ALGORİTMA DERS NOTLARI Programlamaya Giriş Program : Belirli bir problemi çözmek için bir bilgisayar dili kullanılarak yazılmış deyimler dizisi. Önceki bölümde bir problemin çözümü ile ilgili teknikler sunmuştuk. Bir problemi bilgisayar ile çözmek için geliştireceğimiz programın yazımında izleyeceğimiz adımlar: i) Problemin ne olduğunu kavra. Çözüm için gereksinimleri belirle. ii) Problemin girdilerini, çıktılarını ve diğer kısıtlama ve gereksinimleri belirle ( bilgilerin giriş ve çıkış biçimlerinin nasıl olacağına kadar). iii) Problemin çözümünü veren algoritmayı yaz. iv) Algoritmayı bir programla dili ile yaz. v) Programın doğru çalışıp çalışmadığını test et. Bu testi değişik veriler (girdiler) için tekrarla. Problem Çözme ve Algoritmalar 1.1 Problem Çözme Problem çözmede, soruna hemen girişmek yerine, dikkatli ve sistematik yaklaşım ilke olmalıdır. Problem iyice anlaşılmalı ve mümkün olduğu kadar küçük parçalara ayırılmaladır. Descartes tarafından "Discourse on Method" isimli kitabında anlatılan problem çözme teknikleri;[2] 1. Doğruluğu kesin olarak kanıtlanmadıkça, hiçbir şeyi doğru olarak kabul etmeyin; tahmin ve önyargılardan kaçının. 2. Karşılaştığınız her güçlüğü mümkün olduğu kadar çok parçaya bölün. 3. Düzenli bir biçimde düşünün; anlaşılması en kolay olan şeylerle başlayıp yavaş yavaş daha zor ve karmaşık olanlara doğru ilerleyiniz. 4. Olaya bakışınız çok genel, hazırladığınız ayrıntılı liste ise hiçbir şeyi dışarıda bırakmayacak kadar kusursuz ve eksiksiz olsun. 1.2 Algoritmalar Belirli bir görevi yerine getiren sonlu sayıdaki işlemler dizisidir. İ.S. 9.yy da İranlı Musaoğlu Horzumlu Mehmet (Alharezmi adını araplar takmıştır) problemlerin çözümü için genel kurallar oluşturdu. Algoritma Alharezmi'nin Latince okunuşu. Her algoritma aşağıdaki kriterleri sağlamalıdır. 1. Girdi: Sıfır veya daha fazla değer dışarıdan verilmeli. 2. Çıktı: En azından bir değer üretilmeli. 3. Açıklık: Her işlem (komut) açık olmalı ve farklı anlamlar içermemeli. 4. Sonluluk: Her türlü olasılık için algoritma sonlu adımda bitmeli. 5. Etkinlik: Her komut kişinin kalem ve kağıt ile yürütebileceği kadar basit olmalıdır. Not: Bir program için 4. özellik geçerli değil. işletim sistemleri gibi program sonsuza dek çalışırlar. 1
Örnek: İki sayının toplamını yazan algoritmayı yazınız. Çözüm: Adım 1 --> İlk sayıyı oku, Sembolik olarak A1 S1=? Adım 2 --> İkinci sayıyı oku A2 S2=? Adım 3 --> Sayıları topla A3 T S1+S2 Adım 4 --> Sonucu görüntüle. A4 T'yi göster. 1.Soru : Kullanıcının girdiği iki sayının karelerinin toplamını görüntüleyen algoritmayı yazınız. Çözüm A0 --> Başla A1 --> Sayaç=0 (Sayaç'ın ilk sayısı 0 olarak başlar.) A2 --> Sayı=? : TßT+Sayı (Sayıyı giriniz. T'ye sayıyı ekle vet'yi göster.) A3 --> Sayaç=Sayaç+1 (Sayaç'a bir ekle ve sayacı göster.) A4 --> Sayaç<4 ise A2'ye git. (Eğer sayaç 4'ten küçükse Adım 2'ye git.) A5 --> O=T/4 (Ortalama için T değerini 4'e böl) A6 --> O'yu göster. (Ortalamayı göster.) A7 --> Dur 2.Soru : 20'den 50'ye kadar olan sayıların toplamını bulan algoritma yazınız. Çözüm A0 --> Başla A1 --> S=20 : T=0 (Sayı 20 T değeri 0 ile başla) A2 --> TßT+S (T'ye sayıyı ekle T'yi göster.) A3 --> S=S+1 (Sayıyı bir artır.) A4 --> S<50 ise A2'ye git. (Eğer sayı 50'den küçük ise Adım 2'ye git) A5 --> T'yi göster. (T'nin değerini göster.) A6 --> Dur 3.Soru : 30 ile 90 arasındaki çift sayıların toplamını bulan algoritma yazınız. Çözüm: A0 --> Başla A1 --> S=0 : T=0 (Sayı 0, Toplam değeri 0 olsun) A2 --> S=S+1 (Sayıyı bir artır, sayıyı göster.) A3 --> T=T+2S+28 (28 sayısına çift sayı olması için sayıyı 2 ile çarp ve toplama ekle, toplamı göster) A4 --> 2S+28<90 ise git A2 (Eğer Çift sayı 90 değerinden küçük ise Adım 2'ye git) A5 --> O=T/S (Toplam değeri sayıya böl ve ortalamayı bul) A6 --> O'yu yaz. (Ortalamayı göster) A7 --> Dur 4.Soru : Klavyeden girilen 10 adet sayıdan çift sayıların toplamının tek sayıların toplamına oranını bulan algoritma yazınız. Çözüm: A0 --> Başla A1 --> S=0 : T=0 : Ç=0 (Sayı, tek ve çift sayılar 0 değerini alsın) A2 --> Sayı? (Sayıyı giriniz) A3 --> (-1)sayı=1 ise Ç=Ç+Sayı (Eğer -1'in sayı üssü 1 sayısına eşitse sayıyı çift sayıya ekle ve çift sayıyı bul.) A4 --> (-1)sayı=+1 ise T=T+Sayı (Eğer -1'in sayı üssü +1 sayısına eşitse sayıyı tek sayıya ekle ve tek sayıyı bul.) A5 --> S=S+1 (Sayaça 1 ekle ve sayacı göster) A6 --> S<10 ise A2'ye git. (Eğer Sayaç 10'dan küçük ise Adım 2'ye git.) A7 --> V ß Ç/T (Çift sayıların toplamını tek sayıların toplamına böl.) A8 --> V'yi göster. (Bölme sonucunu göster.) A9 --> Dur 2
5.Soru : Klavyeden girilen iki sayıdan en büyüğünü bulup gösteren algoritmayı yazınız. Çözüm : A0 --> Başla A1 --> S1=? : S2=? (İlk sayıyı gir ; ;İkinci sayıyı gir.) A2 --> S1>S2 ise git A4 (Sayı 1 sayı 2'den küçükse Adım 4'e git.) A3 --> S2>S1 ise git A5 (Sayı 2 sayı 1'den küçükse Adım 5'e git.) A4 --> S1'i göster git A6 (sayı 1 değerini göster ve işlemi durdur) A5 --> S2'yi göster. (Sayı 2 değerini göster) A6 --> Dur 6.Soru : Klavyeden girilen üç sayıdan en büyüğünü bulup gösteren algoritmayı yazınız. Çözüm : A0 --> Başla : EB=- : S=0 (Başla olabilecek EB:en küçük sayı olsun, Sayı 0 olsun) A1 --> Sayı? (Sayıyı giriniz.) A2 --> Sayı>EB ise EB=Sayı (Eğer Sayı EB'den küçükse EB sayıyla aynı değeri alsın.) A3 --> S=S+1 (Sayaca 1 ekle ve sayacı göster) A4 --> S<3 ise git A1 (Eğer sayac 3'ten küçükse adım 1'e git.) A5 --> EB'yi göster (En büyük sayıyı göster.) A6 --> Dur 7. Soru: Bilgisayara girilen 50 öğrencinin adını, soyadını ve sınav notunu kullanarak en yüksek not alan öğrencinin adını, soyadını, en düşük not alan öğrencinin adını, soyadını yazan programın algoritmasını kodlayınız. (YN=Yüksek not, DN= Düşük not) 1. Başla 2. I = 0 3. YN = 0 4. DN = 100 5. I = I + 1 6. Oku AD, SOY, NOTU 7. Eğer notu > YN ise YN = Notu, YAD = AD, YSOY=SOY 8. Eğer notu < DN ise DN= Notu, DAD= AD, DSOY=SOY 9. Eğer I<50 ise git adım 5 10. Yaz YAD, YSOY, DAD, DSOY 11. DUR 8. Soru: Bilgisayara girilen bir sayının faktöriyelini hesaplayan programın algoritmasını yazın. 1. Başla 2. I = 0 3. Ç= 1 4. Oku S 5. I = I + 1 6. Ç = Ç * I 7. Eğer I < S ise git adım 5 8. Yaz Ç 9. Dur 9. Soru: Bilgisayara girilen bir sayıya kadar olan çift sayıların ortalamasını veren programın algoritmasını döngü kullanarak yazın. 1. Başla 2. ÇS = 0 3. ÇT = 0 4. Oku S 5. D = 2, S, 2 6. ÇT = ÇT +D, ÇS = ÇS + 1 3
7. DS 8. ÇORT = ÇT/ÇS 9. Yaz ÇORT 10. Dur 10. Soru: Bilgisayara 1000 sayı girilmekte. Bu 1000 sayı içerisinde 250 750 arasında bulunan sayıların adedini bulan programın algoritmasını döngü kullanarak yazın. 1. Başla 2. I = 0 3. D = 1, 1000 4. Oku S 5. Eğer S < 250 ise git 8 6. Eğer S >750 ise git 8 7. I = I + 1 8. DS 9. Yaz I 10. Dur 11. Soru: 1 den 10 a kadar olan sayıların çarpım tablosunu yazan programın algoritmasını döngüyle yazın. 1. Başla 2. D1 = 1, 10 3. D2 = 1, 10 4. Ç = D1 X D2 5. Yaz Ç 6. D2S 7. D1S 8. DUR Boyutlu Değişkenler Boyutlu değişken bilgisayarda indisi olan değişkendir. Boyutlu değişken indisi kullanarak numaralandırır ve değişkenin bütün değerlerini bellekte tutar. Örnek: S (I) S (1) = 7 S (2) = 8 S (3) = 9 12. Soru: bilgisayara 10 elemanlı bir dizi girilmektedir. Elemanların ortalamasını bulan programın algoritmasını yazın. 1. Başla 2. Aç boyut D (10) 3. Dön = 1, 10 4. Oku D (Dön) 5. Dön S 6. Top = 0 7. Dön = 1, 10 8. Top = Top + D (Dön) 9. Dön S 10. Ort = Top / 10 11. Yaz ORT 12. Dur 4
13. Soru: Bilgisayara girilen 100 sayılı dizi içerisinde en büyük, en küçük sayıları bulan ve dizideki satır numaralarını veren programın algoritmasını yazın. 1. Başla 2. Aç boyut D (100) 3. Dön = 1, 100 4. Oku D (Dön) 5. Dön S 6. EB = 0, EK = 9999 7. Dön = 1, 100 8. Eğer D(Dön) < EK ise, EK = D (Dön), EKS = Dön 9. Eğer D(Dön) > EB ise, EB = D (Dön), EBS = Dön 10. Dön S 11. Yaz EK, EB, EKS, EBS 12. Dur Sıralama (Sorting) Sıralama yapabilmek için değişkenin boyutlu olması gerekir. Ancak değişken tek boyutlu olmalıdır. 14. Soru: Bilgisayara girilen 10 sayıyı küçükten büyüğe sıralayan programın algoritmasını yazın. 1. Başla 2. Aç boyut D (10) 3. I = 1, 10 4. Oku D (I) 5. IS 6. I = 1, 9 7. J = I + 1, 10 8. Eğer D(I) > d(j) ise, BOŞ = D (I) D (I) = D (J) D(J) = BOŞ 9. JS 10. IS 11. I = 1, 10 12. Yaz D (I) 13. IS 14. DUR 15. Soru: Bilgisayara girilen bir sayı hem dizinin boyutunu belirler, hem de dizinin ilk elemanını oluşturur. Bu diziyi oluşturan ve yazan programın algoritmasını yazın. 1. Başla 2. Oku S 3. Aç boyut D (S) 4. D (1) = S 5. I = 2, S 6. Oku D (I) 7. IS 8. I = 1, S 9. Yaz D (I) 10. Dur 5
AKIŞ ŞEMALARI (DİYAGRAMLARI) Algoritmanın başladığını ya da sona erdiğini belirtmek için kullanılır. Klavye aracılığı ile giriş ya da okuma yapılacağını gösterir. Yazıcı(printer) aracılığı ile çıkış yapılacağını gösterir. Kart okuyucu aracılığıyla giriş yapılacağını gösterir. Araç belirtmeden giriş ya da çıkış yapılacağını gösterir. Hesaplama ya da değerlerin değişkenlere aktarımını gösterir. 6
Aritmetik ve mantıksal ifadeler için karar verme ya da karşılaştırma durumunu gösterir. Diskten okuma ya da diskete yazmayı gösterir. Disketten okuma ya da diskete yazmayı gösterir. Teyp kütüğünü gösterir. Yapılacak işler birden fazla sayıda yinelenecek ise diğer bir deyişle iş akışında çevrim(döngü) var ise bu sembol kullanılır. Akış diyagramında iki nokta arası ilişkiyi gösterir.döngü sonunu göstermek için ya da diyagramın çizilemediği durumlarda kullanılır. Burada i herhangi bir sembol olabilir. 7
Oklar işin akış yönünü gösterir. Akış şemaları içerik ve biçimlerine göre genel olarak üç grupta sınıflandırılabilirler. DOĞRUSAL AKIŞ ŞEMALARI İş akışları,giriş,hesaplama,çıkış biçiminde olan akış şemaları bu grup kapsamına girer. ÖRNEK 2:İki sayının çarpımının bulunmasıyla ilgili algoritma şöyledir. A:Birinci sayıyı, Değişkenler B:İkinci sayıyı, C:İki sayının çarpımını(a*b)göstersin. Adım 1-Başla Algoritma Adım 2-A'yı oku Adım 3-B'yi oku Adım 4-C=A*B yi hesapla Adım 5-C'yi yaz Adım 6-Dur Akış Şeması 8
Algoritma adımlarında kullanılması gereken semboller yukarıdaki şekilde görülmektedir. Örneğin "DUR" ve "BAŞLA" işlemleri için aynı sembol kullanılmaktadır. Adım 2 ve 3 için kullanılan sembol,bilgisayara değerlerin dışarıdan girildiğini gösterir.oklar ise işin akış yönünü gösterir. Adım 4'te kullanılan sembol C=A*B gibi aritmetik işlemler işlemler için kullanılır. Örnek 3:İki sayının farkını ve bölümünü bulup yazıcı ile yazan algoritma ve akış şeması şöyledir. A:Birinci sayı Değişkenler B:İkinci sayı D:İki sayının farkını (A-B) E:İki sayının bölümünü(a-b) Adım 1-Başla Algoritma Adım 2-A'yı oku 9
Adım 3-B'yi oku Adım 4-D=A-B Adım 5-E=A/B Adım 6-D'yi yaz Adım 7-E'yi yaz Adım 8-Dur Akış Şeması ÖRNEK 4:İki sayının toplamlarının karesini ve küpününü hesaplayıp yazan akış şeması şöyledir. 10
BIRSA:Birinci sayıyı, Değişkenler IKISA:İkinci sayıyı, TO:Toplamı, TOKA:Toplamın karesini, TO3:Toplamın küpünü gösterir. Adım 1-Başla Algoritma Adım 2-BIRSA.ve IKISA'yı oku Adım 3-TO=BIRSA+IKISA TOKA=TO^2 TO^3 Adım 4-TOKA,TO3'ü yaz Adım 5-DUR Akış Şeması 11
ÖRNEK 5:Terminalden okunan bir sayının 10 fazla ve 10 eksiğini bulup yazan programın algoritma ve akış şeması şöyledir. SAYI=Okunacak sayı Değişkenler F10=Sayının 10 fazlası E10=Sayının 10 eksiğini göstersin. Adım 1-Başla Algoritma Adım 2-Terminalden SAYI oku Adım 3-F10=SAYI+10 12
Adım 4-E10=SAYI-10 Adım 5-DUR Akış Şeması MANTIKSAL AKIŞ ŞEMALARI Geniş ölçüde mantıksal kararları içeren akış şemalarıdır.hesap düzenleri genellikle basittir. ÖRNEK 6:A ve B gibi iki sayıdan büyüğünü printerle yazdıran algoritma ve akış şeması şöyledir. Adım 1-Başla Algoritma Adım 2-A,B'yi oku Adım 3-A=B ise Adım 7'ye git Adım 4-A>B ise Adım 6'ya git 13
Adım 5-B'yi yaz Adım 8'e git Adım 6-A'yı yaz Adım 8'e git Adım 7-"A veb eşit"mesajını yaz Adım 8-DUR Akış Şeması ÖRNEK 7:100 kişilik bir sınıfta 18-22 arası her yaş grubunda kaç öğrencinin bulunduğunu belirleyip yazan programın akış çizelgesi şöyledir. OSA:Öğrenci sayısını, Değişkenler I18:18 yaşında olan öğrencilerin sayısını I19:19 yaşında olan öğrencilerin sayısını I20:20 yaşında olan öğrencilerin sayısını I21:21 yaşında olan öğrencilerin sayısını I22:22 yaşında olan öğrencilerin sayısını 14
IYOS:İşlem yapılan öğrenci sayıaını göstersin. Adım 1-Başla Algoritma Adım 2-I18=0 I19=0 I20=0 I21=0 I22=0 IYOS=0 Adım 3-OSA oku Adım 4-OSA=18 ise I18'i arttır, Adım 9'a git Adım 5-OSA=19 ise I19'u arttır, Adım 9'a git Adım 6-OSA=20 ise I20'yi arttır,adım 9'a git Adım 7-OSA=21 ise I21'i arttır,adım 9'a git Adım 8-OSA=22 ise I22'Yİ arttır,adım 9'a git Adım 9-IYOS<100 ise Adım 3'e git Adım 10-I18,I19,I20,I21,I22,yaz Adım 11-DUR Akış Şeması 15
YİNELİ (İTERATİF,ÇEVRİMLİ,DÖNGÜLÜ)AKIŞ ŞEMALARI Sorunun çözümü için,çözümde yer alan herhangi bir adım ya da aşamanın birden fazla kullanıldığı akış şemalarına denir.iş akışları genel olarak giriş ya da başlangıç değeri verme,hesaplama,kontrol biçiminde olmaktadır. ÖRNEK 7:100 kişilik bir sınıfta 18-22 arası her yaş grubunda kaç öğrencinin bulunduğunu belirleyip yazan programın akış çizelgesi şöyledir. ONOT:Öğrencinin notunu, Değişkenler INOT:Notların toplamını, NORT:Notların ortalamasını, ISAYI:Öğrenci sayısını göstersin. Adım 1-Başla Algoritma 16
Adım 2-INOT=0 Adım 3-ISAYI=0 Adım 4-ONOT oku Adım 5-INOT=INOT+ONOT Adım 6-ISAYI=ISAIY+1 Adım 7-ISAYI<3ise Adım 4'e git Adım 8-NORT=INOT/3 Adım 9-NORT YAZ Adım 10-DUR Görüldüğü gibi, Adım 2 ve 3'te INOT ve ISAYI ismi ile iki değişken için bellekte yer ayrılmış,ayrılan yerlerede ilk değer olarak sıfır atanmıştır. Adım 4'te herhangi bir öğrencinin sınavdan almış olduğu notun değeri okutulmaktadır. Adım 5'tenotların toplamının bulunması işlemi yer almaktadır.işlemde ONOT,INOT ile toplanmakta ve bulunantoplamda INOT'a aktarılmaktadır. Adım 6'da öğrenci sayısını gösteren ISAYI değişkeninin değeri,"bir öğrenci için işlem yapıldı"anlamında 1 arttırılmaktadır. Adım 7'de ISAYI'nın değeri 3(toplam öğrenci sayısı) ile karşılaştırılmaktadır.eğer sayı<3 ise Adım 4'e dönülmektedir.eğer işlem 3 öğrenci içinde yapılmışsa yani ISAYI=3 ise ya da ISAYI>3 ise ortalamanın hesaplandığı Adım 8'e geçilmektedir.adım 9 da,bulunan ortalamanın yazılması ile ilgilidir. Akış Şeması 17
Akış şeması incelendiğinde not okuma, toplam hesaplama ve öğrenci sayısını 1 arttırma işlemlerinin 3 kez tekrarlandığı anlaşılmaktadır.eğer program 500 öğrenci için yapılmış olsaydı,sözü edilen işlemler 500 kez tekrarlanacaktı. Üç öğrencinin notlarının, sırası ile 50,60 ve 70 olduğunu varsayalım.bu durumda akış şemasının işlemesi şöyle olacaktır Akış Şeması Başlangıçta INOT veisayi "0" değerini alırlar.bilgisayara ilk not olarak 50 okutulur.başlangıçta INOT=0 olduğu için INOT ile 50 toplanır ve sonuç INOT'a aktarılır.dolayısıyla INOT'un yeni değeri 50 olur.daha sonra ISAYI'nın değeri INOT'ta olduğu gibi 1 arttırılır.isayi=1 olduğu için 3 ile karşılaştırma yapıldığında tekrar okuma işlemine geri dönülür ve ikinci not olarak60 okutulur.işlemler bu şekilde devam eder.isayi=3 olunca ortalamanın hesaplamasına geçilir.son olarak bulunan ortalama yazılır ve durulur. Aynı sorun yineleme sembolü kullanılarak şöyle yazılabilir. 18
Akış Şeması ÖRNEK 9: N sayısını ekrandan okutarak faktöriyelini hesaplayan ve yazan akış şeması şöyledir. Değişkenler NFAK=N faktöriyel (N!) değerini, ISAYI=1'den N'e kadarsayıları göstersin, NFAK=1*2*...*N Algoritma Adım 1-Başla Adım 2-N'i ekrandan oku Adım 3-NFAK=1 Adım 4-ISAYI=1 Adım 5-ISAYI=ISAYI+1 19
Adım 6-NFAK=NFAK*ISAYI Adım 7-Eğer ISAYIAdım 8-NFAK yaz Adım 9-Dur Akış Şem ası Aynı soru yineleme sembolü kullanılarak aşağıdaki gibi de çizilebilir. ÖRNEK 9:Klavyeden girilen,bir öğrencinin numarasını,ismini ve bilgisayar programlama dersinin 3 vize sınavından aldığı notları okuyan,bu notların aritmetik ortalamasını bulan,eğer ortalaması 50'ye eşit veya 50'den büyükse yazıcıya numara,isim,notlar ve vize notlarının ortalamasını,küçükse numara,isim ve "tekrar" mesajı yazan programın algoritma ve akış şeması şu şekildedir. INO:öğrencinin numarasını, Değişkenler AD:öğrencinin ismini, VIZE1:1.vize sınavını, VIZE2:2.vize sınavını, VIZE3:3.vize sınavını, 20
VIZORT:üç vize sınavının aritmetik ortalamasını, VIZTO:üç vizenin toplamını göstersin. Adım 1-Başla Algoritma Adım 2-INO,AD,VIZE1,VIZE2,VIZE3,oku Adım 3-VIZTO=(VIZE1+VIZE2+VIZE3) ve VIZORT=VIZTO/3 bul. Adım 4-Eğer VIZORT>=50 ise Adım 6'ya git. Adım 5-INO,AD ve "TEKRAR" yaz ve Adım 7'ye git. Adım 6-INO,AD,VIZE1,VIZE2,VIZE3,VIZORT yaz Adım 7-DUR Akış Şem ası ÖRNEK 10:Bir okulda bulunan 10 sınıftaki 30'ar öğrencinin herbirinin 12 şer dersten aldıkları notların ortalamasını bulan ve öğrenci ismi ile not ortalamasını yazan programın,algoritması ve akış şeması şöyledir: 21
ISS:Sınıf sayacı, Değişkenler IOS:Öğrenci sayacı, DN:Ders notu, DNS:Ders notu sayacı, DNT:Ders notlarının toplamı, DNO:Ders notlarının ortalaması, OGAD:Öğrencinin adı Adım 1-Başla Algoritma Adım 2-SS=0 Adım 3-IOS=0 Adım 4-DNS=DNT=0 Adım 5-OGAD oku Adım 6-DN oku Adım 7-DNS=DNS+1(ders notu sayacı 1 artır. Adım 8-DNT=DNT+DN(notları topla) Adım 9-Eğer DNS<12 ise adım 6'ya git 22
Adım 10-DNO=DNT/12(ortalamayı hesapla) Adım 11-OGAD,DNO yaz Adım 12-IOS=IOS+1(öğrenci sayacını bir artır) Adım 13-Eğer IOS<30 ise adım 4'e git Adım 14-ISS=ISS+1(sınıf sayacını bir artır) Adım 15-Eğer ISS<10 ise adım 3'e git. Adım 16-Dur Akış Şem ası ÖRNEK 11:300 elemanlı bir veri grubunda bulunan pozitif,sıfır ve negatif değerlerin sayısını bulup yazan programın algoritması ve akış şeması şöyledir: 23
SS:Okunan sayı adedi Değişkenler PSS:pozitif sayı adedi NSS:Negatif sayı adedi SSS:Sıfır sayı adedi Adım 1-Başla Algoritma Adım 2-SS=PSS=NSS=SSS=0 Adım 3-Sayı oku Adım 4-SS=SS+1 Adım 5-Eğer SS>300 ise dur Adım 6-Eğer sayı<0 ise adım 9'a git Adım 7-Eğer sayı=0 ise adım 10'a git Adım 8-PSS=PSS+1 hesapla,adım 3'e git Adım 9-NSS=NSS+1 hesapla,adım 3'e git Adım 10-SSS=SSS+1 hesapla,adım 3'e git Akış Şem ası 24
ÖRNEK 12:Bir sınıfta bulunan belirsiz sayıdaki öğrencilerin numarasını,adını ve soyadını yazan programın algoritması ve akış şeması şöyledir. JNO:Öğrencinin numarası Değişkenler AD:Öğrencinin adı SAD:Öğrencinin soyadı 25
Algoritma Adım 1-Başla Adım 2-Eğer okuma bittiyse Adım 6'ya git Adım 3-JNO,AD,SAD oku Adım 4-JNO,AD,SAD yaz Adım 5-Adım 2'ye git Adım 6-Dur Akış Şem ası 26