SÛRELERİMİZİ tefekkürle ÖĞRENİYORUZ 8. KÂFİRÛN SÛRESİ ا ل ا ع ب د ما ت ع ب دو ن 1 ق ل ي ا ا ي ها ال كا ف رو ن و ا ل ا ن ا ع ا ب د 3 و ا ل ا نت م ع ا ب دو ن ما ا ع ب د 2 5 و ا ل ا نت م ع ا ب دو ن ما ا ع ب د 4 ما عب د ت م 6 ين لك م د ي نك م ول ي د ÖĞRENELİM ANLAMI Rahmân ve Rahîm olan Allah ın adıyla. 1. (Resulüm) de ki: Ey kâfirler! 2. Sizin taptıklarınıza Ben tapacak değilim. 3. Siz de Benim ibadet ettiğime ibadet etmezsiniz. 4. Ben asla sizin taptıklarınıza tapmam. 5. Siz de Benim ibadet ettiğime ibadet etmesiniz. 6. Sizin dininiz size, Benim dinim Bana dır. 114
Ben Mekke de indirilen on sekizinci sûreyim. Mushafta ise 109. sûreyim. Altı âyetten oluşmaktayım. Benim başka isimlerim de var. Bunlardan biri Mukaşkışe dir. (uzaklaştıran) Bu ismimle Allah a ortak koşma (şirk) ve iki yüzlülükten (münafıklık) uzaklaştıran sûre anlamına geliyorum. Bir diğer ismim İbadet sûresi dir. Sûrede ibadetin, kulluğun sâdece Allah a yapılacağı, Allah a şirk koşulan şahıslara, putlara, ilahlaştırılan şeylere ibâdet yapılmayacağı anlatıldığı için bu adı aldım. İbadet ilâh kabul edilen varlığa karşı saygı göstermek, onu sevmek ve ona tapmaktır. Onun rızası için güzel davranışlar sergilemektir. Bu davranışlar her dinde farklıdır. Dinimizde başlıca ibâdetler; namaz, oruç, hac ve zekâttır. KÂFİRÛN SÛRESİ - ÖĞRENELİM Benim adım Kâfirûn sûresi. İlk âyetim Ey kâfirler diye başladığı için bu adı aldım. Kâfir; gerçeği örten, gizleyen, nankörlük yapan kişi demektir. Peygamber Efendimiz i ve onun Allah Teâlâ dan getirdiği şeyleri inkar eden kişiye kâfir denir. Kâfir kelimesi ile müşrik kelimesini iyi bilmelisin. Müşrik, ortak koşan demektir. Allah ın ilahlığında, sıfatları ve fiilerinde ortağı olduğunu iddia eden kişi müşriktir. Allah ın varlığını kabul ettiği hâlde putların O nun yardımcısı olduğuna inanan, hem müşrik hem kâfirdir. Ancak sadece ahirete inanmayan kâfirdir, müşrik değildir. Kâfir kavramı, Müslüman olmayan herkes için de kullanılır. Benim bir adım da Berâet sûresi dir. Yani kâfirlerin yaptıkları yanlışlardan uzaklaşmak, bu konuda onlarla ilişkiyi kesmek anlamındadır. Diğer isimlerim ise, Din ve İhlas sûresidir. Son ismimden dolayı beni İhlâs sûresinin kardeşi kabul ederler. 115
Rasulullah ın (s.a.v.) insanları İslâm a daveti, müşrikleri şaşkına çevirmişti. Ne yaptılarsa onu davasından vazgeçiremediler. Her türlü engelin üstesinden gelen Efendimiz, bir gün Kâbe nin etrafında tavaf SÛRELERİMİZİ tefekkürle ÖĞRENİYORUZ ediyordu. Müşriklerden bir grup onu durdurarak şöyle dediler: - Ey Muhammed! Bizim Sana bir teklifimiz var. Onu hem senin için hem bizim için faydalı görüyoruz. Peygamberimiz, Ne imiş o? diye sordu. Müşrikler, - Ey Muhammed! Gel, sen bizim dinimize uy; biz de senin dinine uyalım. Sen, bir yıl bizim ilahlarımız Lat a ve Uzza ya tap, biz de bir yıl senin ilahına tapalım. Böylece aramızda barış meydana gelsin ve düşmanlık kalksın, dediler. Bu çirkin teklif karşısında Resulullah şöyle buyurdu: Ben Allah a ibadet ederken başkasını O na ortak koşmaktan Allah a sığınırım! Yüce Allah, onlar hakkında Kâfirûn sûresini indirdi. Peygamberimiz bu sûreyi onlara okudu. Kureyş müşrikleri artık ümitlerini kestiler. (et-taberi, Taberi Tefsiri, 9/249-251. M. Âsım Köksal, İslam Tarihi, 1) 116
AÇIKLAMA Birinci ve ikinci âyetler: De ki:ey kâfirler! Ben sizin taptıklarınıza tapacak değilim. Burada yüce Allah, Peygamber Efendimiz e ve onun şahsında tüm Müslümanlar ın ibadet etme konusundaki kesin tavrını açıklıyor. Allah tan başkasına ibadet edilemeyeceğini bildiriyor. Kâfirler, çeşitli varlıklara taparlar. Bunlar putlar, ruhlar, Güneş, yıldız, hayvanlar, ağaçlar, nehirler, tanrılar ve tanrıçalardır. Müslüman, kâfirlerin taptıkları hiçbir tanrıya ibadet etmez. Sâdece Allah a ibadet eder. Üçüncü âyet: Siz de Benim ibadet ettiğime ibadet edecek değilsiniz. Bu ifade ile Resulullah, dininin kâfirlerin dininden farklı bir din olduğunu belirtiyor. Efendimiz in getirdiği dinin İlah ı ile diğer dinlerin ilahları asla karşılaştırılamaz. Resulullah bu iki âyette kâfirlere, gerçeği inkar edenlere siz ibadetinizi düzmece ilahlara yaptığınız için ben onlara ibadet etmem. Gerçek ve tek olan Allah a ibadet ederim, siz de bunu anlamadığınız için benim Rabbime ibadet etmiyorsunuz. demiş oluyor. KÂFİRÛN SÛRESİ - ÖĞRENELİM Dördüncü ve beşinci âyetler: Ben sizin taptıklarınıza tapacak değilim İlk bakışta bir tekrar gibi. Ancak çok önemli bir nokta var. ikinci âyetteki ifadesinde kesinlikle onların ilahlarına tapmayacağı belirtilmişti. Burada ise Ben asla sizin taptıklarınıza tapmam. ifadesinde bırakın o kötülüğü yapmayı, başka tanrılara tapmayı düşünmem bile mümkün değil anlamındadır. Beşinci âyet: Siz de Benim ibadet ettiğime ibadet etmezsiniz. Bu ifâdede ise kâfirlere yanlış yolda oldukları sürece uzlaşmanın mümkün olamayacağı belirtilmiştir. Bu konuda, bir yıl sen bizim ilahımıza, bir yıl da biz senin ilahına tapalım gibi tekliflerden ümitlerini iyice kesmeleri vurgulanmıştır. Yunus sûresi 41. Âyette yüce Allah şöyle buyurur: (Resulüm! ) onlar seni yalanlarlarsa de ki: Benim işim bana, sizin işiniz de size aittir. Siz benim yaptığımdan uzaksınız, ben de sizin yaptığınızdan uzağım. Altıncı âyet: Sizin dininiz size, benim dinim Bana dır. burada din konusunda kâfirlerle uzlaşmanın asla mümkün olmadığı belirtilmiştir. Müslüman, Peygamberimiz gibi dinlerin uzlaştırılması teklifiyle karşılaştığında tavrını açıkça ortaya koymalıdır. 117
Kâfirûn sûresini her okuyuşumuzda ibadeti sırf Allah için yapma bilincini tazeler, ihlas mertebelerinde ilerleriz. Kâfirûn sûresinde olduğu gibi kâfirlere karşı ancak yeri geldiğinde bu şekilde tavır alınmalıdır. Hayatımız boyunca karşılaşacağımız SÛRELERİMİZİ tefekkürle ÖĞRENİYORUZ kâfirlere ortada bir sebep yok iken sert davranmamız doğru değildir. Peygamber Efendimiz kafirleri güzellikle İslâm a davet etmiştir. Fakat kâfirlerin yersiz teklifleri karşısında net bir tavır ortaya koymuştur. Efendimiz (s.a.v.), Kâfirûn Sûresi ni sabah ve akşam namazının sünnetlerinde, bir de vitir namazında okumuştur. (Müslim, Müsâfirîn, 98; Şevkanî, Fethü l-kadlr, V, 505) Nevfel adında bir sahabi Peygamber Efendimiz i ziyaret eder. Uyumadan önce ne okuması gerektiğini sorar. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurur: Yatağına girdiğinde uyumadan önce Kâfirûn sûresini oku. Onu bitirdikten sonra uyu. Çünkü o, kişiyi şirkten uzaklaştırır. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, V, 456) 118
a. Kendimize Uyarlayalım UYGULAYALIM Soruları Kâfirûn sûresi ile ilgili yukarıda geçen bilgilerden yararlanarak cevaplayınız. 1. Kâfir ne demektir? Müşrikten farkı nedir? 2. Kâfirler ibadet konusunda Peygamberimiz e nasıl bir teklifte bulunmuşlardı? 3. İbadet ne anlama gelir? 4. Sûrenin başında (De ki şeklinde) Peygamberimiz e hitab, ona inananları da kapsar mı? Yazalım... KÂFİRÛN SÛRESİ - UYGULAYALIM b. Anlamının Zıddını Bulalım Sorular: a. Kâfirlerin zıddı kimlerdir? b. Ibadetin zıddı nedir? c. Müslümanlar ile kafirler arasında ibadet konusunda uzlaşmak mümkün müdür? 119
Yazalım... SÛRELERİMİZİ ÖĞRENİYORUZ c. Duaya Çevirelim 1. Duanızın birinci kısmını Kendimize Uyarlayalım bölümünde yazdıklarınızdan yararlanarak yapınız. 2. Duanızın ikinci kısmını Anlamının Zıddını Bulalım bölümünde yazdıklarınızdan yararlanarak yapınız. Yazalım... 120