Bilişimin en Türkçesi DEVLET ELİYLE BOZULAN TÜRKÇE Olgular, Çabalar Hülya Küçükaras Dil Derneği Genel Yazmanı AB 14 - Mersin 1
VAR OLAN DURUM Dil ve yazım kargaşası yaşanıyor. Türkçenin öyküsünü (geçmişini/tarihsel akışını) bilmiyoruz. Doğru konuşmayı öğreten uygulama (ya da ders) yok. Yurttaşlar kısıtlı sayıda sözcükle konuşup yazıyor. Genç kuşak, dilin bir bütün olan ses-biçim-anlam özelliklerini aynı anda düşünemediğinden Türkçeye güven duymadan yetişiyor. Çoğunluk, Türkçeye doluşan yabancı (Arapça, Farsça, İngilizce...) sözcüklere gösterdiği hoşgörü ve özenin onda birini Türkçeden esirgiyor. Türk üreticinin emeği Türk halkına İngilizceyle sunuluyor. Türkçenin sözdizimi bozuluyor, dilin mantığı büyük yara alıyor. (Tabelalar, reklamlar, diziler...) Cumhuriyet tarihinde kimse eski sözcük kullandığı için ceza almamıştır; ancak Türkçe kullanan öğretmenler, memurlar ceza almıştır. (1967, 1972, 1985 Genelgeler) 2
OLGULAR ÇABALAR: Yasal Düzenlemeler (1) TL imi sayıdan önce olur mu? TCMB ye gönderdiğimiz yazı: 3
OLGULAR ÇABALAR: Yasal Düzenlemeler (1) TL İmi Sayıdan önce olur mu? TCMB nin yanıtı: (...) Ayrıca 12 Temmuz 2012 tarihinde Türk Dil Kurumunun 80. Kuruluş Yıl Dönümü kutlamaları çerçevesinde yapılan bir toplantıda, simgenin kullanımı konusu uzmanların katılımıyla çok yönlü ele alınmış olup Bankamızın tavsiye niteliğindeki görüşleri uygun görülmüştür. 4
OLGULAR ÇABALAR: Yasal Düzenlemeler (2) Yabancı adlandırmayı önleyici düzenleme yok! Yabancı adlandırmayı engelleyen yasa 1983 te kaldırıldı. TBMM ye öneride bulunduk (Nisan 2007): Bütün işyeri, ürün adlarında Türkçeyi Türk abecesiyle kullanmak zorunludur; uluslararası marka olan adlar, Türkçesinden sonra ve küçük yazılır; bu kurala uymayan işyeri ve üretici, hiçbir biçimde işyeri açamaz, ürünlerini kullanma izni alamaz, tanıtamaz, pazarlayamaz 5
OLGULAR ÇABALAR: Milli Eğitim Bakanlığı (1) Yabancı öğretmenlerle ulusal bir dil politikası oluşturulacak! Yurtdışından anadili İngilizce olan öğretmenler getirilecek. Okullarda English cafe ler açılacak. TV lerde popüler çizgi film ve programlar altyazılı yayımlanacak. Yabancı dil mevzuatının yenilenmesi, eylem planı hazırlanması, İngilizce öğretiminde kullanılan program ve materyallerin standartlara uygun olarak yenilenmesi, yabancı dil öğretmeni istihdam kriterlerinin yeniden belirlenmesi, proje tamamlanıncaya kadar (4 yıl içinde) her yıl 10 bin olmak üzere toplam 40 bin yabancı öğretmen alınması, tatillerde yabancı ve Türk öğretmenlerin birlikte çalışması, ders saatleri dışında birlikte etkinlikler düzenlemesi öngörülüyormuş. Basın açıklaması yaptık (Aralık 2011): 40 bin yabancı öğretmenle 40 bin okulda, binlerce çocuk ve genci İngiliz ya da Amerikalı gibi konuşturabilirsiniz; ama kendi diliyle düşünmeyi değil, önce o dille düşünmeyi öğretirsiniz. Ülke topluca İngilizceyle düşünmeye koşullandırılmaktadır. Bu durum çok yakında Türkçenin ve ülkemizde konuşulan dillerin üzerine kalın bir perde çekecektir. 6
OLGULAR ÇABALAR: Milli Eğitim Bakanlığı (2) Arapça ilköğretimde... Arapça Dersi Öğretim Programı, 4 ve 5. sınıflar için haftada 3 ders saati, 6, 7 ve 8. sınıflar için 4 saat üzerinden toplam 648 ders saati olarak yapılandırılmıştır. Basın açıklaması yaptık (Aralık 2011): Ülkemizin öncelikli dil sorunu, resmi dil Türkçenin öğretilememesidir. Sosyal bilim liseleri ne, Osmanlı Türkçesi adıyla Osmanlıca dersi kondu; Arap abecesine dayalı abeceye de Osmanlı Türkçesi alfabesi dendi. İlköğretimlerde Türkçe ders saati azaltılmıştır; yabancı dil dersi 4-5. sınıflara haftada 3 er, 6-7-8. sınıflara 4 er saat; TC İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi yalnız 8. sınıflara haftada 2 saat; vatandaşlık ve demokrasi eğitimi yine 8. sınıflara haftada 1 saat; din kültürü ve ahlak bilgisi 4. sınıftan 8. sınıfa haftada 2 şer saat okutulmaktadır. 7
OLGULAR ÇABALAR: Milli Eğitim Bakanlığı (3) Portal kuruluyor: skoool.tr (Ocak 2009) (http://skoool.meb.gov.tr yok oldu.) 8
OLGULAR ÇABALAR: Milli Eğitim Bakanlığı (4) E-Okul a hangi script özellikleriyle girersiniz? Sorunsuz kullanım için bu tarayıcının script özelliklerinin açık olması gerekmektedir. Sistem özellikleri uygun değilse, üstteki form aktif olmayacaktır. 9
OLGULAR ÇABALAR: Bilişim Alanı (1) Cep telefonlarında Türkçe harfli ileti yazılamıyor-okunamıyor, ücreti de yüksek. TK ve işletmenlere yazı gönderdik (17 Ekim 2006) (...) Türkçemiz yabancı sözcüklerin yıkıcı etkisiyle bozulmakta, kirlenmektedir. Abecemizde olmasına karşın teknik gerekçelerle kullanılamayan harflerin eksikliği ise yazı dilimizi bozmaktadır. Yabancı sözcükleri kullanmak kişisel bir seçim olabilir; ancak teknik nedenlerle Türkçe yazmamak bir seçim değil, bir zorunluluk olmaktadır. 10
OLGULAR ÇABALAR: Bilişim Alanı (2) Tablet bilgisayarlarda Türkçe harfler yazılamıyor, okunamıyor. Kurum ve kuruluşlara yazı gönderdik (26 Ağustos 2013): Çoğunlukla dışalım (ithalat) yoluyla getirilerek ülkemizde satışa sunulan tablet bilgisayarlarda abecemizdeki tüm harflerin sorunsuz yazılıp görüntülenmesini sağlayan yasal düzenlemeler, yaptırımlar ve bu bağlamdaki tüketici haklarına ilişkin ayrıntılı bilgiye gereksinim duyuyoruz. Derneğimizi, başta tablet bilgisayarlar olmak üzere tüm bilişim ürünlerinde Türkçenin kullanımına ilişkin düzenlemeler ve yaptırımlar konusunda aydınlatmanız dileğiyle bilgilerinize sunarız. 11
OLGULAR ÇABALAR: Bilişim Alanı (2) Tablet bilgisayarlarda Türkçe harfler yazılamıyor, okunamıyor. TC Gümrük Bakanlığının yanıtı (3 Eylül 2013): 12
OLGULAR ÇABALAR: Bilişim Alanı (2) Tablet bilgisayarlarda Türkçe harfler yazılamıyor, okunamıyor. TC Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun yanıtı (24 Eylül 2013): 13
SONUÇ Bu daha başlangıç... 14