EGE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ YAYINLARI TARİH İNCELEMELERİ DERGİSİ CİLT/ VOLUME XXII SAYI/NUMBER 2 ARALIK/DECEMBER 2007 BORNOVA - İZMİR
TARİH İNCELEMELERİ DERGİSİ, ISSN: 0257-4152 Cilt/ Volume: XXII Sayı/ Number: 2 Aralık/December 2007, İzmir Tarih İncelemeleri Dergisi hakemli bir dergidir ve yılda iki sayı yayımlanır. Sahibi/President: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü adına Dekan Prof. Dr. Kasım Eğit Editör ve Sorumlu Müdür: Doç. Dr. Süleyman Özkan Yayın Kurulu/ Executive Committee Prof. Dr. İsmail Aka, Prof. Dr. Mehmet Ersan, Yrd. Doç. Dr. Vehbi Günay, Yrd. Doç. Dr. Hasan Mert, Dr. Hilal Ortaç Gürpınarlı. Akademik Danışma Kurulu/ Academic Advisory Board Prof. Dr. Ahmet Özgiray, Bornova, İzmir Prof. Dr. Ali Aktan, Erciyes Üniversitesi, Kayseri. Prof. Dr. Ali Akyıldız, Marmara Prof. Dr. Mahir Aydın, İstanbul Prof. Dr. Ali Birinci, Polis Akademisi, Ankara. Prof. Dr. Musa Çadırcı, Ankara Prof. Dr. Gülçin Çandarlıoğlu, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul. Prof. Dr. Mesut Çapa, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon. Prof. Dr. Ömer Çapar, Ankara Prof. Dr. Melek Delilbaşı, Ankara Prof. Dr. S. Esin Dayı Derinsu, Atatürk Üniversitesi, Erzurum. Prof. Dr. Abdülkadir Donuk, İstanbul Prof. Dr. Feridun Emecen, İstanbul Prof. Dr. Vahdeddin Engin, Marmara Prof. Dr. M. Akif Erdoğru, Ege Üniversitesi, İzmir Prof. Dr. Sadettin Gömeç, Ankara Prof. Dr. Bülent İplikçioğlu, Marmara Prof. Dr. Nuri Köstüklü, Selçuk Üniveritesi, Konya. Prof. Dr. Zekeriya Kurşun, Marmara Prof. Dr. Mehmet Öz, Hacettepe Üniversitesi, Ankara Prof. Dr. Abdülkerim Özaydın, İstanbul Prof. Dr. Ahmet Özgiray, Ege Üniversitesi, İzmir Prof. Dr. Maria Pia Pedani, Ca Foscari University, Venedik, İtalya. Prof. Dr. Saim Savaş, Cumhuriyet Üniversitesi, Sıvas. Prof. Dr. Mehmet Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir. Prof. Dr. Ahmet Taşağıl, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul. Prof. Dr. Oğuz Tekin, İstanbul Prof. Dr. Recep Yıldırım, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir. Dergimiz Index Islamicus, Türkologischer Anzeiger ile TÜBİTAK/ULAKBİM, Sosyal Bilimler Veri Tabanı na alınmıştır. Yazışma Adresi/ Correspondence Address: Tarih İncelemeleri Dergisi Editörlüğü, Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, 35100 Bornova-İzmir, Türkiye Faks: 0 232.388 11 02 Tlf.: 0 232.388 01 10-1343 e-mail; suleyman.ozkan@ege.edu.tr Basım Yeri: Ege Üniversitesi Basımevi. Bornova, İzmir Basım Tarihi: Aralık 2007 Dergi 100 adet basılmıştır
BAŞYAZI TARİH İNCELEMELERİ DERGİSİ Cilt/Volume: XXII Sayı/Number: 2 Aralık/December 2007 İÇİNDEKİLER/CONTENTS Prof.Dr.Ahmet Özgiray 1-10 İNCELEMELER/ARTICLES Hülya Boyana Delos Birliğinin Anayasası ve Atina Hegemonyası The Constitution of the Delian League and Hegemony of Athenian 11-20 Mevlüt Çelebi Başvekil İsmet Paşa nın İtalya Seyahati Visit of Prime Minister Ismet Pasha to Italy 21-52 Turan Gökçe 1695 Tarihli Mufassal Avârız Defterine Göre Filibe Kazâsında Nüfus ve Yerleşme Düzeni Population and Settlement System of the Filibe District According to The Avârız Registers of 1695 53-107 Onur İşçi Recent American Scholarship On Soviet Nationalities Sovyet Milliyetçiliği Üzerine Günümüz Amerikan Çalışmaları 109-124 Bilgehan Pamuk İpek Yolu Ticareti ve Erzurum Silk Road Trade and Erzurum 125-143 Cahit Telci Osmanlı Devletinde 18. Yüzyılda Muhallefat ve Müsâdere Süreci Muhallefat And Musadere Procedure in Ottoman Empire in 18th Century 145-166 Mehmet Tezcan Eski İranlılarda Xvarena Anlayışı ve Bunun Türklerdeki Kut ile Münasebeti Hvar(e)nah in Old Iranians and its relation with Turkish Qut 167-193
Necmi Ülker İzmir-Agora Ören Yerindeki Osmanlı Dönemi Mezar Kitabelerinden Örnekler Examples of the Ottoman Gravestones Inscriptions from Izmir-Agora 195-218 ARŞİV BELGELERİ M. Akif Erdoğru Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Eserler Koleksiyonunda Saklanan Türkçe Taş Yazıtlar 219-226 ÇEVİRİ/TRANSLATION N. N. Şengeliya XI-XIII. Yüzyıl Gürcü Tarihçilerine Göre Selçuklular (Çev.: Mehmet Mürselov) 227-240 YENİ YAYINLAR/BOOK REVİEWS Ahmet ÜNAL, Anadolu nun En Eski Yemekleri; Hititler ve Çağdaşı Toplumlarda Mutfak Kültürü, 208 sayfa, İstanbul 2007 (Gökhan Kağnıcı) 241-242 TARİHÇİ, Kültür ve Tarih Dergisidir, Nisan/Mayıs 2007, Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Tarih Kulübü yayınıdır. (Süleyman Özkan) 243-244 Güngör KARAUĞUZ, Hititler Döneminde Anadolu da Ekmek, İstanbul 2006, (Gökhan Kağnıcı) 245-246 R. Selçuk Uysal, Sındırgı nın Kitabı, Alter Yayıncılık, Ankara 2006 (Özer Küpeli) 247-248 R. Selçuk Uysal, Sındırgılının Kitabı, Grafmat Basım, İzmir 2007 (Özer Küpeli) 249-250 DİZİN/İNDEX 251-264
Tarih İncelemeleri Dergisi Cilt/Volume XXII, Sayı/Number 2 Aralık/December 2007, 249-250 R. Selçuk Uysal, Sındırgılının Kitabı, Grafmat Basım, İzmir 2007, ISBN 978-975-01516-0-6, 383 sayfa. Uzun yıllar ilköğretimden üniversiteye eğitimin her kademesinde öğretmenlik ve akademisyenlik yapan, uzmanlık alanı Türk Dili ve Edebiyatı dışında ayrıca tasavvuf ve musiki tarihine dair yayınlanmış makale, kitap ve çevirileri bulunan R. Selçuk Uysal'ın ilgilendiği bir diğer konu memleketi Sındırgı'nın tarihi ve kültürüdür. Geçtiğimiz yıl araştırmalarının bir bölümünü Sındırgı'nın Kitabı adıyla yayınlayan R. Selçuk Uysal'ın, bu eserin devamı niteliğinde ama bu kez kendi ve yakın çevresinin Sındırgı ile ilgili hatıralarına ağırlık verdiği Sındırgılının Kitabı adlı çalışması yakın bir zaman önce yayınlanmıştır. Sındırgılının Kitabı'nı yazmaya 1997 yılında başladığını giriş kısmında belirten yazar, çalışmasının merkezine kendisini koymuştur. Ancak kendisinin etrafındaki hâle gene Sındırgı dır. Bu nedenle R. Selçuk Uysal Geçen Değil Uçan Yıllar adlı çalışmasının bu kitabın en önemli kaynaklarından biri olduğunu söylemektedir (s. 7). Kendi gözlemleri ve hatıraları yanında iyi bir izleyici olduğunu zikrettiği annesinden dinlediği anıları da aktaran yazar, bu eseri de ona ithaf etmiştir (s. 13). Kitapta herhangi bir bölümlemeye gidilmemiştir. Önsöz de bulunmamaktadır. Ama yazar kitabı yazmaktaki maksadını, nasıl yazdığını, yazarken hangi konularda eksiklik ve sıkıntı çektiğini, beklentilerini Giriş (s. 7 13) kısmında belirtmiştir. Girişi müteakiben çeşitli başlıklar altında Sındırgı ile ilgili değişik konulara yer verilmiş, bir nevi makale derlemesi yapılmıştır. Söz konusu konular; Çocukluğumun Sındırgı'sı (s. 15 26), Sındırgı Adının Kaynağı ve Tarihte Sındırgı (s. 27 54) 5, Sındırgı'nın Beşerî Coğrafyası (s. 55 62), Sındırgı Mahallî Yönetimi ve Yöneticileri, Yaşayan Sındırgı Belediye Reisleri (s. 63 82), Sındırgı Temettuat Defterleri Hakkında (s. 83 95), Çanakkale'deki Sındırgılı Şehitler ve Sındırgılı Diğer Şehitler (s. 96 99), Millî Mücâdele'de Sındırgı (s. 100 134), Sındırgı'nın Kurtuluşu (s. 135 139), Sındırgı'da Spor (s. 140 160), Sındırgı Hikâyeleri ve Portreleri (s. 161 205), Sındırgı Folkloru ve Türküleri (s. 206 233), Sındırgı'da Halıcılık (s. 235 250), Yalancılar Kahvesi (s. 251 260), Sağda Solda Çıkan Yazılar veya- Yapılan Konuşmalar (s. 260 307), Kitaplarımdan Seçme Yazılar (s. 308 338), Kırk Ambar (s. 339 352) ve Resimler (s. 353 383) şeklindedir. Bunlardan Sındırgı Adının Kaynağı ve Tarihte Sındırgı, yeni olarak 1990, 1997 ve 2000 yılı genel nüfus sayımı sonuçları tablo halinde eklenmiş halde Sındırgı'nın Beşerî Coğrafyası, yeni fotoğraflar eklenmekle birlikte Millî Mücâdele'de Sındırgı ve Sındırgı'da Spor adlı bölümler daha önce yayınlanan Sındırgı'nın Kitabı adlı eserden olduğu gibi alınmıştır. Yine Sındırgı Hikâyeleri ve Portreleri adlı kısım yazarın belirttiğine göre daha önce yayınlanmış bir çalışmasıdır (s. 7). 5 Bu kısım 46. sayfada sona ermiştir. Geri kalan sayfalarda kitabın hazırlanış safhasıyla ilgili bilgiler yer almaktadır. Muhtemelen Giriş kısmına ait olması gereken bu bilgiler yazarın hatası sonucu burada kalmış ve bu şekilde de basılmıştır. 249
Kitabın içindeki yazılar genelde Sındırgı'yla ilgili olmasına rağmen Sağda Solda Çıkan Yazılar veya- Yapılan Konuşmalar ile Kitaplarımdan Seçme Yazılar adlı bölümlerden birincisinin bazı kısımları, ikincisi ise tamamıyla Sındırgı ile alakalı değildir. Bunlar R. Selçuk Uysal'ın bazı konferans ve sempozyumlarda yaptığı konuşmalar ile beğendiği şiir ve yazıları içermektedir. Yazar Sındırgı'yı ilgilendirmeyen bu yazılar da unutulmasın ki bir Sındırgılının yazıları veya onun beğendikleridir (s. 13) demek suretiyle bu durumun mazur görülmesini istemektedir. Kitaptaki yazıların bir kısmı Sındırgı'nın folkloru ve kültürüyle ilgilidir. Bununla birlikte yazarın Sındırgı'daki çocukluk hatıralarıyla ve onun gözünden 1950'li yıllarda kasabadaki sosyal ve kültürel hayata dair bilgiler veren Çocukluğumun Sındırgı'sı adlı yazı ile Yunan işgalinin kasabada sona erişine dair dönemin iki canlı tanığıyla yapılan mülakatın olduğu Sındırgı'nın Kurtuluşu adlı yazılar orijinal bilgiler içermesi bakımından ilgi çekicidir. Ayrıca şehitlerle ilgili kısımda Azman Dede diye bilinen Çanakkale gazisinin hatıralarına yer verilmek suretiyle bu savaşların tarihine bir derkenar düşülmüştür. Bunlardan başka Yalancılar Kahvesi yazarın edebiyatçı yönünü ortaya koyduğu Sındırgı ekseninde kaleme aldığı bir deneme yazısı olması açısından ilginçtir. Sındırgı'nın Kitabı'nda olduğu gibi bu çalışmada da metotla ilgili bir takım eksiklikler göze çarpsa da, sonuçta amatör bir ruhla hazırlanmış olması ve herhangi bir bilimsellik iddiasında bulunulmaması yüzünden bunlar hoş görülebilmektedir. Nitekim yıllarını bu esere harcayan R. Selçuk Uysal, hiçbir kuruma veya kişiye yük olmadan kitabın hazırlanışından basımına kadar her türlü masrafı kendisi karşılamıştır. Kitabın pek çok yerinde en büyük amacının memleketine hizmet etmek ve onun kültürüne ve tarihine katkı yapmak olduğunu vurgulayan Selçuk Hocamızı bu çalışmalarından ötürü tebrik eder ve çalışmalarının devamını dileriz. Özer KÜPELİ 250