1991 SANAYİ KONGRESİ SAVUNMA SANAYİİ SEKTÖR RAPORU TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI Kasım 1991, ANKARA MMO YAYIN NO : 149/3
TMMOB Makina Mühendisleri Odası Sümer Sok. 36/1-A Kızılay-Ankara Tel: 231 31 59-231 80 23 Fax : 231 31 65 YAYIN NO: 149/3 Bu yapıtın yayım hakkı MMO'na aittir. Kitabın hiçbir bölümü değiştirilemez, alıntı yapılamaz. MMO'nın izni olmadan kitabın hiçbir bölümü elektronik, mekanik, fotokopi vb. yollarla kopya edilip, kullanılamaz. ISBN 975-395-035-7 (Tk. No) ISBN 975-395-055-1 (3. Cilt) Bu kitabın basım giderleri Savunma Sanayii İmalatçıları Derneği (SASAD) tarafından karşılanmıştır. r Dizgi,: Hayat Dizgi (Tel: 231 17 78) Ank. Baskı : ERKYayıncılık Tel: 231 41 97
İÇİNDEKİLER SAVUNMA SANAYİİ SEKTÖR ÇALIŞMASINA KATILANLAR / KATKIDA BULUNANLAR GİRİŞ - Türkiye Savunma Sanayiinin 1991 Sanayi Kongresi'nin Ana Teması Bağlamındaki Sektörel irdelemeler Kapsamına Alınmasının Nedenleri - "Giriş" için Sonsöz. ' TÜRKİYE SAVUNMA SANAYiiNiN İRDELENMESlNDE İZLENEN YOL BÖLÜM l. SAVUNMA SANAYİİ SEKTÖR TANITIMI 1.0. Giriş 2.0. Pazar Özelliklen 2.1. Türkiye Savunma Sektöründe Güncel Programlar 3.0. Ürün Özellikleri 4.0. Savunma Sanayii Kuruluşlarının Özellikleri 5.0. Savunma Sanayiinde Uygulamalar ve Etkileri 5.1. Planlama Aşaması 5.2. Bilimsel Araştırma Aşaması 5.3. Konsept Belirleme ve Ürün Geliştirme Aşaması 5.4. Üretim Aşaması 6.0. "Bölüm l" için Sonsöz BÖLÜM II. TÜRKİYE SAVUNMA SANAYii, SEKTÖREL BÜYÜKLÜK BÖLÜM III. TÜRKiYE SAVUNMA SANAYlI'NDE ileri TEKNOLOJi DENEYiMi 1.0. Günümüz Silah Sistemleri ve Uç Teknolojiler 2.0. Silah Sistemlerinin Geliştirilmesi Yoğun bir AR+GE Sürecini içerir 3.0. Savunma Sanayii ve Sistem Mühendisliği 4.0. Yüksek Teknoloji ve Türkiye Savunma Sanayii 5.0. izlenen Teknoloji Politikası 6.0. SSM'ce izlenmek istenen Teknoloji Politikası Karşısında Uygulamadaki Durum 7.0. Savunma Sanayii Kuruluşları Özelinde ileri Teknoloji Deneyimi 7.1. Modeli 7.2. ROKETSAN Modeli 7.3. Eskişehir Hava ikmal Merkezi 7.4. TAI ve TEI Modeli 7.5. FMC - NUROL (FNSS) Modeli 7.6.. STFA, SAVRONİK Modeli 7.7. MKEK Modeli 8.0. "III. BÖLÜM" için Sonuç.
r BÖLÜM IV. TÜRKiYE SAVUNMA SANAYiiNiN DİĞER SANAYİ SEKTÖRLERİYLE OLAN BAĞLARI /TEKNOEKONOMİK ETKiLERi BÖLÜM V. ULUSLARARASI ilişkiler VE DÜNYA TEKNOLOJi ODAKLARI BAĞLAMINDA TÜRKİYE SAVUNMA SANAYİİ EK I. TÜRKiYE SAVUNMA SANAYlI'NDE ANA SORUNLAR ve TEMEL STRATEJiLER, PANEL, 6 Haziran 1991; TOPLANTI TUTANAKLARI EK II. TÜRKiYE SAVUNMA SANAYİİ'NDE ileri TEKNOLOJİ DENEYiMi; PANEL, 5 Eylül 1991; TOPLANTI TUTANAKLARI EK III. TÜRKİYE SAVUNMA SANAYli'NlN DiĞER SANAYi SEKTÖRLERİYLE OLAN BAĞLARI/ TEKNOEKONOMİK ETKiLERi, YUVARLAK MASA TOPLANTISI, 11 Eylül 1991, TOPLANTI TUTANAKLARI EK IV. ULUSLARARASI ilişkiler VE DÜNYA TEKNOLOJi ODAKLARI BAĞLAMINDA TÜRKiYE SAVUNMA SANAYİİ, SÖYLEŞİ / TARTIŞMA, 17 Eylül 1991, TOPLANTI TUTANAKLARI ' '. 'V j r r
SAVUNMA SANAYİİ SEKTÖR ÇALIŞMASI'NA KATILANLAR / KATKIDA BULUNANLAR Kendileriyle birlikte çalışmış olmaktan onur duyuyoruz, teşekkürlerimizle. TMMOB MMO Y.K (i) SAVUNMA SANAYii SEKTÖR ÇALIŞMASI DÜZENLEME KURULU Necip BERKMAN SASAD Gen. Sekreteri Prof. Dr. Metin DURGUT ODTÜ Fizik Bölümü Prof. Dr. Kemal İNAN ODTÜ Elektrik - Elektronik Müh. Bölümü (iü) SAVUNMA SANAYii SEKTÖR ÇALIŞMASI DANIŞMANLAR KURULU Dr. Birol ALTAN SSM Müsteşar Yardımcısı Prof. Dr. Altunkan HIZAL ODTÜ Elekt. - Elek. Müh. Bölümü Doç. Dr. Cemil ARI KAN SASAD Yön. Kur. Bşk. BARMEK Gnl. Koord. Tarık KORAY Mikroelektronik Grubu Üretim Dir. Engin ARIKAN KAVALA MIKES Yönetim Kurulu Üyesi Dr. A. Halûk NALBANTOĞLU MST Grubu Elektronik Harp Direktörü Okay ÇAKIROĞLU Sedat ÇiLiNGiR ÖYS Inş ve Tic San. Gen. Müd. SSM Daire Başkanı Kaya YAZGAN ROKETSAN Planlama ve Yeni Programlar Dir. Bülent ENER MST Grubu Elektronik Harp Md. Ayhan GERÇEKER Gen. Müd. Yrd. (II) SEKRETERYA Cefi KAMHI PROFILO/SGS Tülay AKARSOY Koordinasyonla Görevli Yön. Kur. Bşk. MMO Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Mahmut KARADENiZ Nadir KİBAR Koordinasyonla Görevli Gen. Müd. Yrd. EMO Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mehmet K1CIMAN TAI MüfitAKYOS TAI Müh. Bölümü Direktörü Tahminler ve işgücü Planlama Md. Dr. Tarık REYHAN SaitATINÇ ROKETSAN Üretim Planlama Md.Yrd. MST Grubu Mühendislik Dir. Atilla ÇINAR ROKETSAN Selahattin ŞAMBAŞOĞLU MKE Eski Genel Müdürü Takım Aparat Mastar Müh. Asım TOSUN BARUTSAN Genel Müdürü Aykut GÖKER MMO Danışmanı E. Gen. Sıtkı Sunday ÖRÜN Silahlı Kuvvet. Güçlendirme Vedat HAKSAL FMCNUROL Vakfı Yön. Kur. Üyesi imalat Mühendisi Atilla YÜCEL ROKETSAN Melih ŞAHiN FMCNUROL Programlar Gen. Müd. Yrd. Imalat Mühendisi E. Gen. Aytekin ZIYLAN Gen. Müd. Danışmanı
(İV) SAVUNMA SANAYİİ SEKTÖR ÇALIŞMASI ÇERÇEVESİNDE DÜZENLENEN İRDELEME / TARTIŞMA TOPLANTILARINA YÖNETİCİ / KONUŞMACI OLARAK KATILANLAR ' TÜRKİYE SAVUNMA SANAYİİ'NDE ANA SORUNLAR ve TEMEL STRATEJİLER 6 Haziran 1991, Saat 14.00, Panel Milli Kütüphane Konferans Salonu ANKARA Yöneten : - Mehmet Kıcıman, Prof. Dr., Tartışmacılar : - Seyhan Canova, Tümg., Dr., - Birol Aftan, Dr., - Cemil Arıkan, Doç. Dr.', - Mahmut Kurtoğlu, - Mahmut Karadeniz, Dr., TAI Mühendislik Bölümü Direktörü MSB Müsteşar Yardımcısı Savunma'Sanayii Müsteşar Yardımcısı SASAD Yönetim Kurulu Başkanı MKEK Genel Müdür Yardımcısı Genel Müdür Yardımcısı
TÜRKİYE SAVUNMA SANAYİİNDE İLERİ TEKNOLOJİ DENEYİMİ 5 Eylül 1991, Saat: 14.00, Panel, Türkiye Vakıflar Bankası Konferans Salonu ANKARA Yöneten : Metin Durgut, Prof. Dr., ODTÜ Fizik Bölümü Tartışmacılar: - Sedat Çilingir, Savunma Sanayii Müsteşarlığı, Daire Bşk. - A. Haluk Nalbantoğlu, Dr. MST Grubu Elektronik Harp Dir. - Güner Ornay, Tümg., Doç. Dr. Genel Kurmay Bşk. P.P.B. Sav. Ar. Daire Bşk. - Kaya Yazgan, ROKETSAN, Planlama ve Yeni Prog. Dir. - Nevzat Yıldırım, Prof. Dr. ODTÜ E-E Müh. Blm. TÜRKİYE SAVUNMA SANAYİİNİN DİĞER SANAYİ SEKTÖRLERİYLE OLAN BAĞLARI/ TEKNOEKONOMİK ETKİLERİ 11 Eylül 1991, Saat: 14.00. Yuvarlak Masa Toplantısı Türkiye Vakıflar Bankası Konferans Salonu ANKARA Yöneten: Tülay Akarsoy, MMO Yön. Kur. Üyesi Tartışmacılar: - Sait Atınç, ROKETSAN Üretim Planlama Md. Yrd. - Fazıl Aydınmakına, Tümg., Hv. K.K., 1 Hv. Ikm. Bakım, Mrk. Kom. - Oğuzkari Bölükbaşı, MlKES Kalite Tem. Dir. - Nedim Demircili, TAI Proje Gel. Dir. - Demir Gonca FMC - NUROL Teknoloji Trans. Md. - Gürbüz Gülersoy, MST Grubu Üretim Dir. - Fuat ince, Dr. STFA - SAVRONlK, Bilgi Sistemleri Dir. -Atillâ Söğüt KOSGEB Bşk. Yrd. - Ergin Sungur TAYSAD Bşk. Vekili ULUSLARARASI İLİŞKİLER VE DÜNYA TEKNOLOJİ ODAKLARI BAĞLAMINDA TÜRKİYE SAVUNMA SANAYİİ 17 Eylül 1991,-Saat: 14.00, Söyleşi / Tartışma Türkiye Vakıflar Bankası Konferans Salonu ANKARA Yöneten : ismet Rıza Cebi, Sunuş Bildirisi: MMO Başkanı - Cemil Arıkan, Doç. Dr. SASAD Yön. Kur. Bşk., BARMEK Holding Genel Koord. - Tartışmacılar : - Işık Biren, E. Amiral - Osman Olcay, Büyükelçi DIŞİŞLERİ Eski Bakanı
(V) TÜRKİYE SAVUNMA SANAYİİ SEKTÖR RAPORU; Hazırlayanlar/Raportörler GiRiŞ Makina Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu BÖLÜM I. SAVUNMA SANAYii SEKTÖR TANI(TI)MI Hazırlayanlar: -TankKORAY, Mikroelektronik Grp. Üretim Dir. - A. Halûk NALBANTOĞLU, DR., MST Grubu Elektronik Harp. Dir. j -KayaYAZGAN, ROKETSAN V Planlama ve Yeni Programlar Dir. ı, BÖLÜM II. TÜRKiYE SAVUNMA SANAYİİ; SEKTÖREL BÜYÜKLÜK BÖLÜM III. TÜRKiYE SAVUNMA SANAYİİNDE ileri TEKNOLOJi DENEYiMi Raportör: - Aykut GÖKER, MMO Danışmanı f.' f BÖLÜM IV. TÜRKiYE SAVUNMA SANAYiiNiN DiĞER SANAYi SEKTÖRLERİYLE OLAN BAĞLARI/TEKNOEKONOMlK ETKiLERi. '" Raportör: - Müfit AKYOS, TAI Tahminler ve işgücü Planlama Md. ' BÖLÜM V. ULUSLARARASI ilişkiler VE DÜNYA TEKNOLOJi ODAKLARI BAĞLAMINDA, TÜRKiYE SAVUNMA SANAYii ^ Raportör:. '' - Tülay AKARSOY, M.M.O. Yönetim Kurulu Üyesi