16-20 Mart 2015-İstanbul 1/28
2/28
6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 1053 sayılı Belediye Teşkilatı Olan Yerleşim Yerlerine İçme, Kullanma ve Endüstri Suyu Temini Hakkında Kanun 3/28
Yeraltısuları Tüzüğü Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği Yeraltısularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik İçme Suyu Temin Edilen Akifer ve Kaynakların Koruma Alanlarının Belirlenmesi Hakkında Tebliğ 4/28
Kaynakların envanterini tutmak Yeraltısularının nerelerde, hangi derinlikte, ne miktar ve kalitede olduğunu belirlemek maksadıyla hidrojeolojik etüdler yapmak İşletme rezervlerini belirlemek ve ilan etmek Tesisleri kurmak ve devir işlemlerini tamamlamak Ekonomik ve verimli olarak işletilmesini sağlamak Kullanıcılarına maksadına uygun olarak tahsiste bulunmak 5/30
6/23
Yeraltısuyu emniyetli işletme rezervi 17,2 milyar m 3 tür. 7/28
Bölge Müdürlüğü Ova Adı Resmi Gazete İlanı Tarihi Resmi Gazete İlanı Sayısı İşletme Sahası Yeraltısuyu Rezervi (10 6 m 3 /yıl) ESKİŞEHİR İnönü Ovası (Eskişehir) 19.09.2011 28059 21,3 KONYA YUKARI SAKARYA HAVZASI 11.10.2012 28408 396 KONYA MİSLİ HAVZASI 11.10.2012 28408 154.85 KONYA KONYA-ÇUMRA HAVZASI 11.10.2012 28408 477.75 KONYA KARAMAN-AYRANCI HAVZASI 11.10.2012 28408 228.65 KONYA EREĞLİ-BOR HAVZASI 11.10.2012 28408 442.8 KONYA CİHANBEYLİ-KULU-YENİCEOBA HAVZASI 11.10.2012 28408 70.62 KONYA BEYŞEHİR-KAŞAKLI HAVZASI 11.10.2012 28408 112 KONYA ALTINEKİN HAVZASI 11.10.2012 28408 74.4 KONYA AKSARAY-SULTANHANI-OBRUK HAVZASI 11.10.2012 28408 405.15 ANKARA Ankara - Ayaş Ovası 09.08.1966 12370 ANKARA Ankara - Bursal ve İmrahor Vadileri 16.06.1972 14217 1 ANKARA Ankara - Çubuk Ovası 11.08.1966 12372 6 ANKARA Ankara - Hatip Çayı Ovaları 23.07.1975 15304 33 ANKARA Ankara - Kurakçöl Ovası 30.12.1968 13088 1,5 ANKARA Kazan-Mürted Ovası YAS İşletme Sahası ve Koruma Alanı 07.06.2007 26545 Kazan-Ova Çayı Regülatörü Arası 10 ANKARA Kazan-Mürted Ovası YAS İşletme Sahası 5,6 ANKARA Kazan-Mürted Ovası YAS İşletme Sahası Yasaklama İlanı (2007 tarihli ilana ek) 05.02.2009 27132 Alüvyon,Pliyosen ve Miyosen yaşlı tortullar yasaklama
29.11.2012 tarih ve 28482 sayılı Resmi Gazete İlanı ACIPAYAM OVASI YERALTISUYU İŞLETME SAHASI İLANI 1. Ekli haritada sınırları belirtilen sahalar, 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkındaki Kanun un 3. maddesine göre Acıpayam Ovası Yeraltısuyu İşletme Sahası olarak tespit edilmiştir. 2. Acıpayam Ovası Yeraltısuyu İşletme Sahası nın emniyetli yeraltısuyu işletme rezervi 78,82 hm 3 /yıl dır. 3. Acıpayam Ovası nda 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkındaki Kanun un 8. maddesi ile Yeraltısuları Tüzüğü nün 4. maddesi gereğince 10 metreden derin açılacak her türlü kuyu, tünel vb. kazılar için belge alınması gerekmektedir. 4. 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkındaki Kanun a göre açılan su yapılarına yapılan tahsislerde emniyetli yeraltısuyu işletme rezervine erişildiğinde, ekli haritada belirtilen sahalarda bu Kanun un 8. maddesi kapsamındaki her derinlik ve çapta kuyu, tünel, galeri veya her türlü yeraltısuyuna ilişkin su alma yapısının inşasına izin verilmeyecek ve yeni yeraltısuyu tahsisi yapılmayacaktır. 5. Acıpayam Ovası Yeraltısuyu İşletme Sahası İlanının yürürlüğe girmesinden sonra 20.04.1966-30.07.1966 tarih ve 12279-12362 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Acıpayam Ovası Yeraltısuyu İşletme Sahası ilanı yürürlükten kalkar. 6. Bu yeraltısuyu İşletme Sahası İlanı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı nın Onay ını ve Resmi Gazete de yayımlanmasını müteakip yürürlüğe girer. 9/28
10/28
İşletme Rezervi : 17,20 milyar m 3 Yeraltısuyu Tahsisleri : 13,7 milyar m 3 3,3 milyar m 3 /yıl %24 4,4milyar m3/yıl %32 Sulama Kooperatifleri+DSİ Sulaması (yas takviye) + Kamu Sulaması (TİGEM) Belgeli şahıs sulama 0,9 milyar m 3 /yıl %7 sanayi 5,1 milyar m 3 /yıl %37 içme-kullanma 11/28
12/30
4000 3500 Tahsis(milyon m3/yıl) Rezerv(milyon m3/yıl) 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 13/30
3000 sulama tahsis(milyon m3/yıl) 2500 sanayi tahsis(milyon m3/yıl) içme-kullanma tahsis(milyon m3/yıl) 2000 1500 1000 500 0 14/30
DSİ BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ TOPLAM KAYNAK SAYISI ORTALAMA TOPLAM BOŞALIM (m 3 /s) ORTALAMA TOPLAM BOŞALIM (10 6 m 3 /yıl) 1. BURSA 34 2.76 86.94 2. İZMİR 71 16.57 523,38 3. ESKİŞEHİR 42 37,19 1172,98 4. KONYA 116 56,00 1769 5. ANKARA 20 2.29 72,42 6. ADANA 56 36,30 1146,79 7. SAMSUN 43 4.07 128,80 8. ERZURUM 27 7.78 245,80 9. ELAZIĞ 104 72.52 2290,67 10. DİYARBAKIR 52 29,49 931,72 11. EDİRNE 23 2.71 85,78 12. KAYSERİ 86 25,77 814,19 13. ANTALYA 118 239,40 7561,75 15. ŞANLIURFA 33 10,66 336,83 17. VAN 41 10,42 329,18 18. ISPARTA 146 57,27 1809,18 19. SİVAS 15 13,77 435,19 20. KAHRAMANMARAŞ 110 87,34 2758,81 21I. AYDIN 115 84,39 2665,60 22. TRABZON 2 1,15 36,57 23. KASTAMONU 13 6,74 213,11 24. KARS 7 1.74 55,18 25. BALIKESİR 65 22,30 704,65 15/30 TOPLAM : 1339 823.63 26.087,58
Ünite Kuyu Sulanan sayısı sayısı alan (ha) SULAMA KOOPERATİFİ : 1447 11.789 491.515 DSİ SULAMALARI : 42 2.106 105.300 KAMU SULAMALARI (TİGEM) : 33 2.213 87.080 TOPLAM : 1522 16.108 683.895 105 300 ha 15% 87 080 ha 13% Sulama Kooperatifi DSİ Sulamaları 491 515 ha 72% Kamu Sulamaları (TİGEM) 16/28
Belgeli sondaj kuyuları : 255 300 adet Belgeli ve belgesiz kuyular ile yaklaşık 1 milyon ha * arazinin yeraltısuyundan sulandığı tahmin edilmektedir. * Şahıs kuyularının yaklaşık 250 000 adetinin sulama maksatlı kullanıldığı ve her kuyunun 4 ha suladığı kabul edilerek hesaplanmıştır. 17/28
300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 Sulama Kooperatifleri kuyuları DSİ Sulamaları kuyuları Kamu Sulamaları kuyuları Kamu Sulamaları Kuyu Sayısı : 16 108 Belgeli şahıs kuyuları 18/28
482 275 29% 100 470 6% 84 335 5% Şahıs Sulamaları Sulama Kooperatifi DSİ Sulamaları Kamu Sulamaları 1 000 000 60% TOPLAM : 1 667 080 ha 19/28
683 895 24% Yüzey Sulamaları YAS Sulaması 2.163.487 76% DSİ tarafından sulamaya açılan toplam alan : 2 847 382 ha 20/28
21/28
Yeraltısuyu rezerv tahsis ilişkisini kontrol etmek, stratejik bir kaynak olan yeraltısuları için sürdürülebilir yönetim oluşturmak için fiili tüketimlerin bilinmesi gereklidir, Bu amaçla yeraltısuları hakkında kanunda yapılana bir düzenlemeyler kuyulara ölçüm sistemi takma zorunluluğu getirildi Yasal zorunluluk kapsamında uygulamalar sürmekle birlikte hedeflenen sonuca ulaşılamadı 22/28
23/28
SANAYİ AMAÇLI KUYULARA KURULAN ÖLÇÜM SİSTEMİ DURUMU BÖLGE BELGE SAYISI KURULAN ÖLÇÜM SİSTEMİ SAYISI ÖLÇÜM SİSTEMİ SAYISININ BELGE SAYISINA ORANI (%) BÖLGE BELGE SAYISI KURULAN ÖLÇÜM SİSTEMİ SAYISI ÖLÇÜM SİSTEMİ SAYISININ BELGE SAYISINA ORANI (%) 1. BURSA 1000 754 75,40 14. İSTANBUL 834 834 100,00 2. İZMİR 357 357 100,00 15. URFA 12 12 100,00 3. ESKİŞEHİR 98 93 94,90 17. VAN 6 6 100,00 4. KONYA 90 90 100,00 18. ISPARTA 253 171 67,59 5. ANKARA 95 95 100,00 19. SİVAS 44 44 100,00 6. ADANA 350 350 100,00 20. K.MARAŞ 207 190 91,79 7. SAMSUN 158 126 79,75 21. AYDIN 198 198 100,00 8. ERZURUM 19 19 100,00 22. TRABZON 106 106 100,00 9. ELAZIĞ 75 48 64,00 23. KASTAMONU 106 106 100,00 10. DİYARBAKIR 69 69 100,00 24. KARS 6 6 100,00 11. EDİRNE 850 760 89,41 25. BALIKESİR 300 300 100,00 12. KAYSERİ 34 25 73,53 26. ARTVİN 2 2 100,00 13. ANTALYA 43 43 100,00 TOPLAM 5.312 4.804 90,44 24/28
Havza Adı Ölçüm Sistemi Takılacak Belge (kuyu) Sayısı Kurulan Ölçüm Sistemi (Adet) Gerçekleşm e Oranı % MERİÇ-ERGENE 750 121 16.13% KONYA 21 356 3 447 16.14% TOPLAM 22 106 3 568 16.14% 25/28
Sonuç : Türkiye su bütçesi tablosunda yeraltısuları önemli bir yer tutmaktadır Belirlenmiş emniyetli yeraltısuyu rezervi ve kaynak boşalımları dikkate alınarak yeraltısuyu bölümü oluşturulmuştur. Fiili tüketimlerin ülke genelinde tam olarak belirlenmesi mümkün olmasa da mevcut bilgi ve verilerden (bitki su tüketimleri, enerji kullanımı vb) faydalanarak gerçekçi bir yaklaşıma gidilebilir. 26/28
TEŞEKKÜRLER 27/28