UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2012 5 Temmuz 2012 İstanbul www.yased.org.tr 1
DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü - UNCTAD ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım Raporu (World Investment Report) Türkiye de Uluslararası Yatırımcılar Derneği YASED tarafından açıklanmaktadır. Her yıl doğrudan yatırımlardaki trendlere bağlı olarak farklı alt başlık ile çıkan Dünya Yatırım Raporu nun 2012 yılı alt başlığı sürdürülebilir kalkınma hedeflerini odağına alan yeni gelişen yatırım politikaları hakkındadır: Yeni Nesil Yatırım Politikalarına Doğru 2
DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR 2 1.8 1.6 1.4 1.2 1 0.8 0.6 0.4 0.2 0 Dünyada Uluslararası Doğrudan Yatırımlar (2000 2011) (Trilyon $) 1.40 0.83 0.63 0.57 0.73 2000 2001 2002 2003 2004 0.98 1.46 1.98 1.79 %16,5 1.20 1.31 1.52 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 25 20 15 10 5 0 1.0 3.4 Türkiye de Uluslararası Doğrudan Yatırımlar (2000 2011) (Milyar $) 1.1 2000 2001 2002 1.7 2.8 10.0 22.0 20.2 19.5 2003 2004 2005 2006 2007 2008 %75,7 8.4 9.0 15.9 2009 2010 2011 Dünya genelinde UDY girişleri 2011 yılında bir önceki yıla göre % 16,5 artışla 1,5 trilyon dolara yükseldi. Türkiye ye UDY girişleri 2011 yılında bir önceki yıla göre %76 artışla 15,9 milyar dolara yükseldi. 3
ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ 2011 yılında en fazla doğrudan yatırım çeken ülke geçtiğimiz yıl olduğu gibi ABD. Gelişmekte olan ülkeler arasında olan Çin, çektiği 124 milyar dolarlık yatırım ile geçtiğimiz yıl olduğu gibi 2. sırada. En Fazla Uluslararası Doğrudan Yatırım Çeken İlk 10 Ülke (2011) 2011 2010 Ülke Miktar (Milyar $) 1 1 ABD 226,9 2 2 Çin 124,0 3 3 Belçika 89,1 4 4 Hong Kong, Çin 83,2 5 8 Brezilya 66,7 6 7 Singapur 64,0 7 5 İngiltere 53,9 8 6 İng. Virjin Adaları 53,7 9 10 Rusya Fed. 52,9 10 12 Avustralya 41,3 4
ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ Türkiye 2011 yılındaki 15,9 milyar dolarlık giriş ile dünya genelinde en fazla doğrudan yatırım çeken 23. ülke oldu. Türkiye gelişmekte olan ülkeler arasında ise 12. sırada yer aldı. En Fazla Uluslararası Doğrudan Yatırım Çeken Ülkeler (2011) 2011 2010 Ülke Miktar (Milyar $) 11 13 Fransa 40,9 12 17 Kanada 40,9 13 9 Almanya 40,4 14 16 Hindistan 31,6 15 11 İspanya 29,5 16 27 İtalya 29,1 17 18 Meksika 19,6 18 23 Endonezya 18,9 19 26 Lüksemburg 17,5 20 22 Şili 17,3 23 29 TÜRKİYE 15,9 5
ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM ÇIKIŞLARI 2011 yılında, en büyük doğrudan yatırımcılar olarak ABD, Japonya ve İngiltere başta gelirken, gelişmiş ülkeler kaynaklı yatırımlar toplam doğrudan yatırımların %73 ünü oluşturdu. En Fazla Uluslararası Doğrudan Yatırım Yapan İlk 10 Ülke (2011) 2011 2010 Ülke Miktar (Milyar $) 1 1 ABD 396,7 2 8 Japonya 114,4 3 12 İngiltere 107,1 4 4 Fransa 90,1 5 3 Hong Kong, Çin 81,6 6 9 Belçika 70,7 7 6 İsviçre 69,6 8 11 Rusya Fed. 67,3 9 5 Çin 65,1 10 7 İng. Virjin Adaları 62,5 6
ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM ÇIKIŞLARI Gelişmekte olan ülkeler 2011 yılında 457 milyar dolarlık dış yatırım ile toplam yatırımların % 27 sini oluşturdu. Bu ülkeler arasında Hong Kong, Rusya ve Çin dikkati çekiyor. Türkiye ise 2011 yılında 2,5 milyar dolarlık dış yatırımı ile 43. sırada. En Fazla Uluslararası Doğrudan Yatırım Yapan Ülkeler (2011) 2011 2010 Ülke Miktar (Milyar $) 11 2 Almanya 54,4 12 13 Kanada 49,6 13 15 İtalya 47,2 14 14 İspanya 37,3 15 10 Hollanda 31,9 16 33 Avusturya 30,5 17 19 İsveç 26,9 18 18 Singapur 25,2 19 39 Danimarka 23,4 20 16 Güney Kore 20,4 43 46 TÜRKİYE 2,5 7
ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞ STOKLARI En Fazla Uluslararası Doğrudan Yatırım Stoğu Olan İlk 10 Ülke (2011) 2011 yılı itibari ile toplam doğrudan yatırım stoğu 20,4 trilyon dolar olmuştur. ABD, İngiltere ve Hong Kong (Çin) en fazla doğrudan yatırım stoğuna sahip ülkelerdir. 2011 2000 Ülke Miktar (Milyar $) 1 1 ABD 3509,4 2 3 İngiltere 1198,9 3 2 Hong Kong, Çin 1138,4 4 4 Fransa 963,8 5 * Belçika 957,8 6 5 Almanya 713,7 7 9 Çin 711,8 8 13 Brezilya 669,7 9 10 İspanya 634,5 10 7 Kanada 595,0 *2000 yılında Belçika nın verileri Lüksemburg ile birlikte açıklandığından o yıla ait sıralaması bulunmamaktadır. 8
ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞ STOKLARI Gelişmekte olan ülkeler arasında ise Hong Kong, Çin, Brezilya, Singapur, Brezilya, Rusya ve Meksika en fazla stoğa sahip ülkelerdir. Gelişmekte olan ülkelerin payı %36 iken, Türkiye 140,3 milyar dolarlık stoğu ile 31. sıradadır. En Fazla Uluslararası Doğrudan Yatırım Stoğu Olan Ülkeler (2011) 2011 2000 Ülke Miktar (Milyar $) 11 6 Hollanda 589,1 12 18 İsviçre 583,5 13 15 Singapur 518,6 14 14 Avustralya 499,7 15 28 Rusya Fed. 457,5 16 17 İsveç 338,5 17 12 İtalya 332,7 18 16 Meksika 302,3 19 29 İng. Virjin Adaları 289,0 20 11 İrlanda 243,5 31 45 TÜRKİYE 140,3 9
GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER 2010 yılında gelişmekte olan ülkeler ilk kez global yatırımların %50 sinden fazlasını çekmişlerdir, 2011 yılında da bu durum korunmuştur. Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerin Uluslararası Doğrudan Yatırımlardan Aldıkları Paylar 10 24.7 22.2 69.5 81.2 72.8 70.2 64.0 56.0 63.0 67.1 66.3 56.9 50.6 47.3 75.3 77.8 30.5 18.8 27.2 29.8 36.0 44.0 37.0 32.9 33.7 43.1 49.4 52.7 49.1 50.9 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 1970ler 1980ler 1990lar 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Gelişmiş Ülkeler Gelişmekte Olan Ülkeler
BÖLGESEL DAĞILIM Gelişmiş bölgelerin doğrudan yatırımlardan aldığı pay azalırken, gelişmekte olan bölgelerin payı artmaktadır Bölgelerin Uluslararası Doğrudan Yatırımlardan Aldığı Paylar (2006 2011) (%) 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Avrupa 43.7 45.5 31.8 33.3 27.2 27.9 Kuzey Amerika 20.3 16.7 20.3 13.8 16.9 17.6 Afrika 2.5 2.6 3.2 4.4 3.3 2.8 Asya 19.9 17.7 21.2 26.3 29.3 27.8 Doğu ve G.Doğu Asya 13.4 12.0 13.2 17.2 22.5 22.0 Batı Asya 4.6 4.0 5.1 5.5 4.4 3.2 Latin Amerika ve Karayipler 6.7 8.7 11.7 12.5 14.3 14.2 Okyanusya 0.1 0.1 0.1 0.2 0.2 0.1 G.DoğuAvrupa 0.7 0.6 0.7 0.7 0.3 0.4 BDT 3.0 3.9 6.0 5.3 5.3 5.5 11
BATI ASYA ÜLKELERİ Batı Asya ülkeleri arasında en fazla UDY çeken ülke geçtiğimiz yıl olduğu gibi Suudi Arabistan olmuştur. Türkiye rapor kategorilerine göre yer aldığı bu bölgede 2. sırada yer almıştır. Suudi Arabistan Türkiye Lübnan Batı Asya Ülkeleri En Fazla UDY Çeken İlk 5 Ülke BAE Irak 1,6 1,4 3,2 4,3 5,5 7,7 9,0 16,4 15,9 28,1 0 5 10 15 20 25 30 35 (Milyar $) 2011 2010 12
SEKTÖREL GÖRÜNÜM 2011 yılında UDY nin sektörel dağılımına baktığımızda, tüm ana sektörlerdeki yatırım miktarında artış görüyoruz. Geçtiğimiz yıl payı artan imalat sanayinin bu yıl payının azaldığını, ana sektörlerin payının ise arttığını görüyoruz. Uluslararası Doğrudan Yatırım Projelerinin Sektörel Dağılımı (Milyar $) 700 620 660 600 570 490 500 400 2010 2011 300 200 200 140 100 0 Hizmet İmalat Sanayi Ana Sanayi 13
SINIR ÖTESİ BİRLEŞME VE SATINALMALAR Dünyada Sınır Ötesi Birleşme ve Satınalmalar (2000 2011) 1200 birleşme ve satınalma işlemlerinin toplam değeri, 2011 yılında bir önceki yıla göre %53 artarak 526 milyar dolara yükseldi. (Milyar $) 1000 800 600 400 200 0 1990lar 178 905 429 248 2000 2001 2002 2003 2004 2005 183 227 462 625 1023 707 2006 2007 2008 2009 2010 2011 250 %53 344 526 14
SINIR ÖTESİ BİRLEŞME VE SATINALMALAR 2011 Yılının Başlıca Sınır Ötesi B&S Anlaşmaları 2011 yılında global olarak 3 milyar dolar ve üzerinde değere sahip 62 adet birleşme ve satınalma işlemi gerçekleşti. Satın Alınan Şirket GDF Suez 1 Energy 2 Weather Investments Srl Ülkesi Satın Alan Şirket Ülkesi Sektör Belçika International Power PLC Değer (Milyar $) İngiltere Enerji 25.1 İtalya VimpelCom Ltd Hollanda Bilişim 22.4 3 Genzyme Corp ABD Sanofi-Aventis SA Fransa İlaç 21.2 4 Nycomed İsviçre International 5 Petrohawk Energy Corp Foster's Group 6 Avustralya Ltd 7 Centro Properties Group ABD 8 Reliance Industries Ltd Skype Global 9 Sarl 10 Morgan Stanley ABD Takeda Pharmaceutical Co Japonya İlaç 13.7 ABD BHP Billiton PLC İngiltere Enerji 11.8 SABMiller Beverage Investments Pty Ltd BRE Retail Holdings Inc İngiltere Gıda-İçecek 10.8 ABD Gayrimenkul 9.4 Hindistan BP PLC İngiltere Enerji 9.0 Lüksemburg Microsoft Corp ABD Bilişim 8.5 Mitsubishi UFJ Financial Group Inc Japonya Finans 7.8 15
BİRLEŞME VE SATINALMALAR İLE GREENFIELD YATIRIMLARI Uluslararası Doğrudan Yatırım Projelerinin Dağılımı 2011 yılında 526 milyar $ değerinde 1800 1600 20000 18000 5.769 adet 1400 16000 1200 14000 B&S işlemi ve 904 milyar $ değerinde (Milyar $) 1000 800 12000 10000 8000 15.638 adet 600 6000 greenfield proje gerçekleşti. 400 200 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 4000 2000 0 B&S tutarı Greenfield tutarı Greenfield sayısı B&S sayısı 16
TÜRKİYE DE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR 2011 yılında Türkiye nin dünya genelindeki doğrudan yatırımlardan aldığı pay %1 olurken, 173 gelişmekte olan ülke toplamında ise payı %2 olmuştur. Türkiye ye Uluslararası Doğrudan Yatırım Girişleri ve Uluslararası Doğrudan Yatırımlardan Aldığı Pay Yıl Dünya Gelişmekte olan Giriş toplamındaki pay ülkeler toplamındaki (Milyar $) (%) pay (%) Sıralama 2011 15,9 1,0 2,0 23 2010 9,1 0,7 1,4 29 2009 8,4 0,7 1,4 30 2008 19,5 1,1 2,5 20 2007 22,0 1,1 3,3 25 2006 20,2 1,4 4,2 17 2005 10,0 1,0 2,8 23 2004 2,8 0,4 0,9 38 2003 1,7 0,3 0,8 53 2002 1,1 0,2 0,6 53 2001 3,4 0,4 1,5 38 2000 1,0 0,1 0,4 53 1990lar 0,8 0,2 0,6-1980ler 0,2 0,2 0,8-1970ler 0,1 0,2 0,9 - (yıllık ortalama) 17
TÜRKİYE DE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR 2011 yılı itibari ile Türkiye de doğrudan yatırım stoğu GSYİH nın % 18 i kadardır. Uluslararası doğrudan yatırımların toplam sabit sermaye yatırımlarındaki payı ise % 9 olmuştur. Yıl Stok / GSYİH (%) Türkiye de Uluslararası Doğrudan Yatırımların Milli Gelir ve Sabit Sermaye Yatırımlarındaki Payı Gelişmekte Olan Ülkelerde Stok/ GSYİH (%) UDY Girişi / Brüt Sabit Sermaye (%) Gelişmekte Olan Ülkelerde UDY Girişi / Brüt Sabit Sermaye (%) 2011 18,0 26,0 9,0 8,5 2010 25,3 29,1 6,5 9,6 2009 23,4 29,7 8,1 10,2 2008 11,0 24,6 13,4 13,4 2007 23,7 30,0 15,9 14,0 2006 18,0 26,9 17,1 13,0 2005 14,7 25,2 9,9 11,8 2004 9,8 25,8 3,5 12,6 2003 11,1 25,8 3,3 9,6 2002 8,0 25,0 2,8 10,6 2001 10,0 26,2 10,7 13,5 2000 7,2 25,0 1,8 15,9 1990 5,6 13,6 2,0 4,0 1980 9,4 11,5 0,2 1,2 18
GELECEĞE YÖNELİK BEKLENTİLER 2011 yılında %16,5 artışla 1,5 trilyon $ a ulaşan global doğrudan yatırım ile kriz öncesi dönemi ortalaması olan 1,4 trilyon $ seviyesine ilk defa tekrar ulaşıldı. 2012 yılında ise 2011 yılına göre daha yavaş bir büyüme ve 1,6 trilyon $ seviyesinde bir beklenti mevcuttur. Yılın ik 5 ayındaki B&S işlemleri ve greenfield projeleri bu yönde endikatiftir. 2007 yılındaki 1,98 trilyon $ tavan seviyesinin ise halen %23 altındayız. İyi senaryoda bu seviyeye 2013 yılında veya daha yüksek olasılıkla 2014 yılında ulaşılması beklenmektedir. UNCTAD Orta Vadeli Global UDY Girişi Beklentileri 2012 1,495 1,695 trilyon $ (1,6 trilyon $ olası) 2013 1,630 1,925 trilyon $ 2014 1,700 2,110 trilyon $ 19
İlginiz için teşekkür ederiz. Uluslararası Yatırımcılar Derneği www.yased.org.tr UNCTAD Dünya Yatırım Raporu www.unctad.org/wir 20