Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü YENİLENEBİLİR ENERJİ ÜRETİM KOOPERATİFLERİ Gülsüm Gözde AYANOĞLU Gümrük ve Ticaret Uzmanı Ocak, 2017
Sunum İçeriği I- Genel Olarak Kooperatifler II- Kooperatifler ve Yenilenebilir Enerji III- Türkiye de Yenilenebilir Enerji Kooperatifçiliği IV- Öneriler ve Sonuç 2
R I-Kooperatif Nedir? 3
KOOPERATİF NEDİR? -Karşılıklı yardımlaşma, -Dayanışma ve kefalet suretiyle, -Ortaklarının ihtiyaçlarını karşılamak ve çıkarlarını korumak amacıyla -En az 7 gerçek ve tüzel kişi tarafından kurulan -Değişir ortaklı ve değişir sermayeli bir ortaklık modelidir. 4
KOOPERATİFLERİN HUKUK STATÜSÜ Türk Ticaret Kanunu nun 124 üncü maddesine göre Kooperatifler de bir ticaret şirketidir ve yaptığı yatırımlarda kazanç elde etmeyi hedefler. 5
Kooperatifler diğer şirket modellerinden ayıran nokta sahip olduğu toplumsal sorumluluk ilkesidir. Bu ilke kooperatiflerin enerji sektörünün içinde yer almasında önemli bir etkendir. 6
R II- YENİLENEBİLİR ENERJİ VE KOOPERATİFLER 7
ENERJİ KOOPERATİFLERİNİN ORTAYA ÇIKIŞ NEDENLERİ Yaşanan Enerji Krizleri Artan Enerji Bağımlılığı Yenilenebilir Kaynakların Ön Plana Çıkması Vatandaşın Enerji Yatırımlarında Sağlanan Teşvikler Yenilenebilir Enerji Kooperatiflerinin Kuruluşu 8
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ 9
ABD ENERJİ KOOPERATİFLERİNİN GELİŞİMİ BüyükBuhran ABD deki enerji kooperatiflerinin kuruluşunun başlıca nedenlerinden biridir. 10
ABD ENERJİ KOOPERATİFLERİNİN GELİŞİMİ Büyük Buhran sonrasında Roosevelt Enerji alanında kooperatifçilik hareketini destekleyen New Deal Yeni Düzen programını yayınladı. 1933-1936 tarihleri arasında yayınlanan Program kapsamında Kırsal Elektrifikasyon Merkezi kuruldu. REA sayesinde kurulan 417 elektrik kooperatifi 288 bin eve elektrik sağladı. 11
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ 900 kırsal elektrik kooperatifi 47 eyalette 42 milyondan fazla elektrik tüketicisine elektrik hizmeti sunmaktadır. Kooperatifler ülkedeki toplam elektrik üretiminin %12 sini karşılamakta ve ülke elektrik dağıtım hatlarının %42 sine sahip konumdadır. 12
R III-TÜRKİYE DE YENİLENEBİLİR ENERJİ KOOPERATİFÇİLİĞİ 13
YENİ SEKTÖRLERDE YENİ KOOPERATİF AÇILIMI Kooperatifçilik potansiyeli yüksek yeni alanlar tespit edilerek bu alanlarda kooperatif kurulması ve geliştirilmesine yönelik çalışmalarda bulunma faaliyetinin bir sonucu olarak Yenilenebilir Enerji Kooperatifleri kuruluş çalışmaları başlamıştır. 14
Yenilenebilir Enerji Kooperatifçiliği hayata geçirilerek lisanslı ve lisanssız üretimde finansmana kolay erişim ve ölçek avantajı sağlanabilmesi hedefler arasında yer almaktadır. 15
ENERJİ KOOPERATİFLERİNİN HEDEFLERİ Kooperatif Hedefleri Yerel ve Yenilenebilir Kaynakların Yerinde Değerlendirilmesi Küçük Sermayelerin Büyük Yatırımlara Dönüşmesi Vatandaşın Kendi Enerjisinin Sahibi Olabilmesi Ülke Ekonomisine Katma Değer Sağlanması İstihdama Katkı Sağlanması 16
KOOPERATİFLERİN FAALİYET ALANI VE ŞARTLARI KOOPERATİFLER ELEKTRİK PİYASASINDA; LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ (MUAFİYETLİ ÜRETİM) Bu kapsamda kooperatifler; -Tüketim birleştirme kapsamında (Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik Md:23/7), -Aynı dağıtım bölgesi içinde yer alan, -En az 7 aynı tür abone tarafından kurulabilmektedir. 17
KOOPERATİFLER ELEKTRİK PİYASASINDA; LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ (MUAFİYETLİ ÜRETİM) Yeni düzenleme ile Enerji Kooperatiflerine 1 MW a kadar kota yayınlanmasını beklemeksizin tüketimleri oranında güç tahsis edilmesi imkanı verilmiştir. 18
Tüketim Birleştirmede Azami Üretim Ortak Sayısı ile 5 MW a Kadar Yükselebilecek 7-100 ortak 1 MW 100-500 Ortak 2 MW 500-1000 ortak 3 MW 1000 ve üzeri 5 MW üretim imkanı 19
IPARD ve Kamu Kurum ve Kuruluşlarının sağladığı proje bazlı desteklerden yararlanan kooperatifler için kota tahsisi sağlanacak. 20
R VI-Sonuç ve Öneri 21
SONUÇ Yürütülen çalışmalar kapsamında; -Lisanssız Elektrik Üretim kapsamında alternatif bir yatırım modeli oluşturuldu. -2013 yılından bu yana mevzuatta kooperatifler lehine önemli değişiklikler yapıldı. -Mevcut durumda 13 Yenilenebilir Enerji Üretim Kooperatifi kuruldu. 22
ÖNERİ -Lisanssız Elektrik Üretim kapsamında üretim gerçekleştirilmesi -Düşük kapasiteler ile faaliyete geçilerek tecrübe edinilmesi -Proje geliştirilerek hem sermaye hem de kota tahsisi imkanından yararlanılabilmesi, -Üretimde başarı elde edildikçe ortak sayısının ve güç kapasitesinin arttırılması, -Öncelikli olarak ortak çıkarlarının gözetilmesi, Hedeflenmelidir. 23
BÖYLECE; -Enerjinin yerel düzeyde sürdürülebilir dağıtımı ve üretimi ile ülke enerji bağımlılık oranının düşürülmesi, -Bölgedeki enerji ihtiyacının doğru tespiti ile rasyonel yatırımlar yapılması ve enerji sistemindeki kayıp oranlarının azaltılması, -Yerel kalkınma, -Enerjinin tüketileceği yerde üretilmesi sayesinde bölgesel katma değer yaratılması sağlanacaktır. 24
Teşekkür ederim. G.Ayanoglu@gtb.gov.tr 25