Simetrik Kriptografi Kriptografi romalilar zamanindan beri var olup 2. dunya savasi gibi modern savaslarda onemli rol oynamistir. Son zamanlarda kriptografi alanindaki gelismeler bilgisayar endustrisinin guvenli bilgi alis-verisi, depolama ve isleme ihtiyaclarini karsiladi. Elektronik ticaretin kullanilmaya baslanilmasiylada kriptografi alanina buyuk capta ticari bir ilgi olustu. Bazi hukumetler, ozellikle Amerikan hukumeti, kriptografinin gelistirilmesi ve uygulanmasini kontrol etmeye calisiyor. Kriptografik teknikler harddisk, disket ve manyetik teyp gibi medyalar uzerinde depolanan onemli bilgilerin guvenligini saglamak icin kullanilir. Ayni zamanda Internet uzerine transfer edilen bilginin guvenligini saglamak icinde kullanilir. Kriptografi kriptolama ve dekriptolama diye bilinen iki islem uzerine kuruludur. Kriptolama bir mesajini okunamayacak sekle sokma islemine denir. Bu kriptolama anahtari ile gerceklestirilir. (Bir anahtar rastgele bit`lerden olusan yazidir. Bit sayisi kripto-sistemi`ne gore degisir.) Dekriptolama mesaji orjinal sekline cevirme islemidir. Buda bir dekriptolama anahtari ile gerceklestirilir. Bir mesaj kriptolanmadan once duz-yazi formatindadir. Kriptolama islemi sonrasi mesaj sifreli-yazi formatina gecer. Kriptolama mesaj icerisinde yer alan kelime ve numara gibi bilgileri direk olarak sembollestirir. Ornegin, en basit sekli a=1, b=2, c=3 oldugu yer degistirme sifrelemesidir. Buna gore, abc 123 olur ve eger anahtarin ne oldugunu bilmiyorsaniz dekriptolama islemi uygulayamazsiniz. Acik anahtar kriptografi ve dijital imza teknolojileri guvenli elektronik ticaretin onemli birer parcasidir. Kriptografi aginizin pek cok guvenlik ihtiyacini karsilar. Kriptografi 4 ana fonksiyon saglar: Gizlilik Kimlik tanilama Butunluk Inkar edememe Gizlilik, kriptolanmis bilgi transfer sirasinda veya depolanirken dekriptolama anahtarina sahip olmayan kullanicilar tarafindan okunamadigindan saglanmis olur. Kimlik tanilama bilginin dogru kaynaktan alindigini dogrulamak icin kullanilir.bilgi veya mesaj butunlugu bilginin agdaki yolculugu sirasinda degisiklige ugramadigindan emin olmak icin gereklidir. Inkar edememe bir mesaji gonderen kisinin o mesaji size gonderdigini inkar edememesini saglayan alindi onaylari saglar. Amerikan Hukumeti kriptografiyi savunmanin ve bilgi korumanin onemli bir pacasi olarak gormektedir. Bu yuzden kriptografi tekniklerinin ithal ve ihracati icin onemli sartlar kosmaktadir. stratejik malzemeler ile ilgili olarak Amerikan ihracat politikasi; Ihracat Yonetimi Kanunu, Silah ihracat kontrolu kanunu ve nukleer-silahsizlanma kanunlarinda belirlenmistir. Amerikan hukumeti kriptografiyi askeri muhimmat olarak gormektedir. Kriptografi Amerikan Askeri Malzeme Listesi (USML) ve Uluslarasi Askeri malzeme Listesi (IML)`nde listelenmektedir. Ayrica Ticaret Kontrol Listesi (CCL) ve Uluslararsi Endustriyel Liste (IIL) de listelenmektedir. 1/5
Kriptografinin ihracini kontrol eden iki amerikan hukumeti kurulusu vardir: Ticaret Bakanligi`na bagli Ihracat Yonetimi Burosu (BXA). Ihracat Yonetimi kanunlarina gore yetkilendirilmistir. Eyalet departmaninda Savunma Ticareti Kontrol Ofisi (DTC). Uluslarasi Silah trafigi Kanunlari (ITAR) tarafindan yetkilendilirmistir. BXA ithalat ve ihracat gereksinimlerine hafif kurallar koyar. Fakat DTC butun kriptografik ihracati BXA`dan once inceler ve karar yetkisini BXA ya transfer etmeye karsi cikma gucune sahiptir. ITAR kriptografik ihraclarda butun bilgileri inceler. Gecmiste, DTC cok guclu kriptolama urunleri icin ihrac lisanlari cikarmazdi. Ihrac lisanslari kullanilan kriptolama ekipmani, urunun son kullanimi ve son kullaniciya bagli olarak lisanslanir. Ulusal Guvenlik Kurulusu (NSA) ekonomik, askeri ve dis isleri ile alakali olarak ulusal guvenlik icin kriptografinin cok onemli oldugunu dusunmektedir. Yerel alanlarda Amerikan firmalari arasinda sifreleme kullanmayi destekler. Kriptografi tekniklerini amerika disina ihrac edebilmek icin urun onayi (CJ) almaniz gerekmektedir. Bunu alabilmek icin urununuzu onay icin NSA`ya birakmali ve Eyalet Departmanina isteginizi bildirmelisiniz. Eger Eyalet Bakanligi istegi onaylarsa, bu sefer onay icin Ticaret Bakanligina gecer. Eyalet Bakanligi NSA`in onayi olmadan bir CJ cikartamaz. Kriptolamanin bazi cok kullanilan tipleri ozel donanim kullanir. Bununla beraber gectigimiz yillarda yazilim kriptolama tekniklerinde bir artis goruldu. Ordu ve asiri onemli ticari uygulamalar donanim tekniklerini tercih ederler. Donanim tekniklerinin secilmesi icin 3 ana sebep vardir: Hiz Guvenlik Kurulum kolayligi Ozel yapilandirilmis donanimlar her turlu yazilim tekniginden daha hizlidir. Bir bilgisayarda, yazilim kriptolama tekniginin fiziksel guvenligi yoktur. Bu yuzden farkedilmeden algoritma ile oynamak mumkundur. Fakat donanim teknikleri bu probleme karsi daha iyi koruma sunarlar. Acilmasi zor olan kutular saldirganlari uzak tutmada donanim kullanmanin bir yoludur. Ayrica cipler algoritma anahtarini okuyacak saldirganlara karsi koruma saglayacak sekilde dizayn edilebilirler. 3 basit tipte kriptolama donanimi mevcuttur: Kendi basina calisan kriptolama modulleri Haberlesme baglantilari icin adanmis kriptolama kutulari Kisisel bilgisayarlara takilan kartlar Kendi basina calisan kriptolama modulleri tipik olarak sifre onaylama ve anahtar yonetimi gibi alanlarda banka ve benzeri kuruluslar tarafindan kullanilir. Adanmis kriptolama kutulari genelde noktadan noktaya iki site arasindaki bilgi transferini guvenli hale getirmek icin kullanilirlar. Kisisel bilgisayarlarda kullanilan Kart kriptolayicilar normalde harddisk`e gonderilen herseyi sifrelerler. Ve floppy disket gibi diger depolama unitelerine gonderilen bilgileride kriptolamak icin ayarlanabilirler. 2/5
Yazilim teknikleriyle genelde dosyalari kriptolar ve dekriptolarsiniz. Bu teknikler kriptolama anahtarlari ile calisirlar. Bu yuzden disk gibi kolay bulunabilecekleri yerde degil guvenli yerlerde saklanmalidirlar. Ayrica kriptolama islemi sonrasi sifrelenmemis yerleri ve kriptolama anahtarlarini kaldirmalisiniz. Kriptolama/Dekriptolama anahtarlari iceren cihazlarin fiziksel guvenligi cok onemlidir. Simetrik kriptografi, sifrelemede ve sifreyi cozmede ayni kriptolama anahtarini kullanir. Simetrik kriptografi ayni zamanda Ozel Anahtar Kriptografi olarakda bilinir. Asimetrik kriptografi yada acik anahtar kriptografi sistemi ise kriptolama ve dekriptolama icin bir cift anahtar kullanir. Bir anahtar (acik anahtar) mesaji kriptolamak icin kullanilir ve diger anahtar (ozel anahtar) dekriptolamak icin kullanilir. Diyelim ki Ertan ve Elif simetrik kriptografi kullanarak guvenli haberlesecek olsun. Kriptolama ve dekriptolama icin ayni anahtari kullanarak Ertan ve Elif guvenli olarak haberlesebilir. Simetrik kriptografi bilgiyi kriptolamak ve dekriptolamak icin tek bir anahtar kullandigindan Mesaji sadece kriptolamada kullanilan anahtari kullanarak acabilirler. Simetrik kriptografinin blok (block) ve akis (stream) sifreleme olarak bilinen iki tip kriptolama algoritmasi vardir. Bir blok sifreleme bilgiyi bloklar halinde isler. Bir akis sifreleme bilgiyi bit`lere veya bazi durumlarda byte`lara gore isler. Blok sifreleme sifrelenecek bir blok bilgiyi alir (genelde 64 bit), ve tek anahtari ile secilmis fonksiyonu kullanarak onu ayni boyuttaki baska bir bloga donusturur. Akis sifreleme farkli uzunluklardaki girislerle calisabilir. Yani algoritma, islenmeden once belirli boyuttaki bir bilginin girilmesini beklemez. Resim 1 Sifre tabanli kriptolama (PBE) sifreden elde edilen bir simetrik anahtar yapisi olusturur. Sonra anahtar bilgiyi kriptolamak icin kullanilir. Fakat bir sifre kendi basina bir anahtar yaratacak kadar yada anahtar yaratmada kullanilacak bir 'random seed' yaratacak kadar bile yeterli bilgi icermez. Anahtar yaratmak icin sifre bir rastgele sayi (salt olarak bilinir) ile birlestirilir. Bu metoda gore sadece sifreyi bilmek kodun dekriptolanmasinda yeterli degildir. Simetrik kriptografi butunluk kontrol degeri kullanarak bilgi butunlugu temelini olusturur. Bilginin degistirilmediginden emin olmak icin butunluk kontrol degerini kullanabilirsiniz. Bu gonderen tarafindan yaratilan ve orjinal duzyazi mesaja eklenen ekstra bir bilgidir. Alici mesaji aldiginda butunluk kontrol degeri yaratir. Ve iki degerin ayni olup olmadigini kontrol eder. Eger mesaj herhangi bir sekilde degistirilmisse farkli bir bir kontrol degeri ortaya cikar. Yeni deger aliciyi mesajin degistirildigine dair uyarir. Bir mesaji kriptolamak icin blok sifreleme kullanildiginda blok sifre uzerinde 'islem modlari' olarak bilinen teknikler kullanilir. Modlarin kullanilan sifre kadar guvenli olmasi onemlidir. 3 onemli mod mevcut: * Elektronik Kod Kitabi (ECB-Electronic Code Book) * Sifre-Blogu Zincirleme (CBC-Cipher BLock Chaining) * Sifre Geribesleme Modu (CFB-Cipher Feedback Mode) Bunlar bilginin guvenli oldugundan emin olmak icin farkli mekanizmalar sunarlar. ECB kullaniminda duzyazi kaliplari gizli degildir. Her benzer duzyazi blogunun benzer sifreliyazi blogu vardir. Duzyazi bloklarini kolaylikla silebilir, tekrar edebilir veya yer degistirebilirsiniz. Resim 2 3/5
CBC kullaniminda sifreliyazi blogu, bir duzyazi blogu ile sifrelenmemis onceki duzyazi bloguna XOR islemi uygulanarak elde edilir. Bu butun duzyazi kaliplarini gizler. Bir Baslangic vektoru (IV) islem icin 'tohum' (seed) olarak kullanilir. CFB kullaniminda sifre nesnesi byte ureteci olarak calisir. Bir byte sifreliyazi yaratmak icin ciktinin herbir byte`i duzyazinin bir byte`i ile XOR`lanir. Bu islem sirasinda IV (baslangic vektoru) giris bloguna kopyalanir. Sonra bu giris blogu uzerinde kriptolama uygulanir ve elde edilen sonuc, cikti icin ayrilan hafizaya aktarilir. Ve daha sonra duzyazinin ilk byte`i en soldaki byte ile XOR`lanir. Giris blogundak butun byte`lari sola kaydirip bir tanesini atarak, elde edilen byte, giris blogunun en sagindaki byte`a sifreliyazi ciktisi olarak gonderilir. Ciktinin en soldaki byte`i bir sonraki duzyazi byte`i ile XOR`lanir. Bu islem elde edilen byte cikti icin ayrilan hafizaya tasindiginda devam eder ve en sag bloktan baslayarak giris bloguna gonderilir. Ayrica bir bilgi akisini kriptolamak icin CFB de kullanabilirsiniz. Resim 3 En cok kullanilan blok sifreleme Bilgi Kriptolama Standardi`dir (DES-Data Encryption Standard). DES 64 bit blok boyutu olan bir blok sifrelemedir. 64 bitlik duzyazi bloklarini 56 bitlik anahtarlar kullanarak 64 bitlik sifreliyazi bloklarina cevirir. Duzyazi bazi permutasyon ve yedeklemelerle isleme tabi tutulur. Sonra, guvenli bir sifreliyazi blogu yaratmak icin ciktilar XOR kullanilarak orjinal duzyazi ile birlestirilir. Bu kriptolama serisi 16 kere tekrarlanir. Her seferinde farkli anahtar bit gruplari kullanilir. DES orta seviye kaynaklari olan hacker`lara karsi sinirli bir koruma saglar. 56 bitlik kisa anahtar boyutuyla ve teknoloji ve islem gucundeki ilerlemeler sonucunda DES artik guclu islemcilerin saldirisi karsisinda yetersiz kaliyor ve 3 ila 7 saat arasi gibi bir zaman suresinde kirilabiliyor. DES`in zayifliklari yuzunden daha guclu ve etkili kriptolama metodlari gelistiriliyor. Resim 4 Triple-DES, DES`in daha cok guvenlik saglayan bir cesididir. Bu metod kriptolama anahtarindaki bitleri 3 katina cikaran, DES`in 3 kez kullanimina dayalidir. Triple-DES kullanimi DES kullanimina gore 2 kat daha fazla guvenlik sagladigina inanilmaktadir. Bu 112 bitlik koda sahip olunmasi demektir. Ayrica kodlama suresinide dogru orantili olarak arttirmaktadir. Triple-DES tarafindan kullanilan teknik EDE (encrypt-decrypt-encrypt) olarak bilinmektedir. Duzyazi Triple-DES anahtarinin ilk 8 byte`i ile kriptolanir. Sonra mesaj anahtarin ortadaki 8 byte`i ile dekriptolanir. Ve son olarak anahtarin son 8 byte`i ile kriptolanarak 8 byte`lik bir blok elde edilir. Eger her anahtar ayni ise islem DES kullanmakla aynidir. Eger her anahtar birbirinden farkli ise anahtarin ortasindaki 8 byte ile dekriptolama islemi mesaji iyice karmasik hale getirir. DESX yine DES`e dayali ve daha fazla ozellige sahip diger bir algoritmadir. Duzyazi girisini gizlemek icin ekstra bir anahtar kullanir. 2 'whitening step' etrafinda insa edilmistir. 'Whitening step' ler duzyaziyi maskelemek icin ekstra bir anahtar kullanirlar. Bu adimlar ekstra guvenlik saglar ve anahtar aramayi hemen hemen imkansiz kilar. Uluslararasi Bilgi Kriptolama Algoritmasi (IDEA) 64-bit bloklar uzerinde 128-bit anahtar kullanan bir simetrik anahtar metodudur. IDEA patentli bir algoritmadir. RSA Laboratories tarafindan gelistirilen RC5 algoritmasi degisken-uzunluklu anahtarlar ile calisir. Ihracat kisitlamalari yuzunden farkli anahtar uzunluklarina ihtiyac duyan uygulamalar icin oldukca uygundur. 4/5
RC2, DES`e alternatif bir metod olarak gelistirildi. Giris ve Cikis bloklari 8 byte uzunlugundadir. RC2`nin duzgun calismasi icin, giris duzyazisi 8 byte`in bir kac kati olmalidir. RC2 icin giris anahtari 1 ile 1024-bit arasi bir uzunlukta olabilir. Giris anahtari algoritma tarafindan kriptolama islemlerinde kullanilacak bir anahtar yaratmak icin kullanilir. Kriptolama anahtaru bir bit`den 1024-bit`e kadar degerler alabilir. RC2`nin amerika disina ihracati 40 ile 48-bit arasi anahtar sinirlamasi ile mumkundur. Resim 5 Skipjack 64-bitlik blok, 80-bitlik anahtar ve 32 dahili tur kullanan diger bir blok sifreleme metodudur. DES`in aksine Skipjack gizlidir ve herkesin kullanimina acik degildir. Skipjack sadece 'Clipper' cipi yada Fortezza token gibi onaylanmis donanimlarla uygulanabilir. Fortezza token hukumet kullanimi icin yaratilmis bir token`dir. Bildiginiz gibi bir akis sifreleme, bir kerede bir bilgi unitesi olacak sekilde giris bilgisini isler. RC4, 1987`de RSA Laboratories tarafindan gelistirilen bir simetrik akis sifreleme metodudur. Pseudo-random numara sirasina dayalidir. RC4`den elde edilen cikis bilgi akisi ile XOR`lanir. Bu sebeple hicbir RC4 anahtari iki farkli bilgi akisini kriptolamak icin kullanilmamalidir. RC4 1 ile 2048-bit arasi uzunluklarda anahtarlari destekler. Fakat Amerika disina satilan yazilimlarda 40-bit sinirlamasi uygulanir. 40-bit altindaki anahtarlarin RC4 ile kullanilmasi tavsiye edilmez. DES ile karsilastirildiginda RC4 bes kat daha hizlidir. Fakat gecmiste RC4 kirma girisimleri basari ile sonuclandi. RC4`u calistirmada kullanilan kod DES`inkinin onda biri kadardir. RC4 algoritmasi Cikis Geribesleme Modunda (OFB) ve CFB`ye benzer bir sekilde calisir. Fakat CFB`den farkli olarak onceki cikis blogunun bitlerini giris blogunun sagina gonderir. OFB islerin (duzyazi mesaji almamisken bile) cevrim-disi yapilabilmesini saglar. Duzyaziyi gercekte aldiginda algoritma ciktisiyla XOR`lanir. Ve bu islem sifreliyazi blogunu yaratir. OFB hem blok hemde akis sifrelemede kullanilabilir. Bir akis sifrelemede anahtar sonrakidurum fonksiyonunu etkiler. Ciktiyi yaratan fonksiyon anahtara dayali degildir. Kaynak Site: Ismail KIRBAS ile Web Sitesi Tasarimi http:// Belge Adresi: www.kirbas.com/index.php?id=261 5/5