ÜLKE RAPORU Eren GÜNDOĞAN

ÇİN HALK CUMHURİYETİ MADEN SEKTÖRÜ ÜLKE RAPORU Eren GÜNDOĞAN 1

İçindekiler Çin Halk Cumhuriyeti Genel Bilgiler... 3 Tablo 1: Temel Sosyal Göstergeler... 3 Çin Halk Cumhuriyeti Genel Ekonomik Göstergeler... 4 Tablo 2: Temel Ekonomik Göstergeler... 5 Çin Halk Cumhuriyeti Dıi Ticaret Verileri... 5 Tablo 3: Çin Halk Cumhuriyeti ne İhracat Yapan Ülkeler... 6 Tablo 4:Çin Halk Cumhuriyeti nin İhracat Yaptığı Ülkeler... 6 Çin İthalat ve İhracat Kalemleri... 7 Tablo 5:Çin İthalat Kalemleri... 8 Tablo 6: Çin İhracat Kalemleri... 8 Türkiye-Çin Dış Ticaret Rakamları... 9 Tablo 7:Türkiye nin Çin e Olan İhracatı... 9 Grafik 1:Türkiye nin Çin e İhraç Ettiği Ürünler... 9 Tablo 8:Çin in Türkiye ye Olan İhracat Rakamları... 10 Grafik 2:Çin in Türkiye ye İhraç ettiği Ürünler... 10 Çin Halk Cumhuriyeti Maden İthalatı... 10 Tablo 9:Çin in Maden İthalatı Seviyesi... 11 Grafik 3: Çin Maden İthalatı Kalemleri... 11 Tablo 10:Çin e Maden İhraç Eden Ülkeler... 12 Tablo 11:Çin Maden İthalatı Kalemleri... 13 Türkiye nin Çin e Olan Maden İhracat Rakamları... 13 Tablo 12:Türkiye nin Çin e Olan Maden İhracatı Seviyesi... 14 Grafik 4:Türkiye nin Çin e Olan Maden İhracatı Kalemleri.....14 Çin Maden İthalatı ve Türkiye Maden İhracatı Serilerinin İstatistiki İncelenmesi... 15 Tablo 13: Çin Maden İthalatı Serisi İçin Augmented Dickey-Fuller Testi... 16 Tablo 14: Türkiye nin Maden İhracatı Serisi İçin Augmented Dickey-Fuller Testi... 17 Tablo 15: Granger Nedensellik Testi... 17 Tablo 16: Pearson Korelasyon Testi... 18 Tablo 17: Çin toplam maden ithalatı serisinin tanımlayıcı istatistikleri... 18 Tablo 18: Türkiye nin toplam maden ihracat serisinin tanımlayıcı istatistikleri... 19 Çin in Maden İthalatına Uyguladığı Tarifeler... 19 Tablo 19: Çin in Türkiye ye uyguladığı gümrük vergisi oranları... 20 Üyesi Olduğu Uluslararası Kuruluşlar... 22 Resmi Tatiller 23 Çin Halk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasındaki Antlaşma ve Protokoller... 23 İlgili Kurum ve Kuruluşlar... 24 2

ÇİN HALK CUMHURİYETİ GENEL BİLGİLER Çin Halk Cumhuriyeti 1,39 milyarlık nüfusu ile dünyanın en kalabalık ülkesi olup yüz ölçümü bakımından dünyanın en büyük üçüncü ülkesidir. Ülke resmi olarak üniter bir yapıya sahip olsa da idari yapısında 22 eyalet ve 5 otonom bölge bulunmaktadır. Bu 22 eyalet ise Anhui, Fujian, Gansu, Guangdong, Guizhou, Hainan, Hebei, Heilongjiang, Hubei, Hunan, Jiangsu, Jiangxi, Jilin, Liaoning, Qinghai, Shaanxi, Shandong, Shaanxi, Shanxi, Tayvan, Zhejiang, ve Yunnan'dır. Başlıca şehirleri; Şanghay, Pekin, Guangzhou, Shenzen, Dongguan ve Tianjin dir. Çin e komşu ülkeler ise Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Pakistan, Afganistan, Nepal, Bhutan, Hindistan, Laos, Birmanya, Vietnam, Rusya, Kuzey Kore ve Moğolistan dır. Çin iç savaşın sona erdiği 1949 yılından beri komünizm ile yönetilmektedir. Enerji tüketimi sıralamasında dünya birincisi olan Çin önemli enerji rezervlerine sahip olmasına rağmen kömür ve petrol ithalatçısı konumundadır. Tablo 1: Temel Sosyal Göstergeler Resmi Adı Başkenti Yönetim Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) Pekin Tek Partili Yönetim Sistemi (Çin Komünist Partisi) Devlet Başkanı Xi Jinping Nüfus 1,35 Milyar Dil Mandarin İnançlar Ateist (Resmi), Taoist-Budist, Hristiyan %3-4, Müslüman %1-2 Yüzölçümü 9 596 000 km² Şanghay (15,6 milyon), Pekin (13,1 milyon), Başlıca Şehirleri Guangzhou (11 milyon), Shenzen (8,5 milyon), Dongguan (6,5 milyon), Tianjin (5,2 milyon) Afganistan, Bhutan, Birmanya, Hindistan, Kazakistan, Komşuları Kırgızistan, Kuzey Kore, Laos, Moğolistan, Nepal, Pakistan, Rusya Federasyonu, Tacikistan, Vietnam Telefon Kodu +86 Resmi Web Sitesi www.gov.cn Kaynak: EIU, China Country Report 3

Çin Halk Cumhuriyeti Ekonomik Göstergeler Çin, sahip olduğu geniş toprakları, büyük ve üretken nüfusu ve doğal kaynaklarıyla küresel dünyanın önemli bir aktörü olarak karşımıza çıkmaktadır. Çin in kendi petrol kaynakları gittikçe büyüyen ekonomisine yetmemektedir. Çin petrol ve doğalgaz temini için giderek artan bir oranda dış kaynaklara bağımlı hale gelmiştir. Çin in bugünkü ekonomik gücünün temelleri 1970 lerin ikinci yarısında ortaya konan kalkınma programı çerçevesinde, Çin de tarım, sanayi, bilim ve teknoloji olmak üzere dört temel reform alanının belirlenmesi ve hızla uygulamaya konulmasında yatmaktadır. Ekonomik reformların ilk uygulandığı 1978 in Aralık ayında Çin in dünya ekonomileri ile entegrasyonu merkezi otoritenin kontrolünde idi. Reform kararlarının ana eksenini, bu entegrasyon ve dış ticaretin liberalizasyonu oluşturmuştur. Merkezi planlama sistemini terk ettiği 1978 yılından itibaren Çin, yılda ortalama %10 oranında büyümektedir. Ancak ekonomik büyümenin hızı istikrarlı değildir. Tüketim eğilimi artmakta, fiyatlar yükselmekte, yabancı yatırımlar ve şehirde kişi başına düşen gelir artmaktadır. Reform döneminde ekonomik büyüme kıyı bölgelerinde çok daha hızlı gerçekleşmiştir. 1980 li yıllar ve 1990 ların başında Guangdong eyaleti genel olarak İnci Nehri Deltası, en hızlı büyüyen bölge olmuştur. 1990 lı yıllarda yine Fujian ve Guangdong bölgesi Tayvan kaynaklı yatırımlara konu olmuştur. 1990 yılından bu yana Çin deki Tayvan kaynaklı yatırımların 100 milyar doları geçtiği düşünülmektedir. Kuzey doğudaki Shandong eyaleti ise Japonya ve Güney Kore kaynaklı yatırımlara ev sahipliği etmiştir. Son olarak resmi otoritelerin dikkati Ejderhanın Başı sayılan Yangtzhe Deltası nın geliştirilmesinde, yani Şanghay bölgesinde yoğunlaşmıştır. Çin son dönemde yabancı sermayeyi çekme konusunda çok başarılı olmuştur. 1990 ların başından itibaren gelişmekte olan ülkelere yapılan yatırımların başında Çin yer almıştır. Çin hükümeti yabancı yatırımlara ayrıcalıklı muamele yerine ülkenin bu anlamda bir doyuma ulaştığı düşüncesi ile yerli ve yabancı yatırımlara eşit muamele anlamına gelen uluslararası kabul görmüş, Milli Muamele ilkesini uygulamaya koymuştur. Bununla birlikte altyapının zayıf olduğu batı ve iç bölgelerde özellikle uzun vadeli projeler için bazı özel teşvikler düşünülmektedir. Dış Ticaret Kanunu 1995 te yürürlüğe girmiştir. Dış Ticaret, yabancı sermayeli kuruluşlar istisna tutulmak üzere, ticaret planlama mekanizması ilkeleri çerçevesinde Dış Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Bakanlığı (MOFTEC) tarafından yürütülmektedir. Dış ticaret, ulusal ve bölgesel düzeyde örgütlenmiş Dış Ticaret Şirketleri (FTC) yoluyla gerçekleştirilmektedir. İhracata ilişkin zorunlu planlama kaldırılmakla birlikte bazı ürünler üzerindeki lisans uygulaması devam etmektedir. 4

Tablo 2: Temel Ekonomik Göstergeler GSYİH 13.39 Trilyon ABD $ Kişi Başına GSYİH 9,800 ABD $ İhracat 2.21 Trilyon ABD $ İthalat 1.95 Trilyon ABD $ Enflasyon Oranı % 3,0 (2013) Büyüme Oranı % 7,7 (2013) İşsizlik Oranı %4.1 Para Birimi/Döviz Kuru Kaynak: EIU, China Country Report 6,15 (1 ABD $ Karşılığı) ÇİN HALK CUMHURİYETİ DIŞ TİCARET VERİLERİ Dış Ticaret Göstergeleri Çin in ticaret hacminin ve ticaret fazlasının her yıl düzenli olarak arttığını göstermektedir. Resmi veriler tam olarak belli olmasa da, Çin Genel Gümrük İdaresi tarafından açıklanan ticaret verilerine göre, Çin 2013 yılı dış ticaret hacmindeki artışa bağlı olarak, dünyanın en büyük ekonomisi olan Amerika Birleşik Devletleri'ni ilk kez geride bırakarak zirveye yerleşmektedir. 2013 yılında Çin'in yıllık mal ticareti toplamının 4 trilyon doları aştığı tahmin edilmektedir. 2013 yılında Çin'in ihracatının bir önceki yıla göre %7,9 oranında artarak 2,21 trilyon dolara ulaştığı; ithalatının ise yine bir önceki yıla göre %7,3 oranında artarak 1,95 trilyon dolara ulaştığı belirtilmektedir. Buna göre, Çin'in 2012 yılına göre ticaret fazlasının %12,8 oranında artarak 260 milyar dolar olarak gerçekleştiği dikkat çekmektedir. Çin in dış ticaret verileri incelendiğinde ithalatının yaklaşık üçte birlik kısmını yakın çevresindeki ülkelerden yaptığı görüşmüştür.2013 yılı itibarı ile Çin e en çok ihracat yapan ülke 183 milyar dolar seviyesi ile Güney Kore dir. 5

Tablo 3: Çin Halk Cumhuriyeti ne İhracat Yapan Ülkeler İhracatçı 2010 2011 2012 2013 Ülke (1000$) (1000$) (1000$) (1000$) Güney Kore 138.339.223 162.716.843 168.728.402 183.023.983 Japonya 176.736.084 194.567.856 177.832.336 162.378.677 Çin 106.867.897 122.614.384 142.929.913 157.492.530 Tayvan 115.733.646 124.910.647 132.199.339 156.586.943 A.B.D. 102.734.185 123.124.010 133.765.823 153.606.906 Avustralya 61.105.168 82.667.477 84.568.209 98.593.122 Almanya 74.251.272 92.726.220 91.933.081 94.242.277 Malezya 50.430.150 62.136.640 58.304.935 60.071.067 İsviçre 17.108.296 27.287.232 22.884.176 56.127.579 Brezilya 38.099.447 52.386.750 52.281.127 53.747.503 S. Arabistan 32.829.048 49.467.520 54.861.126 53.488.557 Güney Afrika 14.896.422 32.095.190 44.653.737 48.352.465 Rusya 25.913.994 40.362.600 44.138.279 39.617.333 Tayland 33.193.365 39.039.796 38.551.206 38.521.895 Angola 22.815.049 24.922.180 33.561.897 31.955.188 Endonezya 20.795.189 31.337.084 31.935.986 31.486.227 Singapur 24.728.920 28.139.649 28.529.563 29.966.599 İran 18.300.891 30.332.973 24.869.408 25.404.912 Kanada 14.921.961 22.167.123 23.209.148 25.219.180 Fransa 17.116.565 22.078.793 24.124.460 23.116.437 Türkiye 2.044.059 2.506.228 2.871.810 3.575.130 Diğer 285.920.769 375.190.705 400.825.239 422.440.177 TOPLAM 1.396.001.600 1.743.394.900 1.818.199.200 1.949.934.687 Tablo 4: Çin Halk Cumhuriyeti nin İhracat Yaptığı Ülkeler 6

İthalatçı Ülke 2010 (1000$) 2011 (1000$) 2012 (1000$) 2013 (1000$) Hong Kong 218.301.360 267.983.737 323.445.330 384.854.022 A.B.D. 283.780.323 325.010.988 352.438.221 369.111.212 Japonya 121.043.965 148.268.708 151.626.581 150.388.804 Güney Kore 68.766.311 82.920.308 87.673.764 91.196.702 Almanya 68.047.133 76.399.999 69.212.732 67.364.998 Hollanda 49.704.161 59.499.691 58.898.785 60.328.824 Birleşik Krallık 38.767.054 44.122.055 46.296.693 50.957.385 Rusya 29.612.074 38.903.018 44.056.551 49.601.249 Vietnam 23.101.556 29.091.568 34.212.587 48.594.333 Hindistan 40.913.958 50.536.416 47.677.452 48.449.347 Malezya 23.802.061 27.886.048 36.525.700 45.931.114 Singapur 32.347.238 35.570.137 40.750.209 45.879.931 Tayvan 29.674.922 35.109.073 36.777.357 40.664.980 Avustralya 27.220.264 33.910.013 37.734.920 37.563.451 Endonezya 21.953.565 29.220.944 34.285.244 36.948.166 Brezilya 24.460.652 31.836.677 33.413.633 36.192.015 B.A.E. 21.235.461 26.812.848 29.568.343 33.403.421 Tayland 19.741.222 25.694.604 31.196.768 32.739.436 Kanada 22.216.134 25.266.590 28.125.194 29.224.021 Meksika 17.872.653 23.975.906 27.517.963 28.971.171 Türkiye 11.942.037 15.613.705 15.585.293 17.755.350 Diğer 383.259.696 464.755.367 481.762.880 504.402.726 Toplam 1.577.763.800 1.898.388.400 2.048.782.200 2.210.522.658 Kaynak: Trademap Çin İthalat ve İhracat Kalemleri Çin in tüm dünyaya ihraç ettiği ürünlere göz attığımızda en önemli ürünler arasında genel itibariyle elektronik ürünlerin yer aldığını görmekteyiz. Günümüz modern teknolojileri dikkate alındığında Çin in üretmiş olduğu teknolojiler ülke ekonomisine ihracat yoluyla fazlasıyla katma değer sağlamaktadır. Çin ithalatına göz attığımızda ise daha farklı bir tablo göze çarpmaktadır. Çin ithalatında elektronik eşyaların yanı sıra hammadde temininin de yüksek bir seviyede gerçekleştiği gözlenmektedir. Hammadde ithalatında en büyük payı %16 ile ham petrol almaktadır. Ham petrolle beraber demir cevherleri ile petrol yağları ithalatı toplamı %23 ü geçmektedir. Hammadde ithalatı dışında çeşitli cihazların ve otomobillerin ithalatı da yine önemli ithalat ürünleri içinde yer almaktadır. 7

Tablo 5: Çin Halk Cumhuriyeti İthalat Kalemleri Fasıl Başlığı Ürün Tanımı 2011 (1.000 $) 2012 (1.000 $) 2013 (1.000 $) '85 Elektrikli makina ve cihazlar, aksam ve parçaları 350.954.252 381.520.999 439.318.434 '27 Mineral yakıtlar, mineral yağlar ve müstahsilleri,mumlar 275.766.337 313.066.988 314.700.164 '84 Nükleer reaktörler, kazan: makina ve cihazlar, aletler, parçaları 199.313.752 181.960.039 170.669.062 '26 Metal cevherleri, cüruf ve kül 150.655.638 133.727.965 148.447.268 '90 Optik, fotoğraf, sinema, ölçü, kontrol, ayar cihazları, tıbbi alet. 99.140.733 106.145.649 107.738.335 '99 Tarife cetvelinin diğer kısımlarında olmayanlar 49.498.449 68.769.065 104.730.510 '87 Kara taşıtları, parçaları ve bunların aksesuarları (demiryolu veya tramvay 65.438.574 70.596.739 74.145.773 vagonları hariç) '39 Plastik ve plastikten mamul eşya 70.198.652 69.424.491 72.409.466 '29 Organik kimyasal müstahsiller 63.131.991 60.864.293 65.953.236 '74 Bakır ve bakırdan eşya 54.251.470 54.516.255 50.380.735 DİĞER 365.043.041 377.604.705 401.439.691 TOPLAM 1.743.394.900 1.818.199.200 1.949.934.687 Kaynak: Trademap Tablo 6: Çin Halk Cumhuriyeti İhracat Kalemleri Fasıl Başlığı Ürün Tanımı 8 2011 (1.000 $) 2012 (1.000 $) 2013 (1.000 $) 85 Elektrikli makina ve cihazlar, aksam ve parçaları 445.756.705 487.322.454 561.703.550 84 Nükleer reaktörler, kazan: makina ve cihazlar, aletler, parçaları 353.763.873 375.899.473 383.310.504 61 Örme giyim eşyası ve aksesuarları 80.164.561 87.045.225 96.810.372 94 Mobilyalar, aydınlatma, reklam lambaları, prefabrik yapılar 59.336.352 77.886.190 86.435.683 90 Optik, fotoğraf, sinema, ölçü, kontrol, ayar cihazları, tıbbi alet. 60.684.983 72.631.372 74.689.712 62 Örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarları 63.073.873 61.224.360 68.271.919 39 Plastik ve plastikten mamul eşya 45.420.906 55.194.044 61.775.281 87 Kara taşıtları, parçaları ve bunların aksesuarları 49.539.445 55.117.129 58.588.779 73 Demir veya çelikten eşya 51.196.168 56.156.107 57.368.576 64 Ayakkabılar, tozluklar vb. eşya ve aksamı 41.722.333 46.811.268 50.766.207 DİĞER 647.729.201 673.494.578 710.802.075 TOPLAM 1.898.388.400 2.048.782.200 2.210.522.658 Kaynak: Trademap

Türkiye Çin Halk Cumhuriyeti Dış Ticaret Rakamları Çin ile Türkiye arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasından bu yana geçen 41 yıl içinde ekonomik ikili ilişkiler hızla gelişti. Özellikle son yıllarda iki ülke arasında üst düzey karşılıklı ziyaretler gerçekleştirilerek karşılıklı siyasi güven giderek güçlendirildi. Ekonomik ve ticari ilişkilerimiz de siyasi süreçle birlikte gelişmiştir. İkili ticaret hacminde ilk kez 1 milyar dolar seviyesinin aşıldığı 2000 yılından bu yana kaydedilen düzenli gelişme sonucunda bugün 28 milyar dolara ulaşılmıştır. Böylece Çin ülkemizin üçüncü büyük ticari ortağı haline gelmiştir. Çin e ihracatımızda Çin ekonomisinin ihtiyaç duyduğu hammaddeler ve kimyasallar ağırlıklı bir yapıdadır. Çin den ithal ettiğimiz ürünlerin önemli bir kısmını elektrikli cihazlar ve makinalar oluşturmaktadır. 2012-2013 yılları arasında Çin ile Türkiye arasındaki ikili ticaret büyüme oranı ortalama % 20 olmuştur. 2013 itibarı ile Türkiye nin Çin e olan ihracatında %25 lik bir büyüme gözlenirken aynı dönem için ithalattaki büyüme oranı %15 tir. Tablo 7: Türkiye nin Çin Halk Cumhuriyeti ne Olan İhracatı (1.000 $) 4000000 3500000 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 2.044.059 2.506.228 2.871.810 3.575.130 0 2010 2011 2012 2013 Grafik 1:Türkiye nin Çin Halk Cumhuriyeti ne İhraç Ettiği Ürünler 11% 5% 15% 69% Madenve Metaller Kimyevi Maddeler Tekstil ve Hammaddeleri Diğer 9

Tablo 8: Çin Halk Cumhuriyeti nin Türkiye ye Olan İhracatı (1.000 $) 30000000 25000000 21 693 336 21 295 242 24 685 885 20000000 17 180 806 15000000 10000000 5000000 0 2010 2011 2012 2013 Grafik 2: Çin Halk Cumhuriyeti nin Türkiye ye İhraç ettiği Ürünler 45% 4% 27% 24% Elektrikli cihazlar Makineler Plastik ve plastikten eşya Diğer Çin Halk Cumhuriyeti Maden İthalatı Çin Halk Cumhuriyeti 2013 yılı itibarı ile 187 milyar dolar ithalat seviyesi ile en çok maden ithal eden ülke olup toplam maden ithalatının %36,6 lık kısmını gerçekleştirmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti ne en çok ihracat yapan ülke ise %37 lik pay ile Avustralya dır. Avustralya yı sırasıyla Brezilya ve Endonezya takip etmektedir. Bu 3 ülkenin Çin Halk Cumhuriyeti maden ithalatındaki payı %57 dir. Çin in maden ithalatı ürün bazında incelendiğinde en önemli ithalat kaleminin %56 lık pay ile demir cevheri olduğu gözlenmektedir. Demir cevherini %14 lük pay ile taş kömürü ve %10 luk pay ile bakır 10

cevheri izlemektedir. Bu 3 ürünün Çin Halk Cumhuriyeti nin toplam maden ithalatındaki payı %80 dir. Tablo 9: Çin Halk Cumhuriyeti nin Maden İthalatı (1.000 $) 200000000 185.078.618 187.936.259 180000000 173.573.945 160000000 140000000 136.229.578 120000000 100000000 80000000 60000000 40000000 20000000 0 2010 2011 2012 2013 Grafik 3: Çin Halk Cumhuriyeti nin Ürün Bazında Maden İthalatı 14% 10% 20% 56% Demir cevheri Diğer Taşkömürü Bakır Cevheri 11

Tablo 10: Çin Halk Cumhuriyeti ne Maden İhraç Eden Ülkeler İhracatçı Ülke 2010 (1.000$) 2011 (1.000$) 2012 (1.000$) 2013 (1.000$) Avustralya 45.070.312 61.020.326 58.417.352 70.891.609 Brezilya 18.961.118 26.874.610 23.979.701 22.440.814 Endonezya 8.170.389 15.179.736 14.821.062 15.374.402 Güney Afrika 7.726.246 11.290.214 9.918.261 10.631.539 Şili 5.077.793 5.545.120 5.753.554 7.512.128 Peru 4.437.368 5.420.500 5.833.022 6.103.722 Kanada 2.361.823 4.652.499 5.275.121 5.274.857 Rusya 2.852.567 5.143.435 5.119.859 5.035.430 A.B.D. 2.510.335 2.911.807 3.448.965 3.730.997 Hindistan 12.492.229 11.190.069 5.066.817 3.208.262 İran 2.245.201 3.043.121 2.522.430 2.893.471 Moğolistan 2.278.118 3.365.125 3.396.825 2.885.240 Meksika 1.439.163 2.289.557 2.457.842 2.665.714 Türkiye 1.529.163 1.506.557 1.818.842 2.467.714 Ukrayna 1.634.487 2.326.819 2.419.551 2.385.905 Filipinler 1.155.832 2.036.806 2.595.281 2.258.198 Kazakistan 2.306.759 2.163.003 2.047.152 2.143.130 Kuzey Kore 689.338 1.626.230 1.630.273 1.850.406 Moritanya 886.070 1.305.837 1.286.398 1.611.489 Vietnam 1.643.014 2.412.412 1.926.853 1.443.322 Diğer 10.266.575 13.529.033 13.616.699 14.782.349 TOPLAM 136.229.578 185.078.618 173.573.945 187.936.259 Kaynak: Trademap 12

Tablo 11: Çin Halk Cumhuriyeti Ürün Bazında Maden İthalatı GTİP Ürün Tanımı 2010 (1.000$) 2011 (1.000$) 2012 (1.000$) 2013 (1.000$) '2601 '2701 '2603 '2604 '2606 Demir cevherleri ve konsantreleri Taşkömürü; taşkömüründen elde edilen briketler, topak vb. katı yakıtlar Bakır cevherleri ve konsantreleri Nikel cevherleri ve konsantreleri Alüminyum cevherleri ve konsantreleri 79.722.414 112.408.908 95.619.196 105.114.583 16.921.988 20.883.862 25.295.093 25.836.434 13.025.095 15.338.994 16.925.876 20.025.531 1.945.465 4.905.364 5.247.147 5.162.854 1.309.967 2.052.858 1.886.450 3.837.475 '7202 Ferro alyajlar 3.345.785 3.702.062 3.704.527 3.352.145 '2602 Manganez cevherleri ve konsantreleri 2.807.453 2.678.147 2.185.744 3.190.919 '2702 Linyit 1.267.140 2.998.189 3.407.519 3.090.731 '2610 Krom cevherleri ve konsantreleri 2.397.133 2.663.969 2.034.484 2.395.979 '2607 Kurşun cevherleri ve konsantreleri 2.512.916 3.017.867 3.174.532 2.149.476 DİĞER 10.974.222 14.428.398 14.093.377 13.780.132 TOPLAM 136.229.578 185.078.618 173.573.945 187.936.259 Kaynak: Trademap Türkiye nin Çin Halk Cumhuriyeti ne Olan Maden İhracat Rakamları 2013 yılı itibarı ile Türkiye nin Çin e olan maden ihracatı bir önceki yıla göre %35,7 lik artış oranı ile 2,46 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. Ürün bazında ihracat rakamları değerlendirildiğinde blok mermer ve travertenin en önemli ihraç kalemi olduğu gözlenmiştir. Blok mermer ve traverten ihracatı 978 milyon dolar seviyesi ile toplam maden ihracatının %40 lık kısmına denk gelmektedir. Blok mermer ve traverten ihracatını 419 milyon dolar seviyesi ile krom cevheri ihracatı ve 400 milyon dolar ihracat seviyesi ile bakır cevheri izlemektedir. Bu 3 ürünün ihracat seviyesi toplam maden ihracatının %73 lük kısmına denk gelmektedir. 2014 yılı ilk 10 aylık dönem incelendiğinde ise daha farklı bir tablonun ortaya çıktığı gözlenmiştir. 2013 yılının aksine 2014 yılı ilk 10 aylık dönemde %25,4 lük bir düşüş yaşandığı gözlenmiştir. Ürün bazında bakıldığında ise en önemli düşüşün %50 ile bakır cevheri ihracatında olduğu gözlenmiştir. 13

Tablo 12: Türkiye nin Çin Halk Cumhuriyeti ne Olan Maden İhracatı (1.000 $) 3.000.000 2.500.000 2.467.714 2.000.000 1.500.000 1.529.163 1.506.557 1.818.842 1.000.000 500.000 0 2010 2011 2012 2013 Grafik 4: Türkiye nin Çin Halk Cumhuriyeti ne Ürün Bazında Maden İhracatı (Milyon $) 400 184 152 981 MERMER-TRAVERTEN KROM CEVHERİ BAKIR CEVHERİ 419 KIYMETLİ METAL CEVHERLERİ KURŞUN CEVHERİ 14

Çin Halk Cumhuriyeti Maden İthalatı ve Türkiye Maden İhracatı Serilerinin İstatistiki İncelenmesi Bu kısımda 2001-2013 dönemi için Çin in toplam maden ithalatı ile Türkiye nin toplam maden ihracatı arasında bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Yapılan Pearson Korelasyon Analizi sonucunda bu iki seri arasında kuvvetli pozitif yönde korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Bu iki seri için yapılan korelasyon analizinin sonucu 0,96 dır. Seriler için yapılan bir diğer analiz ise Granger nedensellik analizidir. Granger nedenselliği bir bağımsız değişkenin geçmiş değerleri, bağımlı değişkenin geçmiş devre değerleri ile birlikte bağımlı değişkendeki değişmelerin açıklanmasında etkili olma durumu olarak açıklanabilir. Nedensellik analizi yapılmadan önce söz konusu serilerin durağanlığı sınanmış olup her iki serininde 1. düzeyde durağan olmadığı tespit edilmiştir. 1. Derece farkı alınan serilere Augmented Dickey-Fuller Testi uygulandığı ise durağan oldukları tespit edilmiştir. Durağanlaştırılan seriler Granger nedensellik analizine tabi tutulduklarında ise eklenen gecikmeli değerlerin istatistiki olarak anlamlı bulunmamış olup bu iki seri için tek yönlü veya çift yönlü nedensellik söz konusu değildir. Yapılan istatistiki analizlerin sonuçları ise ekonomik beklentiler ile uyuşmaktadır. Çin'in ulaştığı yüksek büyüme rakamları, beraberinde ham maddelere olan yüksek talebi gündeme getirmiştir. Çin sahip olduğu kayda değer maden potansiyeline rağmen, pek çok ham maddenin dünyadaki büyük alıcılarından olmaya devam etmektedir. Çin'in ham madde talebi özellikle inşaat sektöründe kullanılan doğal taşlar ve otomotiv sektöründe kullanılan bakır, demir, krom, alüminyum ve manganez gibi metal ham maddelere yönelik olmaktadır. Türkiye nin maden ihracatı kalemlerine bakıldığında Çin in talep etmiş olduğu bu madenlerin ağırlıklı olarak yer aldığı gözlenmiştir. 15

Tablo 13: Çin Halk Cumhuriyeti Maden İthalatı Serisi İçin Augmented Dickey-Fuller Testi Null Hypothesis: D(ITHALAT) has a unit root Exogenous: Constant, Linear Trend Lag Length: 2 (Automatic - based on SIC, maxlag=2) t-statistic Prob.* Augmented Dickey-Fuller test statistic -4.192401 0.0458 Test critical values: 1% level -5.521860 5% level -4.107833 10% level -3.515047 *MacKinnon (1996) one-sided p-values. Warning: Probabilities and critical values calculated for 20 observations and may not be accurate for a sample size of 9 Augmented Dickey-Fuller Test Equation Dependent Variable: D(ITHALAT,2) Method: Least Squares Date: 09/04/14 Time: 21:11 Sample (adjusted): 2005 2013 Included observations: 9 after adjustments Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob. D(ITHALAT(-1)) -8.299023 1.979539-4.192401 0.0138 D(ITHALAT(-1),2) 5.116645 1.432113 3.572793 0.0233 D(ITHALAT(-2),2) 2.105779 0.763149 2.759329 0.0509 C -47197.03 20973.87-2.250278 0.0876 @TREND(2001) 24535.30 6637.974 3.696203 0.0209 R-squared 0.960034 Mean dependent var 307.6667 Adjusted R-squared 0.920068 S.D. dependent var 36961.05 S.E. of regression 10449.70 Akaike info criterion 21.64672 Sum squared resid 4.37E+08 Schwarz criterion 21.75628 Log likelihood -92.41022 Hannan-Quinn criter. 21.41027 F-statistic 24.02135 Durbin-Watson stat 0.930680 Prob(F-statistic) 0.004664 Null Hypothesis: D(IHRACAT) has a unit root Exogenous: None Lag Length: 0 (Automatic - based on SIC, maxlag=2) t-statistic Prob.* Augmented Dickey-Fuller test statistic -4.347034 0.0005 Test critical values: 1% level -2.792154 5% level -1.977738 10% level -1.602074 *MacKinnon (1996) one-sided p-values. Warning: Probabilities and critical values calculated for 20 observations and may not be accurate for a sample size of 11 Augmented Dickey-Fuller Test Equation Dependent Variable: D(IHRACAT,2) Method: Least Squares Date: 09/04/14 Time: 21:49 Sample (adjusted): 2003 2013 Included observations: 11 after adjustments 16 Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob.

Tablo 14: Türkiye nin Maden İhracatı Serisi İçin Augmented Dickey- Fuller Testi Null Hypothesis: D(IHRACAT) has a unit root Exogenous: Constant, Linear Trend Lag Length: 1 (Automatic - based on SIC, maxlag=2) t-statistic Prob.* Augmented Dickey-Fuller test statistic -4.580782 0.0243 Test critical values: 1% level -5.295384 5% level -4.008157 10% level -3.460791 *MacKinnon (1996) one-sided p-values. Warning: Probabilities and critical values calculated for 20 observations and may not be accurate for a sample size of 10 Augmented Dickey-Fuller Test Equation Dependent Variable: D(IHRACAT,2) Method: Least Squares Date: 09/04/14 Time: 21:55 Sample (adjusted): 2004 2013 Included observations: 10 after adjustments Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob. D(IHRACAT(-1)) -2.885516 0.629918-4.580782 0.0038 D(IHRACAT(-1),2) 0.710887 0.343072 2.072124 0.0836 C 16.49255 245.4876 0.067183 0.9486 @TREND(2001) 80.96825 33.48482 2.418058 0.0520 R-squared 0.893056 Mean dependent var 74.00000 Adjusted R-squared 0.839585 S.D. dependent var 692.0117 S.E. of regression 277.1637 Akaike info criterion 14.37627 Sum squared resid 460918.3 Schwarz criterion 14.49730 Log likelihood -67.88134 Hannan-Quinn criter. 14.24349 F-statistic 16.70146 Durbin-Watson stat 1.720471 Prob(F-statistic) 0.002566 Tablo 15: Granger Nedensellik Testi Pairwise Granger Causality Tests Date: 09/04/14 Time: 21:56 Sample: 2001 2013 Lags: 2 Null Hypothesis: Obs F-Statistic Prob. IHRACAT01 does not Granger Cause ITHALAT01D 11 2.56231 0.1569 ITHALAT01D does not Granger Cause IHRACAT01 3.23442 0.1114 17

Tablo 16: Pearson Korelasyon Testi IHRACAT ITHALAT IHRACAT 1.000000 0.966539 ITHALAT 0.966539 1.000000 200,000 Çin'in Toplam Maden İthalatı 160,000 120,000 80,000 40,000 0 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 Tablo 17: Çin toplam maden ithalatı serisinin tanımlayıcı istatistikleri 5 4 3 2 1 Series: ITHALAT Sample 2001 2013 Observations 13 Mean 80055.38 Median 62644.00 Maximum 187936.0 Minimum 5235.000 Std. Dev. 70233.96 Skewness 0.455600 Kurtosis 1.678622 Jarque-Bera 1.395509 Probability 0.497702 0 0 25000 50000 75000 100000 125000 150000 175000 200000 Türkiye'nin Maden İhracatı 3,000 2,500 2,000 1,500 1,000 500 0 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 18

Tablo 18: Türkiye nin toplam maden ihracat serisinin tanımlayıcı istatistikleri 7 6 5 4 3 2 1 Series: IHRACAT Sample 2001 2013 Observations 13 Mean 985.2308 Median 791.0000 Maximum 2813.000 Minimum 48.00000 Std. Dev. 925.9887 Skewness 0.598851 Kurtosis 2.067957 Jarque-Bera 1.247564 Probability 0.535914 0 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 Çin Halk Cumhuriyeti nin Maden İthalatına Uyguladığı Tarifeler Çin de uygulanan tarifeler armonize Sistem-HS koduna dayanmaktadır. Biri en çok gözetilen ulus kaydı (MFN) diğeri de genel olmak üzere iki farklı tarife uygulanmaktadır. MFN tarifesi, içinde Türkiye nin bulunduğu Dünya Ticaret Örgütü üyesi ülkelere veya karşılıklı ikili anlaşması olan ülkelere, genel tarife ise diğer ülkelere uygulanmaktadır. İthalat vergilerinin çoğunluğu ad-valorem dir. Ürünün CIF değeri üzerinden tespit edilir. Çin in gümrük vergisi oranları incelendiğinde en yüksek vergi oranlarının işlenmiş doğal taş ithalatında uygulandığı gözlenmiştir. İşlenmiş doğal taş ithalatında alınan gümrük vergisi oranları %8 ile %24 arasında değişmektedir. Endüstriyel mineraller için ise alınan vergi oranları genel olarak %0 ile %5 arasında değişim gösterirken bu durumun tek istisnası kavrulmamış demir piritleri için alınan %20 lik gümrük vergisidir. Metalik madenler için gümrük vergisi oranları %0 ile %4 arasında seyretmektedir. 19

Tablo 19: Çin Halk Cumhuriyeti nin Türkiye ye uyguladığı gümrük vergisi oranları GTİP GÜMRÜK VERGİSİ ORANI GTİP GÜMRÜK VERGİSİ ORANI 25010020 3% 25199020 1% 2502 20% 25199030 1% 2503 1% 25199091 3% 25041010 1% 2519909910 1% 25041091 3% 2519909990 3% 25041099 3% 2520 5% 250490 3% 252410 5% 250610 1% 2524901010 5% 250620 1% 2524901090 5% 25070010 1% 2524909010 5% 25070090 1% 2524909090 5% 250810 3% 252510 1% 250830 1% 252520 5% 250480 3% 252530 5% 250850 3% 25261010 3% 250860 3% 25261020 1% 2508700010 3% 25262010 3% 2508700090 3% 2526202001 1% 25101090 3% 2526202090 1% 25102090 3% 2528 0% 251110 1% 252910 1% 251120 3% 252921 3% 25120010 3% 252922 3% 25120090 3% 252930 5% 251310 3% 2601 0% 251320 3% 2602 0% 2514 3% 2603 0% 2515 0% 2604 0% 2516 0% 2605 0% 251810 1% 2606 0% 251820 1% 2607 0% 251830 1% 2608 0% 25199010 1% 2609 0% 20

GTİP GÜMRÜK VERGİSİ ORANI GTİP GÜMRÜK VERGİSİ ORANI 2610 0% 2701 0% 2611 0% 270210 3% 2612 0% 270220 3% 2613 0% 2703000010 5% 2614 0% 2703000090 5% 2615 0% 2704 0% 2616 0% 6801 12% 26179010 3% 68021010 24% 2618001001 1% 68021090 20% 2618001090 4% 68022110 10% 26180090 4% 68022120 24% 2619000010 4% 68022190 24% 2619000021 1% 680223 10% 2619000029 4% 68022910 24% 2619000030 4% 68022990 15% 2619000090 4% 68029110 24% 261011 4% 68029190 10% 2620190010 4% 68029210 24% 2620190090 4% 68029290 10% 262021 4% 68029311 24% 262029 4% 68029319 24% 262030 4% 68029390 10% 262040 4% 68029910 24% 262060 4% 68029990 24% 262091 4% 68030010 20% 26209910 4% 68030090 20% 2620999011 1% 680410 8% 2620999019 4% 680421 8% 2620999020 4% 68042210 8% 2620999090 4% 68042290 8% 262110 4% 68042310 8% 2621900010 4% 68042390 8% 2621900090 4% 68043010 8% 21

GTİP GÜMRÜK VERGİSİ ORANI GTİP GÜMRÜK VERGİSİ ORANI 68042090 8% 7202290090 2% 680510 8% 720230 2% 680520 8% 720241 1% 680530 8% 720249 1% 68061010 10,50% 720250 2% 6806109001 5% 720260 1% 6806109090 10,50% 720270 1% 680620 10,50% 720280 1% 680690 10% 720291 1% 720211 2% 720292 9% 720219 2% 720293 1% 7202210010 2% 720299 2% 7202210090 2% 9610 15% 7202290010 2% Üyesi Olduğu Uluslararası Kuruluşlar APEC (Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu), ADB (Asya Kalkınma Bankası), ASEAN- (diyalog ortağı) (Güneydoğu Asya Ülkeleri Örgütü), BIS (Uluslararası İmar Bankası), ESCAP (BM Asya ve Pasifikler Ekonomik ve Sosyal Komisyonu), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), G- 20, IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı), IBRD(Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), IDA (Uluslararası Kalkınma Birliği), ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü), IMF(Uluslararası Para Fonu), IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü), Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü), SCO (Şanghay İşbirliği Örgütü), UN (Birleşmiş Milletler), UNCTAD (BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNESCO (BM Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNHCR (BM Mülteciler Yüksek Komiserliği), UPU (Dünya Posta Birliği), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü), UNWTO (Dünya Turizm Örgütü), WTO (Dünya Ticaret Örgütü) 22

Resmi Tatiller Yeni Yıl Bahar Festivali Dünya Kadınlar Günü Kingming Festivali İşçi Bayramı Gençlik Günü Duanvu Festivali Çocuklar Günü Çin Komünist Partisinin Kuruluşu Silahlı Kuvvetler Günü Ay Festivali Ulusal Gün 1 Ocak 1-2-3 Ocak / Ay takvimine göre 8 Mart 4 Nisan 1 Mayıs 4 Mayıs 5 Mayıs / Ay takvimine göre 1 Haziran 1 Temmuz 1 Ağustos 15 Ağustos 1 Ekim -2 gün Çin Halk Cumhuriyeti ile Türkiye Arasındaki Antlaşma ve Protokoller İki Ülke Arasındaki Antlaşmalar ve Protokoller İmza Tarihi Ticaret Anlaşması 16.07.1974 Ekonomik, Sınai ve Teknik İşbirliği Anlaşması 19.12.1981 Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması 13.11.1990 Çifte Vergilendirmesin Önlenmesi Anlaşması 23.05.1995 DTM ile MOFTEC Arasında Ticari İstişare Mekanizması Kurulması Hakkında Mutabakat Zaptı 12.03.1999 Hayvan Sağlığı ve Karantina Anlaşması 24.01.2006 Türkiye-Çin 16. Dönem KEK Toplantısı Mutabakat Zaptı 27.09.2009 Altyapı, Müteahhitlik ve Teknik Müşavirlik Protokolü 27.09.2009 Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü ile ÇHC İthalat-İhracat Ticaret Bürosu Arasında İşbirliği Sağlanmasına Yönelik Protokol 16.04.2010 23

Türkiye Cumhuriyeti ile Çin Halk Cumhuriyeti Arasında İkili Ticari ve Ekonomik İşbirliğinin Genişletilmesi ve Derinleştirilmesine İlişkin Çerçeve Anlaşması Türkiye Cumhuriyeti ile Çin Halk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Üçüncü Ülkelerde Altyapı İnşaatı ve Teknik Müşavirlik Alanlarında İşbirliğinin Arttırılmasına İlişkin Mutabakat Zaptı Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı ile Çin Halk Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı Arasında İkili Ticari ve Ekonomik İşbirliği Orta ve Uzun Dönem Kalkınma Planı İçin Ortak Araştırma Başlatılmasına Yönelik Mutabakat Zaptı Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı ile Çin Halk Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı Arasında Yeni İpekyolu Bağlantısı Ortak Çalışma Grubu Kurulmasına İlişkin Mutabakat Zaptı 27.09.2009 (parafe) 08.10.2010 (imza) 08.10.2010 08.20.2010 08.10.2010 T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı ile Çin Kalkınma Bankası Arasında Mali İşbirliği Çerçeve Anlaşması 21.02.2012 Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası ile Çin Halk Cumhuriyeti Merkez Bankası Arasında Swap Anlaşması Türkiye Cumhuriyeti Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile in Halk Cumhuriyeti Kalite Kontrolü, Denetim ve Karantina Genel İdaresi Arasında Türkiye den Çin e Gönderilen Tütünün Bitki Sağlığı Şartları Konusunda Protokol BDDK ile Çin Bankacılık Düzenleme Komisyonu Arasında Sınır Ötesi Krizlere Müdahalede Bankacılık İşbirliği Protokolü 21.02.2012 21.02.2012 21.02.2012 İlgili Kurum ve Kuruluşlar T.C. PEKİN BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ (TURKISH EMBASSY, TRADE COUNSELLOR) Adres: Dong Wu Jie 9, Sun Li Tun 100600 Beijing Tel: (86) (10) 65 32 38 46 Fax: (86) (10) 65 32 32 68 Web sitesi : http://beijing.emb.mfa.gov.tr/ 24

ÇİN HALK CUMHURİYETİ ANKARA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ Adres: Uğur Mumcu Cad, No.72, 06700 Gaziosmanpaşa, ANKARA Tel: 0-312-4377107 Fax: 0-312-4466762 Web sitesi : http://tr.mofcom.gov.cn/ ÇİN HALK CUMHURİYETİ İSTANBUL BAŞKONSOLOSLUĞU Adres: Memduhpaşa Yalısı Kireçburnu Mah. Mısırlı Cad. Sarıyer, İSTANBUL Tel: :212-2992634 / 212-2992188 Fax: 212-2992633 / 2992187 Web sitesi: http://istanbul.china-consulate.org/tur/ ÇİN DIŞ TİCARET VE EKONOMİK İŞBİRLİĞİ BAKANLIĞI (MOFTEC) (MINISTRY OF FOREIGN TRADE & ECONOMIC COOPERATION) Adres: 2 Dong Chang An Avenue Beijing 100731 CHINA Tel : 86.10. 65198114 Fax: 86.10.65198962, 65002387 Asya İşleri Dairesi (Türkiye ile ilgili Daire) Tel : 86.10.65198743, 65198753, 65198759 Fax : 65198903 Web sitesi : www.english.mofcom.gov.cn ÇİN ULUSLARARASI TİCARET ODASI (CCOIC) CHINA CHAMBER OF INTERNATIONAL COMMERCE Adres : 1 Fuxingmenwai Street Beijing 100860 CHINA Uluslararası İlişkiler Bölümü, Asya İşleri Dairesi Tel : 86.10.68533204, 68523420, 68573556, Fax : 86.10.68511370 Exhibition Department Fax : 68533684, 68511370 Web sitesi : www.english.ccpit.org ÇİN ULUSLARARASI FUAR MERKEZİ (CHINA INTERNATIONAL EXHIBITION CENTRE (CIEC) Adres : 6 East Beisanhuan Road Beijing 100028 CHINA Tel: 86.10.64664433 (santral), 64671751 Fax: 86.10.64676811 The Overseas Exhibition Department Tel: 86.10.64664433/5012, 5004 Fax: 86.10.64671381 The Exhibition Construction Department Tel: 86.10. 64668603, 69246253 Fax: 86.10.69244277 Web sitesi : www.ciec-expo.com/cms/template/index_en.html TÜRK-ÇİN TİCARET ODASI Adres: Adres: Andaç Sok 10, Yeşilköy-34800 İSTANBUL Tel: 212-6626252 Fax: 212-6630154 25