EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU Sayı: 61, TEMMUZ 2015 Adem AKGÜL
Bu Rapor Karacadağ Kalkınma Ajansı tarafından, Türkiye ve TRC2 (Diyarbakır, Şanlıurfa) Bölgesi güncel ekonomik gelişmelerinin bölge aktörlerince takip edilebilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Her hakkı saklıdır.
İÇİNDEKİLER TÜRKİYE Endeksler Sayfa Tüketici Fiyatları Endeksi 6 Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi 8 Sanayi Üretim Endeksi 10 Sanayi Ciro Endeksi 14 Finansal Yatırım Araçlarının Reel Getiri Oranları 17 Sektörel Güven Endeksleri 20 Tüketici Güven Endeksi 22 Dış Ticaret Endeksleri 25 İstatistikler İhracat 28 3
İÇİNDEKİLER TRC2 Bölgesi Endeksler Sayfa Tüketici Fiyatları Endeksi 33 İstatistikler Diyarbakır İhracatı 35 Şanlıurfa İhracatı 36 Kurulan ve Kapanan Şirket İstatistikleri 37 4
TÜRKİYE 5
TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ HAZİRAN, 2015 Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık %0,51 düştü. TÜFE de (2003=100) 2015 yılı Haziran ayında bir önceki aya göre %0,51 düşüş, bir önceki yılın Aralık ayına göre %4,76, bir önceki yılın aynı ayına göre %7,20 ve on iki aylık ortalamalara göre %8,28 artış gerçekleşti. Aylık en yüksek artış %2,64 ile eğlence ve kültür grubunda oldu. Ana harcama grupları itibariyle 2015 yılı Haziran ayında endekste yer alan gruplardan lokanta ve otellerde %1,09, çeşitli mal ve hizmetlerde %0,79, eğitimde %0,70 ve sağlıkta %0,53 artış gerçekleşti. Aylık en fazla düşüş gösteren grup %2,79 ile gıda ve alkolsüz içecekler oldu. Ana harcama grupları itibariyle 2015 yılı Haziran ayında endekste yer alan gruplardan giyim ve ayakkabıda %1,32, ev eşyasında %0,09, alkollü içecekler ve tütünde %0,01 ve ulaştırmada %0,01 düşüş gerçekleşti. Yıllık en fazla artış %13,62 ile lokanta ve oteller grubunda gerçekleşti. TÜFE de, bir önceki yılın aynı ayına göre eğlence ve kültür (%11,13), çeşitli mal ve hizmetler (%9,89), gıda ve alkolsüz içecekler (%9,28), konut (%8,39) artışın yüksek olduğu diğer ana harcama gruplarıdır. Kaynak: TÜİK, 2015a. 6
TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ HAZİRAN, 2015 % Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık 12,00 TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ 10,00 8,00 6,00 7,24 7,55 7,61 7,91 8,09 7,2 2011 2012 2013 4,00 2014 2015 2,00 0,00 7
YURT İÇİ ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ HAZİRAN, 2015 Yurt içi üretici fiyat endeksi aylık %0,25 arttı. Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE), 2015 yılı Haziran ayında bir önceki aya göre %0,25 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %5,49 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %6,73 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %6,74 artış gösterdi. Sanayinin dört sektörünün bir önceki aya göre değişimleri; madencilik ve taşocakçılığı sektöründe %1,79 artış, imalat sanayi sektöründe %0,41 artış, elektrik ve gaz sektöründe %1,84 düşüş ve su sektöründe %0,36 artış olarak gerçekleşti. En yüksek aylık artış ham petrol ve doğal gazda gerçekleşti. Bir önceki aya göre endekslerin en fazla artış gösterdiği alt sektörler; ham petrol ve doğal gaz (%8,62), kauçuk ve plastik ürünler (%2,46), temel eczacılık ürünleri ve müstahzarları (%1,55) alt sektörleridir. Buna karşılık elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme (%-1,84), giyim eşyası (%-1,74) ve bilgisayarlar ile elektronik ve optik ürünler (%-1,01) bir ay önceye göre endekslerin en fazla gerilediği alt sektörler oldu. Ana sanayi gruplarında en yüksek artış ara malında gerçekleşti. Ana sanayi grupları sınıflamasına göre 2015 yılı Haziran ayında en yüksek aylık artış ara mallarında ve en yüksek yıllık artış dayanıksız tüketim mallarında gerçekleşti. Kaynak: TÜİK, 2015b. 8
YURT İÇİ ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ HAZİRAN, 2015 % Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık 16,00 YURT İÇİ ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ 14,00 12,00 10,00 8,00 6,00 4,00 3,28 3,1 3,41 4,8 6,52 6,73 2011 2012 2013 2014 2015 2,00 0,00 9
SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ MAYIS, 2015 Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki aya göre %2,0 azaldı. Sanayinin alt sektörleri (2010=100 temel yıllı) incelendiğinde, 2015 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi %4,2, imalat sanayi sektörü endeksi %2,3 azalırken, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi %1,1 arttı. Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki yılın aynı ayına göre %2,4 arttı. Sanayinin alt sektörleri (2010=100 temel yıllı) incelendiğinde, 2015 yılı Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi %9,9 azalırken, imalat sanayi sektörü endeksi %3,0 ve elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi %3,8 arttı. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış ana sanayi gruplarında en yüksek azalış sermaye malı imalatında gerçekleşti. Ana sanayi grupları (MIGs) sınıflamasına göre, 2015 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre en yüksek düşüş %7,8 ile sermaye malı imalatında gerçekleşti. Kaynak: TÜİK, 2015c. 10
SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ MAYIS, 2015 Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış imalat sanayiinde en yüksek azalış bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatında gerçekleşti. İmalat sanayi alt sektörleri incelendiğinde, 2015 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre en yüksek düşüş %34,8 ile bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatında gerçekleşti. Bu düşüşü, %24,7 ile diğer ulaşım araçlarının imalatı ve %12,2 ile motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı takip etti. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış imalat sanayiinde en yüksek artış makine ve ekipmanların kurulumu ve onarımında gerçekleşti. İmalat sanayi alt sektörleri incelendiğinde, 2015 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre en yüksek artış %33,6 ile makine ve ekipmanların kurulumu ve onarımında gerçekleşti. Bu artışı, %22,2 ile kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı ve %5,8 ile deri ve ilgili ürünlerin imalatı takip etti. Kaynak: TÜİK, 2015c. 11
SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ MAYIS, 2015 Arındırılmamış Takvim Etkisinden Arındırılmış Mevsim ve Takvim Etkisinden Arındırılmış SEKTÖR Endeks Endeks Yıllık Değişim (%) Endeks Aylık Değişim Toplam Sanayi 123,3 123,4 2,4 122,1-2,0 Madencilik ve Taşocakçılığı 103,1 102,1-9,9 103,4-4,2 İmalat Sanayi 125,4 125,7 3,0 123,2-2,3 Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Ürt. ve Dağıtımı 119,3 118,3 3,8 124,3 1,1 Kaynak: TÜİK, 2015c. 12
SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ MAYIS, 2015 Kaynak: TÜİK, 2015c. 13
SANAYİ CİRO ENDEKSİ - MAYIS, 2015 Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış toplam sanayi ciro endeksi bir önceki aya göre %1,6 azaldı. Sanayinin alt sektörleri (2010=100 temel yıllı) incelendiğinde; 2015 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi %3,0, imalat sanayi sektörü endeksi ise %1,5 azaldı. Takvim etkisinden arındırılmış toplam sanayi ciro endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre %8,5 arttı. Sanayinin alt sektörleri (2010=100 temel yıllı) incelendiğinde; 2015 yılı Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi aynı kaldı, imalat sanayi sektörü endeksi ise %8,8 arttı. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış ana sanayi gruplarında en yüksek düşüş sermaye malı imalatında gerçekleşti. Ana sanayi grupları (MIGs) sınıflamasına göre, 2015 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre en yüksek düşüş %5,8 ile sermaye malı imalatında gerçekleşti. Kaynak: TÜİK, 2015d. 14
SANAYİ CİRO ENDEKSİ - MAYIS, 2015 Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış imalat sanayi ciro endeksinde en yüksek düşüş bilgisayarların ve elektronik ürünlerin imalatında gerçekleşti. İmalat sanayi alt sektörleri incelendiğinde, 2015 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre en yüksek düşüş %18,8 ile bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatında gerçekleşti. Bu düşüşü %11,9 ile motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı ve %9,7 ile diğer ulaşım araçlarının imalatı takip etti. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış imalat sanayi ciro endeksinde en yüksek artış rafine edilmiş petrol ürünleri imalatında gerçekleşti. İmalat sanayi alt sektörleri incelendiğinde, 2015 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre en yüksek artış %10,9 ile kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatında gerçekleşti. Bu artışı %9,7 ile içeceklerin imalatı ve %7,5 ile deri ve ilgili ürünlerin imalatı takip etti 15
SANAYİ CİRO ENDEKSİ - MAYIS, 2015 Kaynak: TÜİK, 2015d. 16
FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARININ REEL GETİRİ ORANLARI HAZİRAN, 2015 Aylık en yüksek reel getiri Euro da gerçekleşti. En yüksek aylık reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde %2,45, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise %3,24 oranlarıyla Euro da gerçekleşti. Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde; yatırım araçlarından Amerikan Doları %1,87, Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) %0,52, külçe altın %0,43 ve mevduat faizi %0,15 oranında reel getiri sağladı. Buna karşılık Borsa İstanbul (BIST) 100 Endeksi %4,53 oranında yatırımcısına kaybettirdi. TÜFE ile indirgendiğinde ise Amerikan Doları %2,64, Devlet İç Borçlanma Senetleri %1,29, külçe altın %1,20 ve mevduat faizi %0,91 oranında reel getiri sağlarken, BIST 100 Endeksi %3,80 oranında yatırımcısına kaybettirdi. Euro üç aylık değerlendirmede; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %5,16, TÜFE ile indirgendiğinde ise %6,33 oranıyla yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olurken, BIST 100 Endeksi Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %2,16, TÜFE ile indirgendiğinde ise %1,07 oranında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu. Altı aylık değerlendirmeye göre Amerikan Doları; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %11,74, TÜFE ile indirgendiğinde ise %12,51 oranında yatırımcısına en yüksek kazancı sağladı. Aynı dönemde BIST 100 Endeksi, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %8,41, TÜFE ile indirgendiğinde ise %7,77 oranında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu. Kaynak: TÜİK, 2015e. 17
FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARININ REEL GETİRİ ORANLARI HAZİRAN, 2015 Yıllık değerlendirmede en yüksek reel getiri Amerikan Doları nda gerçekleşti. Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde Amerikan Doları; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %19,59, TÜFE ile indirgendiğinde ise %19,07 oranında yatırımcısına en fazla reel getiriyi sağladı. Diğer taraftan, BIST 100 Endeksi Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %3,61, TÜFE ile indirgendiğinde ise %4,03 oranında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu. Kaynak: TÜİK, 2015e. 18
FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARININ REEL GETİRİ ORANLARI HAZİRAN, 2015 Kaynak: TÜİK, 2015e. 19
SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ - TEMMUZ, 2015 Hizmet sektörü güven endeksi %1,4 arttı. Mevsim etkilerinden arındırılmış hizmet sektörü güven endeksi Haziran ayında 99,34 iken, Temmuz ayında 100,69 değerine yükseldi. Hizmet sektörü güven endeksindeki bu artış; gelecek üç aylık dönemde hizmetlere olan talebin artacağını bekleyen girişim yöneticisi sayısının artmasından kaynaklandı. Son üç aylık dönemde iş durumunun kötüleştiğini ve son üç aylık dönemde hizmetlere olan talebin azaldığını değerlendiren girişim yöneticisi sayısı ise arttı. Hizmet sektöründe bir önceki aya göre; hizmetlere olan talep beklentisi endeksi %4,9 artarken, iş durumu ve hizmetlere olan talep endeksleri sırasıyla %1,1 ve %0,3 azaldı. Perakende ticaret sektörü güven endeksi %0,7 arttı. Mevsim etkilerinden arındırılmış perakende ticaret sektörü güven endeksi Temmuz ayında 104,45 değerine yükseldi. Perakende ticaret sektörü güven endeksindeki bu artış, mevcut mal stok seviyesinin mevsim normallerinin altında olduğunu değerlendiren ve gelecek üç aylık dönemde iş hacmi-satışların artacağını bekleyen girişim yöneticisi sayısının artmasından kaynaklandı. Son üç aylık dönemde iş hacmisatışların azaldığını değerlendiren girişim yöneticisi sayısı ise arttı. Perakende ticaret sektöründe bir önceki aya göre; mevcut mal stok seviyesi ve iş hacmi-satışlar beklentisi endeksleri sırasıyla %1,7 ve %5,1 artarken, iş hacmisatışlar endeksi %5,1 azaldı. İnşaat sektörü güven endeksi %2,8 azaldı. Mevsim etkilerinden arındırılmış inşaat sektörü güven endeksi bir önceki ayda 84,71 iken, Temmuz ayında 82,33 değerine düştü. İnşaat sektörü güven endeksindeki bu azalış; alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyinin mevsim normallerinin altında olduğunu değerlendiren ve gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısında azalış bekleyen girişim yöneticisi sayısının artmasından kaynaklandı.inşaat sektöründe bir önceki aya göre; alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi endeksi %4,4 ve toplam çalışan sayısı beklentisi endeksi %1,7 azaldı. Kaynak: TÜİK, 2015f. 20
SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ - TEMMUZ, 2015 Kaynak: TÜİK, 2015f. 21
TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSLERİ - TEMMUZ, 2015 Tüketici güven endeksi %2,7 azaldı. Türkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliği ile yürütülen tüketici eğilim anketi sonuçlarından hesaplanan tüketici güven endeksi, Temmuz ayında bir önceki aya göre %2,7 oranında azaldı; Haziran ayında 66,45 olan endeks Temmuz ayında 64,66 oldu. Hanenin maddi durum beklentisi %0,4 arttı. Hanenin maddi durum beklentisi endeksi bir önceki aya göre %0,4 oranında arttı. Haziran ayında 87,92 olan endeks değeri Temmuz ayında 88,24 oldu. Bu artış, gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durumunun daha iyi olacağını bekleyenlerin oranının artmasından kaynaklandı. Genel ekonomik durum beklentisi %5,8 azaldı. Haziran ayında 89,48 olan genel ekonomik durum beklentisi endeksi %5,8 oranında azalarak, Temmuz ayında 84,33 oldu. Bu azalış, gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durumun daha iyi olacağı yönünde beklentisi olan tüketicilerin sayısının bir önceki aya göre azaldığını göstermektedir. Kaynak: TÜİK, 2015g. 22
TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSLERİ - TEMMUZ, 2015 İşsiz sayısı beklentisi %7,2 azaldı. İşsiz sayısı beklentisi endeksi bir önceki aya göre %7,2 oranında azalarak, Temmuz ayında 63,89 değerine düştü. Bu düşüş, gelecek 12 aylık dönemde işsiz sayısında artış bekleyenlerin oranındaki artıştan kaynaklandı. Tasarruf etme ihtimali %13,7 arttı. Tasarruf etme ihtimali endeksi %13,7 oranında arttı. Haziran ayında 19,53 olan endeks, Temmuz ayında 22,20 değerine yükseldi. Bu artış, tüketicilerin gelecek 12 aylık dönemde tasarruf etme ihtimallerinin bir önceki aya göre arttığını göstermektedir. Kaynak: TÜİK, 2015g. 23
TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSLERİ - TEMMUZ, 2015 Kaynak: TÜİK, 2015g. 24
DIŞ TİCARET ENDEKSLERİ MAYIS, 2015 İhracat birim değer endeksi %8,5 azaldı. İhracat birim değer endeksi Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %8,5 azaldı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütün de %5,3 artarken, ham maddelerde (yakıt hariç) %5, yakıtlar da %36,9 ve imalat (gıda, içecek, tütün hariç) sanayi nde %8,6 azaldı. İthalat birim değer endeksi %14,1 azaldı. İthalat birim değer endeksi Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %14,1 azaldı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütün de %10,8, ham maddelerde (yakıt hariç) %19,9, yakıtlar da %31,6 ve imalat (gıda, içecek, tütün hariç) sanayi nde %6,9 azaldı. İhracat miktar endeksi %11,2 azaldı. İhracat miktar endeksi Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %11,2 azaldı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütün de %13,9, ham maddelerde (yakıt hariç) %13,2 ve imalat (gıda, içecek, tütün hariç) sanayi nde %13,1 azalırken, yakıtlar da %32,8 arttı. İthalat miktar endeksi %0,3 azaldı. İthalat miktar endeksi Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %0,3 azaldı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütün de %5,4 ve ham maddelerde (yakıt hariç) %13,3 azalırken, yakıtlar da %11,5 ve imalat (gıda, içecek, tütün hariç) sanayi nde %0,7 arttı. Kaynak: TÜİK, 2015h. 25
DIŞ TİCARET ENDEKSLERİ MAYIS, 2015 Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi %14,6 azaldı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre; 2015 Nisan ayında 138,1 olan ihracat miktar endeksi %14,6 azalarak, 2015 Mayıs ayında 118 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise; 2014 Mayıs ayında 128,9 olan ihracat miktar endeksi % 8,2 azalarak, 2015 Mayıs ayında 118,4 oldu. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi %1,9 azaldı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre; 2015 Nisan ayında 125,7 olan ithalat miktar endeksi %1,9 azalarak, 2015 Mayıs ayında 123,3 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise; 2014 Mayıs ayında 125,7 olan ihracat miktar endeksi %1,7 artarak, 2015 Mayıs ayında 127,8 oldu. Dış ticaret haddi 2015 yılı Mayıs ayında 106,6 olarak gerçekleşti. İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve 2014 yılı Mayıs ayında 100 olarak elde edilmiş olan dış ticaret haddi, 2015 yılı Mayıs ayında da 106,6 oldu. Kaynak: TÜİK, 2015h. 26
DIŞ TİCARET ENDEKSLERİ MAYIS, 2015 Kaynak: TÜİK, 2015h. 27
İHRACAT (BİN $) HAZİRAN, 2015 16.000.000 14.000.000 12.000.000 10.000.000 8.000.000 6.000.000 4.000.000 2012 2013 2014 2015 2.000.000 0 28
İHRACAT - HAZİRAN, 2015 İHRACATIMIZDA İLK 20 ÜLKE, (Bin $) ÜLKE İHRACAT PAY, % 1 ALMANYA 1.125.188,72 9,61 2 BİRLEŞİK KRALLIK 813.193,68 6,95 3 IRAK 674.257,96 5,76 4 İTALYA 590.056,85 5,04 5 FRANSA 563.293,57 4,81 6 BİRLEŞİK DEVLETLER 536.352,44 4,58 7 İSPANYA 414.616,22 3,54 8 SUUDİ ARABİSTAN 385.515,20 3,29 9 İRAN (İSLAM CUM.) 332.188,82 2,84 10 RUSYA FEDERASYONU 328.490,43 2,81 11 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ 297.149,44 2,54 12 HOLLANDA 290.614,66 2,48 13 MISIR 272.457,95 2,33 14 ÇİN HALK CUMHURİYETİ 270.364,76 2,31 15 ROMANYA 252.997,99 2,16 16 İSRAİL 249.258,57 2,13 17 BELÇİKA 205.624,53 1,76 18 POLONYA 172.854,29 1,48 19 TÜRKMENİSTAN 164.291,91 1,40 20 CEZAYİR 152.679,36 1,30 İlk 20 Ülke Toplam 8.091.447,35 69,14 Genel Toplam 11.703.832,00 100,00 Kaynak: TİM,2015a. 29
İHRACAT - HAZİRAN, 2015 (Bin $) SEKTÖRLER 2014 2015 I. TARIM 1.669.521 1.617.938 A. BİTKİSEL ÜRÜNLER 1.127.278 1.151.748 Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mam. 495.849 481.442 Yaş Meyve ve Sebze 167.817 181.705 Meyve Sebze Mamulleri 108.379 110.854 Kuru Meyve ve Mamulleri 102.183 92.815 Fındık ve Mamulleri 138.260 209.631 Zeytin ve Zeytinyağı 19.273 17.915 Tütün ve Mamulleri 91.685 54.936 Süs Bitkileri 3.832 2.451 B. HAYVANSAL ÜRÜNLER 158.085 110.629 C. AĞAÇ VE ORMAN ÜRÜNLERİ 384.158 355.561 Kaynak: TİM,2015a. 30
İHRACAT - HAZİRAN, 2015 (Bin $) SEKTÖRLER 2014 2015 II. SANAYİ 10.433.937 9.690.378 A. TARIMA DAYALI İŞLENMİŞ ÜRÜNLER 1.056.087 990.752 Tekstil ve Hammaddeleri 706.505 681.078 Deri ve Deri Mamulleri 149.417 116.002 Halı 200.165 193.672 B. KİMYEVİ MADDELER VE MAM. 1.518.869 1.426.430 C. SANAYİ MAMULLERİ 7.858.981 7.273.197 Hazırgiyim ve Konfeksiyon 1.595.127 1.463.536 Otomotiv Endüstrisi 2.029.746 1.975.601 Gemi ve Yat 113.596 53.595 Elektrik Elektronik ve Hizmet 970.318 967.741 Makine ve Aksamları 500.272 471.011 Demir ve Demir Dışı Metaller 592.568 544.274 Çelik 1.063.910 832.256 Çimento Cam Seramik ve Toprak Ürünleri 278.038 238.882 Mücevher 147.654 233.620 Savunma ve Havacılık Sanayii 180.262 159.978 İklimlendirme Sanayii 376.016 322.512 Diğer Sanayi Ürünleri 11.475 10.192 III. MADENCİLİK 404.038 395.516 T O P L A M 12.507.495 11.703.832 Kaynak: TİM,2015a. 31
TRC2 BÖLGESİ (ŞANLIURFA-DİYARBAKIR) 32
TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ HAZİRAN, 2015 Aylık en az düşüş %0,13 oranı ile 3 bölgede gerçekleşti. İstatistiki Bölge Birim Sınıflaması (İBBS) 2. Düzey de bulunan 26 bölge içinde, bir önceki aya göre en az düşüş %0,13 ile TR31 (İzmir), TR71 (Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir) ve TR81 (Zonguldak, Karabük, Bartın), bir önceki yılın Aralık ayına göre en yüksek artış %5,65 ile TR22 (Balıkesir, Çanakkale), bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek artış %8,22 ile TR31 (İzmir) ve on iki aylık ortalamalara göre en yüksek artış %8,93 ile TR31 (İzmir) bölgelerinde oldu. Kaynak: TÜİK, 2015a. 33
TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ HAZİRAN, 2015 İstatistiki Bölgelere Göre Tüketici Fiyatları Endeksi ve Değişim Oranı (%) (2003=100) İstatistiki bölge Bir önceki aya göre değişim oranı Bir önceki yılın Aralık ayına göre değişim oranı Bir önceki yılın aynı ayına göre değişim oranı On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı TÜRKİYE -0,51 4,76 7,20 8,28 TRC2 Bölgesi -0,63 4,11 8,05 8,80 Kaynak: TÜİK, 2015a. 34
DİYARBAKIR İHRACATI HAZİRAN, 2015 (Bin $) Sektörler 2014 2015 Çelik 231,39 352,27 Çimento Cam Seramik ve Toprak Ürünleri 480,49 203,37 Demir ve Demir Dışı Metaller 377,44 1.557,70 Deri ve Deri Mamulleri 0,00 0,00 Diğer Sanayi Ürünleri 125,07 13,67 Elektrik Elektronik ve Hizmet 1.349,70 1.439,49 Fındık ve Mamulleri 0,00 0,00 Gemi ve Yat 0,00 0,00 Halı 82,51 20,71 Hazırgiyim ve Konfeksiyon 50,14 46,76 Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri 3.426,55 3.538,31 İklimlendirme Sanayii 182,34 178,36 Kimyevi Maddeler ve Mamulleri 581,75 1.491,66 Kuru Meyve ve Mamulleri 0,00 22,93 Madencilik Ürünleri 7.220,44 12.167,03 Makine ve Aksamları 44,49 75,05 Meyve Sebze Mamulleri 0,00 0,00 Mobilya,Kağıt ve Orman Ürünleri 241,16 745,27 Mücevher 0,00 0,00 Otomotiv Endüstrisi 6,99 225,02 Savunma ve Havacılık Sanayii 0,00 0,00 Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller 185,61 201,93 Tekstil ve Hammaddeleri 10,50 90,23 Yaş Meyve ve Sebze 0,00 0,00 Zeytin ve Zeytinyağı 0,00 68,34 Genel Toplam 14.596,59 22.438,11 Kaynak: TİM,2015b. 35
ŞANLIURFA İHRACATI HAZİRAN, 2015 (Bin $) Sektörler 2014 2015 Çelik 654,39 1.232,49 Çimento Cam Seramik ve Toprak Ürünleri 2.673,45 1.904,48 Demir ve Demir Dışı Metaller 195,77 684,42 Deri ve Deri Mamulleri 0,00 189,92 Diğer Sanayi Ürünleri 0,28 0,00 Elektrik Elektronik ve Hizmet 1.235,58 1.138,51 Gemi ve Yat 0,00 0,00 Halı 0,00 0,00 Hazırgiyim ve Konfeksiyon 68,02 3.136,64 Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri 940,59 448,73 İklimlendirme Sanayii 438,49 452,70 Kimyevi Maddeler ve Mamulleri 372,11 1.017,24 Kuru Meyve ve Mamulleri 0,00 70,51 Madencilik Ürünleri 13,38 44,44 Makine ve Aksamları 530,46 439,78 Meyve Sebze Mamulleri 94,88 5,23 Mobilya,Kağıt ve Orman Ürünleri 11.097,80 9.395,51 Mücevher 0,00 0,00 Otomotiv Endüstrisi 986,22 379,75 Savunma ve Havacılık Sanayii 2,33 0,00 Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller 0,00 0,00 Süs Bitkileri ve Mam. 0,00 0,00 Tekstil ve Hammaddeleri 247,31 1.230,95 Yaş Meyve ve Sebze 169,78 310,64 Zeytin ve Zeytinyağı 0,00 0,00 Genel Toplam 19.720,84 22.081,93 Kaynak: TİM,2015b. 36
KURULAN ve KAPANAN ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ HAZİRAN, 2015 ŞİRKET KOOP. GER. KİŞİ TİC. İŞL. ŞİRKET KOOP. ŞİRKET KOOP. GER. KİŞİ TİC. İŞL. ŞİRKET KOOP. GER. KİŞİ TİC. İŞL. ŞİRKET KOOP. ŞİRKET KOOP. GER. KİŞİ TİC. İŞL. 2015 HAZİRAN(BİR AYLIK) 2014 HAZİRAN(BİR AYLIK) KURULAN TASFİYE KAPANAN KURULAN TASFİYE KAPANAN DİYARBAKIR 74 2 24 4 1 6 0 9 52 0 24 6 0 4 0 4 ŞANLIURFA 44 1 36 2 0 0 0 8 73 3 43 2 4 9 0 10 TÜRKİYE 5.817 79 4.024 564 112 852 128 1.442 4.774 77 4.022 1.088 306 964 156 1.429 Kaynak: TOBB,2015. 37
KAYNAKÇA TÜİK (2015a). Tüketici Fiyat Endeksi, Haziran 2015, Sayı: 18533, 03 Temmuz 2015 TÜİK (2015b). Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi Haziran 2015, Sayı: 18654, 03 Temmuz 2015 TÜİK (2015c). Sanayi Üretim Endeksi, Mayıs 2015, Sayı: 18797, 08 Temmuz 2015 TÜİK (2015d). Sanayi Ciro Endeksi, Mayıs 2015, Sayı: 18821, 12 Temmuz 2015 TÜİK (2015e). Finansal Yatırım Araçlarının Reel Getiri Oranları, Haziran 2015, Sayı: 18545, 09 Tem. 2015 TÜİK (2015f). Sektörel Güven Endeksleri, Temmuz 2015, 18833, 24 Temmuz 2015 TÜİK (2015g). Tüketici Güven Endeksi, Temmuz 2015, 18845, 22 Temmuz 2015 TÜİK (2015h). Dış Ticaret Endeksleri, Mayıs 2015, Sayı: 18569, 10 Temmuz2015 TİM (2015a). Yıllık İhracat Rakamları, http://www.tim.org.tr/tr/ihracat-ihracat-rakamlari-tablolar.html TİM (2015b). İller Bazında Rakamlar, http://www.tim.org.tr/tr/ihracat-ihracat-rakamlari-tablolar.html TOBB (2015). Kurulan Kapanan Şirket İstatistikleri, http://www.tobb.org.tr/bilgierisimmudurlugu/sayfalar/kurulankapanansirketistatistikleri.php 38