Büyükdere Cd. Nevtron İşhanı No:119 K /6 Gayrettepe-İST TEL: 0212/ 211 99 01-02-04 FAX: 0212/ 211 99 52 MALİ MEVZUAT SİRKÜLERİ SİRKÜLER NO : 2004/ 52 İst. 21 Nisan 2004 KONU : Perakende Akaryakıt Satışlarının Ödeme Kaydedici Cihaz Fişleri İle Belgelendirilmesi Uygulamasına Geçişin Ertelenmesi Hk. Bilindiği üzere 1984 yılında yürürlüğe giren 3100 Sayılı KDV Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun ile perakende mal ve hizmet satışı yapan birinci ve ikinci sınıf tüccarlara bu Kanuna göre ödeme kaydedici cihaz kullanma mecburiyeti getirilmiştir. Kanunun kapsamını belirleyen 1. maddesinde, ödeme kaydedici cihazların kullanılması mecburiyetinin, Maliye Bakanlığınca tespit edilen faaliyetlerle uğraşanlar hakkında uygulanmayacağı belirtilmiştir. Öte yandan 3100 Sayılı Kanunun 10. maddesi ile Maliye Bakanlığı uyulması gereken usul ve esasları belirlemeye ve bunlarda değişiklik yapmaya, ayrıca her türlü oyun makinaları ile akaryakıt sayaçları, parkmetre, otomatik satış makinaları ve benzeri cihazlarda hafıza tertibatı bulunma mecburiyeti getirmeye, bunların özellikleri ile uygulama usul ve esaslarını belirlemeye yetkili kılınmıştır. Maliye Bakanlığı bahse konu yetkiye istinaden 30 Kasım 2003 tarihli Resmi Gazete de yayımladığı 58 Seri Nolu KDV Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Macburiyeti Hakkında Kanunla İlgili Genel Tebliği ile taşıtlara perakende olarak akaryakıt (LPG, doğalgaz ve benzerleri de dahil) satışı yapan (akaryakıt istasyonu işletmeciliği faaliyetinde bulunan) birinci ve ikinci sınıf tacirlere, işletmelerindeki akaryakıt pompalarını ödeme kaydedici cihazlara bağlatma yükümlülüğü getirmiştir. (Konu ile ilgili ayrıntılı açıklamalarımız 2003/104 Sayılı Sirkülerimizde Yapılmıştır.) 1- Akaryakıt Pompalarının Ödeme Kaydedici Cihazlara Bağlanma Mecburiyetinin Başlama Tarihleri: Öngörülen sistemin yeni bir uygulama olması, güvenli ve amaca uygun bir şekilde kullanılmasının büyük önem arz etmesi sebebiyle, sistemi kuracak firmalar ve kullanacak olan mükelleflerin gerekli teknik ve uygulama çalışmalarını sağlıklı bir şekilde tamamlayabilmelerinin temini bakımından, akaryakıt pompalarının (LPG, doğalgaz ve benzerleri dahil) ödeme kaydedici cihazlara bağlanmasına ilişkin süreler Maliye Bakanlığınca 20 Nisan 2004 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan 59 Seri Nolu KDV Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanunla İlgili Genel Tebliğ ile aşağıdaki gibi yeniden belirlenmiştir. Buna göre, akaryakıt pompalarının ödeme kaydedici cihazlara bağlanma mecburiyeti; a) Erişme kontrollü karayolları (otoyollar), Karayolları Genel Müdürlüğünün yol ağında Devlet Yolu olarak belirlenen yollar ve Büyükşehir Belediye sınırları ile mücavir alanları içerisindeki akaryakıt istasyonlarında (satış hasılatlarına bakılmaksızın) 1.8.2004 tarihinden itibaren, 1
b) Diğer akaryakıt istasyonlarında bir önceki dönem akaryakıt satışları toplamı; - 5 Trilyon lirayı aşan mükellefler için 1.8.2004 tarihinden itibaren, - 3 Trilyon lirayı aşan mükellefler için 1.1.2005 tarihinden itibaren, - 1 Trilyon lirayı aşan mükellefler için 1.6.2005 tarihinden itibaren, - 1 Trilyon liranın altında kalan mükellefler için 1.1.2006 tarihinden itibaren, c) 1.8.2004 tarihinden sonra işe başlayan mükelleflerde ise işe başlama tarihinden itibaren 60 gün içerisinde, başlayacaktır. Dileyen mükellefler bu tarihleri beklemeksizin de akaryakıt pompalarını ödeme kaydedici cihazlara bağlatıp kullanabileceklerdir. Buna göre, 58 Seri No.lu Genel Tebliğin 5. bölümünde yeralan akaryakıt istasyonu işletmecilerinin kanuni defterlerine yapacakları kayıtlar ve düzenleyecekleri belgelere ilişkin 1.5.2004 tarihi, 1.8.2004 olarak değiştirilmiştir. 59 Seri Nolu Tebliğle konuya ilişkin olarak yapılan diğer açıklamalara ise Sirkülerimizin aşağıdaki bölümlerinde yer verilmiştir. 2- Akaryakıt Pompalarının Ödeme Kaydedici Cihazlara Bağlanmasına Dair Sistemin Kurulması: Akaryakıt pompalarının ödeme kaydedici cihazlara bağlanmasına dair sistemin kurulması ve çalıştırılması ile ilgili görev ve sorumluluk, sistemde kullanılan ödeme kaydedici cihazlarla ilgili olarak Maliye Bakanlığından onay alan firmalara ait bulunmaktadır. Şu kadar ki Maliye Bakanlığından onay alan ödeme kaydedici cihaz üreten veya ithal eden firmaların, sistem içerisindeki diğer unsurlardan dolayı pompacı, otomasyoncu, akaryakıt dağıtım şirketleri vb. kurumlarla aralarında sözleşmeler yapıp müşterek çalışmalar yürütebilecekleri de tabiidir. Aynı tarihte birçok akaryakıt istasyonunun uygulamaya geçmek zorunda olması, firmaların sistem kurma kapasitelerinin sınırlılığı, güvenli bir sistem kurulmasının önemi, başlangıçta düşünülemeyen teknik aksamların olabileceği, yurtiçi ve yurtdışı test ve deneme çalışmalarının gerekliliği sebebiyle, sistem kurma çalışmalarının süresinde tamamlanamayacağının anlaşılması halinde; akaryakıt dağıtım şirketleri veya akaryakıt istasyonu işletmecileri tarafından (ödeme kaydedici cihaz firmalarıyla gerekli sözleşmenin yapılmış olması şartıyla) Maliye Bakanlığından alınacak izne dayanarak uygulamanın başlangıç tarihinin, mecburiyetlerinin başlama tarihinden itibaren altı aya kadar uzatılmasının mümkün bulunduğu da 59 Nolu Tebliğle açıklanmıştır. Akaryakıt istasyonları bu süre içerisinde kurulum, test ve deneme çalışmalarını yapacaklar ve ödeme kaydedici cihazlarını kullanmaya başlayacaklardır. 2
İnceleme, test ve onay çalışmalarının zaman alacağı düşünülerek uygulamaya süresinde geçilebilmesi için ilgili firmaların gerekli belgeler ve cihaz örnekleriyle birlikte bir an önce Maliye Bakanlığına müracaat etmeleri gerekmektedir. 3- Taşıt Tanıma Sistemi Kullanılarak Yapılan Akaryakıt Satışları: Taşıt tanıma, müşteri tanıma vb. otomasyon sistemleri kullanılarak yapılan akaryakıt satışları da 58 Seri No.lu Genel Tebliğde belirtildiği şekilde taşıtın plaka numarasını ihtiva eden ve cihaz yazıcısından otomatik olarak çıkan ödeme kaydedici cihaz fişleri ile belgelendirilecektir. Fiş örneği 59 Nolu Tebliğ ekinde verilmiştir. (Ek: 1) Şu kadar ki söz konusu sistemler kullanılarak gerçekleştirilen (ancak faturası bilahare düzenlenecek olan) akaryakıt satışlarına ilişkin olarak düzenlenecek fişlerin üzerinde, diğer bilgilerin yanısıra "TAŞIT VEYA MÜŞTERİ TANIMA SİSTEMİ FATURAYA DÖNÜŞTÜRÜLECEK" ibaresi yer alacaktır. Bu ibareyi taşıyan fiş örneği de 59 Nolu Tebliğ ekinde verilmiştir. (EK:2) Bu şekilde düzenlenecek fişlere ait bilgiler, günlük kapanış fişlerinin (Z raporları) ve mali hafızaların ayrı bir bölümünde ve 58 Seri No.lu Genel Tebliğde belirtildiği şekilde olacaktır. Bahse konu taşıt veya müşteri tanıma sistemleri kullanılarak gerçekleştirilen akaryakıt satışlarında fatura, irsaliye vb. belge düzenleme ve defter kayıt işlemleri eskiden olduğu gibi Vergi Usul Kanununun öngördüğü şekilde uygulanmaya devam edilecektir. Diğer taraftan, taşıt veya müşteri tanıma sistemine tabi olmamakla beraber, aldığı akaryakıt karşılığında fatura isteyen müşterilerin talepleri, Vergi Usul Kanununun 232. maddesine göre değerlendirilecektir. Bu durumda satıcı yaptığı satış karşılığı fatura düzenleyecek ve fişin aslını iptal ederek faturanın ikinci nüshasına ekleyecektir. 4- Ara Birim Ünitesi: 58 Seri No.lu Genel Tebliğin 1/e bölümünde, ödeme kaydedici cihazın arızalanması durumunda pompaların manuel olarak çalışacağı ve bu döneme ilişkin bilgilerin pompanın içerisindeki ara birim ünitesinin hafızasına kaydedilip bilahare ödeme kaydedici cihaza otomatik olarak aktarılacağı belirtilmiştir. Ödeme kaydedici cihazın arızalı olduğu manuel çalışma dönemlerinde, yapılan satış bilgileri ara birim ünitesinin hafızasına cins, miktar, toplam satış ve katma değer vergisi itibariyle (varsa taşıt tanıma ve normal satış bilgileri ayrı ayrı gruplandırılarak) kaydedilecektir. Ara birim ünitesinde kayıtlı mali bilgiler arızanın giderilme ve bağlantının sağlanmasını müteakip ödeme kaydedici cihaz hafızasına yine cins, miktar, toplam satış ve katma değer vergisi itibariyle kaydedilecektir. Aynı bilgiler, "X", "Z" ve mali hafıza raporlarında da aynı şekilde görülecektir. 3
5- Akaryakıt Pompalarına Bağlanacak Ödeme Kaydedici Cihazların Tertibatları: Akaryakıt pompalarının bağlanacağı ödeme kaydedici cihazlar daha önce onaylanmış cihazlardan farklı olarak aşağıdaki özellikleri taşıyacaktır; a) Tek göstergeli olabilecektir. b) Çekmecesiz olabilecektir. c) Sistemde yer alan klavyeler en az Türkçe'de kullanılan harf ve rakamları yazabilecek tarzda düzenlenmiş olacaktır. Bunların dışında ödeme kaydedici cihazların, 1.1.2005 tarihinden itibaren (YTL) ve (YKr)'ye göre işlem yapabilme özelliğine sahip olması gerekmektedir. Saygılarımızla EK 1 : Akaryakıt Pompalarının Bağlanacağı Ödeme Kaydedici Cihazlara Ait Fiş Örneği EK 2 : Akaryakıt Pompalarının Bağlanacağı Ödeme Kaydedici Cihazlara Ait Fiş Örneği 4
EK: 1 AKARYAKIT POMPALARININ BAĞLANACAĞI ÖDEME KAYDEDİCİ CİHAZLARA AİT FİŞ ÖRNEĞİ +---------------------------------+ Mükellefin Adı veya Ünvanı Adresi, Bağlı Olduğu Vergi Dairesi ve Vergi Numarası TARİH : 30.01.2004 Tarih FİŞ NO : 0001 Fiş No SAAT : 10.45 Saat PLAKA NO: 06 FJE 74 Plaka No Satılan Akaryakıtın Miktarı, Cinsi, Vergi Oranı ve Vergi Dahil Satış 40,1 lt Tutarı BENZİN %18 70,000,000 TOPKDV 10,678,000 Katma Değer Vergisi Toplamı TOPLAM 70,000,000 Vergi Dahil Toplam Satış Tutarı Mali Sembol, Firma Kodu ve MF AB 12345678 Cihaz Sicil Numarası +---------------------------------+ 5
EK: 2 AKARYAKIT POMPALARININ BAĞLANACAĞI ÖDEME KAYDEDİCİ CİHAZLARA AİT FİŞ ÖRNEĞİ (Taşıt Tanıma veya Müşteri Tanıma Sistemi kullanılarak yapılan faturaya dönüştürülecek olan akaryakıt satışlarıyla ilgili) +---------------------------------+ Mükellefin Adı veya Ünvanı Adresi, Bağlı Olduğu Vergi Dairesi ve Vergi Numarası TARİH : 30.01.2004 Tarih FİŞ NO : 0001 Fiş No SAAT : 10.45 Saat PLAKA NO: 06 MCY 83 Plaka No Satılan Akaryakıtın Miktarı, Cinsi, Vergi Oranı ve Vergi Dahil Satış 44,2 lt Tutarı MOTORİN %18 60,000,000 TOPKDV 9,153,000 Katma Değer Vergisi Toplamı TOPLAM 60,000,000 Vergi Dahil Toplam Satış Tutarı (*) Faturaya dönüştürülme ibaresi TAŞIT VEYA MÜŞTERİ TANIMA SİSTEMİ FATURAYA DÖNÜŞTÜRÜLECEK MF AB 12345678 Mali Sembol, Firma Kodu ve Cihaz Sicil Numarası +---------------------------------+ --------------------------------------------------------------------------- (*) Bu ibare, faturaya dönüştürülmeyecek akaryakıt satışlarında yer almayacaktır. 6