T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2015/5583 Karar No. 2015/15936 Tarihi: 30.04.2015 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2016/2 İlgili Kanun / Madde 4857 S.İşK/18-21 FESHİN YAZILI YAPILMASININ FESİH SEBEBİNİN AÇIK VE KESİN OLARAK BELİRTİLMESİ ZORUNLULUĞU İŞVERENİN FESİH SEBEBİYLE BAĞLI OLMASI FESİH YAZISINDA GÖSTERİLEN SEBEBİN DIŞINDA BİR SEBEBİN İŞE İADE DAVASINDA İLERİ SÜRÜLEMEYECEĞİ ÖZETİ: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca aynı yasanın 18. maddesi kapsamında kalan işçinin iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshetmek isteyen işveren, fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Yazılı fesih bildiriminin de, fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde içermesi zorunludur. Yazılı şekil, ayrıca açıklık, aleniyet ve ispat fonksiyonu haizdir. Yazılı şekil, 4857 sayılı İş Kanunu nun 18 inci maddesi uyarınca yapılacak fesihler için geçerlilik şartı olarak aranmaktadır. Madde uyarınca, işveren fesih bildirimini yazılı yapmak zorunda olduğu gibi fesih sebeplerini de yazılı olarak göstermek zorundadır. Buna karşılık, aynı Kanun un 25 inci maddesinde öngörülen işverenin haklı nedenle derhal feshinde yazılı şekil şartı aranmamaktadır. Geçerli bir sebep yazılı fesih bildirimi ile belirtme zorunluluğu, iş güvencesi kapsamı içindeki işçiler için zorunludur. 976
Sadece fesih bildiriminin değil fesih sebeplerinin de yazılı olması ve işverence fesih bildirimi ile gerekçelerini kapsayacak şekilde altının imzalanması gerekir. İşveren, fesih bildiriminde gösterdiği fesih sebebi ile bağlıdır. İşe iade davasındaki savunmasında ilaveten başka bir sebep ileri süremeyeceği gibi bu sebepten farklı bir sebebe dayanamaz. DAVA: Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü: A) Davacı İsteminin Özeti: Davacı, iş akdinin haklı veya geçerli bir neden olmaksızın Kristal İş Sendikasına üye olması sebebi ile feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir. B) Davalı Cevabının Özeti: Davalı, Şirketin 2011 yılında savurma makinası aldığını, yeni satın alınan bu makine hattında çalışacak makinist ve paketleme personeli için 2011 yılı Nisan, Mayıs aylarında ilave personel alımı yaptığını, fakat üretimde sıkıntı yarattığı için 27/03/2012 tarihli yönetim kurulu kararı ile makinenin devreden çıkarıldığını, bu makine hattında çalışmak üzere işe aldığı personele uzunca bir süre ihtiyacı olmadığı halde ve ileride savurma makinesinin yeniden devreye alınabileceği ümidi ile başka bölümlerde istihdam ettiğini, 2012 yılı Nisan ayı içinde 15 personelin iş akitlerinin sona erdirdiğini, işyerinde halen fazla personel çalıştığını, fesihten evvel davacının da içinde bulunduğu birkaç işçiye getirilen üç seçenekli teklifin hiçbirinin davacı tarafça kabul edilmediğini, davacının son 2 yılda 6 aylık periyodlar halinde 100 üzerinden yapılan performans değerlendirmesinde 50, 51, 61, 48 puan aldığını, ayrıca hakkında iş disiplinine aykırılık sebebi ile 8 adet tutanak düzenlendiğini, 14/01/2012 tarihinde izinsiz olarak işe gelmemesi üzerine alınan 17/01/2012 tarihli savunmasında da ninesi rahatsız olduğu için işe gelemediğini ayrıntıları ile izah ettikten sonra bundan sonra acil durumlarda aramaya gerek duymuyorum ibaresini yazıp imzaladığını, davacının disiplinsiz tutum ve davranış sergilediğini, taraflar arasında yapılan 27/01/2006 tarihli iş sözleşmesinde yapılacak işin belirlenmesine rağmen, uygun görülen her işi sözleşme esnasında kabul eden davacının sonradan kendi edimini ifadan kaçındığını, davacının iş akdinin sendikal sebeplerle feshedilmediğini, davacının bu yöndeki iddiasını ispatla yükümlü olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 977
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti: Mahkeme, davacının sendikal tazminat talebini ispat yükünü yerine getirmediğinden; işe iade talebini ise, davalı Şirketin ürün çeşitliliğini arttırabilmek amacıyla Nisan 2012 tarihinde yurtdışından savurma makinesi aldığı, öncesinde işyerinde 159 işçi çalışmakta iken yeni makine alınması ile 49 yeni işçi daha alındığı, alınan makinde üretilen ürünlerde kalite problemleri çıkması üzerine bu makinenin faaliyetinin durdurulması sonucunda oluşan istihdam fazlalığı nedeniyle önce 15 işçinin işine son verildiği, halen fazla işçi olduğunun tespiti ile performansı en kötü olan personelin belirlendiği, davacının çalıştığı paketleme bölümünde davacı dahil toplam 4 kişinin isminin bildirildiği, dosyada davalı tarafça sunulan bilgilere göre davacının performansını orta olduğu, davacıya bu dönemde teklif edilen üç seçeneğin hiçbirini kabul etmemesi üzerine iş akdini feshedildiği, davacının performans olarak iyi vaziyette olmayıp Yargıtay kararlarına göre son çare olabilecek yıllık izin veya ücretsiz izin seçeneklerini de kabul etmediği, davalı işyerinin istihdamı incelendiğinde de 01/11/2011 tarihinden fesih tarihine doğru personel sayısının sürekli azaldığı, bu durumda bilirkişi raporunun aksine feshin kaçınılmaz olduğu gerekçesiyle reddine karar vermiştir. D) Temyiz: Kararı davacı temyiz etmiştir. E) Gerekçe: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca aynı yasanın 18. maddesi kapsamında kalan işçinin iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshetmek isteyen işveren, fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Yazılı fesih bildiriminin de, fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde içermesi zorunludur. Yazılı şekil, ayrıca açıklık, aleniyet ve ispat fonksiyonu haizdir. Yazılı şekil, 4857 sayılı İş Kanunu nun 18 inci maddesi uyarınca yapılacak fesihler için geçerlilik şartı olarak aranmaktadır. Madde uyarınca, işveren fesih bildirimini yazılı yapmak zorunda olduğu gibi fesih sebeplerini de yazılı olarak göstermek zorundadır. Buna karşılık, aynı Kanun un 25 inci maddesinde öngörülen işverenin haklı nedenle derhal feshinde yazılı şekil şartı aranmamaktadır. Geçerli bir sebep yazılı fesih bildirimi ile belirtme zorunluluğu, iş güvencesi kapsamı içindeki işçiler için zorunludur. (Dairemizin 23.06.2008 gün ve 2007/41025 Esas, 2008/17104 Karar sayılı ilamı). İş Kanunu nun 22 nci maddesine dayanılarak yapılacak değişiklik feshinde de aynı esaslar geçerli olup; fesih bildiriminin yazılı olması ve fesih sebeplerinin yazılı gösterilmesi geçerlilik koşuludur. İş Kanunu nun 22 nci maddesi açısından dikkat edilmesi gereken diğer bir husus, işverenin değişiklik teklifini de yazılı yapmasıdır. Değişiklik teklifinin yazılı yapılması da geçerli bir icabın varlığından söz edebilmek için şarttır. 978
Fesih beyanı, İş Kanunu nun 19 uncu maddesinde öngörüldüğü şekilde yazılı olarak kaleme alınmakla geçerli fesih için gerekli olan bütün şartlar yerine getirilmiş olmaz. Söz konusu beyanın, bu haliyle, yani yasal geçerlilik şartına uygun aslının da muhataba (işçiye) ulaşması zorunludur. 4857 sayılı İş Kanunu nun 19 uncu maddesinde öngörülen yazılı şekil şartına uymamak feshi geçersiz kılar. Yazılı fesih bildiriminde, fesih açık ve kesin sebebinin gösterilmemesi, İş Kanunu nun 20 nci maddesi anlamında feshin geçersizliği sonucunu doğurur. (Dairemizin 15.09.2008 gün ve 2008/1011 Esas, 2008/23499 Karar sayılı ilamı). İşverenin fesih iradesi açık ve kesin olarak ortaya konmalıdır. Kullanılan ifade o kadar açık ve seçik olmalı ki, işçi açısından, iş sözleşmesinin sona erdirildiği açıkça anlaşılır olmalıdır. Fesih bildiriminde, sözleşmeyi sona erdirme iradesi yanında ayrıca, sona erme zamanı da yeteri kadar açık ve yanlış anlaşılmaya sebebiyet vermeyecek şekilde ifade edilmiş olmalıdır. Şarta bağlı fesih de kural olarak geçerli değildir. Zira, yenilik doğurucu bir beyan olan fesih bildirimi, tek taraflı olarak karşı tarafın hukuk alanına müdahale anlamına gelmekte ve sürekli borç ilişkisinin gelecekteki kaderini belirlemektedir. Bu sebeple, fesih bildiriminden, iş ilişkisinin ne zaman sona ereceği yeteri kadar açıklıkla anlaşılması gerekir. Şarta bağlı feshin ayrık hali, işçinin iradi davranışına bağlı olan durumlarda, örneğin değişiklik feshinde kendini gösterir. Görev değişikliğini kabul etmeme, verilen uyarı üzerine aynı eylemi tekrar ettiği takdire feshedileceği şartının bildirilmesi durumlarında, şarta bağlı fesih geçerli olacaktır. Şarta bağlı olarak geçerli bir şekilde iş sözleşmesinin feshedildiği durumlarda bildirim süresi, şartın gerçekleşmesiyle işlemeye başlayacaktır. Sadece fesih bildiriminin değil fesih sebeplerinin de yazılı olması ve işverence fesih bildirimi ile gerekçelerini kapsayacak şekilde altının imzalanması gerekir. İşveren, fesih bildiriminde gösterdiği fesih sebebi ile bağlıdır. İşe iade davasındaki savunmasında ilaveten başka bir sebep ileri süremeyeceği gibi bu sebepten farklı bir sebebe dayanamaz. Dosya içeriğine göre davacı sendikal nedenle fesih iddiasını ispatlayamadığından sendikal tazminat talebinin reddi yerindedir. Ancak davalı işverenin davacı işçinin iş sözleşmesini 4857 sayılı İş Kanunu nun 18. maddesi uyarınca feshettiği, ancak fesih bildirimini yazılı yapmadığı anlaşıldığından davanın kabulü yerine yazılı şekilde reddi hatalıdır. 4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. F) Hüküm: Yukarda açıklanan gerekçe ile; 1. Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRIL- +MASINA, 2. Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İŞE İADESİNE, 979
3.Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 5 aylık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE, 4.Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin GEREKTİĞİNE, 5.Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 6.Davacının yaptığı 470.00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 7.Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.500 TL. ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 8. Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine, Kesin olarak 30/04/2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi. 980