7 SON 14 YILDA MİLYAR TL'LİK

T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı MUŞ 7 SON 14 YILDA MİLYAR TL'LİK Eylül 2016

TÜRKİYE'NİN GELECEĞİ İÇİN YATIRIM YAPIYORUZ _2_

Orman, Su ve Meteoroloji Alanlarında Muhteşem Yatırımlara, İmza Atıyoruz Orman ve Su İşleri Bakanlığı olarak Son 14 Yılda 138 milyar TL'lik yatırım yaptık. Suyla alakalı 3.144 tesisi ülkemize kazandırdık... Hizmete aldığımız 3.144 tesisin 320'si büyük baraj ve HES'tir. Deriner Barajı, 249 metre ile Türkiye nin 1. Dünyanın ise en yüksek 6. barajıdır. Ermenek Barajı, 218 metre ile Türkiye nin 2. Avrupa nın en yüksek 8. barajıdır. Çine Adnan Menderes Barajı, kendi sınıfında Avrupa nın 1., Dünyanın 5. büyük barajıdır. 2012 yılında başlattığımız ve sulamaya büyük katkı veren 1000 Günde 1000 Gölet Projesini tamamladık. Şimdi yeni bir hedef belirledik, 2019 yılı sonuna kadar 1071 gölet ve sulama tesisi daha inşa edeceğiz. 2003 yılında başlattığımız sulama hamlesi ile sulanabilir arazilerimizin yüzde 73,3'ünü yani 62,3 milyon dekarını sulamaya açtık. _ 3 _

MİLLETİMİZİN HASRETLE BEKLEDİĞİ BÜYÜK HİZMETLERİ BİR BİR GERÇEKLEŞTİRİYORUZ. _ 4 _ Hizmete aldığımız tesislerle susuz şehir bırakmadık; 81 vilayetimizde yaşayan 41 milyon kişiye ilave içme ve kullanma suyu temin ettik. Asrın projesi olan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti su temin projesi kapsamında, 107 kilometre isale hattı ile Mersin Anamur'dan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine içme suyu götürdük. Kıbrıs'ta 477 km ana su dağıtım hattı inşaatı gerçekleştirdik. Çevre dostu HES lerle kendi enerjimizi ürettik; 2003 yılında 26 Milyar kilowatt.saat olan yıllık hidroelektrik enerji üretimini 14 yılda 91 milyar kilowatt.saat'e çıkardık

Bölgesel projelerle Türkiye nin her köşesinin kalkınmasına katkı sağlıyoruz; Güneydoğu Anadolu, Doğu Anadolu, Doğu Karadeniz, Konya Ovası Kalkınma Projeleri ile Trakya, Batı Karadeniz, Ege, Akdeniz, Orta Anadolu ve Marmara gelişim projeleri çalışmaları aralıksız sürüyor... Ağaçlandırma çalışmalarımızda da rekorlara imza attık; Son 14 Yılda 3,5 milyar fidanı toprakla buluşturduk 133 şehir, 250 bal ormanı kurduk. Tabiatı ve biyolojik çeşitliliğimizi en iyi şekilde koruduk; Milli Park sayımızı 40 a, Tabiat Parkı sayımızı ise 210 a çıkarttık. Meteorolojide de çağı yakaladık; Türkiye genelindeki otomatik meteoroloji gözlem istasyonu sayısını son 14 yılda 31'den 1.450'ye çıkarttık. _5_

MUŞ'UN SADECE BUGÜNÜNÜ DEĞİL GELECEĞİNİ DE DÜŞÜNÜYORUZ MUŞ'A SON 14 YILDA 7 MİLYAR TL'LİK YATIRIM VE DESTEK SAĞLANDI Muş'a yapılan bazı kamu yatırımları Orman ve Su İşleri Bakanlığı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Sağlık Bakanlığı Adalet Bakanlığı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı TOKİ Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Gençlik ve Spor Bakanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı KOSGEB KÖYDES Kalkınma Ajansı Üniversite Toplam Takriben 1,2 Milyar TL 1 Milyar TL 630 Milyon TL 210 Milyon TL 11 Milyon TL 172 Milyon TL 71 Milyon TL 258 Milyon TL 523 Milyon TL 842 Milyon TL 111 Milyon TL 34 Milyon TL 2 Milyon TL 17 Milyon TL 5 Milyon TL 145 Milyon TL 44 Milyon TL 155 Milyon TL 7 Milyar TL _ 6 _

Alparslan 1 Barajı MUŞ'A ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞINDAN REKOR YATIRIM SON 14 YILDA 1 MİLYAR 200 MİLYON TL YATIRIM Muş şehir merkezinin içmesuyu problemini çözdük, 72.230 dekar araziyi sulamaya açtık ve çiftçilerimize yıllık 29 Milyon TL zirai gelir artışı sağladık. 1 baraj inşa ettik, 23 derenin ıslahını tamamladık, 4 milyon fidanı toprakla buluşturduk, Orman köylülerimiz için yeni gelir kapıları açtık, 6 adet Otomatik Meteorolojik Gözlem İstasyonu ve Havaalanı Otomatik Meteorolojik Gözlem İstasyonu kurduk. _ 7 _

_ 8 _ İÇMESUYU TESİSLERİ Muş şehir merkezinin içmesuyu ihtiyacını karşılamak için içmesuyu haznesi ve bağlantı hatlarını inşa ettik. 2011 yılında tamamladığımız tesislerle Muş un içmesuyu problemini çözmüş olduk. Şimdi de Muş şehir merkezi ile Hasköy ve Korkut ilçelerinin uzun vadeli içmesuyu ihtiyacını karşılamak için proje geliştiriyoruz. Alparslan 2 Barajı nın mansabına inşa edeceğimiz plan ve proje hazırlanma safhasında yer alan regülatör ile hem içmesuyu sağlayacak hem de sulama yapılabilecek. İŞLETME SAFHASINDAKİ İÇMESUYU TESİSLERİ (2 ADET) 1. Muş İçmesuyu Haznesi ve Bağlantıları 5.000 m³ hacimli içmesuyu haznesi yapımı 2011 yılında tamamlanmıştır. 2. Muş Merkez Yaygın Beldesi 400 m³ lük İçmesuyu Haznesi Yaygın Beldesi'nin içmesuyu ihtiyacını karşılamak için 400 m³ lük gömme içmesuyu haznesi yapılmıştır. 22.09.2016 tarihinde açılışı yapılmıştır.

Alparslan 1 Barajı BARAJLAR ve GÖLETLER 2003 yılından bugüne kadar 1 baraj tamamlanmış olup, toplam 2,9 milyon m³ su depolama hacmine ulaşılmıştır. BARAJLAR İŞLETME SAFHASINDAKİ BARAJ 1. Alpaslan 1 Barajı 2,9 milyon m³ su haznesine sahip baraj 2010 yılında hizmete alınmıştır. 160 MW kurulu gücündeki barajımızın yıllık enerji üretimi 488 milyon kilowatt.saat tir. Alparslan I Barajı ile bugüne kadar toplam 1,36 milyar kilowatt.saat enerji üretilmiş olup, bunun karşılığında milli ekonomiye takriben 270 milyon TL katkı sağlanmıştır. _ 9 _

PLANLAMA VE PROJE SAFHASINDAKİ BARAJ 1. Bulanık Karahasan Barajı 5,3 milyon m³ su depolama hacmine sahip barajın planlama raporları hazırlanmaktadır. GÖLETLER PLANLAMA VE PROJE SAFHASINDAKİ GÖLET 1. Bulanık Mollakent Göleti 2,26 milyon m³ su depolama hacmine sahip göletin planlama raporları hazırlanmaktadır. Kırsal Kalkınmaya Hız kazandırdık _ 10 _

Muş Hınıs Ulusu Sulaması Muş'un Münbit Topraklarını Sulamaya Açtık 2003 yılından bugüne kadar tamamlanan sulama tesisi ile 72.230 dekar arazi sulamaya açılmıştır. Böylece çiftçilere yıllık 29 milyon TL zirai gelir artışı sağlanmıştır. İŞLETME SAFHASINDAKİ SULAMA TESİSİ 1. Muş Hınıs Ulusu Sulaması 72.230 dekar arazi sulamaya açılmış olup, 2011 yılında hizmete alınmıştır. İNŞAAT SAFHASINDAKİ SULAMA TESİSİ 1. Muş Hınıs Ulusu Sulaması 3. Kısım: Hınıs Sulamasının mevcut 3 adet sifonu yeniden yapılacaktır. Sulama suyu verilemeyen 25.000 dekar arazinin sulanması sağlanacaktır. İnşaat ihalesinin Kasım 2016 da yapılması planlanmaktadır. _ 11 _

PLANLAMA VE PROJE SAFHASINDAKİ BARAJLAR (5 ADET) 1. Alparslan 2 Barajı Muş Ovası Sulaması Planlama Revizyonu ve Proje Hazırlaması 782.100 dekar zirai arazi sulanacak olup, yıllık 312.000.000 TL zirai gelir artışı hedeflenmektedir. 2. Bulanık Karahasan Barajı Sulaması 8.460 dekar zirai arazi sulanacak olup, yıllık 3.384.000 TL zirai gelir artışı hedeflenmektedir. Planlama raporları hazırlanmaktadır. 3. Bulanık Mollakent Göleti Sulaması 4.430 dekar zirai arazi sulanacak olup, yıllık 1.772.000 TL zirai gelir artışı hedeflenmektedir. Planlama raporları hazırlanmaktadır. 4. Varto Alistan Mikrohavzası Sulama Alt Yapısı ve Muş-Hasköy Değirmendere Havzası Sulama Alt Yapısı Proje Hazırlaması 9 köyün zirai arazilerini sulayacak olan işte proje hazırlama çalışmaları devam etmektedir. 5. Bulanık ve Güllüova Sulaması Yenileme Proje Hazırlaması İşletmede olan bu iki projenin yenilenmesi işinin ihale hazırlıkları devam etmektedir. _ 12 _

Karasu Yatak Islahı DERE ISLAHLARI İŞLETME SAFHASINDAKİ DERE ISLAHLARI (23 ADET) Tamamladığımız 23 dere ıslahı ile; 43 meskûn mahal ve, 15.000 dekar arazi taşkından korunmuştur. 1. Bulanık Göztepe Köyü Taşkın Koruma Tesisi 2. Bulanık Mollakent Köyü Taşkın Koruma Tesisi 3. Bulanık Yoncalı Beldesi Körsu Deresi Islahı 4. Hasköy İlçe Merkezi Taşkın Koruma Tesisi 5. Karasu Yatak Islahı 6. Karasu Yatak Islahı 2. Kısım 7. Korkut Altınova Köyü Taşkın Koruma Tesisi 8. Korkut Yolgözler Köyü Taşkın Koruma Tesisi 9. Makina ve İdarî İmkânlarla Yapılan Diğer İşler 10. Malazgirt Çıkrak Deresi Islahı _ 13 _

11. Muş Merkez Arak Çayı Islahı 12. Muş Merkez Arak Çayı, Muş Merkez Kızılağaç Beldesi ve Muş Korkut Yedipınar Köyü Dereleri İstifli Taş Tahkimatı, 22.09.2016 tarihinde açılışı yapılmıştır. 13. Muş Merkez Harman Suvaran Köyleri Taşkın Koruma Tesisi 14. Muş Merkez Karni Çayı Islahı 15. Muş Merkez Karaağaçlı Beldesi Taşkın Koruma Tesisi 16. Muş Merkez Kepenek Köyü Taşkın Koruma Tesisi 17. Muş Merkez Konukbekler Köyü Taşkın Koruma Tesisi 18. Muş Merkez Muratpaşa Mahallesi Taşkın Koruma Tesisi 19. Muş Merkez Yoncalı Öz Köyü Taşkın Koruma Tesisi, 22.09.2016 tarihinde açılışı yapılmıştır. 20. Muş Yaygın Beldesi ve Dağarası Mahallesi Taşkın Koruma Tesisi 21. Varto Erdoğan Köyü Taşkın Koruma Tesisi 22. Varto İlçe Merkezi Divane Deresi Islahı 23. Varto İlçe Merkezi Mezra ve Birikan Deresi Islahı Bulanık Körsu Deresi Islahı _ 14 _

Muş Merkez Arak Çayı Islahı İNŞAAT SAFHASINDAKİ DERE ISLAH TESİSLERİ (5 ADET) 1. Karasu Yatak Islahı 3. Kısım Muş şehir merkezini taşkınlardan koruyacak proje 62,3 milyon TL maliyetinde olup, Muş için büyük önem arz etmektedir. Proje ile Muş şehir merkezinin haricinde 1 ilçe, 3 köy ve 50.000 dekar arazi taşkınlardan korunacaktır. 22.09.2016 tarihinde temeli atılmıştır. 2. Muş Merkez Çarçayı Islahı Muş şehir merkezi taşkınlardan korunacaktır. 22.09.2016 tarihinde temeli atılmıştır. _ 15 _

3. Korkut İlçesi Karakale ve Suluk Dereleri Islahı 2 mahalle taşkınlardan korunacaktır. 22.09.2016 tarihinde temeli atılmıştır. 4. Korkut İlçe Merkezi Şeyhali Deresi Islahı Korkut ilçe merkezi taşkınlardan korunacaktır. 22.09.2016 tarihinde temeli atılmıştır. 5. Bulanık İlçe Merkezi Körsu Deresi Islahı Bulanık ilçe merkezi taşkınlardan korunacaktır. %95 fizikî gerçekleşme sağlanmıştır. PLANLAMA VE PROJE SAFHASINDAKİ DERE ISLAHLARI (4 ADET) 1. Muş İli Taşkın Koruma Tesisleri Proje Hazırlaması 3 yerleşim yerinin taşkınlardan korunması sağlanacaktır. Proje ve planlama hazırlama çalışmaları devam etmektedir. 2. Muş İli Taşkın Koruma Tesisleri Proje Hazırlaması 2. Kısım 11 yerleşim yerinin taşkınlardan korunması sağlanacaktır. Proje ve planlama hazırlama çalışmaları devam etmektedir. 3. Muş İli Taşkın Koruma Tesisleri Proje Hazırlaması 3. Kısım 7 yerleşim yerinin taşkınlardan korunması sağlanacaktır. Planlama ihale hazırlıkları devam etmektedir. 4. Muş Murat Nehri Islahı Planlama Hazırlaması Planlama çalışmaları devam etmektedir. _ 16 _

Alpaslan 1 Barajı ve HES HİDROELEKTRİK ENERJİ SANTRALLERİ İşletme Safhasında 2 tesisin toplam kurulu gücü 169,7 MW, yıllık enerji üretimi ise 4,7 milyon kilowatt.saat tir. İnşaat Safhasında 2 tesisin toplam kurulu gücü 287,8 MW, yıllık enerji üretimi ise 883,2 milyon kilowatt.saat tir. Ön İnceleme, Planlama ve Proje Safhasında 5 tesisin toplam kurulu gücü 87,2 MW, yıllık enerji üretimi ise 221,5 milyon kilowatt.saat tir. _ 17 _

_ 18 _ Muş Artık Daha Yeşil Daha Yaşanılır ORMAN VARLIĞI VE AĞAÇLANDIRMA FAALİYETLERİ Muş ilinin ormanlık alanı 728.650 dekar olup, yüzölçümünün % 8 i ormanlık alandır. 2003-2016 yılları arasında ağaçlandırma çalışmaları kapsamında 106.361 dekar alanda çalışma yapılarak 4 milyon fidan toprakla buluşturulmuştur. Muş ilinde 2016 yılında; 1.000 dekar alanda ağaçlandırma tesisi, 7.000 dekar alanda toprak muhafaza tesisi, 2.000 dekar alanda alanda mera ıslahı ve 18.500 dekar alanda ağaçlandırma ve toprak muhafaza bakımı, 2.000 dekar alanda rehabilitasyon bakım, 110.000 dekar alanda etüt proje çalışması yapılacaktır. 11.890 dekar alanda Silvikültür (Orman Yetiştirme) çalışması yapılacaktır. 10 km lik yol kenarı ağaçlandırması yapılacaktır.

2003-2016 yılları arasında; 4 okul bahçesine 102.420 adet fidan dikilmiştir. 95 ibadethane bahçesine 10.456 adet fidan dikilmiştir. 112 mezarlığa 32.3 adet fidan dikilmiştir. 9 Sağlık Ocağı bahçesine 2.805 adet fidan dikilmiştir. 69 km uzunluğunda karayolu yol güzergâhına 26.465 adet fidan dikilmiştir. 12 km uzunluğunda köy yolu güzergâhına 2.900 adet fidan dikilmiştir. 2016 yılında 1 km büyük onarım, 1 km traktör yolu ve 30 km orman yolu bakımı yapılacaktır. Sultan Alparslan için Muş ta Malazgirt 1071 Hatıra Ormanı kurma çalışmaları devam etmektedir. 1.071 dekar alana 171.000 adet fidan dikilmiş olup, sonbaharla birlikte 171.000 fidan daha toprakla buluşturulacaktır. _ 19 _

Bölgede Kırsal Kalkınmayı Hızlandıracak Proje _ 20 _ Murat Nehri Rehabilitasyon Projesi Proje; Doğu Anadolu da Fırat Nehrinin iki ana kolundan biri olan Murat Nehri boyunca Elazığ, Muş ve Bingöl illerini kapsamaktadır. Proje ile Murat Nehri havzasında kalan 25 mikrohavzada tabii kaynak buzulumunun önüne geçerek, havzanın üst kotlarında yaşayan halkın gelir ve refah seviyesini arttırmak gayesi ile uygulanmaktadır. Üç ili kapsayan proje 2013-2019 yılları arasında uygulanacak olup, toplam yatırım maliyeti 112 milyon TL dir. Proje ile Muş ilinde yer alan 7 mikro havzada havza rehabilitasyonu, gelir ve refah artırıcı faaliyetler ve kırsal fakirliğin azaltılması çalışmaları planlanmaktadır.

Projenin Muş ilinde kalan kısmının toplam yatırım bütçesi 29 milyon TL dir. 2015 yılı sonuna kadar 8 milyon TL yatırım gerçekleştirilmiştir. 2016 yılında 6.600.00 TL olmak üzere toplam 21.000.000 TL daha yatırım yapılacaktır. Hasköy-Karakütük mikro havzasında planlamalar yapılarak uygulanmasına başlanmıştır. Karakütük mikro havzasında; Karakütük, Böğürdelen, Otaç, Koçköy, Umurca, Sarıbahçe, Aşağıüçdam ve Yukarıüçdam köyleri olmak üzere 8 köy yer almaktadır. 8 Köyde 1.100 hane ve 6.900 kişi projeden faydalanacaktır. Murat Nehri Rehabilitasyon Projesinde 2015 Yılı Sonuna Kadar Muş ta; 6.570 dekar alanda ağaçlandırma, 10.700 dekar alanda bozuk orman rehabilitasyonu, 25.750 dekar alanda erozyon kontrolü, 4.500 dekar alanda mera ıslahı, 2.330 dekar alanda yem bitkisi üretimi, 382 dekar alanda meyve bahçesi kurulumu, 30 dekar alanda sebze üretimi, 10 adet sera kurulumu, 3 adet sulama havuzu, 150 dekar damlama sulama tesisi, 4 adet güneş enerjili su ısıtma ünitesi, 289 adet enerji tasarruflu soba, 24 adet hane izolasyonu, 52 adet hayvan barınağı ıslahı 4 adet ortak kullanıma açık taş ekmek fırını kurulması faaliyeti gerçekleştirilmiştir. _ 21 _

ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI MUŞ İLİ SU YATIRIMLARI Akdoğan Gölü Muş

Taşlıköy Barajı Hınıs Ulusu Sulaması Haçlı Gölü

Murat Nehri Rehabilitasyon Projesinde 2016 Yılında Muş ta; 9 9 1.500 dekar alanda ağaçlandırma, 9 9 3.750 dekar alanda bozuk orman rehabilitasyonu, 9 9 13.000 dekar alanda erozyon kontrolü, 9 9 4.500 dekar alanda mera ıslahı, 9 9 350 dekar alanda yem bitkisi üretimi, 9 9 140 dekar alanda meyve bahçesi kurulumu, 9 9 230 dekar alanda sebze üretimi, 9 9 9 adet sera kurulumu, 9 9 2 adet sulama havuzu, 9 9 64 dekar damlama sulama tesisi, 9 9 90 adet güneş enerjili su ısıtma ünitesi, 9 9 250 adet enerji tasarruflu soba, 9 9 130 adet hane izolasyonu 9 9 40 adet hayvan barınağı ıslahı 9 9 4 adet ortak kullanıma açık taş ekmek fırını kurulması faaliyeti gerçekleştirilecektir. _ 24 _

ORKÖY FAALİYETLERİ ORKÖY çalışmaları kapsamında 2003-2015 yılları arasında orman köylerinde yaşayan 959 aileye 2.655.000 TL ferdi proje kredi ve hibe desteği verilmiştir. 2016 yılında da orman köylülerimize 300.000 TL ORKÖY kredi ve hibe desteği sağlanacaktır. Vatandaşlarımıza Ek Gelir Sağlıyoruz 2015 Yılında Gelir Getirici Türlerle Yapılan Ağaçlandırma Çalışmaları Muş ilinde toplam 5 köyde 300 dekar alanda 3.380 ceviz ve badem gibi gelir getirici türle ilgili ağaçlandırma yapılmıştır. _ 25 _

2016 Yılında Gelir Getirici Türlerle Yapılacak Ağaçlandırma Çalışmaları 2016 yılında 4 yerleşim yerinde 2.000 dekar alanda 68.100 adet ceviz, badem, alıç ve dut gibi gelir getirici türle ağaçlandırma çalışmaları yapılacaktır. Hasköy ilçesinde Böğürdelen köyde 200 dekar alanda 8.000 adet alıç fidanı dikilecektir. Merkez ilçesinde Azıklı köyde 300 dekar alanda 12.000 adet badem fidanı dikilecektir. Merkez ilçesinde Azıklı köyde 150 dekar alanda 6.000 adet dut fidanı dikilecektir. Merkez ilçesinde Azıklı köyde 100 dekar alanda 4.000 adet ceviz fidanı dikilecektir. Merkez ilçesinde Keklikdüzü köyde 50 dekar alanda 2.000 adet badem fidanı dikilecektir. Merkez ilçesinde Merkez Mahallesi nde 700 dekar alanda 28.000 adet badem fidanı dikilecektir. 9 9 Merkez ilçesinde Merkez Mahallesi nde500 dekar alanda 8.100 adet ceviz fidanı dikilecektir. Sayın Bakanımız Prof. Dr. Veysel EROĞLU tarafından 22.09.2016 tarihinde; 5 aileye Gelir Getirici Tür Sertifikası, 3 aileye ORKÖY Sertifikası ve 18 aileye Murat Nehri Rehabilitasyon Projesi kapamında sertifika verilmiştir. _ 26 _

İron Sazlığı Tabiat Varlığımıza Gözümüz Gibi Bakıyoruz KORUNAN ALANLAR Muş ilinde; 1 ulusal öneme haiz sulak alan, 1 yaban hayatı geliştirme sahası, 2 genel avlak sahası bulunmaktadır. Ulusal Öneme Haiz Sulak Alanlar ve RAMSAR Alanı İron Sazlığı Sulak Alanı Muş ili Korkut ve Hasköy ilçeleri ile Bitlis ili Güroymak ilçelerinde yer alan toplam 137.460 dekarlık sahanın 58.860 dekarı Muş il sınırlarında, 78.600 dekarlık alanı Bitlis il sınırlarında kalmaktadır. _ 27 _

Yaban Hayatı Geliştirme Sahası Adilcevaz Süphandağı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası Bitlis, Ağrı ve Muş illerinde yer alan yaban hayatı geliştirme sahasının toplam alanı 307.375 dekar olup, Muş ilinde kalan alanı 8.540 dekardır. Tabii Hayatın Desteklenmesi 2003-2015 yılları arasında yaban hayatının devamı için tabiata 39.500 kg yem bırakılmıştır. 2016 yılında yaban hayatının devamı için tabiata 6.015 kg yem bırakılmıştır. 2003-2015 yılları arasında toplam 24 yaralı yaban hayvanının tedavisi ve rehabilitasyonu yapılarak tabii alanlarına bırakılmıştır. 2016 yılında 4 adet kuş ve memeli hayvan yaralanma, yakalanma vb. sebeplerden dolayı Rehabilitasyon Merkezine yerleştirilmiştir. Hayvanları Koruma Faaliyetleri Sokak Hayvanları Rehabilitasyon Projesi Geçici Hayvan Bakım Evi yapımı maksadıyla Muş Belediyesi ne 2015 yılında ödenek aktarılmış olup, tamamlanan Muş Geçici Hayvan Bakım Evi'nin 22.09.20116 tarihinde açılışı yapılmıştır. _ 28 _

Av Yönetimi Faaliyetleri Muş ilinde 26 Genel Avlak bulunmaktadır. 2003-2015 yılları arasında 10 avcı kursu açılmış ve 304 kişiye avcılık belgesi verilmiştir. 2003-2015 yılları arasında av koruma çalışmalarında kanundışı av yapan 147 kişi hakkında işlem yapılmıştır. 159 yaban hayvanına ve 16 tüfeğe el koyulmuştur. 2016 yılında arasında av koruma çalışmalarında 30 avcı kontrol edilmiştir. Kanundışı av yapan 10 kişi hakkında işlem yapılmıştır. 7 yaban hayvanına ve 1 araç gerece el koyulmuştur. Biyolojik Çeşitlilik Çalışmaları İron Sazlığı Sulak Alan Alt Havzası Biyolojik Çeşitlilik Araştırma Alt Projesi tamamlanmıştır. Biyokaçakçılıkla Mücadele Seminerleri düzenlenmiş ve 465 kişiye eğitim verilmiştir. 6 okulda toplam 605 öğrenciye biyolojik çeşitlilik konusunda eğitim verilmiştir. Tabiat Turizmi Master Planı ve Tabiat Turizmi Uygulama Eylem Planı Muş ilinin turizm potansiyelinin değerlendirilmesi ve tabiat turizmi potansiyelinin ortaya çıkarılarak geliştirilmesini sağlamak maksadıyla Tabiat Turizmi Master Planı ve Tabiat Turizmi Uygulama Eylem Planı hazırlanmıştır. _ 29 _

Anlık hava durumu bilgilerinin vatandaşımıza sunulması, tahminlerin hazırlanması, tahmin tutarlılıklarının artırılması ve yapılan tahminlerin doğrulanması, başta iklim ve iklim değişikliği olmak üzere birçok araştırma faaliyetinin gerçekleştirilmesi, çeşitli sektörlerin ihtiyaç duyduğu meteorolojik ürün ve hizmetlerin hazırlanması maksadıyla kullanılmak üzere 6 adet Otomatik Meteoroloji Gözlem İstasyonu (OMGİ) kurulmuştur. _ 30 _ Hava Tahmin İsabet Oranını % 90'ların Üzerine Çıkardık 1. Bulanık, 2. Korkut, 3. Malazgirt, 4. Muş Merkez, 5. Muş/ Berçe Alparslan Tarım İşletmesi, 6. Varto.

2016 yılında da anlık hava durumu bilgilerinin vatandaşımıza sunulması, tahminlerin hazırlanması maksadıyla 3 adet Otomatik Meteoroloji Gözlem İstasyonu (OMGİ) kurulacaktır. 1. Hasköy 2. Merkez/ Mercimekkale Barajı 3. Merkez/ Yaygın Beldesi Uçuculuk faaliyetleri için vazgeçilmez olan meteorolojik ürün ve hizmetlerin sunulması ve uçuş güvenliğine katkı sağlanması maksadıyla Muş Havaalanı na Otomatik Meteoroloji Gözlem istasyonu kurulmuştur. _ 31 _

_ 32 _ SAĞLIK BAKANLIĞI Vatandaşlarımızın Sağlığı Her Şeyden Önce Gelir Muş'a 2003-2016 yılları arasında 210 Milyon TL sağlık yatırımı gerçekleştirilmiştir. Tamamladığımız bazı önemli sağlık tesisleri; Muş Merkez Devlet Hastanesi (300 Yataklı) ve Yeni Blok Bulanık Devlet Hastanesi (100 Yataklı) Korkut İlçe Hastanesi (20 Yataklı) Malazgirt Devlet Hastanesi Yeni Bloğu ve 10 Daireli Lojman Merkez Devlet Hastanesi Bağlı Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi (20 Ünite) Ayrıca 20 adet sağlık ocağı ve aile sağlığı merkezi tamamlanarak vatandaşlarımızın istifadesine sunulmuştur. Muş ta 112 Acil istasyon sayısını 1 den 11 e, 112 Acil ambulans sayısını 3 ten 24 e çıkardık. Ayrıca 7 Kar Paletli Ambulansı vatandaşlarımızın istifadesine sunduk.

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Eğitimin Kalitesi Her Geçen Gün Artıyor 2003-2015 yılları arasında 630 Milyon TL eğitim yatırımı yapılmıştır. Okullaşma oranının artmasıyla ortaya çıkan öğretmen ihtiyacını gidermek için her kademede çok sayıda yeni öğretmen istihdam ettik. Muş ta görev yapan öğretmen sayısını son 14 yılda 3.130 dan 6.254 e çıkardık. Eğitimde kaliteyi artırmak maksadıyla Muş a yıkılıp, yapılan derslikler dâhil 2.947 yeni derslik inşa ettik. 2003-2015 yılları arasında Muş taki öğrencilerimize 25,1 milyon TL maliyetle 15,4 milyon adet ders kitabını ücretsiz olarak dağıttık. Eğitimle teknolojiyi tanıştırdık; 9 9 Okullara 6.922 adet bilgisayar gönderdik, 9 9 383 sınıfa ADSL bağlantısı sağladık, 9 9 Toplam 160 Bilişim Teknoloji Sınıfı kurduk, 9 9 297 adet akıllı tahta gönderdik, 9 9 16 çok fonksiyonlu yazıcı ve doküman kamera gönderdik, 9 9 3.471 adet tablet bilgisayar gönderdik. 2007 yılında kurulan Muş Alparslan Üniversitesi bünyesinde; fakülte, enstitü, yüksekokul ve meslek yüksekokulunun bulunduğu 13 birim kurulmuştur. Son 14 yılda Muş ta üniversiteye 155 milyon TL yatırım ödeneği gönderilmiştir. _ 33 _

_ 34 _ ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK ve HABERLEŞME BAKANLIĞI Muş'ta Ulaşım Artık Daha Kolay 2003 ten günümüze kadar toplam 1 Milyar TL yatırım yaptık. Muş ta 2002 yılına kadar 16 kilometre bölünmüş yol yapılmışken, Muş un toplam bölünmüş yol mesafesini 116 kilometreye çıkardık. Yol standartlarının yükseltilmesi maksadıyla; 141 km tek yol iyileştirme, 1.951 km asfalt çalışmaları, 16 köprü-viyadük yapımı, 5 adet kaza kara noktası yapımı, 63 km otokorkuluk tamamlandı.

GIDA, TARIM ve HAYVANCILIK BAKANLIĞI Çiftçimizin Yüzünü Güldürüyoruz Muş'ta çiftçilerimize 2003 ten bugüne 523 Milyon TL karşılıksız zirai destek verilmiştir. Muş ta çiftçilerimize toplam 59,5 Milyon TL mazot desteği verdik. Ayrıca toplam 56,9 Milyon TL gübre desteği ve 8,1 Milyon TL toprak analiz desteği ödedik. Muş a ayrılan zirai destek ödemelerini 14 yılda 5 kat artırdık. 2002 yılında 15,2 milyon TL olan destek ödemesini 79,5 milyon TL ye çıkarttık. Son 14 yılda Muş ta hayvancılık desteğini 47 kat artırdık. 2002 yılında 434.000 TL olan destek ödemelerini 2015 yılında 20,2 Milyon TL ye çıkarttık. _ 35 _

TOKİ TOKİ İle Vatandaşlarımızı Ev Sahibi Yaptık TOKİ vasıtasıyla 2003 den bugüne 258 Milyon TL lik yatırım yapılmıştır. Muş'ta; 1.163 Konut 1 Lise 1 İlköğretim Okulu 1 Toplum Merkezi 3 Hastane 1 Aile Sağlığı Merkezi 2 Cami 1 Ticaret Merkezi kazandırdık. _ 36 _

KÖYLERE GÖTÜRÜLEN HİZMETLER (KÖYDES) Köylülerimizin Bütün İhtiyaçlarını Gideriyoruz KÖYDES Projesi kapsamında Muş a 2005-2015 yılları arasında 145 Milyon TL yatırım yaptık. Muş ta toplam 376 birimin içme suyu sorununu ortadan kaldırdık. Böylece, Muş un mahalle ve köylerinin tamamına temiz içme suyu götürdük. Muş Böyle Muazzam Yatırımları Hükümetimizle Birlikte Gördü _ 37 _

ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI NDAN MUŞ'A DEV YATIRIMLAR DEVAM EDİYOR Prof. Dr. Veysel Eroğlu 13.09.2013 Tarihinde Muş a Verdiği 151 Milyon TL lik 12 Müjdeye İlave Olarak 23 MİLYON TL LİK 11 MÜJDEYLE GELİYOR Böylece Muş a Toplam Maliyeti 174 Milyon TL Olan 23 Müjde Vermiş Oluyoruz Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Müjdeleri 4 adet müjdenin toplam yatırım maliyeti 13.430.000 TL Orman Genel Müdürlüğü Müjdeleri 6 adet müjdenin toplam yatırım maliyeti 9.450.000 TL Meteoroloji Genel Müdürlüğü nün Müjdesi 1 adet müjdenin toplam yatırım maliyeti 120.000 TL _ 38 _

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü nün Müjdeleri (4 Adet) DSİ ye ait 4 müjde olup, 1 i sulama tesis yenilemesi ve 3 ü taşkın koruma tesisidir. Bu işlerle; Muş şehir merkezi ve 3 mahallenin taşkınlardan korunması, Sulama suyu verilemeyen 25.000 dekar arazinin yeniden sulanması sağlanacaktır. 1. Muş Hınıs Ulusu Sulaması 3. Kısım Hınıs sulamasının mevcut 3 adet sifonu yeniden yapılacaktır. Sulama suyu verilemeyen 25.000 dekar arazinin yeniden sulanması sağlanacaktır. İnşaat ihalesinin Kasım 2016 da ihale edilmesi planlanmaktadır. 2. Muş Merkez Çar Çayı Islahı Muş şehir merkezi taşkınlardan korunacaktır. 22.09.2016 tarihinde temeli atılacaktır. 3. Korkut İlçe Merkezi Şeyhali Deresi Islahı Korkut ilçe merkezi taşkınlardan korunacaktır. 22.09.2016 tarihinde temeli atılacaktır. 4. Korkut İlçesi Karakale ve Suluk Dereleri Islahı 2 mahalle taşkınlardan korunacaktır. 22.09.2016 tarihinde temeli atılacaktır. _ 39 _

_ 40 _ Orman Genel Müdürlüğü nün Müjdeleri (6 Adet) 5. 2016 yılında 1.000 dekar alanda ağaçlandırma tesisi, 7.000 dekar alanda toprak muhafaza tesisi, 2.000 dekar alanda mera ıslahı yapılacaktır. 6. 2016 yılında 11.890 dekar alanda Silvikültür (Orman Yetiştirme) çalışması yapılacaktır. 7. Murat Nehiri Rehabilitasyon Projesi Kapsamında 2016 Yılında; 1.500 dekar alanda ağaçlandırma, 3.750 dekar alanda bozuk orman rehabilitasyonu, 13.000 dekar alanda erozyon kontrolü, 4.500 dekar alanda mera ıslahı, 350 dekar alanda yem bitkisi üretimi, 140 dekar alanda meyve bahçesi kurulumu, 230 dekar alanda sebze üretimi, 9 adet sera kurulumu, 2 adet sulama havuzu, 64 dekar damlama sulama tesisi, 90 adet güneş enerjili su ısıtma ünitesi, 250 adet enerji tasarruflu soba, 130 adet hane izolasyonu 40 adet hayvan barınağı ıslahı 4 adet ortak kullanıma açık taş ekmek fırını kurulması faaliyeti gerçekleştirilecektir. 8. 2016 yılında orman köylülerimize 300.000 TL ORKÖY kredi ve hibe desteği sağlanacaktır. 9. 2016 yılında 1 km büyük onarım, 1 km traktör yolu ve 30 km orman yolu bakımı yapılacaktır. 10. 2016 yılında 4 yerleşim yerinde 2.000 dekar alanda 68.100 adet ceviz, badem, alıç ve dut gibi gelir getirici türle ağaçlandırma çalışmaları yapılacaktır.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü nün Müjdesi (1 Adet) 11. Anlık hava durumu bilgilerinin vatandaşımıza sunulması, tahminlerin hazırlanması, tahmin tutarlılıklarının artırılması ve yapılan tahminlerin doğrulanması, başta iklim ve iklim değişikliği olmak üzere birçok araştırma faaliyetinin gerçekleştirilmesi, çeşitli sektörlerin ihtiyaç duyduğu meteorolojik ürün ve hizmetlerin hazırlanması maksadıyla 3 adet Otomatik Meteoroloji Gözlem İstasyonu (OMGİ) kurulacaktır. 1. Hasköy 2. Merkez/ Mercimekkale Barajı 3. Merkez/ Yaygın Beldesi Orman ve Su İşleri Bakanı Prof. Dr. Veysel Eroğlu 13.09.2013 Tarihinde Muş a Verdiği 151 Milyon TL lik 12 Müjdenin Nihai Durumu Tamamlanan Müjdeler (9 Adet) 1. Muş Merkez Yoncalıöz Köyü Taşkın Koruma Tesisi 2. Muş Merkez Harman - Suvaran Köyleri Taşkın Koruma Tesisi 3. Muş Merkez Erencik Köyü, Karlıdere Köyü, Arak Çayı, Erentepe Beldesi, Karakele Beldesi, Bozbulut Köyü Taşkın Koruma ve Menfez Yapımı _ 41 _

4. Muş Merkez Arak Çayı, Yedi Pınar Köyü Taş Tahkimat Yapımı 5. Bulanık Göztepe Köyü Taşkın Koruma Tesisi 6. 2013 yılında 14.130 dekar alanda ağaçlandırma, rehabilitasyon ve toprak muhafaza çalışması yapılarak 267.000 adet fidan toprakla buluşturulmuştur. 7. Gelir getirici ağaçlandırma çalışmaları kapsamında 2013 yılında Muş ve ilçelerinde toplam 8 köyde 3.440 dekar alanda 7.700 adet Ceviz fidanı dikilmiştir. 8. 2013 yılında orman köylülerine 400.000 TL ORKÖY kredisi verilmiştir. 9. Muş a 2013 yılında 2 Otomatik Meteoroloji Gözlem İstasyonu kurulmuştur. Devam Eden Müjdeler (3 Adet) 10. Muş Karasu Yatak Islahı 3. Kısım, 22.09.2016 tarihinde temeli atılacaktır. 11. Bulanık İlçe Merkezi Körsu Deresi Islahı 12. Sultan Alparslan için Muş ta Malazgirt 1071 Hatıra Ormanı kurma çalışmaları devam etmektedir. 2013 yılında 1.071 dekar alana 171.000 adet fidan dikilmiş olup, sonbaharla birlikte 171.000 adet fidan daha toprakla buluşturulacaktır. MUŞ HAKKETTİĞİ YATIRIMLARI ALMAYA DEVAM EDECEK _ 42 _

TÜRKİYE'NİN GELECEĞİ İÇİN YATIRIM YAPIYORUZ _ 43 _

MUŞ'A 14 YILDA 7 MİLYAR TL'LİK YATIRIM YAPTIK 72 Milyon TL Maliyetinde 4 Tesisin Temelini Atıyoruz, 3 Tesisin Açılışını Yapıyoruz Muş'umuza Hayırlı Olsun T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı