TÜRKİYE DE ATIKSU TOKSİSİTE İZLEME YÖNTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Elif Burcu BAHADIR Süreyya MERİÇ PAGANO, Namık Kemal Üniversitesi, Çorlu Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Çorlu, Tekirdağ, Namık Kemal Üniversitesi, Çorlu Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Çorlu, Tekirdağ.. Ulusal Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü Sempozyumu, 7 0 Kasım 0 Tekirdağ, Türkiye
ÖZET ÖZET Giriş Toksisite testlerinde kullanılan test organizmalar Ülkemizde mevcut mevzuatın toksisite yönünden değerlendirilmesi Metot Sonuçlar ve tartışma
Toksisite testlerinde sık kullanılan test organizmalar: *Daphnia magna *Deniz kestanesi *Artemia salina *Selenastrum carpricornutum * Bitki ve algler
Numune Türü Açıklama Referans Endüstriyel atıksu Toksik atıkların varlığında aktif çamurda çökelme problemini gözlemişler. Ciccarelli ve diğ. 000 Endüstriyel atıksu Tekstil atıksuyu arıtma tesisinde toksik etkileri değerlendirmiştir. Lanciotti, 000 Tekstil endüstrisi atıksuyu Atıksu örneklerinde LC0 değerini belirlemişlerdir. Daphnia magna ların hassasiyetleri kimyasallarda sodyum dedosil sülfat ve benzeri diğer maddelerle değişiklik gösterdiğini fark etmişlerdir. VillegasNavarro ve diğerleri, 00 Deri endüstrisi atıksuyu Daphnia magna ve Daphnia pulex kullanarak organik Cooman, 00 ve inorganik bileşiklerin LC0 değerleri hesaplanmıştır. Klordioksit ve kostik soda içeren kraft ambalaj kağıdı ağırtıcı akıntı Daphnia manga ve Vibrio fischeri ile katalitik toksisite testleri katalitik nemli hava oksidasyona maruz kalmadan önce ve sonra gerçekleştirilmiştir. Pintar ve diğerleri, 00 Metal içeren katı atıkların sızıntı sularında Çeşitli endüstri atık sızıntılarındaki metallerin EC0 değerleri hesaplanmıştır. Seco ve diğerleri, 00 Tekstil terbiye atıksuları Renk ve KOI gideriminin yanı sıra toksisite uzaklaştırmada kullanılan fenton oksidasyon (FO) prosesi ve ozon (O) oksidasyon prosesini, koagülasyon flokülasyon (CF) prosesleri ile karşılaştırmışlar. Daphnia magna, toksisite testlerinde kullanılmıştır. Meriç ve diğerleri, 00
Numune Türü Açıklama Referans Farmöstik atıksu Farmokolojik olarak aktif bileşiklerin (PHACs) ekotoksilojik Han ve diğ., 006 etkileri Kore atıksu uygulama alanında saat akut ve gün kronik testler vasıtasıyla ölçülmüştür. Deri endüstrisi atıksuyu İzmir de krom bazlı tabakhane endüstrisinin ham Oral ve diğerleri, 007 atıksuyunda, koagülasyon ve flokülasyon prosesinin akıntıları, biyolojik uygulama sonrası atıksuda toksisite testlerini gerçekleştirmiş. Endüstriyel atıksu Daphnia magna, Lemna minor ve Vibrio fischeri ile yapılmış Mendonca olan toksisite testlerini yüksek organik yüke sahip, askıdaki diğerleri, 007 katılar, fenoller, taninler ve göz önünde bulundurulabilir çeşitli çevresel zararlı maddeleri içeren spesifik bir karakterizasyona sahip atıksular ile gerçekleştirmişlerdir. Bu tip atıksuların akut toksisitesi için en hassas tür Vibrio fischeri, kronik toksisite testleri içinde Daphnia magna olarak bulunmuştur. Tekstil atıksuyu İmmobilize titanya nanofotokataliz kullanarak tekstil Mahmoodi atıksuyunun degredasyonu sonucunda toksisite analizi 009 gerçekleştirilmiştir. ve ve diğ., İzmir deki petrokimya İşlenmemiş petrokimya endüstrisi atıksu örneklerinin Sponza ve diğ., 00 endüstrisi atıksuyu Daphnia manga hücrelerinin canlılığını %9 inhibe ettiği gözlenmiştir. tip tekstil sızıntı atıksuları Pamuk (), keten (), pamuk ve keten (7), selüloz (), Dave ve diğ., 00 sentetik iplik (7), pamuk ve sentetik iplik (), yün () atıksu örneklerinde EC0 değerlerini hesaplamışlar.
Atıksuların alıcı ortama deşarj standartları Sektör/Altsektör ZSF ( sa. komp) ZSF ( sa. komp) Revizyon.0 Gıda sanayi ( Bitki işleme tesisleri ve benzerleri). Gıda Sanayi (Şeker üretimi; kondensasyon suları ile seyrelme yok ise var ise 7. Maden Sanayii ( kadmiyum metali, demir ve demir dışı metal cevherleri, kalsiyum florür, grafit ve benzeri cevherlerin hazırlanması 7. Metalik olmayan maden sanayi(bor cevheri) 0. Tekstil Sanayii (Açık elyaf, ipek üretimi ve terbiye) 0. Tekstil Sanayii (Dokunmuş kumaş terbiyesi ve benzerleri) 0. Tekstil Sanayii (Pamuklu tekstil ve benzerleri) 0. Tekstil Sanayii (Yün yıkama, terbiye ve dokuma ve benzerleri) 0. Tekstil Sanayii (Örgü kumaş terbiyesi ve benzerleri ) 0.6 Tekstil Sanayii (Halı terbiyesi ve benzerleri ) 0.7 Tekstil Sanayii (sentetik tekstil terbiyesi ve benzerleri) Deri ve deri mamulleri ve benzeri sanayiiler. Selüloz, kağıt, karton ve benzeri sanayiiler (Yarı selüloz üretimi). Selüloz, kağıt, karton ve benzeri sanayiiler ( Hurda kağıt, saman ve kağıttan ağartılmamış selüloz üretimi). Selüloz, kağıt, karton ve benzeri sanayiler ( Ağartılmış selüloz üretimi). Selüloz, kağıt,karton, ve benzeri sanayiler ( Saf selüloz üretimi ). Kimya sanayii ( Kloralkali üretimi)
Sektör/Altsektör ZSF ( sa. komp) ZSF ( sa. Komp) Revizy on. Kimya sanayii ( Perborat ve diğer bor ürenleri). Kimya sanayii ( Zırnık üretimi ve benzerleri). Kimya sanayii ( Boya üretimi ve benzerleri). Kimya sanayii ( Boya hammadde ve yardımcı madde üretimi ve benzerleri) 6.6 Kimya sanayii ( İlaç üretimi ve benzerleri ) 6. Kimya sanayii ( Plastik maddelerin izlenmesi ve plastik malzeme üretimi) 6.9 Kimya sanayii (Tıbbi ve zirai müstahzarat üretimi vb.) 0. Kimya sanayii ( Petrokimya ve hidrokarbon üretimi tesisleri ) 6. Kimya sanayii ( Soda üretimi ). Kimya sanayii (Karpit üretimi ). Kimya sanayii (Baryum bileşikleri üretimi ).6 Kimya sanayii (Dispers oksitler üretimi) 6. Metal sanayii (Genelde metal hazırlama ve işleme ) 0. Metal Sanayii ( Galvanizleme). Metal Sanayii ( Dağlama İşlemi ). Metal Sanayii ( Elektrolitik kaplama).6 Metal Sanayii ( Metal renklendirme).7 Metal Sanayii (Sıcak galvanizleme, çinko kaplama ) 0. Metal Sanayii (Su verme ve sertleştirme işlemleri ) 0.9 Metal Sanayii (İletken plaka imalatı ) 0.0 Metal Sanayii ( Akü imalatı)
Sektör/Altsektör ZSF ( sa. komp) ZSF ( sa. Komp).. Metal Sanayii(Metal taşlama ve zımparalama tesisleri) 0. Metal Sanayii(Metal cilalama ve vernikleme tesisleri ). Metal Sanayi ( Laklama/ boyama) 0. Motorlu motorsuz taşıt tamirhaneleri ( Oto, traktör tamirhanesi ve benzerleri ) 0. Taşıt fabrikaları ( Otomobil, kamyon, traktör, minibüs, bisiklet, motosiklet vb. taşıt aracı üreten fabrikalar. Tersaneler ve gemi söküm yerleri ( Tablo de uyulacak) 0 9 Karışık endüstriyel atıksular ( Küçük ve büyük organize sanayi bölgeleri ve sektör belirlemesi yapılamayan diğer sanayiler) 0 0. Endüstriyel nitelikli diğer atıksular( Soğutma suları vb.) 0. Endüstriyel nitelikli diğer atıksular ( Hava kirlenmesini kontrol amacıyla kullanılan sulu filtrelerin çıkış suları ve benzerleri 0 0. Endüstriyel nitelikli diğer atıksular(benzin istasyonları, yer ve taşıt yıkama atıksuları) 0 0.6 Katı atık değerlendirme ve bertaraf tesisleri 0 0.7 Su yumuşatma, deminerelizasyon ve rejenerasyon, aktif karbon yıkama ve rejenerasyon tesisleri 0. Petrol Sanayii (Hidrokarbon üretim tesisleri) 6. Metal Sanayii (Sırlama, emayeleme, mineleme tesisileri) 0 Revizyon 00 00
KOI SEKTÖR ZSF 099 Metal 099 Kimya 0099 Metal 0 0099 Kimya 6 0099 Endüstri 0 0099 Tekstil 0099 Endüstri 0 0099 Tekstil 600799 Metal 600799 Endüstri 0 00000 Metal 00
Sektör *Kimya sanayi *Metal sanayi *Selüloz, kağıt, karton ve benzeri sanayiler *Tekstil sanayi Parametreler Kimyasal oksijen ihtiyacı Askıda katı madde Kurşun Demir Kadmiyum Aliminyum Çinko Bakır Nikel Florür Yağ ve gres Amonyum azotu Serbest klor Toplam krom Sülfür Sülfit Fenol SPSS.0 Veri analiz yöntemleri Zehirlilik Seyrelme Faktörü (ZSF)
TEKSTİL SANAYİİ ATIK SULARININ ALICI ORTAMA DEŞARJ STANDARTLARI Alt sektör ZSF KOI Amonyum azotu Serbest klor Toplam krom sülfür sülfit Fenol sa komp sa. Komp. sa komp sa. Kom p. sa komp sa. Komp. sa komp sa. Komp. sa komp sa. Komp. sa komp sa. Komp. sa komp sa. Komp. sa komp sa. Komp. Açık Elyaf, İplik Üret. 0 0 0, 0, Dokun muş Kumaş Ter. 00 00 0, 0, 0, Pamuk lu Tekstil 0 00 0, 0, Yün yıkam a,terb. 00 00 0, 0, Örgü Kumaş Terbiyesi 00 00 0, 0, 0, Halı terbiy e 00 00 0, 0, 0, Sentetik tekstil 00 00 0, 0,
Sonuç: Zehirlilik seyrelme faktörü (ZSF) %7, kimyasal oksijen ihtiyacına (KOI) bağlıdır. Fakat p(0,)>0,0 olduğundan anlamlı değildir.
SELÜLOZ, KAĞIT, KARTON VE BENZERİ SANAYİLERİN ATIK SULARININ ALICI ORTAMA DEŞARJ STANDARTLARI Alt sektör ZSF anlık KOI Askıda katı madde sa. komp. anlık sa. komp. anlık sa. komp. Yarı Selüloz Üretimi 00 0 Hurda Kağıt, Saman ve Kağıttan Ağartılmamış Selüloz Üretimi 70 0 Ağartılmış Selüloz Üretimi 000 0 Saf Selüloz Üretimi 00 0
KİMYA SANAYİİ ATIK SULARININ ALICI ORTAMA DEŞARJ STANDARTLARI Alt sektör ZSF KOI Askıda katı madde sa. komp sa. komp sa. komp. sa. komp. sa. Komp. sa. komp. KlorAlkali Üretimi 0 0 Perborat ve Diğer Bor Ürünleri Sanayi 00 Zırnık Üretimi ve Benzerleri 00 0 Boya Üretimi ve Benzerleri 00 0 60 0 Boya, Boya Hammadde ve Yardımcı Madde Üretimi ve Benzerleri 6 00 0 İlaç Üretimi ve Benzerleri 6 0 Petrokimya ve Hidrokarbon Üretim Tesisleri 6 00 0 00 00 Soda Üretimi) 00 Karpit Üretimi 00 Plastik Maddelerin İşlenmesi ve Plastik Malzeme Üretimi) 6 6 00 00
METAL SANAYİİ ATIK SULARININ ALICI ORTAMA DEŞARJ STANDARTLARI Alt sektör ZSF Yağ ve gres KOI Kurşun Demir Kadmiyum Aliminyum Çinko Bakır Nikel Florür Gen. Met. Haz. 0 0 00 0, 0 Galvizle. 0 600 0, 0 Dağlama 0 00 0 Elektrolitik kap. 0 00 0 Met. Renk 0 00 Sıcak gal. 0 0 00 0, 0 Su verme 0 0 000 Akü imaltı 0 0 0, Sırlama 0 00 0, 0 Metal taş. 0 0 00 0 Metal cila. 0 00 Laklama 0 0 00 0, İletken plaka 0 0 00 0
Sonuç: Zehirlilik seyrelme faktörü (ZSF), kadmiyum, çinko ve bakır parametrelerine %00 bağlıdır. p<0,0 olduğundan anlamlıdır.
TEŞEKKÜR TEŞEKKÜR Bu çalışma Namık Kemal Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Koordinatörlüğü (NKUBAP.00.7.AR..0) tarafından desteklenmektedir.