıhtımı 3 9-14 - 7. - 86 Gemlik BP İskelesi 55 5-7 - - - 87 Gemlik Gemport Limanı 839 7-36 2.8. 2.4 14. 88 Gemlik Borusan İskelesi 165 5-8 - 1.8 3.7 89 Gemlik Armutlu Belediye İskelesi 84 1 - - - 9 Gemlik Suni İpek Bel. Rıhtımı 15 5 - - - 91 Gemlik Küçükkumlu Bel. İskelesi 25 6 - - - 92 Mudanya Belediye İskelesi 184 13 2.. - - 93 Bandırma Bağfaş İskelesi 1 1 4. - - 94 Erdek Belediye İskelesi 6 7 - - - 95 Erdek Yat İşletmeleri İskelesi 6 8 - - - 96 Karabiga Belediye Rıhtım ve İskelesi 45 3-5 - - 1. 97 Silivri Belediye ve İskelesi 16 4 - - - 98 Silivri Balıkçı Br. Rıhtımları (2 Adet ) 3,5-3 - - - 99 Silivri Askeriye İskele 8 4 - - - 1 Tedirdağ T.M.O İskelesi 62 1,5 2.6. 7 Ton - 11 Tekirdağ Tekel Şaraphane İskelesi 12 3-5 - - - 12 Tekirdağ Mürefte Belediye İskelesi 21 3-6 - - - 13 Tekirdağ Şarköy Belediye İskelesi 3 2-4 - - - 14 Gelibolu Belediye İskelesi 125 7 - - - 15 Gelibolu Belediye Lapseki İskelesi 193 8 182.5 - - 16 Çanakkale Çimento 459 1-12 3.12.5-1 17 Çanakkale Enez Belediye Rıhtımı 35 3 - - - 18 Çanakkale Enez İbrice Ba.Br. Rıhtımı 19 2-4 - - - 19 Çanakkale Enez Belediye Limanı 31 3-6 - - - 11 Akçay Ilıca İskelesi 6 5 73. - 34. Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı, DTO Sektör Raporu. 4.3-81
Tablo 4.3.5.13 D Özel limanların özellikleri ve fiziki kapasiteleri. İskele / Su Yıllık Depolama Rıhtım Derinliğ Elleçleme Alanı (m 2 ) Uzunluğu i Kapasitesi Liman / İskele Adı (Metre) (Metre) (Ton/ Yıl) Kapalı Açık 111 Ayvalık Belediye Motor İskelesi 25 3,5 127.75 - - 112 Ayvalık Alibey İskelesi 47 5 - - - 113 Aliağa Kargo Rıhtımı 114 7 - - - 114 T.P.A.O. Aliağa Yakıt İskelesi 53 18-19 4.38. - - 115 Tüpraş Aliağa İskelesi 45 2-22 - - - 116 Aygaz Aliağa İskelesi 1 7 - - - 117 Tüpraş Aliağa Römorkör İskelesi 12 6 - - - 118 Petkim Nemrut Koyu Rıhtımı 193 5-2 - 54m 3 154. 119 P.Ofisi Nemrut Koyu İskelesi 37 12-14 - - - 12 Ege Gübre Nemrut Koyu İskelesi 123 18-2 1.2. 1565 2. 121 Nemtaş Nemrut Koyu İskelesi 25 7-14 1.2. 1.125m 3 11. 122 Metaş (Limaş) Nemrut Koyu İskelesi 154 1-2 73. - 1. 123 Nemrut Koyu Çukurova İskelesi 371 12-25 1.46. - 23. 124 Nemrut Koyu Habaş İskelesi 25 16-17 1.1. - 55. 125 Gökova İskelesi 15 15 - - - 126 Çeşme Belediye İskelesi 88 5 - - - 127 Sefur A.Ş. Altınyunus Marina Rıh ve İs 35 4 - - - 128 Kuşadası Yat Rıhtımı 317 4-5 - - - 129 Bodrum Belediye Rıhtımı 34 4 - - - 13 Bodrum Yat Rıhtımı 184 4 - - - 131 Bodrum Turban Marina İskelesi 22 2-5 - - - 132 Marmaris Belediye İskelesi 61 1 365. - - 133 Fethiye Belediye İskelesi 194 9 1.95. - - 134 Fethiye Seka Rıhtımı 2 12 - - - 135 Kalkan Belediye Rıhtımı 395 2-6 - - - 136 Kaş Belediye Rıhtımı 516 2-6 - - - 137 Finike Belediye İskelesi 5 3-4,5 146. - 2 138 Anamur Belediye İskelesi 183 5 292. - 6. 139 Bozyazı Bel. Yoğunduvar Ba. Br. Rıh 44 5,5 - - - 14 Aydıncık Balıkçı Br. Rıhtımı 7 3 - - - 141 Taşucu Belediye İskelesi 163 6 83. - - 142 Taşucu Seka Rıhtımı 66 1-6 511. 9 21. 143 Botaş İskelesi 19-54.75. 75.m 3-144 Toros Gübre Fab. İskelesi 285 14 23.68. 782.5m 3 423.5 145 Döryol Limanı 132 14,5 3.832.5 16.m 3-146 Ekinciler İskelesi 85 13-19 1.822.5 45 8. 147 Sarıseki Süperfosfat İskelesi 813 6-18 27.922.5 17.646 6. 148 İsdemir Limanı 1395 8-18,5 21.9. - 9. 149 İskenderun Karayolları İskelesi 6.1 4-5 525.6 8.16m 3 Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı, DTO Sektör Raporu. 4.3-82
4.3.5.3. Yerel Yönetim Limanları. Belediyelere bağlı iskele ve rıhtımlar Tablo 4.3.5.13 de gösterilmiştir. Turizm işletmesi belgeli ve turizm yatırımcı belgeli yat limanlarının türü, bulunduğu il, kapasiteleri ile diğer yat limanı ve balıkçı barınaklarının bağlama kapasiteleri 4.3.9 Deniz Turizmi bölümünde verildiğinden bu bölümde ayrıca ayrıntılarına girilmemiştir. 4.3.5.4. Limanların Elleçleme Kapasiteleri, Ekipmanları ve Olanakları. Tablo 4.3.5.14 de TDİ nin özelleştirilen limanlarının elleçleme ekipmanları, Tablo 4.3.5.15 de TCDD limanlarının elleçleme ekipmanları, Tablo 4.3.5.16 da önemli özel liman komplekslerinin elleçleme ekipmanları sunulmuştur. Tablo 4.3.5.14 TDİ nin özelleştirilen limanlarının elleçleme ekipmanları. ELLEÇLEME EKİPMANI TEKİRDAĞ ANTALYA TRABZON RİZE HOPA GIRESUN Kapasite (Ton) Adet Kapasite (Ton) Adet Kapasite (Ton) Adet Kapasite (Ton) Adet Kapasite (Ton) Adet Kapasite (Ton) Adet GANTRY CRANE 35 1 RIHTIM VINCI 3-5 3 5-25 8 3-25 7 5-25 5 3-1 4 DOLU 4 1 42 1 KONTEYNER TRANSTAINER 4 2 MOBIL VİNCİ 5-35 4 3-4 1 3-5 12 1-25 3 1-4 6 5-25 5 YÜZER.VİNÇ 6 1 BOŞ KONTEYNER FORKLİFTİ GENEL KARGO FORKLİFT1 1,5-1 7 3-1 24 3-25 21 5 1 2,5-1 13 3-1 8 ÇEKİCİ 1 6 25 3 25-5 9 35 2 TREYLER TRAKTÖR 3 5 5 3,5 12 2 3 PNÖMATİK 2-5 1 8-12 4 Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı. 4.3-83
Tablo 4.3.5.15 TCDD limanlarının elleçleme ekipmanları. Elleçleme Ekipmanı HAYDARPAŞA MERSİN ISKENDERUN IZMİR Kapasite Adet Kapasite Adet Kapasite Adet Kapasite Adet (Ton) (Ton) (Ton) (Ton) Gantry Crane 4 4 4 3 - - 4 5 Rıhtım Vinci 3-5 15 3-35 17 3-25 17 3-1 7 Dolu Konteyner 25-42 13 4-42 8 42 1 25-42 2 Transtainer 4 18 4 18 - - 4 19 Mobil Vinci 125 12 735 12 1-35 8 6-25 12 Yüzer Vinç 25 1 6 1 1 1 - - Boş Konteyner Forklift! 1-12 11 1-12 7 1 1 1-12 23 Genel Kargo Forklift! 1,5-5 52 1,5-5 5 2-5 22 1,5-5 3 Çekici 25-5 29 25-5 33 25-5 6 25-5 34 Treyler 15-4 54 15-4 52 4 6 15-4 31 Traktör - - - - - - - - Elleçleme Ekipmanı SAMSUN BANDIRMA DERINCE Kapasite Adet Kapasite Adet Kapasite Adet (Ton) (Ton) (Ton) Gantry Crane - - - - - - Rıhtım Vinci 5-35 17 5-35 15 5-25 9 Dolu Konteyner 42 4 42 4 42 7 Transtainer - - - -.. - - Mobil Vinci 1-25 6 25 6 135 8 Yüzer Vinç - - - - - - Boş Konteyner Forklift! 1 2 1 1 1 5 Genel Kargo Forklift! 2,5-5 15 3-5 19 2,5-5 25 Çekici 25-5 5 25-5 4 25-5 6 Treyler 2-4 11 2-4 14 15-4 18 Traktör - - - - - - Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı. Tablo 4.3.5.16 Önemli özel liman komplekslerinin elleçleme ekipmanları. Elleçleme Ekipmanı GEMLIK AMBARLI Kapasite (Ton) Adet Kapasite (Ton) Adet Gantry Crane - - - - - - - - Rıhtım Vinci Dolu Konteyner Transta1ner Mobil Vinci YÜZER Vinç Boş Konteyner Forklifi Genel Kargo Forklifti Çekici Treyler Traktör Pnömatik Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı. 7-45 9 3-14 8 - - - - 2-1 6 7-1 29 - - - - 18-35 1 18-45 6 1,5-3 19 3-25 8 - - - - - - 3-45 12 4-8 1 - - - - - - 4.3-84
4.3.5.5. Limanlara Bağlı Olarak, Karayolu, Demiryolu ve Boru Hatları Entegrasyonu, Bu bölüm karayolu, demiryolu ve boru hatlarının durum tespitlerinin tamamlanmasından sonra kombine taşımacılık bölümünde birlikte incelenecektir. 4.3.5.6. Limanların AB ve Diğer Komşu Ülkelerle Uyumu Limanların özelleştirilmesi Avrupa birliği için ana konudur. Avrupa Birliği Genişleme Komisyonu-Teknik Yardım ve Bilgi Danışma Bürosu (TAIEX), Avrupa Birliği Genişleme Komisyonu-Enerji ve Ulaştırma Genel Müdürlüğü ile Avrupa Limanlar Birliği (ESPO) tarafından 17 Ekim 22 tarihinde Polonya/ Gdansk da, Avrupa Birliği nin limanlara yönelik politikası ve yönetmeliğin uygulanması esnasında karşılaşılacak zorlukların değerlendirilmesi konulu bir toplantı gerçekleştirilmiştir. Avrupa Birliği limanlardaki faaliyetler ile ilgili rekabet ve antitröst kurallar en önemi konular olarak ele alınmaktadır. Bunun yanı sıra AB yasaları kapsamında, malların serbest dolaşımı, dış ilişkiler ve rekabet ile ilgili kurallarının da limanlardaki hizmet serbestiyeti kuralları kadar önemli olduğu vurgulanmaktadır. Kuralların gerçekleşme nedenleri arasında, Liman Hizmetlerindeki Verimsizlik, Fiyat Politikaları, Devlet Yardımları gibi faktörlerin rolü bulunmasına rağmen, ağırlık Rekabet ve Antitröst kurallar üzerinde odaklanmaktadır. Bunların yanında söz konusu kuralların oluşturulmasında, çevre, kurumsallaşma serbestiyeti, hizmet serbestiyeti, ayrımcılık, istihdam, kamu yararı, denizde emniyet, Liman Devleti Kontrolü ve ulaştırma ile ilgili genel kurallar da göz önünde bulundurulmuştur. AB Komisyonu nca Şubat 21 yılında bir Liman Hizmetleri Yönetmeliği teklifi hazırlanmıştır. AB Liman Yasaları, limanların ve hizmetlerin liberizasyonu ile mevzuatların yeniden düzenlenmesi üzerine yoğunlaşmış, bununla beraber üye ülkelerin elinde bulunan yetkilerin hiçbir zaman tamamen Birlik e devredilmeyeceği hususu vurgulanmıştır. Kullanıcılarının limanlarla olan ilişkilerinin geliştirilmesinin sağlanmasının yanında, limanlardaki verimsizlik, emniyet, bayrak ayrımı, pahalılık gibi sorunlara çözüm bulunması konuları da AB nin birinci derecede ilgi alanına girmektedir. Komisyonun diğer bir hedefi de limanlardaki verimi yükseltmektir Şubat 21 yılında hazırlanan Limanlar Yönetmeliği nin ana hatları Avrupa Parlamentosu ile Avrupa Konseyi tarafından henüz ortak.bir metinde uzlaşma sağlanmaması nedeniyle Taslak şeklindedir. Taslak yönetmeliğin benimsediği hususlar; Limanlarda Devlet hakimiyetini azaltarak özelleşmenin teşvik edilmesi. Mevzuatların şeffaf, eşitlik ilkesini benimsemiş ve objektif olması, Rekabete açık olması, ancak emniyet ve çevreye önem verilmesi, olarak özetlenebilir. Yönetmelikte yer alan bazı önemli hususlar, Yıllık 1,5 milyon ton üstünde yük elleçlenmesi veya 2 bin yolcu trafiği olan limanları kapsayacak liman işletmelerinin tatmin edici bir kaliteyi yakalaması, belirli şartlar (emniyet, yer ve kapasite yetmezliği gibi) haricinde, hizmet veren firma sayısı kısıtlanmaması ve 4.3-85
seçimlerinin şeffaf olması, yatırım yapmış olanlara, yatırım miktarına göre 1, 15, 36 yıl gibi işletim süreleri verilebilmesidir. Özelikle From Road to Sea anlayışı çerçevesinde karayolundan denizyoluna entegrasyon tartışmaları kapsamında, gümrük işlemlerinin artık tüm Avrupa limanlarında son derece uygun fiyatlarla halledilebilir hale gelmesinin vazgeçilmez bir gereksinim olduğu vurgulanmıştır.ro/ro firmaları gibi kullanıcılarının kendi hizmetlerini verebilmelerine olanak tanınması da söz konusudur. AB Sözleşmesi nin Devlet Yardımı Kuralları nın limanlara da uygulanacağı Komisyon tarafından açıklanmış olmasına rağmen üye ülkelerde devletler tarafından limanların altyapılarına yönelik önemli kaynak aktarımı olmaktadır. Sözleşmenin 87. ve 88. Maddeleri, devlet kaynaklarının transferi, ekonomik avantaj sağlama, seçici davranma ve diğer üye ülkelerle olan ticarette rekabeti etkileme gibi kriterlerle belirlenen devlet yardımlarının, genelde serbest piyasa koşullarına aykırı olması nedeniyle üye ülkelerde yasaklamaktadır. Ancak bazı durumlarda, kalkınmaya muhtaç bölgelere yapılacak yardımlar ile kültür ve tarihi mirasının korunması için yapılacak yardımlar ve AB nin genel ekonomik yararına veya genel ulaştırma sisteminin gelişmesine yönelik yardımlar. komisyonun onayı alınmak şartıyla yapılabilmektedir. 21 Yılına Yönelik Avrupa Ulaştırma Politikası Üzerine Beyaz Kitap ; Avrupa nın dış ticaretinin %7 i, içi ticaretinin ise % 41 i denizyolu ile gerçekleştirilmektedir. Komisyon geçen yıl yayımladığı Beyaz Kitap da üç ana konunun, uzun vadede kombine taşımacılık modeli ne değişiklik getirmek, darboğazları gidermek, emniyet ve kaliteyi yerleştirmek, olduğunu açıklamıştır. Taşımacılık modelinde değişiklik kısa mesafe deniz taşımacılığını teşvik anlamına gelmektedir. 199 yılından itibaren kısa mesafe deniz taşımacılığında %3 luk bir artış olmasına rağmen, bu oran karayollarında daha yüksek olmuştur. Ana konteyner limanları 199 lı yıllardan itibaren Avrupa nın dünyaya açılan kapıları olarak hizmet vermektedirler. Anvers, Rotterdam, Hamburg ve Le Havre limanları halen birçok uluslararası konteyner hattına hizmet vermektedir. Bu limanların tercih edilmesi kalite/fiyat orantısının yüksek olmasından kaynaklanmaktadır. Buna ilaveten daha emniyetli ve kaliteli ve daha rekabetçi hizmet veren limanlar oluşturulması gerekmekte, bu konuda AB bünyesinde çeşitli çalışmalar yapmaktadır. Örnek olarak AB Konseyi ve Parlamentosu tarafından zorunlu hale getirilen IMO FAL FORMU (AB limanlarına giren veya çıkan gemilerin beyan etmek zorunluluğunda oldukları gemiye, yüküne, mürettebatına yönelik belgeleri içeren tek tip bir form) geliştirilmiştir. Yeni geliştirilen bir proje olan Trans European Network Programme- TENS (Trans Avrupa Ulaşım Ağı), limanların, ulaşım politikasında çok önemli bir yeri olduğunun göstergesidir. Yakın gelecekteki AB genişleme sürecinde gerek AB, gerekse aday ülkeler için konunun önemini bir kat daha arttırmakta, tüm yeni aday ülkeler, üye ülke devletleri ve kurumları ile liman idarelerine büyük sorumluluklar düşmektedir. Tablo 4.3.5.17-A ve Tablo 4.3.5.17-F arasında 21 yılında deniz yoluyla limanlarımızdan yapılan yükleme ve boşaltmanın ülke bayraklarına göre dağılımı sunulmuştur. 1999-23 yıllarındaki durum ise Tablo 4.3.5.17.G de verilmiştir. 4.3-86
Tablo 4.3.5.17 - A 21 Yılında limanlarımızdan yapılan yükleme ve boşaltmanın ülke bayraklarına göre dağılımı (ton) ÜLKE ADI GEMİ İHRACAT İTHALAT TOPLAM BAYRAĞI YÜK MİKTARI YÜK MİKTARI ALMANYA 516 217 24176 4662 292676 42769 AMERİKA 299771 64 278926 663995 195 263319 963766 7495 4682245 ARJANTIN 443 443 ARNAVUTLUK 3778 989 74932 343 3778 989 77975 AVUSTURALYA AZERBEYCAN B.ARAP EMİRLİKLERİ BAHREYN BANGLADES BELÇİKA BREZİLYA BULGARISTAN CAPEVERDE CEBELİ TARIK CEZAIR ÇİN COLOMBIA DANİMARKA 1152 1893199 175 6285 25494 53227 44 1152 1893199 175 6285 38167 386 386 44 98957 39162 489119 415418 69321 118628 1184643 1184643 44 44 1785 712616 73466 76822 19279 111454 445146 14312 352832 669 285 28 392517 24691 344993 112612 8 3255 16 58253 281981 1752776 67928 5231 416233 29 17811 32 DİĞER5 41 Kaynak: T.C. Başbakanlık Denizcilik Müşteşarlığı Deniz Ulaştırması Genel Müdürlüğü ( EBİM). 521968 33591 464286 669 28528 4577 348891 297769 1854 13231 741733 16 29 4811 41 4.3-87
Tablo 4.3.5.17-B 21 Yılında limanlarımızdan yapılan yükleme ve boşaltmanın ülke bayraklarına göre dağılımı (ton) ÜLKE ADI GEMİ BAYRAĞI İHRACAT YÜK MİKTARI İTHALAT YÜK MİKTARI DOMANIK 84 EKVATOR 9447 ELSALVADOR 1635 15 ENDONEZYA 67 86181 ERITREA 37713 ESTONYA 1899 ETYOPYA 124 2735 FAS 5139 1589 18312 147528 159657 FILIPIN 12 FINLANDIYA 185661 558 2116 FRANSA GANA GIBRALTAR GINE GUNEY AFRIKA GUNEY KORE GÜNEY YEMEN GÜRCİSTAN HINDISTAN HIRVATISTAN 411 7 651441 3165 12856 1145 232 4 6356 928 36 46 252 564176 17486 18933 6684 265 171 75453 357617 9125 77423 282592 73179 81264 11253 2635 446441 2889 1716 6568 Kaynak: T.C. Başbakanlık Denizcilik Müşteşarlığı Deniz Ulaştırması Genel Müdürlüğü ( EBİM). TOPLAM 84 9447 1635 15 92881 37713 1899 124 2735 66128 18312 37185 12 185661 76816 72165 7 779947 116532 4 6356 75453 45417 9125 113423 46 252 846768 9665 91197 118737 2635 44991 2898 75784 4.3-88
Tablo 4.3.5.17-C 21 Yılında limanlarımızdan yapılan yükleme ve boşaltmanın ülke bayraklarına göre dağılımı (ton) ÜLKE ADI GEMİ İHRACAT İTHALAT TOPLAM BAYRAĞI YÜK MİKTARI YÜK MİKTARI HOLLANDA 1199 126762 412321 4996 1991 63479 59259 146663 1473 HONDURAS 35 695 145 INGILTERE 4431 1153 631929 164731 5335 378791 2941 16838 1172 IRAK IRAN IRLANDA ISPANYA ISRAIL ISVEŞ ITALYA JAMAIKA JAPONYA K.K.T.C KAMERUN KANADA KATAR KAZAKISTAN KOSTARIKA KUVEYT KUZEY KORE LETONYA 358 7971 5625 33 7445 17 451924 7682 186685 35561 87 946784 11174 213 799 2348415 4289 921742 41 954829 996 257188 41 795918 241 131281 22517 311769 244223 176469 564574 11629 19651 58174 1982 261135 17 36431 158488 28399 275135 117893 82 175747 996 155381 2561876 42692 6656369 24 24 218 3825 25625 33274 29685 198761 465 5555 4718 87621 11793 17316 1625 1288673 26966 5399 4 15 495 63326 112616 133539 175 1127 9768 Kaynak: T.C. Başbakanlık Denizcilik Müşteşarlığı Deniz Ulaştırması Genel Müdürlüğü ( EBİM). 42325 38598 24926 465 718 1758853 26966 5399 4 15 495 112616 196865 2877 9768 4.3-89
Tablo 4.3.5.17-D 21 Yılında limanlarımızdan yapılan yükleme ve boşaltmanın ülke bayraklarına göre dağılımı (ton) ÜLKE ADI GEMİ İHRACAT İTHALAT TOPLAM BAYRAĞI YÜK MİKTARI YÜK MİKTARI LİBERYA 7 143 8 1437 8 LIBYA 4595 2856 15754 538995 137671 584945 2856 153425 LITVANYA 25 5324 25 5324 LÜBNAN 6534 4438 8911 24641 4356 55969 89675 83944 136862 MACARİSTAN 52 52 MALAGASY 21 21 MALEZYA 3 349772 352772 MALTA 53759 31779 186129 34917 1959 12821 88676 33738 3695 MARSHAL ADALARI MEKSIKA MISIR MOZAMBİK NİJERYA NORVEÇ PAKİSTAN PANAMA PERU POLONYA PORTEKİZ PORTORIKA 13 13 2997 952 349 867299 738985 8176284 36494 1183 48324 975828 82743 182685 39366 39366 3 445931 141999 193596 252 18392 472 292 12946 13367 315 7 685 15 135393 117 12451 11 25 Kaynak: T.C. Başbakanlık Denizcilik Müşteşarlığı Deniz Ulaştırması Genel Müdürlüğü ( EBİM). 969762 3 1415693 193596 252 32591 472 13238 16472 1385 78523 78523 15 17719 3936 27123 153112 156 147574 11 25 4.3-9
Tablo 4.3.5.17-E 21 Yılında limanlarımızdan yapılan yükleme ve boşaltmanın ülke bayraklarına göre dağılımı (ton) ÜLKE ADI GEMİ İHRACAT İTHALAT TOPLAM BAYRAĞI YÜK MİKTARI YÜK MİKTARI ROMANYA 82638 189 481498 956689 6737 143557 139327 78116 191768 RUSYA 98139 2182 272434 17696 2422435 525831 1168835 2633255 5523265 SENEGAL 14 4982 15382 SEYCHELLES 318 318 SILI 15916 15916 SINGAPUR 1297 13415 462 82 1297 462 14235 SLOVANYA 248 39149 3888 13734 24368 52883 ST.VİNCENT 14 14 SUDAN 85 14658 85 14658 SURİYE SUUDİ ARAPİSTAN TAYLAND TAYVAN TOGO TUNUS MENİSTAN UKRANYA 4817 53838 231299 845 158 153178 28 86 33 28946 543538 324874 2185 215732 12599 29396 311637 41376 41599 57 11287 9626 2842593 143235 17243 373866 676767 UMMAN 8 2595 ÜRDÜN 3498 1227 18641 URUGUAY 155 238 Kaynak: T.C. Başbakanlık Denizcilik Müşteşarlığı Deniz Ulaştırması Genel Müdürlüğü ( EBİM). 39981 559465 2388619 9799 158 446274 28 86 33 52583 41376 959528 16357 2933219 1867535 645633 8 2595 3498 19868 3588 4.3-91
Tablo 4.3.5.17-F 21 Yılında limanlarımızdan yapılan yükleme ve boşaltmanın ülke bayraklarına göre dağılımı (ton) ÜLKE ADI VENEZUELLA YUGOSLAVYA YUNANİSTAN DİĞER ÜLKELER GEMİ BAYRAĞI İHRACAT YÜK MİKTARI İTHALAT YÜK MİKTARI 39753 2253 6198 1 55354 38319 822657 16792 2231325 66933 47697 139561 265612 238984 1939767 12486 8115 187854 TOPLAM 39753 8451 1 93673 188269 46886 417192 79419 55812 327361 GENEL TOPLAM 4633756 727862 113414358 Kaynak: T.C. Başbakanlık Denizcilik Müşteşarlığı Deniz Ulaştırması Genel Müdürlüğü ( EBİM). Tablo 4.3.5.17.G. Limanlarımızda yapılan yükleme boşaltma faaliyetleri Taşıma Cinsi 1999 2 21 22 23 İHRACAT İTHALAT TC.Gemisi 7.51.788 8.516.593 1.22.452 1.81.667 9.798.81 Y.Gemi 25.421.479 23.774.58 3.611.34 28.983.345 31.678.72 Toplam 32.923.267 32.291.11 4.633.756 39.65.12 41.476.81 TC.Gemisi 24.29.639 27.565.778 25.174.32 31.96.923 29.946.962 Y.Gemi 53.687.514 58.391.177 47.66.3 55.82.917 68.726.675 Toplam 77.978.153 85.956.955 72.78.62 86.179.84 98.673.637 TC.Gemisi 32.923.267 32.291.11 4.633.756 39.65.12 41.476.81 TOPLAM Y.Gemi 77.978.153 85.956.955 72.78.62 86.179.84 98.673.637 Toplam 11.91.42 118.248.56 113.414.358 125.244.852 14.15.438 Kaynak: DTO Sektör Raporu, 24 4.3-92
4.3.5.7. Liman Tarifeleri (İlgili Tüzük, Yönetmelik ve Talimatlar). TCDD Limanları, 21 yılında 162.361.955 $, 22 yılında 177.539.53 $, 23 yılı ilk altı aylık dönemde 17.89.173 $ (Yıllık tahmini 235.. $) gelir sağlamış olup buna karşın, 21 yılında 83.197.569 $, 22 yılında 89.947.92 $, 23 yılı ilk altı aylık dönemde 42.354.659 $ (Yıllık tahmini 95.. $) gider gerçekleşmiştir. Gelirin gideri karşılama oranları ise Limanlar genelinde, 21 yılında % 195, 22 yılında %197 olmuştur. 23 yılında ise % 247 olarak beklenmektedir. Liman tarifeleri ile ilgili tebliğ, yönetmelik ve kanunların önemlileri aşağıda sıralanmıştır. 1) TARİH:7.1.24 SAYI: 68 KONU: TCDD Haydarpaşa Liman İşletmesi Tarife Ücretleri Hk. SİRKÜLER NO: 18 /24 1- TCDD Haydarpaşa Liman İşletmesi Müdürlüğü nün 26.12.23 Tarih ve 5451 Sayılı yazısında, 9/1/23 Tarih ve L/22-1 Sıra No lu Genelge gereği 1/1/24 Tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yüklenen dolu konteyner hizmeti ücreti 75 USD, gemiye yüklemek amacıyla liman dışından dolu olarak gelen konteynerlere verilen terminal ücretlerinin de 35 USD olacağı bildirilmektedir. 2-31.12.23 Tarih ve 5599 Sayılı Yazılarında ise yukarıda belirtilen tarifelere ek olarak, Tarife ücretleri ile ilgili 1.1.24 Tarihinde yürürlüğe giren 3/12/23 Tarih ve L/23-3 Sıra No lu Genelge. 2) Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ (İç Ticaret: 24/1) Sanayi ve Ticaret Bakanlığından: (8.1.24 Tarih ve 2434 Sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.) 3) YAT TURİZMİ YÖNETMELİĞİ (1) Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 8.6.1983, No: 83/678 Dayandığı Kanunun Tarihi : 12.3.1982, No: 2634 Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 4.8.1983, No: 18125 Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 5, Cildi: 22, S. 3265 4.3-93
4) 5) LİMANLAR KANUNU Kanun Numarası : 618 Kabul Tarihi : 14/4/1341 Yayımlandığı R. Gazete : Tarih: 2/4/1341 Sayı: 95 Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 6 Sayfa: 183 GÜMRÜK KANUNU 6) Kanun Numarası : 1615 Kabul Tarihi : 19/7/1972 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 1/8/1972 Sayı: 14263 Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 11 Sayfa: 2927 SERBEST BÖLGELER KANUNU 7) Kanun Numarası :3218 Kabul Tarihi :6/6/1985 Yayımlandığı R. Gazete :Tarih:15/6/1985 Sayı:18785 Yayımlandığı Düstur :Tertip: 5 Cilt: 24 Sayfa: 469 LİMANLAR İNŞAATI HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 6237 Kabul Tarihi : 27/1/1954 Yayımlandığı R.Gazete: Tarih: 4/2/1954 Sayı: 8625 Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 35 Sayfa: 289 4.3-94
4.3.5.8. Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmetleri ve İlgili Tüzük ve Yönetmelikleri Ayrıntıları DTO Web sayfasında verilen Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Teşkilat Yönetmeliği nin amacı, Türk karasuları içinde bulunan denizlerde, boğazlarda, körfezlerde ve limanlarda seyir, can, mal ve çevre güvenliğini sağlamak için verilen ve verilecek kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerini yerine getirecek teşkilatlarla ilgili şartları belirlemektir. Bu yönetmelik, 14.4.1925 Tarihli ve 618 Sayılı Limanlar Kanunu, 1.6.1946 tarihli ve 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun, 1.8.1993 tarihli ve 491 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili hükümlerine göre hazırlanmıştır. Kılavuzluk ve romorkör hizmetleri, başlangıçta TDİ tekelinde ve TCDD gibi kamu kuruluşlarınca verilirken, daha sonraları Denizcilik Müsteşarlığı tarafından liman tüzük, yönetmelik ve talimatlarında yapılan değişikliklerle özel ve tüzel kişilerin de bu hizmetleri vermesi sağlanmıştır. Bu kapsamda halen 9 kamu kuruluşu 24 liman ve iskelede, 18 özel kuruluş ise 23 liman ve iskelede hizmet vermektedir. Bu tür uygulamaların özel sektör tekeli şeklinde yaygınlaşma eğilimi kanısı ve Avrupa limanlarına göre pahalı olması; armatör, acenta ve kamu sektöründe sıkıntılara ve değişik yorumlara yol açmıştır. Bu nedenle Avrupa Birliğine uyum sağlama aşamasındaki ülkemizde Türk Boğazları ve Marmara Bölgesi başta olmak üzere, Türk Limanları ndaki kılavuzluk ve romorkör hizmetlerinin yeniden ele alınarak limanlarımızda yük trafiğini artıracak bir şekilde sağlıklı yeni bir yapıya kavuşturulması gerekli görülmekteydi. Limanlarımızda yük elleçleme fiyatlarının ucuz olmasına karşın, kılavuzluk ve romorkör hizmetlerinin yüksekliği nedeniyle pahalı durumuna gelen limanlarımıza yabancı gemilerin gelişi azalmıştı. Bu durumu dikkate alan Ulaştırma Bakanlığı ve Denizcilik Müsteşarlığı gemi GRT, tipi ve çalışma hattı gibi kıstaslara göre 1.8.23 den geçerli olmak üzere liman ücretlerini azaltan yeni bir Liman Hizmet Tarifesi düzenlemiştir. Tarifenin yeni bir düzenleme olması nedeniyle, uygulamada karşılaşılacak tereddüt ve sorunların doğal olduğu ve karşılıklı görüşmeler, uygulama esasları şeklinde yapılacak açıklama ve değişikliklerle çözüme kavuşacağına inanıyoruz. Türkiye limanlarında Kılavuzluk ve römorkaj hizmeti veren kamu kuruluşları Tablo 4.3.5.18, özel kuruluşlar ise Tablo 4.3.5.19 ve 15.2.22 tarihli kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri teşkilatları yönetmeliğine göre kılavuzluk/römorkörcülük teşkilatı izni verilen kamu kuruluşları Tablo 4.3.5.2 de verilmektedir. Türk Boğazlar Bölgesi olarak adlandırılan İstanbul ve Çanakkale Boğazları ile Marmara Denizi dünyada deniz trafiği en yoğun olan bölgelerden biridir. İstanbul Boğazı nın kuzey girişinden, Çanakkale Boğazı nın güney çıkışına kadar, toplam 326 km uzunluğa sahip olan bu suyolu, özellikle İstanbul Boğazı Kandilli önlerinde 45 derece ve Yeniköy de ise 8 dereceye varan 12 keskin dönüşü ile ve yer yer hızı saatte 7-8 km ye varan karmaşık akıntıları ile jeomorfoloji ve hidroğrafi açılarından, üzerinde önemle durulması gereken bir bölgedir. Çanakkale Boğazı da benzer bir durumdadır. Nara Burnunda 8 derecelik bir dönüş vardır. İstanbul Boğazındaki ortalama 15 metre olan genişlik Kandilli de 7 metreye kadar düşmekte, Çanakkale Boğazı nda ise 13-2 metre arasında değişmektedir. İstanbul Boğazının uzunluğu 31 km, Çanakkale Boğazının uzunluğu ise 7 km dir. 4.3-95
21 ve 22 yıllarında, İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından geçen gemilerin boy ve tiplerine göre dağılımı ile kılavuzluk hizmetlerinden yararlanma sayıları Tablo 4.3.5.21.A da verilmektedir. İstanbul boğazından 22 yılında 7.427 adet tehlikeli yük taşıyan gemi geçiş yapmış olup, bu gemilerin 622 adedini ham petrol tankeri, 545 adedini LPG ve 86 adedini ise kimyasal yük taşıyan tankerler oluşturmaktadır. Çanakkale boğazından ise 22 yılında 7.627 adet tehlikeli yük taşıyan gemi geçiş yapmış olup, bu gemilerin 5.65 adedini ham petrol tankeri, 655 adedini LPG, 1.19 adedini kimyasal yük taşıyan tankerler ve 132 adedini LNG tankerleri oluşturmaktadır. İstanbul boğazından 22 yılında geçiş yapan petrol tankerlerinin % 69,5 i, kimyasal madde tankerlerinin % 33,6 sı ve LPG tankerlerinin % 85,5 i kılavuz almıştır. Tablo 4.3.5.18. Türkiye limanlarındaki kılavuzluk ve römorkaj teşkilatları (kamu kuruluşları). Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmeti Veren Kuruluş Adı Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmeti Verilen Liman/İskele İzin Verilen Tarih ve Sayısı TDİ A.Ş. TCDD İşletmesi Seka Akdeniz Müessesesi TÜPRAŞ (Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.) PETKİM (Petrokimya Holding A.Ş.) İSDEMİR (İskenderun 3.Demir Çelik Fb) BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.) T.T.K. Üzülmez Müessesesi Müdürlüğü ERDEMİR (Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş.) Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı, 23 İstanbul Limanı 19.11.22-7219 İstanbul Boğazı Çanakkale Boğazı Çanakkale İskelesi Gelibolu İskelesi Dikili İskelesi İzmir Limanı Güllük İskelesi TCDD Samsun Liman Tesisleri 9.11.22-7218 TCDD Derince Liman Tesisleri 9.11.22-7218 TCDD Bandırma Liman Tesisleri 9.11.22-7218 TCDD Mersin Liman Tesisleri TCDD İskenderun Liman Tesisleri TCDD Haydarpaşa Liman Tesisleri 9.11.22-7218 Seka Taşucu Liman Tesisleri TÜPRAŞ İzmit Liman Tesisleri 9.9.22-5625 TÜPRAŞ Aliağa Liman Tesisleri 21.11.22-7282 PETKİM Nemrut Koyu Liman 9.9.22-5625 Tesisleri İSDEMİR Liman Tesisleri 9.9.22-5625 Ceyhan Limanı (Petrol Terminali) 9.9.22-5625 Marmara Ereğlisi (LNG Terminali) 9.9.22-5625 Zonguldak Limanı Ereğli Limanı 9.9.22-5625 4.3-96
Tablo 4.3.5.19. Türkiye limanlarındaki kılavuzluk ve römorkaj teşkilatları (özel kuruluş). Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmeti Veren Kuruluş Adı Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmeti Verilen Liman/İskele İzin Verilen Tarih ve Sayısı (*) Uzmar Ltd.Şti. Nemrut Körfezi 17.12.1993-122 4.5.1998-2137 Çanakkale Akçansa İskelesi 22.9.1997-468 2.6.1998-2636 Gemport A.Ş. Gemlik Körfezi 13.6.1996-1521 26.5.1998-2493 Toros Gübre ve Kimya End.A.Ş. Ceyhan Limanı 25.12.1996-3917 5.5.1998-215 Dekaş-Med Marine Ltd.Şti. İzmit Körfezi 6.6.1996-1441 16.4.1998-1792 İskenderun Körfezi 27.11.1997-57 16.4.1998-1791 Gemi İnşa Sanayi A.Ş. Tuzla Limanı 16.4.1998-1779 Ambarlı Pilotaj Römorkaj A.Ş. Ambarlı Limanı 23.9.1998-4683 (*****) İçdaş A.Ş. Karabiga Limanı 3.1.22-6813 (**) Bandırma Deniz Taşımacılığı A.Ş. Bandırma Limanı 14.1.1999-4583 (***) Marmara Ereğlisi Liman Tekirdağ Limanı 25.1.2-352 Tesisleri A.Ş. (****) Park Denizcilik ve Hopa Liman Hopa Limanı --- İşletmesi A.Ş. (****) Çakıroğlu A.Ş. Giresun Limanı --- Ordu Limanı --- Sinop Limanı --- (****) Akport Tekirdağ Liman Tekirdağ Limanı --- İşletmesi A.Ş. (****) Ortadoğu Antalya Liman Antalya Limanı --- İşletmesi A.Ş. (****) Riport Rize Limanı İşletmesi Rize Limanı --- Yatırım A.Ş. (****) Alidaş Alanya Liman Alanya Limanı --- İşletmeleri A.Ş. (****) Marmaris Liman İşletmeciliği A.Ş. Marmaris Limanı --- (****) Ulusoy Çeşme Liman İşletmeciliği A.Ş. Çeşme Limanı --- (****) Ege Liman İşletmeleri A.Ş. Kuşadası Limanı --- Kaynak : Denizcilik Müsteşarlığı, 23 (*) Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Teşkilat Yönetmeliğine göre, 8 yıllık izin süresi dolmuş olup, 24.4.2 gün ve 2783 sayılı yazı ile yeni bir işlem tesis edene kadar geçici hizmet vermesi uygun görülmüştür. (**) Ankara Bölge İdare Mahkemesinin, 13.12.2 tarihli kararı uyarınca, 24.1.21 tarih ve 522 sayılı yazı ile izni iptal edilmiş olup, 23.1.22 tarih ve 24649 sayılı R.G. de yayımlanan, Kamu İktisadi Teşebbüslerince İşletilen Limanların Deniz Sınırlarının ve Koordinatlarının Belirlenmesine ilişkin tebliğe göre kendi tesislerine yönelik olarak geçici olarak hizmet vermektedir. (***) Ankara 7. İdare Mahkemesinin, 12.1.2 tarihli kararı uyarınca, 22.2.21 tarih ve 1136 sayılı yazı ile izni iptal edilmiş olup, 23.1.22 tarih ve 24649 sayılı R.G. de yayımlanan, Kamu İktisadi Teşebbüslerince İşletilen Limanların Deniz Sınırlarının ve Koordinatlarının Belirlenmesine ilişkin tebliğe göre kendi tesislerine yönelik olarak geçici olarak hizmet vermektedir (****) Bu Limanlar, TDİ A.Ş. den özelleştirme ile devir alındığından, kılavuzluk ve römorkaj hizmetlerinde Müsteşarlık izni yoktur. (*****) 15.2.22 Tarihli Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Teşkilatları Yönetmeliğine göre 8 yıl süreli izin belgesi düzenlenmiştir. 4.3-97
Tablo 4.3.5.2. 15.2.22 Tarihli kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri teşkilatları yönetmeliğine göre kılavuzluk/römorkörcülük teşkilatı izni verilen kamu kuruluşları. Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmeti Veren Kuruluş Adı TÜPRAŞ PETKİM BOTAŞ İSDEMİR ERDEMİR TDİ A.Ş. Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmeti Verilen Liman/İskele TÜPRAŞ İzmit Liman Tesisleri TÜPRAŞ Aliağa Liman Tesisleri PETKİM Nemrut Koyu Liman Tesisleri BOTAŞ Marmara Ereğlisi Liman Tesisleri BOTAŞ Ceyhan Liman Tesisleri İSDEMİR İskenderun Liman Tesisleri ERDEMİR Kdz. Ereğlisi Liman Tesisleri İstanbul (TCDD-Haydarpaşa)/(TDİ- Salıpazarı) Liman Tesisleri İzin Verilen Tarih ve Sayısı 9.9.22 5625 21.11.22 7282 9.9.22 5625 9.9.22 5625 9.9.22 5625 9.9.22 5625 19.11.22 7219 İstanbul (Haydarpaşa) Liman Tesisleri TCDD İşletmesi Samsun Liman Tesisleri Bandırma Liman Tesisleri 19.11.22 7218 İzmit (Derince) Liman Tesisleri 4.3-98
Tablo 4.3.5.21.A. İstanbul ve Çanakkale Boğazları ndan geçen gemilerin boylarına ve tiplerine göre dağılımı. 21 YILI 22 YILI GEMİ BOYLARI İSTANBUL BOĞAZI ÇANAKKALE BOĞAZI İSTANBUL BOĞAZI ÇANAKKALE BOĞAZI 2 M DEN KÜÇÜK 4.184 36.289 44.27 39.4 2 M DEN BÜYÜK 2.453 2.96 3.13 3.665 5 GT DAN KÜÇÜK 2.155 936 1.932 689 5 GT DAN BÜYÜK 4.482 38.313 45.351 41.98 TANKER TİPLERİ İSTANBUL BOĞAZI ÇANAKKALE BOĞAZI İSTANBUL BOĞAZI ÇANAKKALE BOĞAZI PETROL TANKERİ 5.188 5.168 6.22 5.65 LPG 548 673 545 655 KİMYASAL MADDE 782 1.87 86 1.19 LNG 136 132 KILAVUZ DURUMU İSTANBUL BOĞAZI ÇANAKKALE BOĞAZI İSTANBUL BOĞAZI ÇANAKKALE BOĞAZI TOPLAM GEMİ 42.637 39.249 47.283 42.669 UĞRAKSIZ GEMİ 26.113 26.452 29.698 29.9 KILAVUZ ALAN 17.767 1.73 19.95 12.164 Kaynak : Deniz Ticaret Odası Deniz Sektörü Raporu, 22 Çanakkale boğazından 22 yılında geçiş yapan petrol tankerlerinin % 33,8 i, kimyasal madde tankerlerinin % 48,1 i, LPG tankerlerinin % 66,7 si ve LNG tankerlerinin % 1 ü kılavuz almıştır. İstanbul ve Çanakkale boğazlarından 22 yılında geçiş yapan gemilerin tiplerine göre kılavuz alma adet ve oranları Tablo 4.3.5.22.A da görülmektedir. İstanbul boğazından geçen gemilerin ancak % 42,1 i, Çanakkale boğazından geçiş yapan gemilerin ise % 28,5 i kılavuz almıştır. 23 Yılında İstanbul Boğazından en fazla geçiş yapan ülkeler Tablo 4.3.22.B de, Çanakkale Boğazından geçenler ise Tablo 4.3.22.C de verilmektedir. 1996-23 yıllarında İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından geçen gemi sayısı Tablo 4.3.5.21.B de verilmiştir. İstanbul Boğazından 23 yılında toplam 46.939 gemi, Çanakkale Boğazından ise toplam 42.648 gemi geçiş yapmıştır. İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından 23 yılında geçiş yapan gemilerin tiplerine göre adet olarak dağılımı ise Tablo 4.3.5.21.C de verilmektedir. Tablo 4.3.5.21.B. Türk Boğazlarından geçen gemi sayısı YILLAR İstanbul Boğazı Çanakkale Boğazı 1996 49.952 36.198 1997 5.942 36.543 1998 49.34 38.777 1999 47.96 4.582 2 48.79 41.561 21 42.637 39.249 22 47.283 42.669 23 46.939 42.648 Kaynak: DTO Sektör Raporu, 24 4.3-99
Tablo 4.3.5.21.C. İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından 23 yılında geçiş yapan gemilerin tiplerine göre dağılımı (Adet) Gemi Tipleri İstanbul Boğazı Çanakkale Boğazı Petrol Tankeri 6.74 6.571 Kimyasal Madde Tankeri 1.193 928 LPG 717 598 LNG 13 - Kuru Yük 21.553 28.359 Koster - 1.48 Yolcu 493 1.492 Dökme Yük 4.88 3.633 Konteyner 4.272 1.796 Ro-Ro 1.67 288 Canlı Hayvan 316 316 Refer 61 314 Romorkör 327 518 Diğer 1.268 646 TOPLAM 42.648 46.939 Kaynak: DTO Sektör Raporu, 24 İstanbul ve Çanakkale Boğazlarındaki 21 ve 22 yıllarına ait klavuzluk hizmetlerinin durumu Şekil 4.3.5.3 4.3.5.6 da verilmiştir. İSTANBUL BOĞAZI 21 YILI KILAVUZLUK HİZMETLERİ %42 %58 Kılavuzluk Hizmeti Almayan Kılavuzluk Hizmeti Alan Şekil 4.3.5.3. 21 Yılında İstanbul Boğazı ndaki kılavuzluk hizmetleri 4.3-1
İSTANBUL BOĞAZI 22 YILI KILAVUZLUK HİZMETLERİ 42% 58% Kılavuzluk Hizmeti Almayan Kılavuzluk Hizmeti Alan Şekil 4.3.5.4. 22 Yılında İstanbul Boğazı ndaki Kılavuzluk Hizmetleri ÇANAKKALE BOĞAZI 21 YILI KILAVUZLUK HİZMETLERİ %27 Kılavuzluk Hizmeti Almayan %73 Kılavuzluk Hizmeti Alan Şekil 4.3.5.5. 21 Yılında Çanakkale Boğazı ndaki klavuzluk hizmetleri ÇANAKKALE BOĞAZI 22 YILI KILAVUZLUK HİZMETLERİ %29 %71 Kılavuzluk Hizmeti Almayan Kılavuzluk Hizmeti Alan Şekil 4.3.5.6. 22 Yılında Çanakkale Boğazı ndaki klavuzluk hizmetleri 4.3-11
İstanbul Boğazından 22 yılında; 3 metreden büyük 1 adet, 25 ile 3 metre arası 795 adet, 2 ile 25 metre arası 2217 adet, 15 ile 2 metre arası 6543 adet, 1 ile 15 metre arası 1771 adet ve 1 metreden küçük 217 adet gemi geçiş yapmıştır. Çanakkale Boğazından 22 yılında; 3 metreden büyük 2 adet, 25 ile 3 metre arası 997 adet, 2 ile 25 metre arası 2666 adet, 15 ile 2 metre arası 8931 adet, 1 ile 15 metre arası 16835 adet ve 1 metreden küçük 13238 adet gemi geçiş yapmıştır. Tablo 4.3.5.23 de İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçen gemilerin boylarına göre kılavuz alma durumları gösterilmektedir. İstanbul Boğazlarından geçen gemilerin boylarına göre kılavuz alma oranları Şekil 4.3.5.7.(A)-(E) ve Çanakkale Boğazlarından geçen gemilerin boylarına göre kılavuz alma oranları ise Şekil 4.3.5.8.(A)-(E) de gösterilmektedir. Tablo 4.3.5.22.A. İstanbul ve Çanakkale Boğazları ndan 22 yılında gemi tiplerine göre kılavuz alma oranları. İSTANBUL BOĞAZI ÇANAKKALE BOĞAZI GEMİ TİPLERİ GEMİ SAYISI KILAVUZ ALAN GEMİ % GEMİ SAYISI KILAVUZ ALAN GEMİ % PETROL TANK. 622 4183 69,5 565 198 33,8 KİMYASALMADDE 86 289 33,6 119 572 48,1 LPG 545 466 85,5 655 437 66,7 LNG - - - 132 132 1, KURUYÜK 28162 829 29,4 22465 3142 14, KOSTER 2643 - - - - - - YOLCU 1591 1514 95,2 431 36 83,5 DÖKMEYÜK 429 3114 77,3 4581 153 33,4 KONTEYNER 1654 1178 71,2 3876 2546 65,7 RO-RO 294 179 6,9 1639 693 42,3 HAYVAN GEMİSİ 21 4 2, 26 8 3,9 FRIGORIFIK 42 318 75,7 486 26 42,4 ROMORKÖR 27 149 55,2 32 149 49,3 DİĞER 595 221 37,1 156 481 45,5 TOPLAM 47283 1995 42,1 42669 12164 28,5 Kaynak : Deniz Ticaret Odası Deniz Sektörü Raporu, 22 4.3-12
Tablo 4.3.5.22.B. İstanbul Boğazından 23 yılında en fazla geçiş yapan ülkeler ÜLKELER Toplam Gemi KILAVUZ ALAN UĞRAKSIZ GEÇEN 2 M DEN KÜÇÜK 2 M DEN BÜYÜK 5 GRT DAN KÜÇÜK 5 GRT DAN BÜYÜK İYE 11683 29 3734 11628 55 1467 1216 RUSYA 4873 1938 3222 4827 46 22 4851 UKRAYNA 398 2329 1721 379 1 41 3939 ROMANYA 254 177 184 253 1 4 25 BULGARİSTAN 75 637 563 688 17 8 697 YUNANİSTAN 119 1129 1147 598 592 5 1185 G. KIBRIS 89 678 86 67 139 89 SURİYE 146 156 133 146 146 HONDURAS 138 14 45 138 138 LÜBNAN 32 62 278 32 6 314 MALTA 547 3435 432 4651 756 6 541 ANTIGUA 684 376 493 683 1 9 675 BAHAMA 521 48 463 367 154 521 LİBERYA 865 772 757 627 238 865 PANAMA 1657 1351 1374 1421 236 5 1652 NORVEÇ 413 395 364 25 163 4 49 DİĞER ÜLK. 1198 6947 8168 11456 524 25 11775 G. TOPLAM 46939 21175 28951 4416 2923 1782 45157 Kaynak: DTO Sektör Raporu, 24 Tablo 4.3.5.22.C. Çanakkale Boğazından 23 yılında en fazla geçiş yapan ülkeler ÜLKELER Toplam Gemi KILAVUZ ALAN UĞRAKSIZ GEÇEN 2 M DEN KÜÇÜK 2 M DEN BÜYÜK 5 GRT DAN KÜÇÜK 5 GRT DAN BÜYÜK İYE 8519 232 371 8387 132 323 8196 RUSYA 3488 235 3279 344 48 18 347 UKRAYNA 1976 266 1725 1976 4 1936 ROMANYA 23 18 199 22 1 4 199 BULGARİSTAN 716 152 568 699 17 7 79 YUNANİSTAN 1528 899 1146 923 65 12 1516 G. KIBRIS 88 182 88 668 14 88 SURİYE 157 233 1331 157 1 1569 HONDURAS 64 26 43 64 64 LÜBNAN 331 49 284 331 5 326 MALTA 5677 1879 432 4926 751 6 5671 ANTIGUA 1355 953 52 1355 9 1316 BAHAMA 822 578 463 537 285 822 LİBERYA 1221 818 755 961 26 1221 PANAMA 2267 1392 1368 183 464 3 2264 NORVEÇ 565 423 365 343 222 2 563 DİĞER ÜLK. 11538 4684 8269 174 798 247 11291 G. TOPLAM 42648 132 29117 38925 3723 677 41971 Kaynak: DTO Sektör Raporu, 24 4.3-13
Tablo 4.3.5.23. İstanbul ve Çanakkale Boğazları ndan geçen gemilerin boylarına göre kılavuz alma sayıları. (22) İSTANBUL BOĞAZI ÇANAKKALE BOĞAZI GEMİ BOYLARI GEMİ SAYISI KILAVUZ ALAN % GEMİ SAYISI KILAVUZ ALAN % 3 m.den büyük 1 1 1 2 2 1 25-3 m. arası 795 748 94 997 725 73 2-25 m. arası 2217 2144 97 2666 1676 63 15-2 m. arası 6543 5457 83 8931 3676 41 1-15 m. arası 1771 6767 38 16835 358 21 1 m. küçük 217 4788 24 13238 255 19 TOPLAM 47283 1995 42669 12164 Kaynak : Deniz Ticaret Odası Deniz Sektörü Raporu, 22 İSTANBUL BOĞAZI Gemi Boyu : 25-3 m %6 %94 Kılavuzluk Hizmeti Almayan Kılavuzluk Hizmeti Alan Gemiler Şekil 4.3.5.7(A). İstanbul Boğazı ndan geçen ve boyu 25-3 m arasında olan gemilere verilen kılavuzluk hizmetleri. İSTANBUL BOĞAZI Gemi Boyu : 2-25 m %3 %97 Kılavuzluk Hizmeti Almayan Kılavuzluk Hizmeti Alan Gemiler Şekil 4.3.5.7(B). İstanbul Boğazı ndan geçen ve boyu 2-25 m arasında olan gemilere verilen kılavuzluk hizmetleri. 4.3-14
İSTANBUL BOĞAZI Gemi Boyu : 15-2 m %17 %83 Kılavuzluk Hizmeti Almayan Kılavuzluk Hizmeti Alan Gemiler Şekil 4.3.5.7(C). İstanbul Boğaz ından geçen ve boyu 15-2 m arasında olan gemilere verilen kılavuzluk hizmetleri. İSTANBUL BOĞAZI Gemi Boyu : 1-15 m %38 Kılavuzluk Hizmeti Almayan %62 Kılavuzluk Hizmeti Alan Gemiler Şekil 4.3.5.7(D). İstanbul Boğazı ndan geçen ve boyu 1-15 m arasında olan gemilere verilen kılavuzluk hizmetleri. İSTANBUL BOĞAZI Gemi Boyu : 1 m'den küçük %24 %76 Kılavuzluk Hizmeti Almayan Kılavuzluk Hizmeti Alan Gemiler Şekil 4.3.5.7(E). İstanbul Boğazı ndan geçen ve boyu 1 m den küçük olan gemilere verilen kılavuzluk hizmetleri. 4.3-15
ÇANAKKALE BOĞAZI Gemi Boyu : 25-3 m %27 %73 Kılavuzluk Hizmeti Almayan Kılavuzluk Hizmeti Alan Gemiler Şekil 4.3.5.8(A). Çanakkale Boğazı ndan geçen ve boyu 25-3 m arasında olan gemilere verilen kılavuzluk hizmetleri. ÇANAKKALE BOĞAZI Gemi Boyu : 2-25 m %37 %63 Kılavuzluk Hizmeti Almayan Kılavuzluk Hizmeti Alan Gemiler Şekil 4.3.5.8(B). Çanakkale Boğazı ndan geçen ve boyu 2-25 m arasında olan gemilere verilen kılavuzluk hizmetleri. ÇANAKKALE BOĞAZI Gemi Boyu : 15-2 m %41 Kılavuzluk Hizmeti Almayan %59 Kılavuzluk Hizmeti Alan Gemiler Şekil 4.3.5.8(C). Çanakkale Boğazı ndan geçen ve boyu 15-2 m arasında olan gemilere verilen kılavuzluk hizmetleri. 4.3-16
ÇANAKKALE BOĞAZI Gemi Boyu : 1-15 m %21 %79 Kılavuzluk Hizmeti Almayan Kılavuzluk Hizmeti Alan Gemiler Şekil 4.3.5.8(D). Çanakkale Boğazı ndan geçen ve boyu 1-15 m arasında olan gemilere verilen kılavuzluk hizmetleri. ÇANAKKALE BOĞAZI Gemi Boyu : 1 m'den küçük %19 %81 Kılavuzluk Hizmeti Almayan Kılavuzluk Hizmeti Alan Gemiler Şekil 4.3.5.8(E). Çanakkale Boğazı ndan geçen ve boyu 1 m den küçük olan gemilere verilen kılavuzluk hizmetleri. Türk Deniz Ticaret Filosundaki romorkör ve hizmet gemilerinin ulusal ve uluslararası sicil itibariyle sayısal, DWT ve GRT analizi 22 yılı için Tablo 4.3.5.24.A ve 4.3.5.25.A da verilmiştir. 23 yılı verileri ise Tablo 4.3.5.24.B ve 4.3.5.25.B de verilmektedir. Aşağıdaki tablolarda verilen yüzdeler, romorkör ve hizmet gemilerinin, toplam Türk Deniz Ticaret Filosu nun içindeki oranını göstermektedir. Tablo 4.3.5.24.A. Türk Deniz Ticaret Filosu ndaki romorkör ve hizmet gemilerinin ulusal ve uluslararası sicil itibariyle sayı, DWT ve yüzdeleri.(22) GEMİ ADET DWT TİPLERİ UL.SİCİL U.A.SİCİL TOPLAM % UL.SİCİL U.A.SİCİL TOPLAM % ROMORKÖR 99 25 124 1,5 8.43 1.81 9.484,11 HİZMET 31 2 33 2,8 11.18 127 11.37,13 GEMİLERİ TOPLAM 157 2.791 Kaynak : Deniz Ticaret Odası Deniz Sektörü Raporu, 22 4.3-17
Tablo 4.3.5.24.B. Türk Deniz Ticaret Filosu ndaki romorkör ve hizmet gemilerinin ulusal ve uluslararası sicil itibariyle sayı, DWT ve yüzdeleri.(23) GEMİ ADET DWT TİPLERİ UL.SİCİL U.A.SİCİL TOPLAM UL.SİCİL U.A.SİCİL TOPLAM % ROMORKÖR 98 27 125 8.313 1.81 9.394 HİZMET 31 2 33 11.18 127 11.37 GEMİLERİ TOPLAM 158 2.71 Kaynak : Deniz Ticaret Odası Deniz Sektörü Raporu, 23 Tablo 4.3.5.25.A. Türk Deniz Ticaret Filosu ndaki romorkör ve hizmet gemilerinin ulusal ve uluslararası sicil itibariyle sayısal ve GRT analizi.(22) GEMİ TİPLERİ ADET GRT UL.SİCİL U.A.SİCİL TOPLAM % UL.SİCİL U.A.SİCİL TOPLAM % ROMORKÖR 99 25 124 1,5 27.83 6.26 33.343,6 HİZMET GEMİLERİ 31 2 33 2,8 17.294 525 17.819,3 TOPLAM 157 51.162 Kaynak : Deniz Ticaret Odası Deniz Sektörü Raporu, 22 Tablo 4.3.5.25.B. Türk Deniz Ticaret Filosu ndaki romorkör ve hizmet gemilerinin ulusal ve uluslararası sicil itibariyle sayısal ve GRT analizi.(23) GEMİ TİPLERİ ADET GRT UL.SİCİL U.A.SİCİL TOPLAM UL.SİCİL U.A.SİCİL TOPLAM ROMORKÖR 98 27 125 26.394 7.571 33.965 HİZMET GEMİLERİ 31 2 33 17.294 525 17.819 TOPLAM 158 51.784 Kaynak : Deniz Ticaret Odası Deniz Sektörü Raporu, 23 Romorkör ve hizmet gemilerinin sayısal ve tonaj analizi ile yaş ortalamalarının 22 yılı değerleri Tablo 4.3.5.26.A ve 4.3.5.27 da gösterilmiştir. 23 yılı değerleri ise Tablo 4.3.5.26.B de verilmektedir. Tablo 4.3.5.26.A. İthal ve inşa durumlarına göre sayısal ve tonaj analizi. (22) GEMİ TİPLERİ ULUSAL SİCİL ULUSLARARASI SİCİL İTHAL İNŞA İTHAL İNŞA DWT ADET DWT ADET DWT ADET DWT ADET ROMORKÖR 6.563 27 1.84 72 377 4 74 21 HİZMET GEMİLERİ 5.14 11 6.4 2 127 2 TOPLAM 38 92 4 23 Kaynak : Deniz Ticaret Odası Deniz Sektörü Raporu, 22 4.3-18
Tablo 4.3.5.26.B. İthal ve inşa durumlarına göre sayısal ve tonaj analizi. (23) GEMİ TİPLERİ ULUSAL SİCİL ULUSLARARASI SİCİL İTHAL İNŞA İTHAL İNŞA DWT ADET DWT ADET DWT ADET DWT ADET ROMORKÖR 6.563 26 1.75 72 377 5 74 22 HİZMET GEMİLERİ 5.14 11 6.4 2 127 2 TOPLAM 37 92 5 24 Kaynak : Deniz Ticaret Odası Deniz Sektörü Raporu, 23 Tablo 4.3.5.27. Gemi tiplerine göre yaş ortalaması. GEMİ TİPLERİ DWT GRT ADET TONAJ YAŞ ORT. TONAJ YAŞ ORT. YAŞ ORT. AĞIRLIKLI AĞIRLIKLI ROMORKÖR 124 9.484 37,5 33.343 24,7 22,2 HİZMET GEMİLERİ 33 11.37 16,4 17.819 18, 18, Kaynak : Deniz Ticaret Odası Deniz Sektörü Raporu, 22 Türk Deniz Ticaret Filosundaki Romorkör ve Hizmet Gemilerinin 1993-22 yılları arasındaki DWT olarak gelişimi Tablo 4.3.5.28 de görülmektedir. Tablo 4.3.5.28. Türk Deniz Ticaret Filosu ndaki romorkör ve hizmet gemilerinin DWT gelişimi (x 1 ) - 1993-22(DWT). Yıl 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2 21 22 23 DWT 4,2 4,2 26,9 21,1 21,1 21,1 22, 22,2 22,2 2,8 2,7 Kaynak : Deniz Ticaret Odası Deniz Sektörü Raporu, 22 ve 23 Türk Deniz Ticaret Filosunda, ulusal ve uluslararası sicile kayıtlı toplam 124 romorkör ile 33 hizmet gemisinin ithal ve inşa oranları Şekil 4.3.5.9 ve 4.3.5.1 da verilmektedir. Filodaki romorkör ve hizmet gemilerinin 1993-22 yılları arasındaki DWT yönünden gelişimi Şekil 4.3.5.11 de gösterilmektedir. Türk Deniz Ticaret Filosunda Ulusal ve Uluslararası Sicile Kayıtlı Toplam 124 Romorkörün İthal ve İnşa Oranları %25 %75 İthal Edilen İnşa Edilen Şekil 4.3.5.9. Mevcut romorkörlerin inşa ve ithal oranları. 4.3-19
Türk Deniz Ticaret Filosunda Ulusal ve Uluslararası Sicile Kayıtlı Toplam 33 Hizmet Gemisinin İthal ve İnşa Oranları %33 %67 İthal Edilen İnşa Edilen Şekil 4.3.5.1. Mevcut hizmet gemilerinin inşa ve ithal oranları. Romorkör ve Hizmet Gemileri DWT 3, 25, 2, 15, 1, 5,, 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2 21 22 YIL Şekil 4.3.5.11. Romorkör ve hizmet gemilerinin DWT yönünden gelişimi. 4.3-11
4.3.5.9. Gümrük, Deniz Polisi, Sahil Sıhhiye Hizmetleri. 1) Resmi Gazete Bu hizmetlerle ilgili yasal düzenlemelerin başlıcaları aşağıda verilmiştir. 6.11.21Salı Sayı:24575(Asıl) Son Güncelleme: 9.11.21 14:12 Tebliğler Gümrük Genel Tebliği (Gümrük İşlemleri) (Seri No: 9) Gümrük Müsteşarlığından: Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Tebliğ, Türkiye Gümrük Bölgesi'ne giriş-çıkış yapan veya bu bölgede kışlayan yatların Türk Limanları arasında seyrine veya limanda kışlamasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacı ile hazırlanmıştır. 2) Türkiye Cumhuriyeti Limanlarını,Hava Üslerini Ve Hava Alanlarını Ziyaret Edecek Veya Karasularında Harekat Yapacak Olan Yabancı Deniz Ve Hava Kuvvetlerinin Uyması Gereken Hususlara Dair Yönetmelik (1) Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 22.6.1966, No: 6/6639 Dayandığı Kanunun Tarihi : Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 22.7.1966, No: 12355 Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 5, Cildi: 5, S. 2468 3) ARAMA VE KURTARMA YÖNETMELİĞİ Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 2.9.1997 No: 97/9916 Dayandığı Kanunun Tarihi : 1.6.1946 No: 4922 9.7.1982 No: 2692 14.1.1983 No: 292 9.4.1987 No: 3348 Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi : 11.9.1997 No: 2317 Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 5 Cildi: 36, S: 4) GEMİ SAĞLIK RESMİ KANUNU Kanun Numarası : 2548 Kabul Tarihi : 6/11/1981 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih 1/11/1981 Sayı : 1751 Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt: 21 Sayfa: 32 4.3-111