Türkiye Geneli Makro Ekonomik Verileri GSYH (Milyar $) (2016 yılı III. Dönem) GSYH Büyüme Hızı (%) (2016 yılı III. Dönem) İmalat Sanayi Üretimi (%) MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER 2012 2013 2014 2015 2016 2016 (*) 786,2 823,0 799,3 719,6 221,5 726 2,1 4,2 3,0 4,0 3,1-1,8-2,0-0,7 0,4 0,7-3,8 - (2016 Ocak-Eylül) Kapasite Kullanım Oranı (%) 73,6 76,0 74,6 75,8 76,5 - TÜFE % 6,16 7,40 8,17 8,81 8,53 7,50 ÜFE % 2,45 6,97 6,36 5,71 9,94 - İşsizlik Oranı % (Eylül 2016 ) Cari Açık (Milyar $) (2016 Ocak-Ekim) Kaynak: TÜİK, TCMB (*) : Orta Vadeli Program Gerçekleşme tahmini 8,4 9,0 9,0 10,3 11,3 10,5-47,9-63,6-43,5-32,2-26,4-31,3 TÜİK ve TCMB Verilerine göre, 2016 yılının üçüncü çeyreğinde GSYH, % -1,8 oranında azalmıştır. İmalat Sanayi Üretimi 2012 yılında %-2, 2015 de %0,7, 2016 Ocak-Eylül dönemi ise %-3,8 oranında gerçekleşmiştir. Kapasite Kullanım Oranı 2016 Ocak-Aralık Döneminde %76,5 e gerilemiştir. 2015 yıllık ve 2016 yıllık enflasyon oranları incelendiğinde, enflasyon, TÜFE de %8,81 den %8,53 e, ÜFE de ise %5,71 den %9,94 e yükselmiştir. İşsizlik Oranı Eylül 2016 da 11,3 e yükselmiştir. Cari Açık 2015 yılında -32,2 milyar $ iken, 2016 yılı Ocak-Ekim döneminde -26,4 milyar $ a gerilemiştir. 1
DÖVİZ KURLARINDAKİ DEĞİŞİM 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 USD, EURO, EURO/USD DEĞİŞİMİ (2000-2016) 3,70060 3,53820 1,04590 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 USD EURO EURO/USD 2000-2016 yılları arasındaki döviz kurları incelendiğinde, USD ve EURO nun 2001 yılında ani bir yükseliş trendine girdiği, USD nin 2002 yılından itibaren tekrar düşüş trendine girdiği, 2010 yılından itibaren tekrar bir yükseliş trendine girdiği ve 2016 yılında son yılların en yüksek değerine ulaştığı görülmektedir. EURO nun ise, 2000 yılından sonra sürekli bir yükseliş trendinde olduğu, 2010-2012 yıllarında bir dalgalanma görülse de 2013 yılıyla birlikte tekrar yükseliş trendine girdiği görülmektedir. Son olarak 2016 yılında son yılların en yüksek değerine ulaştığı görülmektedir. 2
TÜRKİYE GENELİ DIŞ TİCARET VERİLERİ 400 350 300 250 200 150 100 50 0-50 -100 milyar dolar 399,7 351 310 242,1 207,2 157,6 180,2 143,8 129,8 İhracat İthalat Dış Ticaret Hacmi Dış Ticaret Dengesi -84,5-63,3-50,4 2014 2015 2016 (Ocak-Kasım) Kaynak: TÜİK TÜİK verilerine göre, Ocak-Kasım 2016 döneminde ihracat 129,8 Milyar $, ithalat 180,2 Milyar $, dış ticaret hacmi 310 Milyar $ olarak gerçekleşmiş olup, ihracatın ithalatı karşılama oranı %75,7 olarak gerçekleşmiştir. Son 3 yılda da ihracat ve ithalat düşüşe geçmiş olup, buna bağlı olarak dış ticaret hacminde de küçülme görülmektedir. 3
TÜRKİYE GENELİ ÜLKE BAZINDA İHRACAT (İlk 10 Ülke, milyar $) 13,7 13,1 14,0 12,0 10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0 9,2 8,4 6,6 8,3 7,4 7,2 6,2 6,5 5,7 6,0 4,7 4,9 3,6 3,6 3,1 3,5 3,4 3,1 2015 2016 Kaynak: TİM Ülkeler Bazında 2016 yılı Türkiye Geneli ihracatı incelendiğinde, Almanya pazarı 13,7 milyar dolar ihracat değeri ile ilk sırada yer alırken, Almanya yı sırasıyla 8,4 milyar dolar ile Birleşik Krallık pazarı, 7,4 milyar dolar ile İtalya pazarı, 7,2 milyar dolar ile Irak pazarı ve 6,5 milyar dolar ile Birleşik Devletler pazarı izlemektedir. 4
TÜRKİYE GENELİ SEKTÖREL BAZDA İHRACAT (ilk 10 Sektör, milyar $) 25,0 23,8 21,1 20,0 15,0 16,9 16,9 15,3 13,9 10,0 5,0 10,4 9,9 9,8 9,0 7,9 7,8 6,1 6,3 6,2 5,9 5,5 5,3 4,0 4,1 0,0 Otomotiv Endüstrisi Hazırgiyim ve Konfeksiyon Kimyevi Maddeler ve Mamulleri Elektrik Elektronik ve Hizmet Çelik Tekstil ve Hububat, Hammaddeleri Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Demir ve Demir Dışı Metaller Makine ve Aksamları Mobilya,Kağıt ve Orman Ürünleri 2015 2016 Sektörel Bazda 2016 yılında Türkiye Geneli ihracatı incelendiğinde, Otomotiv Endüstrisi 23,8 milyar dolar ihracat değeri ile ilk sırada yer almaktadır. Otomotiv Endüstrisi ihracatında bir önceki yılın aynı dönemine göre %12,9 luk bir artış meydana gelmiş ve Türkiye Geneli ihracatından yaklaşık % 17 pay almıştır. Otomotiv Endüstrisini sırasıyla, Hazırgiyim ve Konfeksiyon, Kimyevi Maddeler ve Mamulleri, Elektrik, Elektronik ve Hizmet ve Çelik Sektörleri izlemektedir. 5
UİB İHRACAT VERİLERİ (1000 $) SEKTÖRLER 2015 2016 DEĞİŞİM % PAY % Otomotiv Endüstrisi 18.675.606.635 21.095.057.294 12,96 86,01 Tekstil ve Hammaddeleri 1.210.252.629 1.143.991.415-5,47 4,66 Hazırgiyim ve Konfeksiyon 497.637.903 507.380.073 1,96 2,07 Meyve Sebze Mamulleri 165.074.413 160.746.022-2,62 0,66 Yaş Meyve ve Sebze 104.907.982 101.329.051-3,41 0,41 Diğer Sektörler 1.518.598.807 1.518.232.986-0,02 6,19 TOPLAM 22.172.078.369 24.526.736.842 10,62 100,00 Kaynak: UİB UİB ihracatı 2016 yılında döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre % 10,62 artışla 24,5 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2016 yılında en çok Otomotiv Endüstrisi ihracatı gerçekleşmiş olup, sektörün UİB ihracatından aldığı pay %86,01 olmuştur. Otomotiv Endüstrisini sırasıyla, %4,66 pay ile Tekstil ve Hammaddeleri, %2,07 pay ile Hazırgiyim ve Konfeksiyon, %0,66 pay ile Meyve Sebze Mamulleri ve %0,41 pay ile Yaş Meyve ve Sebze sektörleri izlemektedir. 6
TÜRKİYE GENELİ İLLER BAZINDA İHRACAT (2016) 80,0 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 57,4 12,9 10,1 7,9 6,2 6,2 3,7 2,7 2,5 1,7 Türkiye Genelinde 2016 yılında en çok ihracat yapan il 57,4 milyar dolar ihracat ile İstanbul olmuştur. İstanbul u sırasıyla, 12,9 milyar dolar ile Bursa, 10,1 milyar dolar ile Kocaeli, 7,9 milyar dolar ihracat ile İzmir ve 6,2 milyar dolar ihracat ile Gaziantep izlemiştir. 7
BURSA İLİ DIŞ TİCARET VERİLERİ 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 milyar dolar 17,4 16,9 16,8 16,6 8,9 9,3 8,6 8,9 7,9 8,1 8 8 1 1,2 0,6 0,9 İhracat İthalat Dış Ticaret Hacmi Dış Ticaret Dengesi 2013 2014 2015 2016 (Ocak-Kasım) Kaynak: TÜİK TÜİK verilerine göre, Bursa, 2013 yılından bu yana ihracat fazlası veren iller arasında ilk sıralarda yer almaktadır. 2014 yılında Bursa ihracatı bir önceki yıla göre %0,4 oranında artmış ve 9.3 milyar USD olarak gerçeklemiştir. 2015 yılında 8,6 milyar dolar, 2016 yılı Ocak-Kasım döneminde 8,9 milyar USD olarak gerçekleşmiştir. İthalat verileri incelendiğinde, 2013 yılında ithalat 7,9 milyar dolar iken, Ocak-Kasım 2016 döneminde 8 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 8
ÜLKE BAZINDA BURSA İHRACAT VERİLERİ (1000 $) ÜLKELER 2015 2016 DEĞİŞİM 2016 Ocak-Aralık Ocak-Aralık PAYI % ALMANYA 1.835.824 1.980.393 7,87% 15,2 İTALYA 1.131.739 1.818.332 60,67% 14,0 FRANSA 1.252.301 1.409.770 12,57% 10,9 BİRLEŞİK DEVLETLER 815.262 765.021-6,16% 5,9 İSPANYA 627.718 751.489 19,72% 5,8 BİRLEŞİK KRALLIK 742.388 667.816-10,04% 5,2 ROMANYA 450.658 586.792 30,20% 4,5 FAS 275.998 312.430 13,20% 2,4 BELÇİKA POLONYA FAS ROMANYA BİRLEŞİK KRALLIK İSPANYA BİRLEŞİK DEVLETLER 288.128 278.929 307.562 240.286 312.430 275.998 586.792 450.658 667.816 742.388 751.489 627.718 765.021 815.262 POLONYA 240.286 307.562 28% 2,4 FRANSA 1.409.770 1.252.301 BELÇİKA 278.929 288.128 3,30% 2,2 İTALYA 1.131.739 1.818.332 DİĞER ÜLKELER 3.996.790 4.072.052 1,88% 31,4 GENEL TOPLAM 11.647.893 12.959.784 11,26% 100,0 ALMANYA 1.980.393 1.835.824 0 500.000 1.000.0001.500.0002.000.0002.500.000 9
SEKTÖREL BAZDA BURSA İHRACAT VERİLERİ SEKTÖRLER OCAK-ARALIK (1000 $) 2015 2016 DEĞ. 2016 payı % Otomotiv Endüstrisi 7.069.222 8.455.078 19,60% 65,24 Tekstil ve Hammaddeleri 1.007.795 946.620-6,07% 7,30 Hazırgiyim ve Konfeksiyon 608.501 600.357-1,34% 4,63 Çelik 527.688 560.617 6,24% 4,33 Makine ve Aksamları 568.439 549.041-3,41% 4,24 Kimyevi Maddeler ve Mamulleri 451.421 395.124-12,47% 3,05 Mobilya,Kağıt ve Orman Ürünleri 354.156 357.227 0,87% 2,76 Demir ve Demir Dışı Metaller 285.266 293.675 2,95% 2,27 İklimlendirme Sanayii 212.420 220.237 3,68% 1,70 Elektrik Elektronik ve Hizmet 157.326 147.412-6,30% 1,14 DİĞER SEKTÖRLER 405.657 434.395 7,08% 3,35 TOPLAM 11.647.893 12.959.784 11,26% 100,00 Kaynak: UİB Sektörel bazda 2016 yılı Bursa ihracatı incelendiğinde, Otomotiv Endüstrisi sektörünün %65 oran ile en büyük paya sahip olduğu görülmektedir. Bu dönemde Otomotiv Endüstrisi ihracatı %20 artışla, 8,4 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Otomotiv Endüstrisini sırasıyla, %7 pay ile Tekstil ve Hammaddeleri, %4,6 pay ile Hazırgiyim ve Konfeksiyon, %4,3 pay ile Çelik ve %4,2 pay ile Makine ve Aksamları sektörleri izlemektedir. 10
2,27% 1,70% 1,14% 2,76% 3,05% 4,24% 4,33% 4,63% Otomotiv Endüstrisi Tekstil ve Hammaddeleri Hazırgiyim ve Konfeksiyon Çelik Makine ve Aksamları Kimyevi Maddeler ve Mamulleri 7,30% Mobilya,Kağıt ve Orman Ürünleri 65,24% Demir ve Demir Dışı Metaller İklimlendirme Sanayii Elektrik Elektronik ve Hizmet 11
KG BAŞINA İHRACAT DEĞERLERİ SEKTÖRLER TÜRKİYE GENELİ UİB BURSA 2015 2016 2015 2016 2015 2016 Taşıt Araçları ve Yan Sanayi 6,36 6,58 1,03 1,13 7,7 7,81 Hazırgiyim ve Konfeksiyon 15,89 15,3 20,25 19,45 15,7 15,91 Tekstil ve Hammaddeleri 4,48 4,27 8,83 8,34 10,71 10,09 Yaş Meyve ve Sebze 0,63 0,55 2,11 1,99 2,22 2,48 Meyve Sebze Mamulleri 0,96 0,91 0,83 0,74 0,68 0,71 TOPLAM 1,34 1,27 1,72 1,2 3,44 3,64 12
KG BAŞINA İHRACAT DEĞERLERİ ($) 2016 25,0 TÜRKİYE GENELİ UİB BURSA 20,0 19,5 15,0 15,3 15,9 10,0 6,6 7,8 8,3 10,1 5,0 0,0 1,1 Taşıt Araçları ve Yan Sanayi Hazırgiyim ve Konfeksiyon 4,3 Tekstil ve Hammaddeleri 2,0 2,5 0,6 0,9 Yaş Meyve ve Sebze 0,7 0,7 Meyve Sebze Mamulleri 13