ADIYAMAN YATIRIM FIRSATLARI İPEKYOLU KALKINMA AJANSI ADIYAMAN YATIRIM DESTEK OFİSİ ADIYAMAN 2013 Kalkınmanın Yolu, İpekyolu
İPEKYOLU KALKINMA AJANSI Vizyonu; Bölgeyi geleceğe taşıyacak düşünce ve politikalar üreten, uygulayan, sürdürülebilir kalkınmada öncü, yeniliklere açık, etkin ve çağdaş bir kurum olmak. Misyonu; Etkin insan kaynakları politikası ile nitelikli beşeri sermayesini verimli şekilde kullanarak; bölgesel potansiyeli, dinamikleri ve özgünlükleri ortaya çıkaracak politika ve stratejiler üretmek, kurumlar arası koordinasyon ve işbirliği kültürünü yaygınlaştırmak, yenilikçi ve rekabete dayalı destek mekanizması ile bölge plan ve programlarını hedefl erine ulaştıracak projelere destek olmak, uygulama süreçlerini izlemek, değerlendirmek ve uygulama kapasitesini geliştirmek, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve yatırım imkanlarının tanıtılması yoluyla bölgenin rekabet gücünü artırmak, tüm kesimlerde kalkınma bilinci ve ivmesi oluşturmaktır. Temel İlkeler Şeffafl ık İşbirliği, Dayanışma ve Paylaşma Güvenilirlik Çözüm Odaklılık Tarafsızlık Verimlilik Adalet Katılımcılık Sürekli Gelişim Yenilikçilik "Misyon & Vizyon"
İÇİNDEKİLER 1. COĞRAFİ KONUM... 1 2. ULAŞIM... 1 3. SOSYAL YAPI... 2 3.1. Nüfus... 2 3.2. Eğitim... 3 3.3. Sağlık... 3 4. EKONOMİK YAPI... 4 4.1. Tarım ve Hayvancılık... 4 4.2. Sanayi ve Ticaret... 7 4.2.1. Organize Sanayi Bölgeleri (OSB)... 8 5. MADEN ve ENERJİ KAYNAKLARI... 9 5.1. Petrol ve Doğal Gaz... 9 5.2. Mermer... 9 5.3. Maden Varlığı... 10 5.4. Güneş Enerjisi... 11 6. TURİZM... 12 7. YENİ TEŞVİK SİSTEMİNDE ADIYAMAN... 15 7.1. Yeni Teşvik Sistemi Uygulamaları... 15 8. ADIYAMAN YATIRIM FIRSATLARI... 18 KAYNAKÇA... 19 Kalkınmanın Yolu, İpekyolu
TABLOLAR Tablo 1. Adıyaman da Üretimi Yapılan Önemli Kültür Bitkileri... 4 Tablo 2. Adıyaman İline Ait İhracat Bilgileri... 7 Tablo 3. Dünya daki Başlıca İhracat Pazarları... 8 Tablo 4. Adıyaman Merkez ve İlçelerdeki OSB lerde Mevcut Durum... 8 Tablo 5. Adıyaman İli Maden Varlığı... 10 Tablo 6. Yeni Teşvik Sistemi Uygulamaları Kapsamındaki Destek Unsurları... 15 Tablo 7. Adıyaman da Bölgesel Teşviklerden Yararlanacak Sektörler ve Tutarları... 16 Tablo 8. Bölgesel Teşvik Uygulamalarında Sağlanan Destek Unsurları... 17 GRAFİKLER Grafi k 1. Yaş Gruplarına Göre Nüfus Dağılımı... 2 Grafi k 2. Adıyaman İli Arazi ve Tarım Alanlarının Dağılımı... 5 Grafi k 3. Adıyaman İli Sanayi İşletmeleri Sektörel Dağılımı... 8 Grafi k 4. Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyel Atlası... 11 KISALTMALAR AB DTM GAP SODES TÜİK TPAO UNESCO : Avrupa Birliği : Dış Ticaret Müsteşarlığı : Güneydoğu Anadolu Projesi : Sosyal Destek Programı : Türkiye İstatistik Kurumu : Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı : Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Organizasyonu www.ika.org.tr
1. COĞRAFİ KONUM 7.614 km2 yüzölçümüne sahip rakımı 669 m. olan Adıyaman ili; Asya dan Avrupa ya kadar uzanan, en önemli kültür ve ticaret yollarından biri olan tarihi İpek Yolu üzerinde bulunmaktadır. Adıyaman ilinin Malatya, Kahramanmaraş, Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır illeri i ile sınırı bulunmaktadır. Türkiye nin en önemli akarsularından biri olan Fırat Nehri ile birlikte irili ufaklı pek çok akarsu, ili boydan boya çevrelemiştir. Dünyanın en büyük barajlarından biri olan Atatürk Baraj Gölü nün büyük bir kısmı il sınırları içerisinde yer almaktadır. Adıyaman, Güneydoğu Anadolu Bölgesi nin en önemli tarihi, kültür ve medeniyetler şehirlerinden biridir. 2. ULAŞIM Adıyaman ilinde ulaşım karayolu, havayolu ve sınırlı oranda demiryolu ile sağlanmaktadır. Demiryolu ulaşımı Gölbaşı ilçesinden yapılmakta olup, hat Elazığ-Adana istikametinde çift yönlü hizmet vermektedir. Yılda 8.760 uçağa hizmet verme kapasitesinde olan Adıyaman Havalimanı nın şehir merkezine uzaklığı 22 km dir. En önemli ulaşım ağı karayolu olan Adıyaman özellikle son dönemde imza atılan projelerle bölgedeki lojistik potansiyelini arttırmaktadır. İlin Orta Doğu ya açılan iki gümrük kapısına yakın konumu ile, lojistik alanda yapılacak yatırımlar için oldukça önemli potansiyel taşımaktadır. Adıyaman-Kahta-Siverek-Diyarbakır Karayolu, Atatürk Baraj Gölü üzerine inşa edilmekte olan Nissibi Köprüsü sayesinde önemli ölçüde kısalmaktadır. 2014 te hizmete açılması beklenen köprünün toplam uzunluğu 610 m dir. Yörenin tarih ve kültür turizmi açısından yüksek potansiyeli, Nissibi Köprüsünün yapılması ile büyük bir ivme kazanacak ve köprü bölgenin sosyo-ekonomik kalkınmasına büyük katkı sağlayacaktır. Adıyaman Ulaşım Haritası Kalkınmanın Yolu, İpekyolu 1
Nissibi Köprüsü Animasyon Görüntüsü ve Atatürk Barajı 3. SOSYAL YAPI 3.1. NÜFUS Adıyaman ilinin toplam nüfusu 593.931 olup, kent nüfusu 356.595, kırsal nüfus 237.336 dır. Türkiye nin toplam nüfusunun yaklaşık % 0,79 u Adıyaman da yaşamaktadır. Nüfusun yaklaşık olarak %60 lık bir bölümü il ve ilçe merkezlerinde yaşamaktadır. Türkiye genelinde 2011yılı için yıllık nüfus artış hızı %13,4 iken, Adıyaman da ise %5,06 olarak gerçekleşmiştir. Adıyaman ili nüfusunun % 61 lik kısmını 25 yaş altı yaş grubu oluşturmaktadır. Grafik: 1. Yaş Gruplarına Göre Nüfusun Dağılımı 85-89 75-79 65-69 55-59 45-49 35-39 25-29 15-19 5-9 Yaş Grubu 0 10000 20000 30000 40000 50000 60000 70000 Kaynak: TÜİK, 2012 2 "Nüfus"
3.2. EĞİTİM Adıyaman ilinde GAP Eylem Planı doğrultusunda yürütülen Sosyal Destek Programı (SODES) projeleri ile AB projeleri ildeki eğitime önemli katkılar sağlanmıştır. Okullaşma oranı; okul öncesi eğitimde %31,64, ilköğretimde %97,67, ortaöğretimde %57,26 olmuştur. Adıyaman Üniversitesi 2006 yılında hizmete başlamıştır. Kuruluşundan bu yana çok hızlı bir büyüme gösteren üniversitede toplam 15.393 öğrenci yüksek öğrenim görmektedir. Üniversite ilin kalifiye işgücü talebini karşılamada öncü bir kurumdur. Kentin okuma yazma oranı %80 olup okullaşma oranı Türkiye ortalaması seviyesine ulaşmıştır. 3.3. SAĞLIK Adıyaman İl Sağlık Müdürlüğü Haziran ayı 2012 verilerine göre kentte toplam 11 adet devlet hastanesi, 1 adet özel hastane, 1 adet ağız ve diş sağlığı merkezi, 166 adet sağlık ocağı veya aile hekimliği birimi, 14 adet ilk ve acil yardım istasyonu, 37 ambulans, 128 eczane ve 845 yatak kapasitesi bulunmaktadır. 2011 yılı sonu itibari ile Adıyaman ilinde 224 uzman hekim, 292 pratisyen hekim, 60 diş hekimi, 1.116 hemşire ve ebe, 761 sağlık memuru görev yapmaktadır. Kalkınmanın Yolu, İpekyolu 3
4. EKONOMİK YAPI 4.1.TARIM VE HAYVANCILIK Adıyaman ili ekonomisinin % 70 i tarıma dayanmaktadır. Tarımda çalışan kesim % 60 civarındadır. Adıyaman topraklarının %35 lük bölümünü (264.167 hektar) tarım arazileri oluşturur. Bu arazilerin % 80,45 lik bölümünde kuru tarım, % 19,55 lik alanda ise sulu tarım yapılmaktadır. Tarla ürünlerinin %84,2 si tahıllar, %10,4 ü endüstriyel bitkiler, %4,4 ü baklagiller, geri kalanı ise yağlı tohumlar ve yumru bitkilerden oluşmaktadır. İlin toplam kayıtlı çiftçi sayısı 36.487 olup ortalama işletme büyüklüğü 58 dekardır. Tablo: 1. Adıyaman da Üretimi Yapılan Önemli Kültür Bitkileri ADIYAMAN TÜRKİYE GENELİ Sıra No Ürün Adı Alan (da) Üretim (Ton) Türkiye Üretimindeki İl Sıralaması Alan (da) Üretim (Ton) Üretim Yapan İl Sayısı 1 Buğday 943.901 300.778 21. 80.960.000 21.800.000 73 2 Arpa 491.384 179.020 12. 28.688.331 7.600.000 73 3 Pamuk 161.166 75.040 8. 5.420.000 2.580.000 24 4 Üzüm 104.268 50.065 11. 3.719.861 3.288.439 74 5 Nohut 138.520 17.988 9. 4.464.129 487.477 73 6 Mercimek 122.273 21.937 4. 1.923.025 380.000 31 7 Nar 9.005 3.231 12. 244.454 217.572 59 8 Antep Fıstığı 239.704 9.263 4. 2.338.368 112.000 42 9 Zeytin 18.762 711 22. 7.984.926 1.750.000 40 10 Badem 3.562 598 26. 205.039 69.838 66 Kaynak: TÜİK, 2011 Yılı verileri esas alınmıştır. 4 "Tarım & Hayvancılık"
Grafi k: 2. Adıyaman İli Arazi ve Tarım Alanlarının Dağılımı ADIYAMAN İLİ ARAZİ VE TARIM ALANLARININ DAĞILIMI Diğer Alan (ha); 262.832; 35% Tarım Alan (ha); 264.167; 35% Orman Alan (ha); 177.647; 23% Mera Alan (ha); 56.754; 7% Kaynak: TÜİK, 2012 Adıyaman İli ve İlçelerinde Tarım Sektörü Yatırım Fırsatları; Modern sebze bahçeleri Gül, kiraz, incir, bodur elma, goji berry yetiştiriciliği Örtü altı ve kültür mantarı yetiştiriciliği Kâhta da gelişen seracılık, bağcılık, narcılık, zeytincilik Tut ilçesinde arıcılık faaliyetleri Tut ilçesinde damlama sulama ve organik tarım faaliyetleri Besni ve Gölbaşı nda organik tarım ve üzüm yetiştiriciliği Ekolojik bağ ve badem yetiştiriciliği Fide üretim işletmeleri önemli bir potansiyel arz etmektedir. Sınırlarının önemli bir kısmı Atatürk Barajıyla çevrili Adıyaman da tarımsal çeşitlilik önemli bir potansiyel arz etmektedir. Kalkınmanın Yolu, İpekyolu 5
İlde modern hayvancılık her geçen gün gelişme kaydetmektedir. Çiftçi örgütleri olarak 5 birlik ve 64 tarımsal amaçlı kooperatif bulunmaktadır. Adıyaman İli ve İlçelerinde Hayvancılık Sektörü Yatırım Fırsatları; Yeni küçükbaş (saanen keçisi) ve büyükbaş hayvan yetiştiricilik işletmeleri, Arıcılık, ipekböceği, alabalık yetiştiriciliği, Entegre tavuk yetiştiriciliği ve yumurta tavukçuluğu tesisleri, Damızlık üretim tesisleri, Balık yemi fabrikası yeni yatırım alanları olarak değerlendirilebilir. Adıyaman ili sınırları içerisinde bulunan Atatürk Barajı ve Baraj göllerinde doğal alabalık üretiminin yanında yeni alabalık tesis yatırımları bölgeyi daha da cazip hale getirmektedir. ÇÇat Barajı, j, ÇÇelikhan,, Balık Üretim ÇÇiftliği ğ Adıyaman da Adıy y Arıcı Arı Arıcılık A k 6 "Tarım & Hayvancılık"
4.2. SANAYİ VE TİCARET Adıyaman ili ekonomisi ağırlıklı olarak tarıma dayalı olup özellikle tekstil sektörü yatırımlarında sanayileşme eğilimi görülmektedir. GSYİH sı içerisinde sanayi sektörü tarım sektöründen sonra ikinci sırada gelmektedir. Adıyaman da; gıda sanayi, maden- taş ve toprağa dayalı sanayi, pamuk işleme ve tekstil sanayi ile genel imalat sanayisine yönelik üretimler yapılmaktadır. Adıyaman ilinde bulunan sanayi işletmelerinin % 28 i mikro ölçekli, % 58 i küçük ölçekli, % 12 si orta ölçekli, % 2 si büyük ölçekli işletmelerdir. Tablo 2. Adıyaman İline Ait İhracat Bilgileri Yıl İhracatçı Firma Sayısı İhracat Değeri (1000 USD) 2003 12 12.079 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012* 14 17 18 26 31 35 36 50 38 20.978 22.207 24.336 29.346 59.103 58.091.458 71.638.694 61.222.595 104.826.000 Kaynak:TÜİK, 2012. (2012* verileri geçicidir) Kalkınmanın Yolu, İpekyolu 7
Tablo 3. Dünya daki Başlıca İhracat Pazarları (milyon $) Kaynak: DTM, 2011 Ülke 2000 2005 Irak 0 2 Almanya 1 ABD İtalya Romanya 0 0 0 16 0 1 0 2010 14 13 9 6 4 Grafi k: 3. Adıyaman İli Sanayi İşletmeleri Sektörel Dağılımı Sanayi İşletmelerinin Sektörel Dağılımı Gıda Tekstil 3% 3% 14% 24% Giyim eşyası 3% Madencilik ve taşocakcılığı 5% Metalik olmayan mineral ürünleri 8% 16% Ham petrol ve doğal gaz Metal ürünleri imalat 10% 14% Kauçuk ve plastik ürünleri imalat Mobilya imalatı Diğerleri ( içecek imalatı, kömür imalatı, elektrik havalandırma sistemleri ) Kaynak: Sanayi Genel Müdürlüğü, Mayıs 2012 4.2.1.Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) Adıyaman Merkez, Besni, Gölbaşı ve Kahta da bulunan OSB lerde 5.000 i aşkın işçi istihdam edilmektedir. Sanayi sektöründe ise 10.000 i aşkın işçi istihdam edilmektedir. Burada kurulu olan işletmeler ağırlıklı olarak; tekstil, gıda, plastik, kâğıt sanayi, ve ayakkabı sektörlerinde faaliyet göstermektedirler. Tablo 4 de Adıyaman merkez ve ilçelerdeki OSB lerin mevcut durumu hakkında bilgiler verilmiştir. Tablo: 4. Adıyaman Merkez ve İlçelerdeki OSB lerde Mevcut Durum Organize Sanayi Bölgeleri Faal Firma Sayısı Doluluk Oranı (%) Toplam Alan (Hektar) Adıyaman Merkez 78 %100 dolmuş durumda ve mevcut OSB nin genişletilmesi beklenmektedir. 210 Besni 12 %32 124,13 1. Etap %100 dolmuş durumda. Gölbaşı 5 2. Etapta kamulaştırma çalışmaları devam etmektedir. 53,32 8 Kahta Kaynak: Adıyaman İl Bilim ve Sanayi Müdürlüğü, 2012 21 %30 161,17 "Sanayi & Ticaret"
5.1. PETROL ve DOĞAL GAZ 5. MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Adıyaman ilinde her yıl 3 milyon varili aşkın ham petrol çıkarılmaktadır. Ülkemiz genelinde çıkarılan ham petrolün %20 ye yakın kısmı Adıyaman daki kuyulardan elde edilmektedir. Petrol üretiminin büyük çoğunluğu TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı) tarafından yapılmaktadır. Adıyaman TPAO da günlük 400 m³ doğal gaz üretilmektedir. Petrol üretiminden elde edilen atık enerjinin seracılık, seramik üretimi gibi ısı gerektiren yatırımlarda değerlendirilmesi gündemde olan yatırım konuları arasındadır. Petrol Kuyusu, Adıyaman 5.2. MERMER Adıyaman ilinde mermer üretimi 2006 yılında başlamıştır. Adıyaman da 20 nin üzerinde mermer ocağı ve 2 adet mermer fabrikası faaliyettedir. Sektörde halihazırda 500 e yakın istihdam sağlanmaktadır. İlde genellikle dark ve light emperador olarak bilinen mermer taşı üretilmektedir. Adıyaman ili yaklaşık 2 milyar ton rezerv ile Türkiye deki toplam mermer rezervinin %15 ine sahiptir. Adıyaman da çıkarılan light ve dark emperador taşı Kalkınmanın Yolu, İpekyolu 9
5.3. MADEN LIĞI Adıyaman maden kaynakları bakımından zengin bir ildir. Petrol ve mermer dışında şu maden kaynakları bulunmaktadır: Tablo: 5. Adıyaman İli Maden Varlığı Madenin Çeşidi Bakır Demir Magnezyum Fosfat Tuğla Kiremit Hammaddesi Kömür (linyit) Çimento Ham Maddeleri Kaynak: MTA Genel Müdürlüğü, 2012 Madenin Bulunduğu Yer Çelikhan, Sincik Çelikhan Gölbaşı, Besni, Tut Besni, Çelikhan, Gölbaşı Samsat, Kahta, Gölbaşı Gölbaşı Gölbaşı Rezervler (Bin Ton) 6.700 24.160 8 8.400 24.000 53.094 229.000 ADIYAMAN İLİ MADEN HARİTASI Kaynak: Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü 10 "Maden & Enerji Kaynakları"
5.4. GÜNEŞ ENERJİSİ Güneş enerjisi, sahip olduğu potansiyel ve kullanım kolaylığı ile diğer yenilenebilir enerji kaynaklarına kıyasla daha kolay bir şekilde yaygınlaşabilecek bir fırsata sahiptir. Yıllık ortalama 3.000 saat güneşlenme süresinin olduğu Adıyaman bu potansiyeli ile Türkiye de Şanlıurfa nın ardından ikinci sıradadır. Adıyaman, güneş enerjisi yatırımları için oldukça yüksek bir potansiyele sahiptir. Grafik: 4.Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyel Atlası Kaynak: Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü Güneş Panelleri Kalkınmanın Yolu, İpekyolu 11
6. TURİZM Adıyaman ili Kommagene Krallığı na ait hala kullanımda olan ihtişamlı Cendere Köprüsü, Nemrut Dağı Girişi kabul edilen anıt mezar olan Karakuş Tepesi, Perre Antik Kenti ve Besni ilçesinde yer alan Sofraz (Üçgöz) Tümülüsleri ile turizm potansiyeli yüksek bir şehirdir. Nemrut Dağı Ören Yeri, şehir merkezine 87 km. (Arsameia Antik yolu üzerinden 77 km.) Kahta ilçesine 43 km uzaklıktadır. Dünya harikası olan bu tümülüs, Doğu Toros sıradağları üzerinde 2.206 metre yükseklikte, Fırat Nehri geçitlerine ve ovaya hakim bir tepe üzerindedir. Kommagene Kralı I. Antiochos için yapılan anıt mezar üzerinde kırma ve çakıl taşları yığılarak bir tümülüs oluşturulmuş ve tümülüsün etrafındaki teraslar üzerine ateş sunağı ve Greko-Pers üslubunda dev heykel ve kabartma steller yapılmıştır. Adıyaman da bulunan ve 1987 de UNESCO tarafından dünya kültürel miras alanı ilan edilen Nemrut Milli Parkı mutlaka ziyaret edilmesi gereken yerlerden biridir. 12 "Turizm"
Farklı inanç ve kültürlerin bir arada huzur içinde yaşadığı bir kent olan Adıyaman inanç turizmi açısından da cazibe merkezi olmaya adaydır. Diyanet İşleri Başkanlığı nca Türkiye de yeri kesin olarak bilinen iki sahabeden biri olan Hz. Safvan Bin Muattal ın türbesi Adıyaman ilinin Samsat ilçesinde bulunmaktadır. 1905 yılında inşa edilen ve tarihi önemi olan St. Petrus ve St. Pavlus Kilisesi halen Adıyaman daki Süryani cemaati tarafından kullanılmaktadır. Ayrıca, Çat Barajı üzerinde bulunan ve dünyada nadir rastlanan eşsiz güzellikteki yüzen adalar görsel güzelliklerinin yanında üzerlerinde çeşitli organizasyonlara ev sahipliği yapabilecek kapasiteye sahiplerdir. Adıyaman ili, sahip olduğu Teşvik kapsamına alınan turizm konaklama tesisleri yatırımları Su sporları Kültür turizmi potansiyeli Doğa turizmi potansiyeli İnanç Turizmi potansiyeli ile yatırımcılara önemli fırsatlar sunmaktadır. Nuri Bilge Ceylan ın Kişisel Arşivinden Alınmıştır Kalkınmanın Yolu, İpekyolu 13
Yüksek bir turizm potansiyeli olan Adıyaman, turizm alanında da yeni yatırımları bekliyor. 1. Derece Doğal Sit alanı olarak tescillenen, İnekli, Azaplı ve Gölbaşı Gölleriyle doğa tutkunlarına eşsiz manzaralar sunan Gölbaşı ilçesi turizm potansiyeli bakımından Adıyaman ın en önemli ilçelerinden biridir. Sosyal Etkinlikler ve Festivaller 14 Uluslararası Nemrut Kommagene Festivali Çelikhan Bal, Kültür ve Turizm Festivali, Gölbaşı Üzüm Festivali, Besni Eğitim Bayramı Festivali. "Turizm"
7. YENİ TEŞVİK SİSTEMİNDE ADIYAMAN Yeni teşvik paketi olarak da bilinen Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkındaki Bakanlar Kurulu kararı, Resmi Gazete nin 19.06.2012 tarihli sayısında yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yeni teşvik sisteminde teşvik uygulamaları; Genel Teşvik Uygulamaları, Bölgesel Teşvik Uygulamaları, Büyük Ölçekli Yatırımların Teşviki ve Stratejik Yatırımların Teşviki olarak dört kategoriye ayrılmıştır. Yeni teşvik uygulamasında, illerin sosyo-ekonomik gelişmişlik endekslerine (SEGE 2012) göre altı ayrı bölge belirlenmiş olup Adıyaman ili 5. bölgede yer almaktadır. 7.1. YENİ TEŞVİK SİSTEMİ UYGULAMALARI 19.06.2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi 4 farklı uygulamadan oluşmaktadır: 1- Genel Teşvik Uygulamaları 2- Bölgesel Teşvik Uygulamaları 3- Büyük Ölçekli Yatırımların Teşviki 4- Stratejik Yatırımların Teşviki Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo: 6. Yeni Teşvik Sistemi Uygulamaları Kapsamındaki Destek Unsurları Destek Unsurları Genel Teşvik Uygulamaları Bölgesel Teşvik Uygulamaları Büyük Ölçekli Yatırımların Teşviki Stratejik Yatırımların Teşviki KDV İstisnası Gümrük Vergisi Muafi yeti Vergi İndirimi Sigorta Prim İşveren Hissesi Desteği Gelir Vergisi Stopajı Desteği* Sigorta Prim Desteği* Faiz Desteği** Yatırım Yeri Tahsisi Yatırım Yeri Tahsisi*** *Yatırımın 6. bölgede gerçekleştirilmesi halinde sağlanır **Bölgesel teşvik uygulamalarında, yatırımın 3., 4., 5. veya 6. bölgelerde gerçekleştirilmesi halinde sağlanır. ***Sabit yatırım tutarı 500 Milyon TL üzerinde olan stratejik yatırımlara sağlanır. Kalkınmanın Yolu, İpekyolu 15
Bölgesel Teşvik Uygulamaları kapsamında 5. bölgede yer alan Adıyaman da Bölgesel Desteklerden yararlanacak sektörler ve asgari yatırım tutarları veya kapasiteleri Tablo 7 de verilmiştir. Tablo 7. Adıyaman da Bölgesel Teşviklerden Yararlanacak Sektörler ve Tutarları Bölgesel Teşviklerden Yararlanacak Sektörler Entegre damızlık hayvancılık yatırımları dahil olmak üzere entegre hayvancılık yatırımları Su ürünleri yetiştiriciliği ( balık yavrusu ve yumurtası üretimi dahil ) Gıda ürünleri ve içecek imalatı Tekstil ürünleri imalatı Giyim eşyası imalatı Bavul, el çantası, saraciye, ayakkabı vb. imalatı Ağaç ve mantar ürünleri imalatı (mobilya hariç) hasır ve buna benzer örülerek yapılan maddelerin imalatı Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı Kimyasal madde ve ürünleri imalatı Metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı Demir-çelik dışındaki ana metal sanayi, metal döküm sanayi Metal eşya Makina ve teçhizat imalatı Büro muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı Elektrikli makina ve cihazları imalatı Radyo, televizyon, haberleşme teçhizatı ve cihazları imalatı Tıbbi aletler hassas ve optik aletler imalatı Motorlu kara taşıtı ve yan sanayi Motosiklet ve bisiklet üretimi Mobilya imalatı (sadece plastik imal edenler hariç) Minimum Yatırım Miktarı 500 Bin TL 500 Bin TL 500 Bin TL 500 Bin TL 10 Milyon TL 500 Bin TL Motorlu kara taşıtlarında yatırım tutarı 50 Milyon TL; motorlu kara taşıtları yan sanayinde yatırım tutarı 16 "Yeni Teşvik Sisteminde Adıyaman"
Oteller Öğrenci yurtları Soğuk hava deposu hizmetleri Lisanslı depoculuk Eğitim hizmetleri (okul öncesi eğitim hizmetleri dahil yetişkinlerin eğitilmesi ve diğer eğitim faaliyetleri hariç) Hastane yatırımı, huzurevi Akıllı çok fonksiyonlu teknik tekstil Atık geri kazanım veya bertaraf tesisleri Seracılık 3 yıldızlı ve üzeri 100 öğrenci 500 metrekare 500 Bin TL Hastane: 500 Bin TL Huzurevi: 100 kişi 500 Bin TL 500 Bin TL 10 dekar Tablo 8. Bölgesel Teşvik Uygulamalarında Sağlanan Destek Unsurları Destek Unsurları BÖLGELER I II III IV V VI KDV İstisnası Gümrük Vergisi Muafiyeti Vergi İndirimi Yatırıma Katkı Oranı (%) OSB Dışı OSB İçi 15 20 20 25 25 30 30 40 40 50 50 55 Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği Destek Süresi OSB Dışı OSB İçi 2 Yıl 3 Yıl 3 Yıl 5 Yıl 6 Yıl 7 Yıl 10 Yıl 5 Yıl 6 Yıl 7 Yıl 10 Yıl 12 Yıl Yatırım Yeri Tahsisi Faiz Desteği İç Kredi Döviz / Dövize Endeksli Kredi YOK YOK 3 Puan 4 Puan 5 Puan 7 Puan 1 Puan 1 Puan 2 Puan 2 Puan Sigorta Primi Desteği Gelir Vergisi Stopajı Desteği YOK YOK YOK YOK YOK YOK YOK YOK YOK YOK YOK YOK Kalkınmanın Yolu, İpekyolu 17
8.ADIYAMAN YATIRIM FIRSATLARI Potansiyeli Değerlendirmeye Yönelik Yatırımları Tarım ve Hayvancılığa Yönelik Sanayi Sektörü Tekstil Sanayi Sektörü Gıda Sanayi Sektörü Turizm Sanayi Sektörü İnşaat Sanayi Sektörü Yer Altı Kaynaklarına Dayalı Maden, Petrol Sanayi Sektörü Orman Ürünlerine Dayalı ve Mobilya Sanayi Sektörü Yedek Parça Sanayi Sektörü Genel İmalat Sanayi Sektörü Talebi Karşılamaya Yönelik Yatırımlar Pamuk yağı üretimi Tarım alet ve makineleri imalatı Organik gübre üretimi Zirai ilaç üretimi Ambalaj Sentetik çuval üretimi Karton ve mukavva kutu üretimi Baskılı kağıt ve plastik ambalaj Asansör kabini imalatı Ayakkabı imalatı Dikişli çelik boru imalatı Elektrik panosu imalatı PVC üretimi Kilitli beton üretimi Panel radyatör imalatı Elyaf üretimi Değişik tür iplik imalatı Baskı, boya ve apreleme Kumaş dokuma imalatı Penye örme imalatı Muhtelif hazır giyim imalatı Sarma tütün paketleme Pamuk saplarından yonga levha üretimi Dikişsiz ve dokumasız kumaş üretimi Tuğla üretimi Soğuk hava deposu 18 "Adıyaman Yatırım Fırsatları"
KAYNAKÇA: http://www.tuik.gov.tr/ http://www.dpt.gov.tr/ http://www.gumrukticaret.gov.tr/ http://www.ekonomi.gov.tr/ http://www.sanayi.gov.tr/ http://www.adiyamantso.org.tr/ http://www.adiyamantarim.gov.tr/ http://www.adiyamankulturturizm.gov.tr http://www.adiyaman.saglik.gov.tr/ Kalkınmanın Yolu, İpekyolu 19
İPEKYOLU KALKINMA AJANSI ADIYAMAN YATIRIM DESTEK OFİSİ VİZYON: Sahip olduğu kültürel miras ve turizm zenginliği ile Adıyaman ı bölgede cazibe merkezi haline getirmek, mevcut üretken faktörleriyle tarımdaki çeşitliliği ve sanayideki rekabet gücünü artırmak MİSYON: Dinamik ve itici bir rol oynayarak Adıyaman ın sahip olduğu potansiyeli harekete geçirmek ve şehirdeki işbirliği kültürünü geliştirerek ekonomik ve sosyal kalkınmayı sağlamak Adıyaman Yatırım Destek Ofi si (AYDO), Adıyaman daki iş ve yatırım ortamının yerli ve yabancı yatırımcılara tanıtımı ve teşvikiyle ilgilenen birimdir. AYDO tarafından verilen tüm yatırım destek hizmetleri ücretsizdir. AYDO nun görev ve yetkileri şunlardır: Yatırımcıların başvurularını kabul ve takip etmek, Yatırımcıların izin ve/veya ruhsat işlemlerini yahut diğer idari iş ve işlemleri, ilgili makam veya makamlara intikal ettirmek ve gerekli takip işlemlerini yapmak, Adıyaman ın iş ve yatırım imkanlarının, ilgili kuruluşlarla işbirliği halinde ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtımını yapmak veya yaptırmak, Genel teşvik uygulamaları kapsamında yer alan ve sabit yatırım tutarı on milyon Türk Lirasını aşmayan, tebliğle belirlenen yatırımlar için müracaatları kabul etmek, Teşvik belgelerinin 6 aylık izleme raporlarını hazırlamak ve bakanlığa sunmak. "Adıyaman Yatırım Destek Ofi si"