Tipografi (Fontlar) Yrd.Doç.Dr.M. Betül YILMAZ
Öğretim için hangi Font en iyisi? Duruma göre değişir!
Black Letter Gutenberg zamanından kalma, en eski font tiplerinden Öğretim açısından sınırlı kullanım Dekorasyon amaçlı kullanım Drop Cap kullanımı için uygun Çok az miktarda kullanımı belirli bir resmiyet kazandırabilir. Örnek Fontlar Old English Text ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Algerian Text ile yazilmiş bir cümle görüyoruz. Okuması çok zor.
Roman: Old Style Serif li font. Roma lılardan zamanındaki taşa yazı yontma geleneğinden gelen font sülalesinden. Örnek Fontlar Garamond ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Öğretim amaçlı materyallerde bolca kullanılır. Times New Roman ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Okuması çok kolay.
Roman: Modern Serif li font. Old style a göre daha keskin serifler, dik açılı harfler. İlk bakışta dikkat çekici, ancak Öğretim amaçlı materyallerde önerilmez. Örnek Fontlar Bodoni ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Okuması zor.
Roman: Transitional Serif li font. Diğer iki Roman dan izler taşırlar. Yumuşak serif ama dik açılı harf Yüksek kontrast ama yumuşak açılar vs. Okuması kolay. Örnek Fontlar Centaur ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Ayrıca; Caslon Bembo
Square Serif Serif li font. Diğerlerinden daha koyu bir görüntü Özellikle çocuk kitaplarında sıkça rastlanır. Öğretim amaçlı materyallerde bolca kullanılır. Örnek Fontlar Century ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Georgia ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Okuması kolay.
Sans Serif (Tırnaksız) Tırnaksız font. Örnek Fontlar Öğretim amaçlı materyallerde çoğunlukla manşetlerde (headings) kullanılır. Daha önemli kullanım yeri bilgisayar ve Internet tabanlı öğretim ortamlarıdır. Ekranda seçilebilirliği yüksek Okuması kolay. Verdana ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Trebuchet ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Gil Sans ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Franklin Gothic ile yazılmış bir cümle görüyoruz.
Script (El yazısı) Öğretim amaçlı materyallerde sınırlı kullanımı söz konusudur. Genellikle bir farklılık yaratmak için kullanılır. Örneğin yazarın okuyucuya doğrudan hitap etmesi gereken durumlarda Tarihi bir etki bırakmak için.. Süsleme gereken küçük alanlarda.. Örnek Fontlar Bradley Hand ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Brush Script ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Monotype Corsiva ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Matura MT Script ile yazılmış bir cümle görüyoruz.
Dekoratif: Sembol Metin alanlarında görsel şekilleri kullanabilmeyi sağlarlar. Örnek Fontlar Webdings ile l i le Wingdings i e bir e r r
Dekoratif: Display Genellikle başlıklarda (heading, title) kullanılırlar. Belli bir atmosfer ya da duygu (mood) yaratmak veya benzetim oluşturmakta kullanılırlar. Örnek Fontlar Ravie ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Chiller ile yazılmış bir cümle görüyoruz. Okuması yorucu. Jokerman ile yazılmış bir cümle görüyoruz.
Bir guideline
Öğretim için hangi Font en iyisi? Öğrenene, içeriğe, amaca, ortama, diğer görsel unsurlara göre değişir!
Okunabilirlik Seçilebilirlik Okunabilirlik Uzun metinlerin / paragrafların nasıl daha kolay okunabilecekleri ile ilgilenir. Önemli olan okunabilirlikse "serif" düşünülmelidir. Seçilebilirlik Metnin zemin üzerinde öne çıkması ile ilgilenir. Heading, madde işaretleri, semboller önem kazanır. Önemli olan seçilebilirlikse " sans serif" düşünülmelidir.
Kombinasyon (Kağıt üzerinde) Franklin Gothic başlık Georgia ile yazılmış bir metin (serif nedeniyle okunaklı bir görünüşe sahip) Gil Sans başlık Times New Roman ile yazılmış metin (square serif nedeniyle okunaklı bir görünüşe sahip) Trebuchet başlık Bodoni ile yazılmış metin (serif nedeniyle okunaklı bir görünüşe sahip)
Kombinasyon Metin ve heading arasında kontrastın fazla olması önemlidir.
Serif x Sans serif Genel inanış tırnaklı fontların kağıt üzerindeki okumalar için uygun olduğu, Buna karşılık tırnaksız fontların ekran okumaları için uygun olduğu. Ancak, bu konuda pek bir araştırma yok! İstisna; 10 pt altındaki tırnaklı fontların ekrandan okunamadığına dair bir araştırma
Ekranlar için font büyüklüğü Ekran seçilebilirliği testi için Bilgisayar ekranı --------------------------- Göz 1.8 mt (6 ft)
PP ler için pratik yöntem (rule of thumb) Seçilebilir mi? Her 3 mt için font 2.5 cm (36 pt) büyümelidir.
Kaynakça Lohr, L.L. (2007). Creating Graphics for Learning and Performance: Lessons in Visual Literacy (2nd Edition). Prentice Hall. Clark, R.C., Lyons, C. (2004). Graphics for Learning: Proven Guidelines for Planning, Designing, and Evaluating Visuals in Training Materials. Pfeiffer.