TURİZM ANALİZİ RAPORU

TURİZM ANALİZİ RAPORU (2015) 1

İÇİNDEKİLER Sayfa Başkan dan. 3 Dünya Turizmi.. 4 Dünya Turizminde Türkiye.. 5 Taşıt Araçlarına Göre Turizm İstatistikleri. 10 Türkiye Turizm Gelirleri 11 Turizm Giderleri.. 16 Seyahat Acenteleri 18 Turist Rehberi Sayısı. 19 Yat İstatistikleri 20 Mavi Bayraklı Plaj, Marina ve Yatlar. 24 Konaklama Tesisleri. 33 Havayolu Ulaşım İstatistikleri 38 Kuşadası Turizm İstatistikleri. 40 Kuşadası Seyahat Acenteleri.. 53 Kuşadası ve Diğer Turizm Destinasyonlarının Karşılaştırmalı Analizi. 54 BM Dünya Turizm Örgütü Genel Sekreteri Taleb Rifai nin Dünya Turizminin Geleceği) Hakkındaki Görüşleri 60 Sonuç ve Değerlendirme.. 62 2

BAŞKAN DAN 2014 yılında dünyada 1 milyar 138 milyon kişi seyahat etmiştir. Dünya Turizm Örgütü (UNWTO) verilerine göre, 2013 yılına göre 2014 yılında seyahat edenlerin sayısında % 4,7 oranında bir artış söz konusudur. Turizm, Türkiye ekonomisinin en önemli sektörlerinden birisidir, bacasız fabrikadır. 2014 yılında ülkemizi 36 milyon 837 bin misafirimiz ziyaret etmiştir. Ülkemizi ziyaret eden turist sayısı yıllar itibarıyla artmaktadır. Türkiye 2014 yılında yabancı ziyaretçiler ile yurtdışında ikamet eden vatandaş ziyaretçilerden toplam 34,3 milyar dolar gelir elde etmiştir. Kişi başı ziyaretçi harcaması da 828 dolar olarak gerçekleşmiştir. 2014 te yabancı ziyaretçilerden el edilen gelir % 9,7 artışla 27,7 milyar dolara ulaşmıştır. Yabancı başına harcama ise 774 dolara yükselmiştir. Geçen yıl, yurtdışında ikamet eden vatandaş ziyaretçilerin ziyaretlerinden ise elde edilen gelir ise % 7 dolayında düşerek 6,2 milyar dolar olmuştur. Vatandaşların kişi başı harcaması da 1130 Dolara inmiştir. Yabancı ve vatandaşlardan elde edilen toplam gelirin, 26 milyar doları kişisel harcamalardan, 8,3 milyar doları da paket tur harcamalarından kaynaklanmıştır. Bu dönemde paket tur harcamaları % 11, toplam harcamalar da % 6,2 artış kaydedilmiştir. Ülkemiz için turizm ne kadar önemli ise, ilçemiz için de o kadar önemlidir. Turizm, diğer sektörlerin gelişmesinde motor gücüdür. Turizmin ana sektörü olan konaklama ve acentaların yanında, restaurant, bar, eğlence yerleri, halı, kutum, deri, tekstil ticareti, ulaşım, inşaat, emlak turizmden etkilenen ve turizmi etkileyen sektörlerden bazılarıdır. Bu rapor, son veriler ışığında ülkemiz ve Kuşadası turizm sektörü ile ilgili ayrıntılı bilgiler içermekte, sorunlara değinmektedir. Turizm konusunda araştırma yapan, sektör ile ilgilenen kişilere ve kurumlara faydalı olması dileğiyle Serdar AKDOĞAN Yönetim Kurulu Başkanı 3

DÜNYA TURİZMİ Dünya Turizm Örgütü (UNWTO) tarafından açıklanan 2014 yılı verilerine göre, uluslararası ziyaretçi trafiği % 4,7 artarak 1 milyar 138 milyona çıkmıştır. 2013 yılında bu rakam 1 milyar 87 milyon kişidir. Ziyaretçi trafiği, Amerika'da %7, Asya Pasifikler'de % 5, Avrupa'da % 4, Ortadoğu'da % 4 ve Afrika'da da % 2 dolayında gelişme göstermiştir. Öte yandan alt bölgelerden; Kuzey Amerika % 8, Kuzeydoğu Asya, Güney Asya, Akdeniz, Kuzey Avrupa ve Karaibler'de de % 7'şerlik yükseliş yaşanmıştır. En çok ziyaretçi çeken ve gönderen Avrupa 2014'te % 4 gelişme gösterirken, 22 milyon dolayında daha fazla ziyaretçi almıştır. Avrupa toplamda 588 milyon ziyaretçiye ulaşmıştır. Avrupa içinde büyümeyi, Kuzey ve Güney Avrupa ile Akdeniz kıyıları sürüklemiştir. Diğer yandan Batı Avrupa % 2 gelişirken, Orta ve Doğu Avrupa 2013 yılını tekrar etmiştir. 2013'e göre 13 milyon daha fazla ziyaretçi çeken Asya ve Pasifikler 263 milyon kişiye ulaşırken en iyi performans Kuzeydoğu Asya ile Güney Asya'da kaydedilmiştir. Okyanusya % 6 ve Güneydoğu Asya da % 2 gelişme yaşanmıştır. Amerika kıtasında da % 7'lik büyüme 13 milyon ilave ziyaretçi ile sağlanmıştır. 181 milyon ziyaretçi trafiğine ulaşan bölgede, Kuzey Amerika % 8, Meksika % 10'dan fazla büyürken Karayipler % 7, Orta ve Güney Amerika da % 6'şar yükselmiştir. 2014'te % 4 büyüyen Ortadoğu ise 2 milyon fazla ziyaretçi ile 50 milyona ulaşmıştır. Afrika ise 56 milyona ziyaretçiye ulaşmıştır. 4

DÜNYA TURİZMİNDE TÜRKİYE Dünya Turizm Örgütü (World Tourism Organization, UNWTO) verilerine göre Türkiye yi 2013 yılında 34,9 milyon kişi ziyaret etmiştir. 2002 yılında 13,3 milyon olan ziyaretçi sayısı yıllar itibarıyla artış göstermiş ve 2013 yılında 34,9 milyona ulaşmıştır. 2003 yılında 14 milyon, 2004 yılında 17,5 milyon, 2005 yılında 21,1 milyon, 2006 yılında 19,8 milyon, 2007 yılında 23,3 milyon, 2008 yılında 26,3 milyon, 2009 yılında 27 milyon, 2008 yılında 28,6 milyon, 2011 yılında 31,5 milyon, 2012 yılında 31,8 milyon ve 2013 yılında 34,9 milyon ziyaretçi çekmiştir. 2014 yılında Türkiye ye 36 milyon 837 bin ziyaretçi gelmiştir. 2002-2014 yılları arasında Türkiye ye gelen ziyaretçi sayısı % 177,9 oranında artmıştır. Yıllar Yabancı Ziyaretçi Sayısı 2002 13.256.028 2003 14.029.558 2004 17.516.908 2005 21.124.886 2006 19.819.833 2007 23.340.911 2008 26.336.677 2009 27.077.114 2010 28.632.204 2011 31.456.076 2012 31.782.832 2013 34.910.098 2014 36.837.900 5

Dünya Turizm Örgütü 2013 yılı verilerine göre Türkiye, turist sayısı bakımından dünya sıralamasında 34,9 milyon turist ile 6.sıradadır. 2000 yılında 20.sırada yer alan Türkiye 2001-2002 yıllarında 17., 2003 de 15., 2004 de 12., 2005 de 9. sıraya yükselmiştir. 2006 yılında 12. Sıraya inen Türkiye 2007 yılından itibaren yeniden yükselişe geçmiş ve 2013 yılı itibarıyla 6.sıraya yükselmiştir. Aşağıdaki Tablo, 2013 ve 2014 yıllarında ülkemizi ziyaret eden ziyaretçilerin aylara göre dağılımını göstermektedir. 2014 yılında 2013 yılına göre ülkemize gelen yabancı ziyaretçilerin sayısında % 5,52 oranında bir artış olmuştur. TÜRKİYE'YE GELEN YABANCI ZİYARETÇİLERİN YILLARA VE AYLARA GÖRE DAĞILIMI YILLAR % DEĞİŞİM ORANI AYLAR 2012 2013 2014* 2013 / 2012 2014 / 2013 OCAK 981 611 1 104 754 1 146 815 % 12,54 % 3,81 ŞUBAT 997 571 1 268 440 1 352 184 % 27,15 % 6,60 MART 1 460 563 1 841 154 1 851 980 % 26,06 % 0,59 NİSAN 2 168 715 2 451 031 2 652 071 % 13,02 % 8,20 MAYIS 3 232 926 3 810 236 3 900 096 % 17,86 % 2,36 HAZİRAN 3 882 592 4 073 906 4 335 075 % 4,93 % 6,41 TEMMUZ 4 571 389 4 593 511 5 214 519 % 0,48 % 13,52 AĞUSTOS 4 470 202 4 945 999 5 283 333 % 10,64 % 6,82 EYLÜL 3 991 415 4 266 133 4 352 429 % 6,88 % 2,02 EKİM 3 050 981 3 402 460 3 439 554 % 11,52 % 1,09 KASIM 1 631 647 1 709 479 1 729 803 % 4,77 % 1,19 ARALIK 1 343 220 1 442 995 1 580 041 % 7,43 % 9,50 TOPLAM 31 782 832 34 910 098 36 837 900 % 9,84 % 5,52 (*): Veriler geçicidir. 6

Aşağıdaki Tablo ise, son 3 yılda ülkemizi ziyaret eden yabancıların milliyetlerine göre dağılımını göstermektedir. 2014 yılında ülkemizi ziyaret eden yabancıların % 14,25 ini Almanya, % 12,16 sını Rusya Federasyonu, % 7,06 sını İngiltere, % 4,76 sını Gürcistan, % 4,60 ını Bulgaristan ve % 4,32 si İran vatandaşları oluşturmuştur. 2012-2014(*)YILLARINDA ÜLKEMİZE GELEN YABANCILARIN MİLLİYETLERİNE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI (OCAK-ARALIK) YILLAR MİLLİYET PAYI (%) % DEĞİŞİM ORANI MİLLİYET 2012 2013 2014* 2012 2013 2014* 2013/2012 2014/2013 ALMANYA 5 028 745 5 041 323 5 250 036 15,82 14,44 14,25 0,25 4,14 AVUSTURYA 505 560 518 273 512 339 1,59 1,48 1,39 2,51-1,14 BELÇİKA 608 071 651 596 660 857 1,91 1,87 1,79 7,16 1,42 DANİMARKA 391 312 402 818 408 287 1,23 1,15 1,11 2,94 1,36 FİNLANDİYA 195 083 219 044 228 138 0,61 0,63 0,62 12,28 4,15 FRANSA 1 032 565 1 046 010 1 037 152 3,25 3,00 2,82 1,30-0,85 HOLLANDA 1 273 593 1 312 466 1 303 730 4,01 3,76 3,54 3,05-0,67 İNGİLTERE 2 456 519 2 509 357 2 600 360 7,73 7,19 7,06 2,15 3,63 İRLANDA 110 863 112 665 105 001 0,35 0,32 0,29 1,63-6,80 İSPANYA 278 164 290 422 283 926 0,88 0,83 0,77 4,41-2,24 İSVEÇ 617 811 692 186 667 551 1,94 1,98 1,81 12,04-3,56 İSVİÇRE 354 461 379 344 394 458 1,12 1,09 1,07 7,02 3,98 İTALYA 714 041 731 784 697 360 2,25 2,10 1,89 2,48-4,70 İZLANDA 5 797 4 909 8 691 0,02 0,01 0,02-15,32 77,04 LÜKSEMBURG 14 034 15 733 15 310 0,04 0,05 0,04 12,11-2,69 PORTEKİZ 46 606 45 928 52 851 0,15 0,13 0,14-1,45 15,07 YUNANİSTAN 669 823 703 168 830 841 2,11 2,01 2,26 4,98 18,16 ÇEK CUM. 223 986 217 254 226 189 0,70 0,62 0,61-3,01 4,11 POLONYA 428 440 423 129 510 569 1,35 1,21 1,39-1,24 20,67 MACARİSTAN 94 409 97 074 119 977 0,30 0,28 0,33 2,82 23,59 NORVEÇ 406 879 412 870 326 292 1,28 1,18 0,89 1,47-20,97 SLOVAKYA 126 974 127 455 136 899 0,40 0,37 0,37 0,38 7,41 AVRUPA OECD 15 583 736 15 954 808 16 376 814 49,03 45,70 44,46 2,38 2,65 A.B.D. 771 837 785 971 784 917 2,43 2,25 2,13 1,83-0,13 AVUSTRALYA 164 899 190 457 200 730 0,52 0,55 0,54 15,50 5,39 JAPONYA 203 592 174 150 170 550 0,64 0,50 0,46-14,46-2,07 KANADA 182 252 199 497 190 116 0,57 0,57 0,52 9,46-4,70 YENİ ZELLANDA 28 278 30 667 32 933 0,09 0,09 0,09 8,45 7,39 MEKSİKA 31 576 36 617 42 663 0,10 0,10 0,12 15,96 16,51 G. KORE 159 084 187 040 248 910 0,50 0,54 0,68 17,57 33,08 TOPLAM OECD 17 125 254 17 559 207 18 047 633 53,88 50,30 48,99 2,53 2,78 ESTONYA 35 459 48 537 55 649 0,11 0,14 0,15 36,88 14,65 KARADAĞ 16 559 18 838 20 423 0,05 0,05 0,06 13,76 8,41 KOSOVA 70 156 78 825 86 272 0,22 0,23 0,23 12,36 9,45 MALTA 6 397 6 769 7 430 0,02 0,02 0,02 5,82 9,77 LİTVANYA 69 520 90 180 106 469 0,22 0,26 0,29 29,72 18,06 G. KIBRIS RUM YÖN. 18 924 14 265 15 943 0,06 0,04 0,04-24,62 11,76 LETONYA 45 725 55 058 58 981 0,14 0,16 0,16 20,41 7,13 BOSNA HERSEK 61 851 72 086 83 258 0,19 0,21 0,23 16,55 15,50 HIRVATİSTAN 47 144 44 058 45 297 0,15 0,13 0,12-6,55 2,81 SLOVENYA 39 899 37 692 41 799 0,13 0,11 0,11-5,53 10,90 7

YILLAR MİLLİYET PAYI (%) % DEĞİŞİM ORANI MİLLİYET 2012 2013 2014* 2012 2013 2014* 2013/2012 2014/2013 SIRBİSTAN 157 568 169 988 189 396 0,50 0,49 0,51 7,88 11,42 MAKEDONYA 137 579 140 793 156 138 0,43 0,40 0,42 2,34 10,90 ARNAVUTLUK 59 565 65 113 76 273 0,19 0,19 0,21 9,31 17,14 BULGARİSTAN 1 492 073 1 582 912 1 693 591 4,69 4,53 4,60 6,09 6,99 ROMANYA 385 055 395 214 426 585 1,21 1,13 1,16 2,64 7,94 DIĞER AVRUPA ÜLKELERI 2 894 3 136 3 137 0,01 0,01 0,01 8,36 0,03 TOPLAM AVRUPA 18 230 104 18 778 272 19 443 455 57,36 53,79 52,78 3,01 3,54 AZERBAYCAN 593 238 630 754 657 684 1,87 1,81 1,79 6,32 4,27 BELARUS (B. RUSYA) 138 007 200 659 223 975 0,43 0,57 0,61 45,40 11,62 ERMENİSTAN 70 956 73 365 67 198 0,22 0,21 0,18 3,40-8,41 GÜRCİSTAN 1 404 882 1 769 447 1 755 289 4,42 5,07 4,76 25,95-0,80 KAZAKİSTAN 380 046 425 773 437 971 1,20 1,22 1,19 12,03 2,86 KIRGIZİSTAN 42 866 64 905 81 941 0,13 0,19 0,22 51,41 26,25 MOLDOVA CUM. 108 032 111 915 132 338 0,34 0,32 0,36 3,59 18,25 ÖZBEKİSTAN 105 976 129 292 143 354 0,33 0,37 0,39 22,00 10,88 RUSYA FED. 3 599 925 4 269 306 4 479 049 11,33 12,23 12,16 18,59 4,91 TACİKİSTAN 22 823 27 174 34 678 0,07 0,08 0,09 19,06 27,61 TÜRKMENİSTAN 135 168 148 709 180 395 0,43 0,43 0,49 10,02 21,31 UKRAYNA 634 663 756 187 657 051 2,00 2,17 1,78 19,15-13,11 BDT 7 236 582 8 607 486 8 850 923 22,77 24,66 24,03 18,94 2,83 CEZAYİR 104 489 118 189 160 052 0,33 0,34 0,43 13,11 35,42 FAS 77 884 82 579 89 562 0,25 0,24 0,24 6,03 8,46 LİBYA 213 890 264 266 267 501 0,67 0,76 0,73 23,55 1,22 SUDAN 8 161 9 319 10 714 0,03 0,03 0,03 14,19 14,97 MISIR 112 025 107 437 108 762 0,35 0,31 0,30-4,10 1,23 TUNUS 86 595 91 683 100 612 0,27 0,26 0,27 5,88 9,74 GÜNEY AFRİKA CUM. 40 771 44 798 43 049 0,13 0,13 0,12 9,88-3,90 DIĞ.AFRIKA ÜLKELERI 69 584 89 213 107 855 0,22 0,26 0,29 28,21 20,90 TOPLAM AFRİKA 713 399 807 484 888 107 2,24 2,31 2,41 13,19 9,98 B.A.EMİRLİĞİ 48 071 52 424 53 736 0,15 0,15 0,15 9,06 2,50 BAHREYN 13 342 16 230 24 305 0,04 0,05 0,07 21,65 49,75 KATAR 13 971 18 630 29 743 0,04 0,05 0,08 33,35 59,65 KUVEYT 65 167 88 238 133 128 0,21 0,25 0,36 35,40 50,87 IRAK 533 149 730 639 857 246 1,68 2,09 2,33 37,04 17,33 LÜBNAN 144 491 143 629 161 274 0,45 0,41 0,44-0,60 12,29 ÜRDÜN 102 154 102 871 131 329 0,32 0,29 0,36 0,70 27,66 S.ARABİSTAN 175 467 234 220 341 786 0,55 0,67 0,93 33,48 45,93 K.K.T.C. 211 828 216 881 227 612 0,67 0,62 0,62 2,39 4,95 İSRAİL 83 740 164 917 188 608 0,26 0,47 0,51 96,94 14,37 YEMEN 11 826 17 354 26 033 0,04 0,05 0,07 46,74 50,01 DİĞ.BATI ASYA ÜLKELERİ 744 325 1 269 753 1 202 208 2,34 3,64 3,26 70,59-5,32 TOP. BATI ASYA 2 147 531 3 055 786 3 377 008 6,76 8,75 9,17 42,29 10,51 BANGLADEŞ 6 652 8 856 12 706 0,02 0,03 0,03 33,13 43,47 ÇİN HALK CUM. 114 582 138 876 199 746 0,36 0,40 0,54 21,20 43,83 ENDONEZYA 56 113 57 385 59 486 0,18 0,16 0,16 2,27 3,66 FİLİPİNLER 65 272 59 734 69 229 0,21 0,17 0,19-8,48 15,90 HİNDİSTAN 90 934 95 014 119 503 0,29 0,27 0,32 4,49 25,77 İRAN 1 186 343 1 196 801 1 590 664 3,73 3,43 4,32 0,88 32,91 MALEZYA 41 169 55 139 69 968 0,13 0,16 0,19 33,93 26,89 8

YILLAR MİLLİYET PAYI (%) % DEĞİŞİM ORANI MİLLİYET 2012 2013 2014* 2012 2013 2014* 2013/2012 2014/2013 PAKİSTAN 28 394 34 170 48 420 0,09 0,10 0,13 20,34 41,70 SİNGAPUR 22 206 22 403 29 449 0,07 0,06 0,08 0,89 31,45 TAYLAND 12 211 20 783 26 219 0,04 0,06 0,07 70,20 26,16 DIĞ.GÜN.ASYA ÜLK. 68 445 85 988 106 258 0,22 0,25 0,29 25,63 23,57 TOP.GÜN.ASYA 1 692 321 1 775 149 2 331 648 5,32 5,08 6,33 4,89 31,35 TOPLAM ASYA 3 839 852 4 830 935 5 708 656 12,08 13,84 15,50 25,81 18,17 DİĞ. KUZEY AMERİKA ÜLK. 11 328 11 370 14 666 0,04 0,03 0,04 0,37 28,99 DİĞ. ORTA AMERİKA ÜLK. 7 654 8 555 10 428 0,02 0,02 0,03 11,77 21,89 ARJANTİN 28 559 46 729 44 407 0,09 0,13 0,12 63,62-4,97 BREZİLYA 88 903 113 433 91 627 0,28 0,32 0,25 27,59-19,22 KOLOMBİYA 12 987 21 979 23 378 0,04 0,06 0,06 69,24 6,37 ŞİLİ 12 765 15 905 17 451 0,04 0,05 0,05 24,60 9,72 VENEZÜELLA 9 600 11 271 6 975 0,03 0,03 0,02 17,41-38,12 DİĞ.GÜN.AMERİKA ÜLK. 13 152 16 304 18 682 0,04 0,05 0,05 23,97 14,59 TOP.GÜN.AMERİKA 165 966 225 621 202 520 0,52 0,65 0,55 35,94-10,24 TOPLAM AMERİKA 184 948 245 546 227 614 0,58 0,70 0,62 32,76-7,30 OKYANUSYA 4 690 475 672 0,01 0,00 0,00-89,87 41,47 MİLLİYETSİZ 31 739 35 501 47 654 0,10 0,10 0,13 11,85 34,23 YABANCI TOPLAM 31 782 832 34 910 098 36 837 900 100,00 100,00 100,00 9,84 5,52 (*) Veriler Geçicidir. 2014 yılı Ocak-Aralık döneminde Ülkemize en çok ziyaretçi gönderen ülkeler sıralamasında Almanya % 14,25 (5 250 036) ile birinci, Rusya Fed. % 12,16 (4 479 049) ile ikinci, İngiltere % 7,06 (2 600 360) ile üçüncü sıradadır. İngiltere'yi, Gürcistan ve Bulgaristan izlemektedir. 2012-2014 yıllarında ise ülkemizi ziyaret eden yabancılardan ilk 5 ülke ise şu şekilde sıralanmıştır. Son 3 yılda ilk üç sıra değişmemiş, Almanya, Rusya Federasyonu ve İngiltere olarak sıralanmıştır. 2012-2014(*) YILLARI OCAK-ARALIK DÖNEMİNDE ÜLKEMİZE GELEN YABANCILARIN MİLLİYETLERE GÖRE DAĞILIMI - İLK 5 ÜLKE ÜLKELER 2014* MİL.PAY% 2013 MİL.PAY% 2012 MİL.PAY% ALMANYA 5 250 036 14,25 5 041 323 14,44 5 028 745 15,82 RUSYA FED. 4 479 049 12,16 4 269 306 12,23 3 599 925 11,33 İNGİLTERE 2 600 360 7,06 2 509 357 7,19 2 456 519 7,73 GÜRCİSTAN 1 755 289 4,76 1 769 447 5,07 1 404 882 4,42 BULGARİSTAN 1 693 591 4,60 1 582 912 4,53 1 492 073 4,69 DİĞER 21 059 575 57,17 19 737 753 56,54 17 800 688 56,01 GENEL TOPLAM 36 837 900 100,00 34 910 098 100,00 31 782 832 100,00 (*): Veriler geçicidir. 9

TAŞIT ARAÇLARINA GÖRE TURİZM İSTATİSTİKLERİ Aşağıdaki tablo 2014 yılında ülkemize gelen yabancıların sınır kapılarının bağlı olduğu illere ve taşıt araçlarına göre dağılımını göstermektedir. Ülkemize gelen ziyaretçilerin % 72,74 ü havayolunu, % 20,56 sı karayolunu, % 0,07 si treni ve % 6,64 ü deniz yolunu tercih etmişlerdir. TÜRKİYE'YE GELEN YABANCILARIN SINIR KAPILARININ BAĞLI OLDUĞU İLLERE VE TAŞIT ARAÇLARINA GÖRE DAĞILIMI-2014(*) TAŞIT ARACI İLLER HAVA KARA TREN DENİZ TOPLAM %ORANI ADANA 108 212 - - 1 194 109 406 0,30 AĞRI - 425 442 - - 425 442 1,15 AMASYA 2 - - - 2 0,00 ANKARA 324 526 - - - 324 526 0,88 ANTALYA 11 322 211 - - 176 308 11 498 519 31,21 ARTVİN 948 1 871 954-177 1 873 079 5,08 AYDIN - - - 558 096 558 096 1,52 BALIKESİR 1 689 - - 22 993 24 682 0,07 BURSA 3 534 - - 658 4 192 0,01 ÇANAKKALE 14 - - 9 802 9 816 0,03 DENİZLİ 39 - - - 39 0,00 DİYARBAKIR 82 - - - 82 0,00 EDİRNE - 3 085 497 5 362-3 090 859 8,39 ELAZIĞ 7 734 - - - 7 734 0,02 ERZİNCAN 1 - - - 1 0,00 ERZURUM 3 287 - - - 3 287 0,01 ESKİŞEHİR 13 431 - - - 13 431 0,04 GAZİANTEP 26 121 4 091 - - 30 212 0,08 GİRESUN - - - 413 413 0,00 HAKKARİ - 130 364 - - 130 364 0,35 HATAY 41 781 365 233-2 622 409 636 1,11 ISPARTA 61 158 - - - 61 158 0,17 MERSİN - - - 67 595 67 595 0,18 İSTANBUL 11 272 250 - - 548 447 11 820 697 32,09 İZMİR 898 617 - - 394 455 1 293 072 3,51 KARS 12 - - - 12 0,00 KASTAMONU - - - 54 54 0,00 KAYSERİ 50 953 - - - 50 953 0,14 KIRKLARELİ - 356 641 - - 356 641 0,97 KOCAELİ 63 - - 8 153 8 216 0,02 KONYA 15 098 - - - 15 098 0,04 KÜTAHYA 2 480 - - - 2 480 0,01 MALATYA 1 934 - - - 1 934 0,01 MARDİN - 40 - - 40 0,00 MUĞLA 2 591 317 - - 560 613 3 151 930 8,56 MUŞ 2 - - - 2 0,00 NEVŞEHİR 160 - - - 160 0,00 10

TAŞIT ARACI İLLER HAVA KARA TREN DENİZ TOPLAM %ORANI ORDU - - - 78 78 0,00 RİZE - - - 11 11 0,00 SAMSUN 12 601 - - 20 720 33 321 0,09 SİNOP - - - 26 307 26 307 0,07 SİVAS 500 - - - 500 0,00 TEKİRDAG 2 051 - - 14 073 16 124 0,04 TRABZON 26 026 - - 29 403 55 429 0,15 ŞANLIURFA 51 894 - - 945 0,00 UŞAK 14 - - - 14 0,00 VAN 98 134 978 19 098-154 174 0,42 ZONGULDAK 5 194 - - 3 196 8 390 0,02 ŞIRNAK - 493 463 - - 493 463 1,34 BARTIN - - - 55 55 0,00 ARDAHAN - 39 342 - - 39 342 0,11 IĞDIR - 206 130 - - 206 130 0,56 KİLİS - 459 757 - - 459 757 1,25 TOPLAM 26 794 191 7 573 826 24 460 2 445 423 36 837 900 100,00 %ORANI 72,74 20,56 0,07 6,64 100,00 (*) : VERİLER GEÇİCİDİR. TÜRKİYE TURİZM GELİRLERİ Aşağıdaki tablo ve grafik, 2003-2014 yılları arasındaki turizm gelirlerini göstermektedir. 2002 yılında 12,4 milyar dolar turizm geliri elde eden Türkiye, söz konusu gelirini 2003 yılında 13,9 milyar dolara, 2004 yılında 17,1 milyar dolara, 2005 yılında 20,3 milyar dolara yükseltmiştir. 2006 yılında 18,6 milyar dolara gerileyen turizm gelirimizi 2007 yılından itibaren yeniden artmaya başlamıştır. Türkiye, 2007 yılında 20,9 milyar dolar, 2008 yılında 25,4 milyar dolar, 2009 yılında 25,1 milyar dolar turizm geliri elde etmiştir. 2010 yılında 24,9 milyar dolar gelir elde eden Türkiye; 2011-2012 ve 2013 yıllarında sırasıyla 28,1 milyar dolar, 29 milyar dolar ve 32,3 milyar dolar turizm geliri elde etmiştir. Türkiye nin turizm geliri 2013 yılında bir önceki yıla göre % 11,4 oranında artmıştır. 2014 yılında Türkiye nin toplam turizm gelir 34,3 milyar dolar seviyesindedir. Bu gelirin 27,8 milyar doları (% 81) yabancılardan, 6,3 milyar doları (% 19) yerli turistlerden (yurt dışında ikamet eden) elde edilmiştir. 11

Turizm Geliri Yıllar Vatandaş (Bin $) Toplam (Bin $) Yabancı (Bin $) (Yurt dışında ikamet eden) 2003 13.854.866 10.141.116 3.600.411 2004 17.076.606 13.061.118 3.862.552 2005 20.322.122 15.725.813 4.374.383 2006 18.593.951 13.918.757 4.463.614 2007 20.942.500 15.936.347 4.703.850 2008 25.415.067 19.612.296 5.418.439 2009 25.064.482 19.063.702 5.690.629 2010 24.930.997 19.110.003 5.558.366 2011 28.115.692 22.222.454 5.638.484 2012 29.007.003 22.410.365 6.354.379 2013 32.308.991 25.322.291 6.760.180 2014 34.305.904 27.778.026 6.289.260 Aşağıdaki tablo ise 2002-2014 yılları arasında ülkemize gelen yabancı ziyaretçi sayısı, turizm geliri ve kişi başına turizm gelirlerini (ülkemize gelen yabancı ziyaretçi sayısı / turizm geliri) göstermektedir. 2002 yılında 936,97 TL olan kişi başına turizm geliri, 2014 yılında 931,27 TL ye gerilemiştir. Ülkemize gelen turist sayısı yıllar itibarıyla artmakta ancak kişi başına gelirimiz aynı kalmaktadır. Ülkemiz turizmi açısından en önemli problemlerden birisi budur.. 12

Yıllar Ülkemize Gelen Turizm Geliri Kişi Başına Yabancı Ziyaretçi Sayısı (Bin $) Gelir ($) 2002 13.256.028 12.420.519 936,97 2003 14.029.558 13.848.868 987,12 2004 17.516.908 17.076.609 974,86 2005 21.124.886 20.322.111 962,00 2006 19.819.833 18.593.950 938,15 2007 23.340.911 20.942.501 897,24 2008 26.336.677 25.415.067 965,01 2009 27.077.114 25.064.481 925,67 2010 28.632.204 24.930.996 870,73 2011 31.456.076 28.115.694 893,81 2012 31.782.832 29.007.003 912,66 2013 34.910.098 32.308.991 925,49 2014 36.837.900 34.305.904 931,27 Aşağıdaki tablo ise 2002-2014 yılları arasında harcama türlerine göre turizm gelirlerini göstermektedir. Grafik ise 2014 yılına ait harcama türlerini göstermektedir. 2014 yılında ülkemizi ziyaret eden yabancılar, harcamalarının % 19,67 sini yeme-içmeye, % 13,81 ini ulaşıma, % 12,67 sini konaklamaya, % 10,95 ini giyecek ve ayakkabıya ayırmışlardır. 13

Toplam turizm geliri (Bin $) AYLIK TURİZM GELİRİ 2014 (Bin $) Turizm geliri (Yabancı) Turizm geliri (Yerli) Cep telefonu dolaşım harcamaları Marina hizmet harcamaları (A+B+C+D) ( A ) ( B ) ( C ) ( D ) Toplam 34 305 904 27 778 026 6 289 260 173 585 65 032 I. Çeyrek toplam 4 807 836 3 632 382 1 137 621 29 039 8 794 Ocak 1 520 364 1 090 318 417 877 10 161 2 007 Şubat 1 442 260 1 065 571 365 308 8 889 2 492 Mart 1 845 212 1 476 492 354 436 9 989 4 295 II. Çeyrek toplam 8 975 976 7 534 385 1 379 104 41 385 21 101 Nisan 2 103 336 1 649 628 436 463 11 421 5 824 Mayıs 3 146 369 2 670 864 453 535 14 153 7 817 Haziran 3 726 270 3 213 893 489 106 15 811 7 460 III. Çeyrek toplam 12 854 373 10 438 971 2 328 819 66 615 19 968 Temmuz 3 705 635 3 078 972 601 761 17 713 7 188 Ağustos 4 946 631 4 048 882 863 567 28 036 6 147 Eylül 4 202 107 3 311 117 863 492 20 866 6 632 IV. Çeyrek toplam 7 667 719 6 172 289 1 443 716 36 546 15 169 Ekim 3 965 329 3 386 526 554 007 17 896 6 900 Kasım 2 098 795 1 639 489 443 800 10 548 4 958 Aralık 1 603 595 1 146 273 445 909 8 101 3 311 Kaynak : Türkiye İstatistik Kurumu, Merkez Bankası, Kültür ve Turizm Bakanlığı NOT : Çıkış Yapan Yabancı Ziyaretçiler Anketi" sonucu elde edilen gelirdir. 14

Turizm Geliri Kişisel Harcamalar Paket Tur Harcamaları (Ülkemize kalan pay) Yeme içme Konaklama Sağlık Ulaştırma (Türkiye içi) Spor, eğitim, kültür Tur Hizmetleri Yerli Uluslararası Ulaştırma GSM Dolaşım Harcamaları Marina Hizmet Harcamaları Diğer Mal Ve Hizmetler Giyecek Ve Ayakkabı Hediyelik Eşya Halı, Kilim vb. Diğer Harcamalar Harcama Türlerine Göre Turizm Geliri (2002-2014) (Bin $) Harcama türü Yıl (A+B) (A) (B) 2002 12420519 9909692 2510827 2309739 1931015 147844 557219 248445 146783 394134 86576 12034 4075904 1127091 694616 302604 1951592 2003 13854868 11078561 2776307 2551955 2106349 203703 599981 275976 157140 448828 107231 6108 4621290 1344247 877093 281807 2118143 2004 17076609 13038125 4038484 3158780 2514220 283789 903282 231906 224198 619797 144839 8098 4949216 1827283 1117317 405338 1599278 2005 20322110 14994517 5327593 3690170 2689794 343181 1098425 244291 277620 922175 208961 12954 5506947 2108167 1336453 398309 1664018 2006 18593950 14950032 3643918 3899513 2348095 382412 1261514 185809 233846 952277 182443 29136 5474987 2146884 1389222 363647 1575234 2007 20942500 16886247 4056253 4746747 2599240 441677 1525708 173292 225733 1266209 246623 55680 5605338 2288902 1496838 342171 1477427 2008 25415067 20108840 5306227 5774992 2850710 486342 1901869 178709 267738 1702684 348443 35889 6561464 2744405 1782000 401400 1633659 2009 25064481 19472432 5592049 5975660 2534187 447296 2013984 152236 223658 1818496 266354 43796 5996765 2541434 1582906 375590 1496835 2010 24930996 19207471 5723525 5841251 2530705 433398 1907329 178904 215008 2127529 220332 42295 5710720 2327867 1501112 342888 1538852 2011 28115693 21803615 6312078 6476576 3082350 488443 2076185 169456 239969 2852576 210137 44617 6163306 2737973 1645718 368816 1410799 2012 29007003 22220202 6786801 6138781 3053647 627862 1706185 188648 289712 3466105 196079 46182 6507001 2991698 1673513 359451 1482339 2013 32308991 24835356 7473635 6583641 3544120 772901 1779404 176695 325296 4150479 163627 62892 7276302 3428138 1887446 368090 1592627 2014 34305904 26002950 8302954 6523852 4202131 837796 1962824 171526 327907 4580382 173585 65032 7157916 3632433 1900387 289702 1335394 Kaynak: TÜİK Çıkış Yapan Ziyaretçiler Anketi Tablodaki rakamlar, yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir. 2002-2012 değerleri revize sonuçlarına göredir. Hesaplamalarda; 2013 yılı 3. Döneminden başlayarak Gaziantep Kargamış, Hatay Cilvegözü ve Yayladağı, Kilis Öncüpınar ve Şanlıurfa Akçakale sınır kapılarından çıkış yapan Suriye vatandaşı sayısı, Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) sınır rakamlarından çıkartılmış, 2012 3. Dönemine kadar geriye dönük revize edilmiştir. 15

TURİZM GİDERLERİ Aşağıdaki tablo ise 2003-2014 yıllarında turizm giderlerini göstermektedir. 2003 yılında yurtdışında 2,4 milyar dolar harcama yapan yerli turistler 2014 yılında yaklaşık 5,5 milyar dolar harcama yapmıştır. Bu harcamaların 4,4 milyar dolarını kişisel harcamalar, 1,1 milyar dolarını ise paket tur harcamaları (yurt dışı payı) oluşturmuştur. 2003-2014 YILLARI ARASI TURİZM GİDERLERİ (Bin $) Yıl Çeyrek - Turizm Gideri 1. Kişisel Harcamalar 2. Paket Tur Harcamaları (Yurt dışı payı) 2003 I 658 012 491 028 166 984 II 479 027 467 504 11 523 III 777 261 749 673 27 588 IV 510 527 491 065 19 462 Yıllık 2 424 827 2 199 270 225 557 2004 I 784 076 601 274 182 801 II 679 526 674 908 4 618 III 823 293 792 388 30 905 IV 667 564 648 003 19 560 Yıllık 2 954 459 2 716 574 237 884 2005 I 973 995 705 793 268 202 II 745 260 738 728 6 532 III 859 451 828 165 31 286 IV 815 896 804 992 10 904 Yıllık 3 394 602 3 077 678 316 924 2006 I 861 972 587 779 274 192 II 821 773 783 715 38 058 III 936 933 900 945 35 988 IV 650 269 626 778 23 491 Yıllık 3 270 948 2 899 218 371 729 2007 I 765 000 751 600 13 400 II 1 013 812 948 508 65 303 III 924 512 883 383 41 128 IV 1 339 960 904 535 435 425 Yıllık 4 043 283 3 488 027 555 257 2008 I 913 909 883 992 29 917 II 1 143 815 1 064 301 79 514 III 909 792 891 123 18 670 IV 1 298 681 943 456 355 225 Yıllık 4 266 197 3 782 872 483 325 2009 I 1 024 786 969 397 55 389 II 1 059 158 923 073 136 084 III 1 288 081 1 210 628 77 452 IV 1 718 416 1 251 194 467 222 16

Yıl Çeyrek - Turizm Gideri 1. Kişisel 2. Paket Tur Harcamalar Harcamaları Yıllık 5 090 440 4 354 293 (Yurt dışı 736 payı) 148 2010 I 1 135 886 1 077 161 58 724 II 1 345 250 1 194 465 150 785 III 1 563 345 1 486 371 76 975 IV 1 830 039 1 440 206 389 833 Yıllık - 5 874 520 5 198 203 676 317 2011 I 1 401 451 1 364 713 36 738 II 1 540 464 1 397 950 142 514 III 1 225 842 1 162 152 63 690 IV 1 363 729 984 631 379 098 Yıllık 5 531 486 4 909 446 622 039 2012 I 870 186 847 759 22 427 II 1 286 535 1 232 763 53 772 III 1 060 834 954 420 106 414 IV 1 375 835 1 089 057 286 778 Yıllık 4 593 389 4 123 999 469 390 2013 I 1 205 355 859 929 345 426 II 1 286 831 1 048 081 238 750 III 1 224 441 1 065 100 159 341 IV 1 536 938 1 313 287 223 651 Yıllık - 5 253 565 4 286 397 967 168 2014 I 1 365 770 1 062 183 303 587 II 1 402 783 1 176 393 226 390 III 1 178 170 1 044 174 133 996 IV 1 523 759 1 149 636 374 122 Yıllık 5 470 481 4 432 386 1 038 096 17

SEYAHAT ACENTELERİ Aşağıdaki tablo ve grafik 1995-2014 yılları arasındaki seyahat acenteleri sayısını göstermektedir. Türkiye de turizmin gelişmesi ile birlikte seyahat acentesi sayısı da artmıştır. 1995 yılında 2320 adet olan seyahat acentası sayısı 2014 yılında 7950 ye yükselmiştir. Yıllar Seyahat Acenta Sayısı 1995 2.320 1996 2.658 1997 3.481 1998 4.308 1999 4.328 2000 4.354 2001 4.376 2002 4.465 2003 4.495 2004 4.493 2005 4.878 2006 5.165 2007 5.184 2008 5.672 2009 5.751 2010 6.035 2011 6.399 2012 6.912 2013 7.283 2014 7.950 Kaynak: TURSAB 18

TURİST REHBERİ SAYISI 2012 yılı verilerine göre Türkiye de 13.628 rehber turizmin hizmetindedir. 2007 yılında 10.779 olan turist rehberi sayısı, 2008 yılında 11.600 e, 2009 yılında 12.191 e, 2010 yılında 12.529 a, 2011 yılında 13.021 e ve 2012 yılında 13.628 e yükselmiştir. 2007-2012 yılları arasında rehber sayısı ortalama % 5 oranında artış göstermiştir. Turist Rehberi Sayısı Değişim Oranı (%) 2007 10.779-2008 11.600 % 7,62 2009 12.191 % 5,09 2010 12.529 % 2,77 2011 13.021 % 3,93 2012 13.628 % 4,66 Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'nin tarihi ve doğal güzelliklerini dünyaya tanıtan turizmin gönüllü elçileri turist rehberlerinin sayısı her geçen yıl önemli oranda artış göstermektedir. Yıllara göre kıyaslandığında çalışma kartına sahip rehber sayısı 2007'de 10 bin 779, 2008'de 11 bin 600, 2009'da 12 bin 191, 2009'da 12 bin 529, 2011'de 13 bin 21 iken bu sayı 2012'de 13 bin 628'e yükselmiştir. Dillere göre çalışma kartına sahip rehber sayısına bakıldığında ise 7 bin 290 rehberle İngilizce ilk sırada, Almanca 2 bin 537 ile ikinci, Fransızca bin 757 ile üçüncü sırada gelmektedir. Daha sonra sırasıyla 674 İtalyanca, 670 Rusça, 636 İspanyolca, 624 Japonca, 276 Bulgarca, 271 Hollandaca ve 262 Arapça rehberi bulunmaktadır. Yerli ve yabancı turistin aradığı her özelliği farklı bölgelerinde rahatlıkla bulabildiği Türkiye'de, en fazla rehber İstanbul'da tarih ve kültür elçiliği yapıyor. 4 bin 750 ile rehberle ilk sırada yer alan İstanbul'u, 2 bin 110 rehberle İzmir takip etmektedir. Buna göre, Ankara'da 19

bin 986, Antalya'da bin 859, Aydın'da 232, Balıkesir'de 28, Bursa'da 254, Çanakkale'de 146, Denizli'de 17, Diyarbakır'da 24, Erzurum'da 14, Gaziantep'te 169, Hatay'da 53, Konya'da 105, Mersin'de 142, Muğla'da 371, Nevşehir'de 639, Samsun'da 17, Sivas'ta 4, Şanlıurfa'da 56, Trabzon'da 100 ve Van'da 24 rehber görev yapmaktadır. YAT İSTATİSTİKLERİ Aşağıdaki tablolar, ülkemiz limanlarına gelen sarı bayraklı yat sayısı ve bu yatlara gelen yolcu sayılarının yat cinsi ve yıllara göre dağılımını (1988-2013) göstermektedir. 2013 yılında 2516 yerli, 7780 yabancı olmak üzere toplam 10.296 adet yat limanlarımızdan faydalanmıştır. ÜLKEMİZ LİMANLARINA GELEN SARI BAYRAKLI YAT SAYISI YERLİ YABANCI GENEL TİCARİ ÖZEL TOPLAM TİCARİ ÖZEL TOPLAM TOPLAM 1988 327 110 437 925 2.495 3.420 3.857 1989 333 93 426 881 2.253 3.134 3.560 1990 696 212 908 600 2.954 3.554 4.462 1991 360 96 456 278 1.576 1.854 2.310 1992 538 46 584 921 1.608 2.529 3.113 1993 335 32 367 645 1.949 2.594 2.961 1994 395 16 411 593 2.081 2.674 3.085 1995 447 13 460 793 1.787 2.580 3.040 1996 902 33 935 667 2.124 2.791 3.726 1997 693 38 731 391 2.421 2.812 3.543 1998 1497 63 1.560 482 1.744 2.226 3.786 1999 369 60 429 340 1.805 2.145 2.574 2000 600 70 670 189 1.046 1.235 1.905 2001 723 85 808 345 2.089 2.434 3.242 2002 991 46 1.037 249 2.088 2.337 3.374 2003 1.023 71 1.094 767 3.397 4.164 5.258 2004 1.500 49 1.549 339 3.303 3.642 5.191 2005 1.911 68 1.979 627 3.604 4.231 6.210 2006 2.122 282 2.404 1.440 4.661 6.101 8.505 2007 2.061 754 2.815 1.358 6.360 7.718 10.533 2008 2.600 89 2.689 488 5.738 6.226 8.915 2009 1.969 186 2.155 1.199 7.914 9.113 11.268 2010 1.687 388 2.075 567 5.643 6.210 8.285 2011 1.799 405 2.204 606 6.247 6.853 9.057 2012 1.237 483 1.720 584 6.564 7.148 8.868 2013 1.966 550 2.516 1.287 6.493 7.780 10.296 20

ÜLKEMİZ LİMANLARINA GELEN SARI BAYRAKLI YAT SAYISI (1988-2013) ÜLKEMİZ LİMANLARINA GELEN SARI BAYRAKLI YATLARIN YOLCU SAYILARI YERLİ YABANCI GENEL TİCARİ ÖZEL TOPLAM TİCARİ ÖZEL TOPLAM TOPLAM 1988 305 405 710 5.268 9.604 14.872 15.582 1989 287 337 624 5.331 8.495 13.826 14.450 1990 656 541 1197 5.845 10.770 16.615 17.812 1991 352 286 638 2.828 5.368 8.196 8.834 1992 439 186 625 6.401 5.515 11.916 12.541 1993 346 200 546 4.622 6.636 11.258 11.804 1994 195 128 323 5.010 6.825 11.835 12.158 1995 324 82 406 6.165 5.251 11.416 11.822 1996 432 227 659 6.898 7.287 14.185 14.844 1997 480 288 768 3.481 7.514 10.995 11.763 1998 572 314 886 6.853 5.980 12.833 13.719 1999 389 454 843 3.142 5.521 8.663 9.506 2000 536 226 762 4.162 2.466 6.628 7.390 2001 750 260 1.010 5.577 4.300 9.877 10.887 2002 960 318 1.278 7.684 4.894 12.578 13.856 2003 1.048 513 1.561 6.836 2.727 9.563 11.124 2004 1.307 605 1.912 9.932 3.528 13.460 15.372 2005 1.511 675 2.186 13.574 3.660 17.234 19.420 2006 1.859 1.152 3.011 16.649 5.984 22.633 25.644 2007 2.155 2.159 4.314 15.456 10.627 26.083 30.397 2008 2.065 1.821 3.886 18.984 6.340 25.324 29.210 2009 2.467 3.746 6.213 15.104 9.419 24.523 30.736 2010 2.152 3.480 5.632 11.386 10.025 21.411 27.043 2011 2.797 4.673 7.470 12.042 8.780 20.822 28.292 2012 2.520 5.964 8.484 8.141 8.511 16.652 25.136 2013 4.726 7.619 12.345 15.086 8.404 23.490 35.835 21

Aşağıdaki tablo ise, 1988-2013 yıları arasında limanlarımızdan faydalanan yerli ve yabancı yatların mürettebat sayılarını göstermektedir. ÜLKEMİZ LİMANLARINA GELEN SARI BAYRAKLI YATLARIN MÜRETTEBAT SAYILARI YERLİ YABANCI GENEL TİCARİ ÖZEL TOPLAM TİCARİ ÖZEL TOPLAM TOPLAM 1988 997 371 1368 1.525 2.524 4.049 5.417 1989 1063 316 1379 1.621 1.762 3.383 4.762 1990 2100 728 2828 1.038 3.099 4.137 6.965 1991 1126 285 1411 411 1.540 1.951 3.362 1992 1643 74 1717 1.447 729 2.176 3.893 1993 1043 67 1110 1.219 745 1.964 3.074 1994 1248 117 1365 1.214 664 1.878 3.243 1995 1466 41 1507 1.468 463 1.931 3.438 1996 1947 104 2051 1.115 354 1.469 3.520 1997 1631 205 1836 675 1.350 2.025 3.861 1998 3220 252 3472 501 974 1.475 4.947 1999 1280 31 1311 831 81 912 2.223 2000 1502 130 1632 195 1.141 1.336 2.968 2001 2190 219 2409 600 3.665 4.265 6.674 2002 3014 288 3302 330 2.641 2.971 6.273 2003 3688 1251 4939 2.473 8.277 10.750 15.689 2004 4709 1048 5757 886 7.162 8.048 13.805 2005 5667 1563 7230 1.259 7.421 8.680 15.910 2006 6130 2414 8544 2.825 8.506 11.331 19.875 2007 6453 5122 11575 2.771 10.562 13.333 24.908 2008 7170 3242 10412 838 9.023 9.861 20.273 2009 6365 4614 10979 2.093 10.840 12.933 23.912 2010 5597 4148 9745 635 7.438 8.073 17.818 2011 6541 5242 11783 686 7.961 8.647 20.430 2012 4457 5856 10313 636 7.473 8.109 18.422 2013 7234 6575 13809 3.101 5.842 8.943 22.752 22

ÜLKEMİZ LİMANLARINA GELEN SARI BAYRAKLI (TİCARİ + ÖZEL) YATLARIN BANDIRALARINA GÖRE DAĞILIMI (2013) 23

MAVİ BAYRAKLI PLAJ, MARİNA ve YATLAR Mavi Bayrak, plaj ve marinalara verilen uluslararası bir çevre ödülüdür. Bu ödül; Deniz suyunun temizliğini, Çevre yönetimine önem verildiğini Çevre bilincinin oluşturulmasına yönelik etkinliklerin yapıldığını Plaj veya marinayı kullananların ihtiyaçlarına cevap verecek donanım ve güveliğini garanti etmektedir. Bu nedenle bir marka veya Eko-Label özelliğini taşımaktadır. Mavi Bayrak Ödülü konusunda plajlar için 32 ve marinalar için 24 kriter bulunmaktadır. Bu kriterler kapsamında deniz suyunun kontrolü amacı ile plajlardan 15 gün ara ile sezon süresince deniz suyu numunesi alınmakta, mikrobiyolojik düzeyde ve üç parametrede analizler yapılmaktadır. Bu analizler Avrupa Birliği Yüzme Suyu Direktifleri kapsamında değerlendirilmektedir. Marinalar için deniz suyu analizi istenmemekte sadece deniz suyunun fiziksel görüntüsü değerlendirilmektedir. Söz konusu numune alma ve analiz işlemleri Sağlık Bakanlığı tarafından yapılmakta ve Kültür ve Turizm Bakanlığı nca da bir kısmı finanse edilmektedir. Mavi Bayrak çevrenin ve plajı kullananların korunmasını öngördüğü kadar, Uluslararası Turizm pazarında da büyük öneme sahiptir. Çünkü tatil yöreleri için tıpkı tesislerdeki yıldız sayısı gibi güvenli uluslararası bir standart içermektedir. İşte bu özellikleri dikkate alınarak, Mavi Bayrak Programı ülkemizde 1993 yılında Turizm Bakanlığı nın öncülüğünde başlatılmıştır. Programın Uluslararası koordinasyonu, merkezi Kopenhag da olan, Uluslararası Çevre Eğitim Vakfı (Fee) tarafından yürütmektedir. Bu kuruluş Mavi Bayrak Projesini yürütmek isteyen ülkelerin, sivil toplum kuruluşları ile temsil edilmelerini istemektedir. Bu nedenle ülkemizde Mavi Bayrak Projesi 1993 yılından bu yana, Türkiye Çevre Eğitim Vakfı tarafından yürütülmektedir. 2014 yılı verilerine göre; Türkiye, dünyadaki mavi bayraklı plaj sayısı bakımından 397 adet plajıyla 3. Sıradadır. Marina sayıları bakımından ise 7. sıradadır (22 Marina). 24

2014 yılı verilerine göre, Türkiye de 397 adet plaj, 22 adet marina ve 12 adet yat mavi bayraklıdır. Mavi Bayrak Türkiye Çevre Eğitim Vakfı (TÜRÇEV) tarafından verilmektedir. (TÜRÇEV) 1993 yılında, Turizm Bakanlığı önderliğinde, Mavi Bayrak Programı'nın ülkemizde de başlatılabilmesi amacı ile kurulmuştur. Akdeniz çanağında turizmde gelişmiş olan ülkelerde yaygınlaşmaya başlayan, sağlıklı yüzme suyu, donanımlı plaj ve iyi bir çevre yönetimi ile çevre bilinçlendirme etkinliklerini içeren Mavi Bayrak'ın turizm ve çevre açısından da önemli olduğu yaklaşımı ile çalışmalarına başlamıştır. Aşağıdaki tablo ve grafik 2000-2014 yılları arasında Türkiye de mavi bayraklı plaj, marina ve yatların sayısını göstermektedir. 2000 yılında 78 adet mavi bayraklı plaj söz konusu iken bu sayı 2014 yılında % 408 oranında artışla 397 ye ulaşmıştır. 2000 yılında 12 olan mavi bayraklı marina sayısı % 83 oranında artışla 22 ye yükselmiştir. 25

ÜLKEMİZDE MAVİ BAYRAKLI PLAJ, MARİNA ve YAT SAYILARI (2000-2014) YILLAR PLAJ MARİNA YATLAR 2000 78 12-2001 99 11-2002 127 12-2003 140 11-2004 151 12-2005 174 12-2006 192 14-2007 235 14-2008 258 13 4 2009 286 14 6 2010 314 14 9 2011 324 17 12 2012 355 19 13 2013 383 21 13 2014 397 22 12 Kuşadası nda 15 adet Mavi Bayraklı plaj söz konusudur. Bu plajların listesi aşağıda sunulmuştur. 26

MAVİ PAYRAKLI PLAJLAR () NO Plaj Adı 1 Sealight Resort Hotel 2 Kadınlar Denizi Plajı 3 Grand Belish 4 Atlantique Holiday Club 5 Charisma De Luxe Hotel 6 Tusan Otel 7 Kuştur Club 8 Pine Bay Holiday Resort 9 Korumar Otel 10 Ömer Tatil Köyü 11 Ephesia Hotel 12 Ephesia Holiday Beach Club 13 The Grand Blue Sky Hotel 14 Hotel İmbat 15 Green Beach Plajı Kaynak: www.mavibayrak.org.tr Aşağıda Plajlar ve Marinalar için mavi bayrak kriterleri sıralanmıştır. PLAJLAR İÇİN MAVİ BAYRAK KRİTERLERİ Çevre Eğitimi Ve Bilgilendirme Kriter 1: Mavi Bayrak Programı ve diğer FEE eko-etiketi ile ilgili bilgiler plajda sergilenmelidir. Kriter 2: Sezon süresince farklı kategorilerde en az beş çevre bilinçlendirme etkinliği gerçekleştirilmelidir. Kriter 3: Yüzme suyu kalitesi bilgileri (deniz suyu analiz sonuçları) plajda sergilenmelidir. Kriter 4: Plajı kullananlara, yörede yer alan kıyı alanları ekosistemi, hassas doğal alanlar ve çevresel özellikleri ile ilgili bilgiler verilmelidir Kriter 5: Plajda bulunan donanımı ve olanakları gösteren bir harita Mavi Bayrak Panosunda sergilenmelidir. Kriter 6: Yasalara göre hazırlanan plaj davranış kuralları panoda sergilenmeli ve plaj kullanımını düzenleyen yasalar istenildiğinde kolayca ulaşılabilecek bir yerde bulundurulmalıdır. 27

Yüzme Suyu Kalitesi Kriter 7: Plaj, numune alım yöntemi ve numune alma takvimi konusundaki şartlara tamamen uymalıdır. Kriter 8: Plaj, alınan numunelerin analizi konusunda yüzme suyu kalitesi analiz standartları ve şartlarına tamamen uymak zorundadır. Kriter 9: Sanayi ve kanalizasyon atıkları plaj alanını etkilememelidir. Kriter 10: Yüzme suyu değerleri, mikrobiyolojik parametreler için verilen limitler içerisinde olmalıdır. Kriter 11: Yüzme suyu fiziksel ve kimyasal parametreler için verilen limitler içerisinde olmalıdır. Çevre Yönetimi Kriter 12: Plajın bağlı olduğu yerel yönetim/plaj yöneticisi plajlarda çevresel denetimleri ve kontrolleri yapmak ve bir çevre yönetim sistemini oturtmak amacıyla belde bazında Mavi Bayrak Plaj Yönetim Komitesi oluşturulmalıdır. Kriter 13: Plaj, arazi kullanımı ve işletme açısından kıyı alanları kullanımını içeren tüm yasalara uymalıdır. Kriter 14: Hassas alanların yönetiminde ilgili yönetmeliklere uyulmalıdır. Kriter 15: Plaj temiz tutulmalıdır. Kriter 16: Plaja gelen yosun ve diğer doğal bitki kalıntıları, kötü bir görüntü yaratmadığı sürece plajda bırakılmalıdır. Kriter 17: Plajda yeterli sayıda çöp kutusu, atık konteynırı bulunmalı, düzenli olarak boşaltılmalı ve temiz tutulmalıdır. Kriter 18: Plajda geri dönüştürülebilen atıkların ayrı ayrı toplanabilmesi için imkanlar olmalıdır. Kriter 19: Yeterli sayıda sıhhi olanaklar (tuvalet-lavabo) bulunmalıdır. Kriter 20: Sıhhi olanaklar temiz tutulmalıdır. Kriter 21: Sıhhi olanaklar atıksu sistemine bağlı olmalıdır. Kriter 22: Plajda izinsiz kamp, araç kullanımı ve herhangi bir atık boşaltımı yapılmamalıdır. 28

Kriter 23: Köpekler ve diğer evcil hayvanların plaja girişleri katı bir şekilde kontrol edilmelidir. Kriter 24: Plajın bütün yapı ve ekipmanları bakımlı olmalıdır. Kriter 25: Yörede deniz ve tatlısu hassas alanları varsa, buradaki doğal yaşamı izleme programı uygulanmalıdır. Kriter 26: Plaj alanına ve belde içerisinde sürdürülebilir ulaşım araçları (toplu taşıma, bisiklet vb.) teşvik edilmelidir. Can Güvenliği Ve Hizmetler Kriter 27: İhtiyaca cevap verebilecek sayıda cankurtaran ve gerekli tüm malzemeleri plajda bulundurulmalıdır. Kriter 28: Plajda ilkyardım malzemeleri bulundurulmalıdır. Kriter 29: Kirlilik kazaları ve riskleri ile mücadele edebilecek acil durum planları oluşturulmalıdır. Kriter 30: Plajda farklı kullanımlar sonucu olabilecek kazalara karşı önlemler alınmalıdır. Kriter 31: Plajda kullanıcıların güvenliği için gerekli önlemler alınmalıdır. Kriter 32: Plajda içme suyu bulundurulmalıdır. Kriter 33: Beldede en az bir Mavi Bayraklı plajda engelliler için tuvalet, erişim rampası gibi imkanlar bulunmalıdır. MAVİ BAYRAKLI MARİNALAR Aşağıdaki tablo, 2014 yılını itibarıyla Mavi Bayrak ödüllü marinaların ayrıntılı listesini göstermektedir. Listede Kuşadası Setur Marina da yer almaktadır. Marinalar için Mavi Bayrak kriterleri şu şekildedir. 29

Marinalar için Mavi Bayrak kriterleri şunlardır. Çevre Eğitimi Ve Bilgilendirme 1. Marinayı kullananlara, yakın çevre eko-sistemleri ile hassas ve doğal alanlar hakkında bilgi verilmelidir. 2. Marina ve çevresinde uyulacak çevre davranış kuralları marinada sergilenmelidir. 3. Mavi Bayrak Programı ve Mavi Bayrak Kriterleri hakkında bilgi marinada sergilenmelidir. 4. Marina; kullanıcıları, marina personeli ve ziyaretçilerine yönelik olarak bir sene boyunca en az üç çevre bilinçlendirme etkinliği planlamalı ve bunları gerçekleştirmelidir. 5. Marina yönetimince, yat sahiplerine yatlarda mavi bayrak uygulaması konusunda bilgi verilerek teşvik edilmelidir. Çevre Yönetimi 6. Marinada çevresel denetimleri yapmak ve bir çevre yönetim sistemini kurmak amacıyla Marina Yönetim Komitesi oluşturulmalıdır. 30

7. Marinada çevre politikası ve planı olmalıdır. Bu plan su, atıklar ve enerji tüketimi; sağlık ve emniyet sorunları ve çevre dostu ürünlerin kullanımı konularında referans oluşturmalıdır. 8. Hassas alanlarda ilgili yönetim kriterlerine uyulmalıdır 9. Tehlikeli atıklar için (boya, solvent, bottan kazınan boyalar, anti-fouling gibi) yeteri miktarda, iyi tanımlanmış ve ayrı ayrı toplama imkanları bulunmalıdır. Toplanan atıklar lisanslı bir toplama merkezine götürülmelidir. 10. Yeteri miktarda ve iyi kontrol edilen çöp kutuları ve/veya çöp konteynırları olmalı, lisanslı bir taşıyıcı araçla toplanmalı ve lisanslı bir alana bırakılmalıdır. 11. Marinada kağıt, plastik, metaller gibi geri dönüşebilen atıklar için ayrı ayrı toplama imkanı olmalıdır. 12. Marinada sintine suyu çekme (pompalama) olanakları olmalıdır. 13. Marinada tuvalet suyu çekme (pompalama) olanakları olmalıdır. 14. Marinada tüm binalar imar planına uygun ve bakımlı, doğal ve yapay çevre ile bir bütünlük içinde olmalıdır. 15. Yönlendirme levhaları ile işaret edilmiş, yeterli miktarda ve temiz sağlık olanakları, duş ve içme suyu bulunmalı, atık sular lisanslı bir arıtma tesisine ulaştırılmalıdır. 16. Eğer marina yat bakım, onarım ve yıkama olanaklarına sahipse bu alanlardan kaynaklanacak kirletici faktörler; kanalizasyon sistemine ve marina alanına girmemeli ve doğal çevreyi etkilememelidir. 17. Sürdürülebilir ulaşım araçlarının kullanımı teşvik edilmelidir. 18. Özel olarak düzenlenmiş alanların dışında araç kullanımı ve park yapılmasına izin verilmemelidir. Güvenlik Ve Hizmetler 19. Yeterli sayıda, yerleri yönlendirme levhaları ile açıkça belirlenmiş ve ulusal otoritelerce standardı kabul edilmiş cankurtaran, ilkyardım ve yangın söndürme ekipmanları bulunmalıdır. 20. Deniz kirlenmesi, yangın ve diğer kazalar için acil durum planı ve emniyet tedbirleri hazırlanarak marinada bir panoda sergilenmelidir. 21. Marinada bulunan güvenlik önlemleri konusunda panolar aracılığıyla bilgi verilmelidir. 31

22. Yat bağlama noktalarında ulusal standartlara uygun elektrik ve su servis noktaları bulunmalıdır. Su Kalitesi 23. Engelliler için olanaklar olmalıdır. 24. Marinadaki olanaklar ve yerlerini gösteren bir harita, panoda sergilenmelidir. 25. Marinanın kara kısmı ve deniz suyu fiziksel olarak temiz olmalıdır (yağ lekeleri, kanalizasyon atığı, çöp veya diğer kirlenme belirtileri olmamalıdır). YILLAR İTİBARIYLA MAVİ BAYRAKLI PLAJLAR, MARİNALAR ve YATLAR 32

KONAKLAMA TESİSLERİ Turizmin en önemli unsuru konaklama tesisleridir. Tesislerin yeni ve hizmetin kaliteli olması ülkemizi ziyaret edecek turist sayısını etkileyecektir. Türkiye de her yıl yeni tesisler açılmakta ve tesis sayımız artmaktadır. Ancak 20-30 yıllık tesislerin sayısı da az değildir. Bunların kendilerini yenilemesi gerekmektedir. Tabloya göre, 1970 yılında 301 adet yatırım belgeli, 292 adet işletme belgeli tesis söz konusu iken, bu sayı yıllar itibarıyla artmış, 2013 yılında yatırım belgeli tesis sayısı 1056 ya, işletme belgeli tesis sayısı 2982 ye ulaşmıştır. 1970 yılında Bakanlık belgeli toplam 593 turistik tesis söz konusu iken 2013 yılı itibarıyla bu sayı 4038 e yükselmiştir. Artış oranı % 581 dir. Konaklama tesis sayısındaki artışa paralel olarak oda ve yatak sayısı da artmıştır. 1970 yılında yatırım belgeli 13.372 odada 25.872 yatak söz konusu iken bu sayı tesis sayılarının artmasına paralel olarak hızla artmış, 2013 yılında 139.928 oda, 301.862 yatağa ulaşmıştır. Turizm işletme belgeli tesislerde aynı gelişme söz konusudur. 1970 yılında turizm işletme belgeli tesislerde 151.397 adet oda, 314.215 adet yatak söz konusu iken, 2013 yılında 357.440 oda ve 749.299 yatağa ulaşılmıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığının 2013 yılı verilerine göre, Bakanlık Belgeli toplam 4038 tesiste, 497.368 oda ve 1.05.1161 yatak söz konudur. Aşağıdaki tablo, Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre 1970-2013 yılları arasında Kültür ve Turizm Bakanlığı İşletme ve Yatırım Belgeli tesis, oda ve yatak sayılarını göstermektedir. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TURİZM BELGELİ KONAKLAMA TESİSLERİ İSTATİSTİKLERİ YILLAR TURİZM YATIRIMI BELGELİ TURİZM İŞLETMESİ BELGELİ Tesis Sayısı Oda Sayısı Yatak Sayısı Tesis Sayısı Oda Sayısı Yatak Sayısı 1970 301 13 372 25 872 292 15 243 28 354 1971 259 13 116 25 619 337 17 282 32 114 1972 157 10 400 19 874 363 18 578 34 628 1973 180 12 564 24 605 388 20 517 38 528 1974 185 13 232 25 739 400 21 699 40 895 1975 202 12 846 25 956 421 23 860 44 957 1976 227 12 802 26 068 439 24 983 47 307 1977 261 14 359 28 230 446 26 496 50 379 1978 261 13 127 26 190 473 27 233 52 385 1979 265 12 803 25 727 494 28 013 53 956 1980 267 13 019 26 288 511 28 992 56 044 1981 278 15 159 30 291 529 30 050 58 242 1982 339 18 172 36 332 569 32 011 62 372 33

YILLAR TURİZM YATIRIMI BELGELİ TURİZM İŞLETMESİ BELGELİ Tesis Sayısı Oda Sayısı Yatak Sayısı Tesis Sayısı Oda Sayısı Yatak Sayısı 1983 376 21 410 43 425 611 33 694 65 934 1984 412 26 372 53 615 642 34 666 68 266 1985 501 34 251 71 521 689 41 351 85 995 1986 638 48 615 101 383 731 44 342 92 129 1987 892 73 537 153 786 834 51 040 106 214 1988 1 268 105 736 218 445 957 58 914 122 306 1989 1 662 139 497 288 896 1 102 70 603 146 086 1990 1 921 156 702 325 515 1 260 83 953 173 227 1991 1 987 158 379 331 711 1 404 97 260 200 678 1992 1 938 148 017 309 139 1 498 105 476 219 940 1993 1 788 132 395 276 037 1 581 113 995 235 238 1994 1 578 114 913 240 932 1 729 128 065 265 136 1995 1 334 96 517 202 483 1 793 135 436 280 463 1996 1 309 96 592 202 631 1 866 145 493 301 524 1997 1 402 110 866 236 632 1 933 151 055 313 298 1998 1 365 116 286 249 125 1 954 151 397 314 215 1999 1 311 114 840 245 543 1 907 153 749 319 313 2000 1 300 113 452 243 794 1 824 156 367 325 168 2001 1 237 106 683 229 047 1 998 177 371 368 819 2002 1 138 102 972 222 876 2 124 190 327 396 148 2003 1 130 111 894 242 603 2 240 202 339 420 697 2004 1 151 118 883 259 424 2 357 217 664 454 290 2005 1 039 128 005 278 255 2 412 231 123 483 330 2006 869 123 326 274 687 2 475 241 702 508 632 2007 776 112 541 254 191 2 514 251 987 532 262 2008 772 113 487 258 287 2 566 268 633 567 470 2009 754 103 119 231 456 2 625 289 383 608 765 2010 877 114 771 252 984 2 647 299 621 629 465 2011 922 122 364 267 900 2 783 319 319 668 829 2012 960 126 592 273 877 2 870 336 447 706 019 2013 1 056 139 928 301 862 2 982 357 440 749 299 Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı 34

Aşağıdaki grafik 1993-2013 yılları arası turizm belgeli tesis istatistiklerinin seyrini göstermektedir. YILLARA GÖRE TURİZM BELGELİ TESİS SAYISI (1993-2013) YILLARA GÖRE TURİZM BELGELİ TESİSLERDEKİ YATAK SAYILARII (1993-2013) Aşağıdaki tabloda ise yerli ve yabancı turistlerin tesislere geliş sayısı ve geceleme sayıları gösterilmektedir. 2002 yılında yabancı turistler 9,9 milyon, yerli turistler 7,9 milyon kez tesislere gelmiş ve toplam 58,5 milyon geceleme gerçekleşmiştir. 2013 yılında ise toplam 38,3 milyon kez tesislere gelinmiş ve 122,7 milyon geceleme yapılmıştır. 35

Kültür ve Turizm Bakanlığı Belgeli (işletme ve yatırım) tesislerin yanında Belediye Belgeli tesisler de turizmimizde önemli bir yer tutmaktadır. 2013 yılı verilerine göre ülkemizde, 5648 otel, 3024 pansiyon, 373 motel, 42 kaplıca, 87 kamping, 22 tatil köyü olmak üzere toplam 9196 tesis bulunmaktadır. Belediye belgeli tesislerin % 94 ünü oteller ve pansiyonlar oluşturmaktadır. BELEDİYE BELGELİ TESİS İSTATİSTİKLERİ (2013) 36

2013 yılı istatistiklerine göre, Belediye Belgeli 9196 tesiste toplam 497.728 yatak söz konusudur. Bu yatakların 355.117 si otellerde, 104.206 sı pansiyonlarda, 19.170 i motellerde, 9496 sı kampinglerde, 6497 si kaplıcalarda ve 3272 si tatil köylerindedir. Aşağıdaki tablo ise Belediye Belgeli tesislere yerli ve yabancı turistlerin geliş sayısı, geceleme sayıları, ortalama kalış süresi ve tesislerin doluluk oranlarını göstermektedir. BELEDİYE BELGELİ TESİS İSTATİSTİKLERİ (2002-2013) 37

HAVAYOLU ULAŞIM İSTATİSTİKLERİ Ülkemize gelen yerli ve yabancı turistlerin en çok tercih ettikleri ulaşım aracı havayoludur. Aşağıdaki tablo ve grafik, 2007-2013 yılları arasında ülkemiz havalimanlarına iniş yapan ve kalkan tarifesiz uçak seferlerinin sayısını ve yolcu sayısını göstermektedir. 2007 yılında 149.164 iniş ve kalkış gerçekleşmiş, toplam 11,1 milyon yolcu giriş-çıkış yapmıştır. Tarifesiz uçakların iniş-kalkış sayıları 2010 yılına kadar sürekli artmış, 2010 yılından itibaren azalmaya başlamıştır. 2013 yılında 128.067 adet iniş-kalkış gerçekleşmiştir. Yolcu sayılarında da aybı durum söz konusudur. Yıllar Uçak Sayısı Yolcu Sayısı İniş-Kalkış Yerli Yabancı 2007 149.164 11.003.574 11.092.821 2008 154.304 11.582.079 11.777.395 2009 146.519 10.719.282 10.935.502 2010 173.442 12.814.492 12.847.192 2011 149.075 11.590.493 11.627.354 2012 134.317 10.681.450 10.763.067 2013 128.607 10.968.600 11.048.875 İniş-Kalkış Yapan Tarifesiz Uçak Sayısı (2007-2013) Yolcu Sayısı (2007-2012) 38

ÜLKEMİZ HAVALİMANLARINDAN İNİŞ-KALKIŞ YAPAN TARİFESİZ UÇAKLARIN TAŞIDIĞI YOLCU SAYISINA VE AYLARA GÖRE DAĞILIMI (DIŞ HAT) 2013 UÇAK SAYISI YOLCU SAYISI İNİŞ-KALKIŞ GELEN GİDEN AYLAR OCAK 1 805 84 179 159 267 ŞUBAT 2 485 204 101 180 453 MART 4 303 345 709 286 280 NİSAN 6 937 625 417 423 691 MAYIS 14 918 1 377 871 1 209 510 HAZİRAN 18 305 1 644 090 1 568 987 TEMMUZ 20 208 1 832 239 1 764 156 AĞUSTOS 21 580 1 906 197 1 955 561 EYLÜL 18 941 1 614 169 1 766 908 EKİM 13 973 1 033 729 1 341 622 KASIM 3 436 199 622 282 660 ARALIK 1 716 101 277 109 780 TOPLAM 128 607 10 968 600 11 048 875 39

TURİZM İSTATİSTİKLERİ 2013 Yılı Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre, ilçemizde 65 adet turizm işletme belgeli, 14 adet ise yatırım belgeli tesis bulunmaktadır. Bakanlık Belgeli tesislerin toplam oda sayısı 9889dur. Toplam 20849 adet yatak söz konudur. Aydın ilinin tamamında ise 113 adet tesis bulunmaktadır. Bu tesislerde toplam 14892 adet oda, 31191 adet yatak söz konusudur. Kuşadası ndaki Bakanlık Belgeli tesisler, Aydın ilindeki tesislerin % 70 ini oluşturmaktadır. Aydın İli Turizm İşletme ve Yatırım Belgeli Tesislere Ait İstatistik Cetvel AİT OLDUĞU AY-YIL ARALIK 2013 TURİZM İŞLETME BELGELİ TESİSLER YATIRIM BELGELİ TESİSLER İL-İLÇE KONAKLAMA TESİS ADEDİ DİĞER TESİS ADEDİ TESİSLERİN GENEL TOPLAMI KONAKLAMA TESİSLERİN ODA SAYISI KONAKLAMA TESİSLERİN YATAK SAYISI KONAKLAMA TESİS ADEDİ DİĞER TESİS ADEDİ TESİSLERİN GENEL TOPLAMI KONAKLAMA TESİSLERİN ODA SAYISI KONAKLAMA TESİSLERİN YATAK SAYISI MERKEZ 3 2 5 147 294 0 1 1 0 0 51 14 65 8.236 17.255 11 3 14 1.653 3.594 DİDİM 11 3 14 2.456 5.221 7 0 5 2.277 4.604 NAZİLLİ 2 3 5 67 111 0 0 0 0 0 SULTANHİSAR (ATÇA) 1 1 2 56 112 0 0 0 0 0 SÖKE 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 KÖŞK 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 ÇİNE 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 GERMENCİK 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 KARACASU 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 TOPLAM 68 24 92 10.962 22.993 18 5 21 3.930 8.198 Kaynak: Aydın İl Kültür Turizm Müdürlüğü Aşağıdaki tablolar ise, ilçemizdeki Bakanlık Belgeli (İşletme ve Yatırım) tesisler hakkında ayrıntılı bilgiler sunmaktadır. 40

İŞLETME BELGELİ OTELLER () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Oda Yatak Telefon fax Çalışma Şekli e posta 1 5* Otel 2 5* Otel Charısma De luxe hotel (Kısmi Turizm İşletmesi Belgeli) Fantasia Hotel De Luxe 06.12.2007-11206 10.06.1987-3003 Aldaş Altınada Kuşadası Tur. Enerji Tar.Hayv.Mad.Tic.ve San.A.Ş Haluk Ulusoy tur.ve Ot.A.Ş. Türkmen Mah.Gazibeğendi Bul.No:7 Yavansu mevkii söke yolu 5 km P.K.134 133 274 335 670 6183266-6183270 6220550(10) hat 6220765 fax DEVAMLI DEVAMLI info@charismahotel.com info@fantasia.com.tr 3 5* Otel Grand Belish Hotel 05.09.2011-13190 Belediye İş Sendikası İktisadi İşletmesi Yeni Mahalle Özgürcan Gözmen Sokak No:5 DAVUTLAR- 178 356 6810505-6814748 DEVAMLI info@grandbelish 4 5* Otel Korumar Hotel De Luxe Otel 07.02.1982-1872 Marmara Uluslararası İnş. ve Tic. A.Ş. Türkmen Mahallesi 272 546 6181530/10 6181110 DEVAMLI info@korumar.com 5 5* Otel 6 5* Otel Sea Lıght Resort Hotel PALMWİNG BEACH RESORT & SPA- 7 5* Otel Vısta Hıll Otel 13.10.2004-9740 Bazmer Tur.ve Otel. İşl. A.Ş. 03.06.1987-2991 Denizışığı Otelcilik Turizm ve Tic.Ltd.Şti Davutlar Alaçay Mevkii Sahil Siteleri (9pafta,3043 parsel) DAVUTLAR- Cande Tur.San ve Tic.Ltd.Şti Yavansu Mah.Cennet Evler Sit No:46 465 932 25.11.2011-13291 346 738 Yavansu Mah.Süleymen Demirel Bulvarı No:154 315 634 6223132-6222454 8138363-8137638/48 8137282 6220505 / 6220727 DEVAMLI info@sealighthotel.com 25.11.2013 kusadasi@palmwings.com.tr SEZONLUK vista@cande.com.tr 41

İŞLETME BELGELİ OTELLER () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Oda Yatak Telefon fax Çalışma Şekli e posta 8 5* Otel Tusan Beach Resort Otel 9 4* Otel Akbulut Otel 10 4* Otel Arora Otel 25.08.1961-250 27.02.2008-11293 18.05.2004-9527 Hutsan Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş Akbulut İnş.Taah.Nakl.Or. Ür. Gıda Tur.Tic.ve San. Ltd. Şti. Arora Otelcilik Tur.ve Tic. Ltd. Şti. Bayraklıdede Mah.Kuştur önü yolu Cad.No:19 Atatürk Mah.Milli Park Cad.No:47 GÜZELÇAMLI- Yavansu Mah.Deniz Sitesi Çıkmazı No:18 361 764 82 164 92 184 6181515 tel 6181555 fax 6463600-6463839 6222372 & 6221549 0.542.7100009 DEVAMLI DEVAMLI SEZONLUK info@tusan.com.tr info@hotelakbulut.com infor@arorahotel.com 11 4* Otel Batıhan Beach Resort & SAP Otel 12 4* Otel Dabaklar Otel 06.10.1987-2998 22.07.2008-11510 Batı Tur.Tic.ve San.A.Ş. Kşd.Oto.Tur.Gıda İnş.Teks.Su Ürün.San.ve Tic.Ltd.Şti. Yavansu Mah. Karaova Plajı Kümesi No:2 Cumhuriyet Mah.Candan Tarhan Bulvarı No:40/42 340 680 81 162 6331423 (8 hat) 6331421 fax 6128366-6120016 faks SEZONLUK DEVAMLI info@batinbeachresort.com info@dabaklarhotel.com 13 4* Otel Derici Otel 18.02.1987-2840 Gürbüz Ot.Tic ve Tur.A.Ş. Atatürk Bulvarı No.42/1 85 173 6148222 tel- 6148226 DEVAMLI info@dericihotel.com 14 4* Otel Faustina Otel 14.12.1995-6232 Uçar Tur.Yat.San. Ve Tic.A.Ş Atatürk mh.park sok.no:2 Güzelçamlı- 64 128 6462647 tel 6462794 tel 6462803 fax SEZONLUK info@hotelfaustina.com 15 4* Otel Grand Kurdoğlu Otel 27.11.1997-7016 Turmaş Madencilik Tur.A.Ş. Yat Limanı Karşısı 80 164 6181051 tel 6181055 fax SEZONLUK info@epheria.com 16 4* Otel Hotel Ephesia 30.09.1988-3598 Esen Tur.İşl. Ve Tic.A.Ş Hacıfeyzullah mah. Ilıca Mevkii 250 532 6333288 (7 hat) 6333296 fax SEZONLUK info@ephesia.com 42

İŞLETME BELGELİ OTELLER () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Oda Yatak Telefon fax Çalışma Şekli e posta 17 4* Otel İmbat Otel 23.08.1969-35 Otel İmbat Tur.Sey.A.ş Kadınlar Denizi 319 651 6142000 tel- 6144960 fax SEZONLUK imbat@imbat.com.tr 18 4* Otel Kısmet Otel 19 4* Otel Marbel Otel 20 4* Otel Marina Otel 21 4* Otel Martı Beach Otel 22 4* Otel Ömer Holiday Resort Otel 23 4* Otel Palm Otel 24 4* Otel Palmin Otel 09.03.1966-460 23.08.1990-4761 11.11.2010-12679 11.07.2006-10517 25.10.2010-12639 02.10.1989-4325 08.11.2001-8311 Kısmet Tur.İşl.ve Tic.A.Ş. Alamut Tur. Tic ve San Ltd. Şti. İlkin Tur. Tic. Ltd. Ltd. Şti. HB otelcilik ve Tur.San. Tic. A.Ş ( Bu tesis Alazra Tur. Otelcilik San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından işletilmektedir.) Zergun Turizm ve Otelcilik Tic. Ltd. Şti. Gez Tur.Sey.nak.lt.şt Arba Otelcilik Tur.ve Tic.A.Ş Türkmen Mah. Gazibeğendi Bulvarı No:3 İki Çeşmelik Mah.Kitaş Adalıoğlu Sitesi. Türkmen Mah. Atatürk Bulvarı 3 Sokak No:2 (135 Ada, 28 Parsel ) Kadınlar denizi mh.kadınlar denizi cd.no:71 Yavansu Mahallesi Süleyman Demirel Bulvarı Atatürk Bulv. Rıza Saraç Cad.No:1 Kadınlar denizi Mah.Hüseyin Can Cad.No:1 83 166 105 210 105 210 110 221 201 424 56 116 156 312 6181290 tel 6181295 fax 6147100tel 6142909 fax 6181500 / 6181504 6143650 tel. 6144700 fax 6220700-6220344 6149730 tel 6149735 fax 6147744/ 6147727 SEZONLUK SEZONLUK SEZONLUK SEZONLUK SEZONLUK DEVAMLI DEVAMLI info@kismet.com.tr info@merbelhotel.com.tr info@marinahotelkuşadasi.com info@martibechhotel.com info@sharteis.com palmhotel@indovsize.com contact@palminhotel.co 43

İŞLETME BELGELİ OTELLER () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Oda Yatak Telefon fax Çalışma Şekli e posta 25 4* Otel Sentinus Otel 25.10.1990-4834 İmge Oto.Gıda Nak. San. Tic. Ltd.Şti. Karaova Mahallesi Prelude Otel Yolu Sokak No:1 99 200 6333800 tel/8 6333208 fax SEZONLUK info@setinushotel.com 26 4* Otel Sea Pearl Otel 06.06.2011-13030 Arba Otel.Tur.ve Tic.A.Ş. Kadınlar Denizi Boyalık Cad.No:1 170 340 6220610-6220614 SEZONLUK info@seapearlhotel.com 27 4* Otel Grand Özçelik Otel 15.09.2009-12042 Özçelikler Demir Sn.Tic. Tur. Yat.ve İşl. A.Ş Yavansu Mahallesi Esin Engin Sokak No:66 96 192 6221818-6220365 SEZONLUK ozcelik@ozcelik.hotel.com.tr 29 4* Otel The Grand Blue Sky International 05.03.1987-2853 Otel İmbat Ot. Tur.ve Sey.Tic. A.Ş Kadınlar Denizi Mah.15 Sok.No:2 325 650 6127750-6124225 SEZONLUK imbat@imbat.com.tr 30 4* Otel Hotel Santa Maria 31 3* Otel Albora Otel 32 3* Otel Asena Otel 33 3* Otel Çidihan Otel 09.03.1994-5836 29.05.1997-6782 25.07.2008-11521 29.08.2002-8620 Sole Tur.A.Ş. Ali Baran TBK Turizm ve Otelcilik Ltd. Şti. Cengiz Tur.Otel.Sey.A.Ş. Bayraklıdede Mah.Selçuk Bulvarı No:29 Kadınlar Denizi Mahallesi Mahmut Esat Bozkurt Cad. No:22 Kadınlar Denizi Mah.Kadınlar Denizi Cad.No:71 Atatürk Mah. Özer Türk Cad. No:41 Güzelçamlı- 168 336 50 102 103 206 58 116 6181300 /5-6181306 6123512 tel 6124212 fx 6148923 6148916 6461664 6461864 SEZONLUK SEZONLUK SEZONLUK SEZONLUK santamaria@verahotels.com info@hotelalbora.com contact@asenahotel.net info@cidihanotel.com 44

İŞLETME BELGELİ OTELLER () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Oda Yatak Telefon fax Çalışma Şekli e posta 34 3* Otel Efe Otel 35 3* Otel Esat Otel 36 3* Otel Grand Önder Otel 37 3* Otel Kınalıkaya Hotel 02.07.2012-13647 18.06.2010-12442 14.09.2012-13771 23.10.2012-13844 Efe Turizm Sey.ve Tic.A.Ş. Ergüler Turizm Tic. ve San. A.Ş Önder Tur.ve Tic.A.Ş. Ay- Ka Tur İnş.ve Tic. A.Ş. Hacıfeyzullah mah. Mahmut Esat Bozkurt Cad. No:25 Türkmen Mahallesi Enver Reis Sokak No:5 Yat Limanı Karşısı Türkmen Mah. Atatürk Bulvarı 4 Sokak No:1 Cumhuriyet Mah.Zeus Sokak No:7 Güzelçamlı- 40 80 75 150 80 160 46 96 6143660 6143662 TEL:6181441-6181442 FAKS:6180352 6181690 & 6181689 6181782 & 6181031 DEVAMLI SEZONLUK DEVAMLI SEZONLUK info@efebulutikuehotel.com info@esathotel.com info@onderotel.com info@kinalikayahotel.com 38 3 *Termal Natur-Med Doğal Tedavi ve kaplıca Kür Oteli 25.09.2006-10607 Nüve Özal sağlık Hizm.Tic.aş Osmaniye mh.davutköy mevkii çınar sk no:.13-15 55 116 6571741-6571868 DEVAMLI info@naturmede.com 39 3* Otel Özçelik Otel 19.12.2001-8346 Özçelikler Demir Sn.Tic. Tur. Yat.ve İşl. A.Ş Türkmen mh.rıza saraç cd.no:2 65 130 6144490-6144505 DEVAMLI özçelik@özçelik.com 40 3* Otel Pigale Beach Resort 08.10.1980-1723 Özlü Ot.Tur.Tic.a.ş (Tesis: Pigale Tur. Sey. Otel ve Tic. Ltd. Şti. tarafından işletlmektedir.) Bayraklıdede mah. 103/23 sok. no:1 129 258 6180770 tel 6180775 fax SEZONLUK info@pigalehotel.com 41 3* Otel Palmin Sunset Plaza 09.11.2005-10186 Arba Otelcilik Tur.ve Tic.A.Ş Kadınlar Denizi mh.boyalık Mevkii 111 335 6220488 6220474 SEZONLUK info@palminsunsetplaza.com.tr 45

İŞLETME BELGELİ OTELLER () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Oda Yatak Telefon fax Çalışma Şekli e posta 42 3 * Otel Santur Otel 20.01.2004-9377 Santur Tur. ve İnş. A.Ş Candan Tarhan Bulvarı No:23 61 122 6148827 6142528 SEZONLUK info@hotelsantur.com.tr 43 3* Otel Satürn Otel 15.09.1989-4285 Cem.ot. ve Tur lmt.şti Cumhuriyet Mah. Anıt sok. No: 18 40 80 6142986 tel- 6149852 SEZONLUK saturn@saturnhotel.com.tr 44 3* Otel Seaview Suit Otel 27.02.2002-8394 Ran Otelcilik Tur.ve Tic.Ltd. Şti Türkmen Mah.Turgut Özal Bul. No:91 51 102 6180855 6180859 DEVAMLI info@seavievsuites.com 45 3* Otel Surtel Otel 46 3* Otel Uslan Hotel 47 2* Otel İlayda Otel 17.12.2013-14794 16.09.1993-5695 20.07.1990-4716 Komsa Tur. Otel. Rent. Hiz. Yat. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Uslan Turizm Taşımacılık ve Havacılık Ltd.Şti. İlayda Tur ve Tic Ltd. Şti. Camikebir Mah Sevgi Sok. No.1 Türkmen Mah. Reşat Özbek sk no:46 Türkmen Mah. Atatürk Bulvarı.No:46 90 188 56 118 40 80 6131935 tel - 6131944 6143807 tel 6146766 fax SEZONLUK DEVAMLI uslan@uslanhotel.com.tr info@otelilayda.com 48 2* Otel Melike Otel 28.04.1989-4083 Bozkurt Tur.İnş.ve Tic.A.Ş. Kadınlar Denizi Mevkii No:38 Hacıfeyzullah mah. 32 64 6142831 tel - 6149327 SEZONLUK hotelmelik@hotmail.com 49 2*Otel Öz-Ka otel 07.02.2002-8386 Özka Turizm Ot.AŞ Türkmen mh.enver Reis sk no:20 62 124 6180766 6180721-6181014 SEZONLUK ozkaotel@yaho.com 50 2* Otel Özköken Otel 27.10.1993-5721 Köken Ot.Tur.ve San A.Ş. Türkmen Mah. İstiklal Cad. n:5 36 74 6141460 tel - 6145723 SEZONLUK okoken@hotelkokan.com 51 2* Otel Seçkin Ak Otel 27.10.2006-10646 Hikmet Karahan Cumhuriyet Mah.Beyazgül Sok.No:4 26 52 6143567 Tel 6143567 Fax DEVAMLI contact@palminhotel.com 46

İŞLETME BELGELİ OTELLER () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Oda Yatak Telefon fax Çalışma Şekli e posta 52 Kongre Merkezi KOMER KONGRE MERKEZİ 11.04.2005-9913 Komer Kuşadası Kongre Merkezi Tur. Say. İnş. San.ve Tic. A.Ş. Bayraklıdede mah.31 ler mevkii 618.44.84-6182766 Tahsis Koşulları Geçerli KAPALI TOPLAM 6.778 13.882 İŞLETME BELGELİ BUTİK OTELLER () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Oda Yatak Telefon fax Çalışma Şekli 1 Butik Otel La Vista 06.05.2010-12373 Barış Tur. Sey.Tic.ve San. Ltd. Şti. Mahmut Esat Bozkurt Cad. No:41 39 78 6141235-6122232 SEZONLUK info@lavistahotel.net TOPLAM 39 78 47

İŞLETME BELGELİ APART OTELLER () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Oda Yatak Telefon fax Çalışma Şekli e-posta 1 Müstakil Apart otel Akman Oteli 14.06.1972-872 Figen Yurdakul Türkmen Mah.İstiklal Cad. No:13 24 64 6141501-6142351 DEVAMLI info@akmanotel.com 2 Müstakil Apart otel Pıne Clup Apart Otel 13.12.2005-10231 Green Land Tur. ve Tic. Lim. Şti.(Tesis Ada Otel A.Ş. tarafından işletilmektedir.) Ulucak Mevkii Soğucak köyü 50 212 6812600 tel. 6812111 fax SEZONLUK muhasebe@pineclup.com.tr TOPLAM 74 276 İŞLETME BELGELİ PANSİYONLAR () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Oda Yatak Telefon fax Çalışma Şekli e-posta 1 Pansiyon İşkol München Pansiyon 13.05.1987-2955 Ahmet İşkol Özertürk Cad. No:61 GÜZELÇAMLI- 15 30 6461185 6462029 SEZONLUK info@iskolpansiyon.com.tr TOPLAM 15 30 48

İŞLETME BELGELİ RESTAURANT () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Telefon fax Çalışma Şekli e-posta 1 2 Özel Tesis Restorant Özel Tesis Restorant Değirmen Restaurant Planet Yucca Restaurant 11.06.1996-6339 12.06.2006-10481 Değirmen inş.ltd.şti. İo Turizm ve Tic.Lim.Şti. Davutlar yolu 4.km Camikebir Mah. Sağlık Cad. Kışla Sok no:51 6812148-6182800 FAKS:6182149 DEVAMLI info@degirmenltd.com 6125730 6125731 SEZONLUK info@planetyucca.com.tr 3 Özel Tesis Restorant Özsaray Restaurant 19.07.2010-12489 Özsaray Gıda Tur. Sey.ve Tic. Ltd. Şti. Camikebir Mah.Bozkurt Sokak No:25 6120528-6127088 SEZONLUK saray@sarayrestaurant.com.tr 4 1.Sınıf Lokanta Villa Yatch Marine Club 29.11.2011-13296 Kuşadası Villa Tur. Tic. A.Ş. Türkmen Mahallesi Atatürk Bulvarı No:94 6182200 & 6182200 DEVAMLI tanercelikksd@hotmail.com İŞLETME BELGELİ GÜNÜBİRLİK TESİS () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ Telefon fax Çalışma Şekli e-posta 1 Günübirlik Adaland Aquapark 07.08.1998-7302 Günaydınlar Eğlence ve Tur.Yat.San.ve Tic.A.Ş A.Ş. (Tesis Sahibi:Kül. ve Tur. Bak.) Bayraklıdede Mah.Çamlimanı Mevkii No:27 6181252 6181350 fax SEZONLUK adaland@adaland.comtr 49

TURİZM İŞLETMESİ BELGELİ YAT LİMANI () Sıra No TÜRÜ TESİS ADI BELGE NO BELGE SAHİBİ ADRESİ KAPASİTESİ Telefon fax Çalışma Şekli e-posta 1 Ana Yat Limanı Setur Marina 29.07.1999-015 Setur servis Tur.A.Ş. Kuşadası Marina İşt. Atatürk Bulvarı Yat Limanı 300 YAT DENİZDE PARK 6181460-6181064 FAX : 6181064&6181464 DEVAMLI kusadasi@seturmarinas.com YATIRIM BELGELİ TATİLKÖYÜ ( ) Sıra No Türü Tesis Adı Belge Sahibi Tesis Adresi Belge Tarih / No Oda Yatak Telefon 1 5 *Otel KOMER RESORT OTEL Komer Kuşadası Kongre Mer. Tur. Sey.İnş.San.veTic.A.Ş. Bayraklıdede mh.31 ler mevkiiplaj mev. (pafta:- ada:706- parsel:24-5 İşletmeye Açılma Tarihi Çalışma Durumu 23.11.2005-10204 612 1300 Tahsis Koşulları Geçerli İnşaata başlanmadı 2 5* Tatil Köyü RÖNESANS Esen Tur.İşl.ve Tic.A.Ş. Güzelçamlı Bel.Kanalaltı Mev.(734 Ada,1 Parsel) GÜZELÇAMLI- 02.07.2007-11016 133 456 Tahsis Koşulları Geçerli İnşaata başlanmadı TOPLAM 745 1756 50

YATIRIM BELGELİ TESİSLER ( ) (OTELLER) Sıra No Türü Tesis Adı Belge Sahibi Tesis Adresi 1 5 *Otel KOMER RESORT OTEL Komer Kuşadası Kongre Mer. Tur. Sey.İnş.San.veTic.A.Ş. Bayraklıdede mh.31 ler mevkiiplaj mev. (pafta:- ada:706- parsel:24-5 Belge Tarih / No 23.11.2005-10204 Oda Yatak Telefon İşletmeye Açılma Tarihi Tahsis 584 1300 Koşulları Geçerli Çalışma Durumu KAPALI 2 5* Otel Seven Four Lıfe Bozyazı Körfez Tur. Ve İnş.A.Ş. Davutlar Köyü Köyaltı Mevkii 829L- IIIC/1Pafta, 726 Ada 1 Parsel,27 Pafta 519 Parsel ) 02.09.2013-14487 460 920 02.09.2015 3 5* Otel RÖNESANS Esen Tur.İşl.ve Tic.A.Ş. Güzelçamlı Bel.Kanalaltı Mev.(734 Ada,1 Parsel) GÜZELÇAMLI- 02.07.2007-11016 133 456 Tahsis Koşulları Geçerli KAPALI 4 4* Otel AMASİA OTEL Amasia Tur.San.ve Tic.A.Ş Türkmen mah.bayraklıdere mevkii (22Lc,221-2d104,22L-3a,22L-3bPAFTA,104 ADA,1 PARSEL 18.01.2008-11248 99 175 312.4199526 312.4199529 Tahsis Koşulları Geçerli KAPALI 5 4* Otel BELMARE OTEL Şaşmaz İnş.Tic. İth. İhr. ve Tur. Ldt. Şti. Yavansu Mah. Sezenler Sokak No:6 (16-M Pafta, 322 Ada,139 Parsel) TEBLİGAT ADRES:İki Çeşmelik Mah.Çevre Yolu Üzzeri Özaatar Sit.B.Blok D.1 04.02.2013-14044 95 190 5425175411 04.02.2015 KAPALI 6 4* Otel İLAYDA AVANTGARDE HOTEL İlayda Tur. Ve Tic. Ltd. Şti. Türkmen Mah. Atatürk Bul. No:42 (2OL.1C Pafta, 125 Ada, 36 Parsel) 05.0.1987-2821 85 170 6147608 tel 6144967 fax 13.02.2015 KAPALI 7 4* Otel ALİSH HOTEL BALAT TUR.İŞL. VE YAT.A.Ş. KARAOVA MH. MUSTAFA BİRDEN SK. NO.15 (612 ADA,3 PARSEL) 14.10.2011-13250 135 265 14.10.2014 TOPLAM 1591 2176 51

AYDIN YATIRIM BELGELİ TESİSLER BUTİK OTEL () Sıra No 1 Butik Otel Türü Tesis Adı Belge Sahibi Tesis Adresi Belge Tarih / No Oda Yatak Telefon AYDIN AKBEN BUTİK OTEL Akben İlaç San.ve Tic. Ltd. Şti. Cumhuriyet Mah. Plaj Cad. No:18 (28K- 2c Pafta, 431 Ada, 09 Parsel) GÜZELÇAMLI- 08.03.2013-14107 İşletmeye Açılma Tarihi Çalışma Durumu 12 18 08.03.2015 KAPALI AYDIN YATIRIM BELGELİ TESİSLER GÜNÜBİRLİK TESİS () Sıra No 1 Türü Tesis Adı Belge Sahibi Tesis Adresi Belge Tarih / No Oda Yatak Telefon Günübirlik Tesis ADATEPE Yaman Otel.Tur.ve Tic.A.Ş Türkmen Mah. Bayraklıdede Mev. (2274 Ada, 1 Parsel (9.814,95M2)+ 2229 Ada, 1 Parsel (5.576,84 M2) + Ek alan 103Ada, 70 Parsel (387,87 M2) 22.12.2005-10273 6181143 İşletmeye Açılma Tarihi Tahsis Koşulları Geçerli Çalışma Durumu KAPALI AYDIN YATIRIM BELGELİ TESİSLER ÖZEL TESİS Sıra No Türü Tesis Adı Belge Sahibi Tesis Adresi Belge Tarih / No Oda Yatak Telefon 1 Özel tesis PİNE BAY ART HOUSE Göçtur Turizm Yat. ve Tic. A.Ş. Aydın Kuşadası Yat Limanı Akyar Mevkii (1.NOLU ÖZEL PARSEL) Tabakhaneler 03.08.2005-10060 50 100 6181919 İşletmeye Açılma Tarihi Tahsis Koşulları Geçerli Çalışma Durumu KAPALI 52

SEYAHAT ACENTALARI Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü verilerine göre, Aydın da Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli 171 adet seyehat acentesi vardır. Bu acentelerin 170 tanesi A grubu, 1 tanesi ise B grubu belgelidir. 171 seyahat acentesinin 119 tanesi (% 69,6) Kuşadası nda faaliyet göstermektedir. 02 Aralık 2013 verilerine göre, 2013 yılında Kuşadası nda 3 adet acenta kapanmış 4 adet acenta kurulmuştur. 2008-2013 yılları arasında Kuşadası nda kurulan toplam acenta sayısı 42 dir. GRUPLAR AYDIN- MERKEZ AYDIN İLİNDEKİ SEYEHAT ACENTALARI (2013) DİDİM NAZİLLİ SÖKE GENEL TOPLAM A Grubu 8 118 40 2 2 170 AG Grubu 0 0 0 0 0 0 B Grubu 0 1 0 0 0 1 C Grubu 0 0 0 0 0 0 TOPLAM 8 119 40 2 2 171 02.12.2013 TARİHİ İTİBARİYLE İLİMİZDEKİ KAPANAN ACENTA İSTATİSTİK BİLGİLER İL/İLÇE 2008 2009 2010 2011 2012 2013 MERKEZ 1 1 1 2 2 0 7 9 2 6 15 3 DİDİM 0 2 1 2 2 2 NAZİLLİ 0 0 0 0 0 0 SÖKE 0 0 0 0 1 0 TOPLAM 8 12 4 10 20 5 53

02.12.2013 TARİHİ İTİBARİYLE İLİMİZDEKİ YENİ AÇILAN ACENTA İSTATİSTİK BİLGİLER İL/İLÇE 2008 2009 2010 2011 2012 2013 MERKEZ 0 0 0 3 1 0 0 1 5 2 3 4 DİDİM 0 0 1 1 1 2 NAZİLLİ 0 0 0 0 0 0 SÖKE 0 0 0 1 0 1 TOPLAM 0 1 6 7 5 7 ve DİĞER TURİZM DESTİNASYONLARI KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ Aşağıdaki tablo İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri (Aydın, Muğla, Antalya ve İzmir) verileri esas alınarak turizm destinasyonları baz hazırlanmıştır. Söz konusu veriler, Kültür ve Turizm Bakanlığı işletme ve yatırım belgeli tesis istatistiklerini kapsamaktadır. Belediye Belgeli tesisler karşılaştırmaya alınmamıştır. Antalya, Muğla, Aydın ve İzmir deki turizm destinasyonlarının konaklama tesislerinin (işletme ve yatırım belgeli) yatak sayıları baz alınarak karşılaştırıldığında Antalya-Manavgat 128.233 yatak ile 1. Sıradadır. Manavgat ı 111.555 yatak sayısı ile Alanya, 63.209 yatak sayısı ile Kemer izlemektedir. Antalya / Serik de 61.643 yatak söz konusudur. Yatak sayısı bakımından Muğla nın Bodrum ilçesi 5. Sırada, Marmaris 6. Sıradadır. Kuşadası, 20849 yatak ile 8. Sıradadır. Kuşadası, Antalya Aksu dan tesis sayısı bakımından fazla olmasına rağmen yatak sayısı bakımından daha geridedir. Belediye Belgeli tesislerin yatak sayıları da düşünüldüğünde ilçemizdeki toplam yatak kapasitesi 40.000 civarındadır. İlçemiz yatak kapasitesinin artırılmasına yönelik bölgemizde yeni konaklama tesisleri yapılmaktadır. Ancak, Kongre Merkezi, Kruvaziyer Limanı, eko-turizm, deniz-güneş-kum turizmi gibi turizmin bütün çeşitlerinin yapılabildiği ilçemizde daha fazla konaklama tesisi yatırımına ihtiyaç vardır. Bu anlamda tatil beldelerinin önemli bir sorunu olan ikinci konutlar ile ilgili de çözümler üretilmeli, atıl olan bu yapılar turizme kazandırılmalıdır. 54

TURİZM DESTİNASYONLARI KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ (ANTALYA, AYDIN, MUĞLA, İZMİR) İŞLETME BELGELİ TESİSLER YATIRIM BELGELİ TESİSLER T O P L A M İL ADI İLÇE ADI YATAK YATAK YATAK TESİS SAYISI ODA SAYISI TESİS SAYISI ODA SAYISI TESİS SAYISI ODA SAYISI SAYISI SAYISI SAYISI ANTALYA MANAVGAT 157 48377 105109 52 10656 23124 209 59033 128233 ANTALYA ALANYA 236 41994 88739 45 10412 22816 281 52406 111555 ANTALYA KEMER 117 27024 57593 15 2407 5616 132 29431 63209 ANTALYA SERİK 70 25126 53586 12 3412 8057 82 28538 61643 MUĞLA BODRUM 142 18538 40237 57 7401 18071 199 25939 58308 MUĞLA MARMARİS 127 14373 30049 29 2988 6236 156 17361 36285 ANTALYA AKSU 19 9277 20051 4 1551 3451 23 10828 23502 AYDIN 65 8236 17255 14 1653 3594 79 9889 20849 ANTALYA KONYAALTI 45 8109 17564 6 984 2149 51 9093 19713 ANTALYA MURATPAŞA 50 6871 14313 10 1582 3126 60 8453 17439 MUĞLA FETHİYE 62 6610 14151 16 1569 3217 78 8179 17368 İZMİR ÇEŞME 41 3172 6750 23 1382 3712 64 4554 10462 AYDIN DİDİM 14 2.456 5.221 5 2.277 4.604 19 4733 9825 MUĞLA MİLAS 9 716 1418 10 3328 7250 19 4044 8668 MUĞLA ORTACA 14 2791 5712 5 498 1012 19 3289 6724 İZMİR DİKİLİ 6 286 583 4 988 2710 10 1274 3293 MUĞLA DATÇA 4 119 243 5 388 808 9 507 1051 MUĞLA ULA 7 282 608 4 89 196 11 371 804 MUĞLA DALAMAN 3 244 497 1 96 192 4 340 689 MUĞLA MERKEZ 8 314 620 0 0 0 8 314 620 İZMİR ÇİĞLİ 1 78 156 0 0 0 1 78 156 MUĞLA KOYCEĞİZ 1 26 51 0 0 0 1 26 51 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri 55

İL ADI İLÇE ADI ANTALYA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞINDAN BELGELİ TESİSLERİN İLÇELER BAZINDA DAĞILIM TABLOSU (*) İŞLETME BELGELİ TESİSLER YATIRIM BELGELİ TESİSLER T O P L A M TESİS SAYISI ODA SAYISI YATAK SAYISI TESİS SAYISI ODA SAYISI YATAK SAYISI TESİS SAYISI ODA SAYISI ANTALYA MANAVGAT 157 48 377 105 109 52 10 656 23 124 209 59 033 128 233 ANTALYA ALANYA 236 41 994 88 739 45 10 412 22 816 281 52 406 111 555 ANTALYA KEMER 117 27 024 57 593 15 2 407 5 616 132 29 431 63 209 ANTALYA SERİK 70 25 126 53 586 12 3 412 8 057 82 28 538 61 643 ANTALYA AKSU 19 9 277 20 051 4 1 551 3 451 23 10 828 23 502 ANTALYA KONYAALTI 45 8 109 17 564 6 984 2 149 51 9 093 19 713 ANTALYA MURATPAŞA 50 6 871 14 313 10 1 582 3 126 60 8 453 17 439 ANTALYA DEMRE 0 0 0 6 1 205 2 515 6 1 205 2 515 ANTALYA KAŞ 14 612 1 256 3 209 484 17 821 1 740 ANTALYA KUMLUCA 4 500 1 227 1 22 44 5 522 1 271 ANTALYA KEPEZ 3 219 430 0 0 0 3 219 430 ANTALYA DÖŞEMEALTI 1 15 44 0 0 0 1 15 44 YATAK SAYISI T O P L A M 716 168 124 359 912 154 32 440 71 382 870 200 564 431 294 Kaynak: Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 56

MUĞLA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞINDAN BELGELİ TESİSLERİN İLÇELER BAZINDA DAĞILIM TABLOSU İŞLETME BELGELİ TESİSLER YATIRIM BELGELİ TESİSLER T O P L A M İL ADI İLÇE ADI YATAK YATAK YATAK TESİS SAYISI ODA SAYISI TESİS SAYISI ODA SAYISI TESİS SAYISI ODA SAYISI SAYISI SAYISI SAYISI 199 25939 58308 MUĞLA BODRUM 142 18 538 40 237 57 7 401 18 071 MUĞLA MARMARİS 127 14 373 30 049 29 2 988 6 236 MUĞLA FETHİYE 62 6 610 14 151 16 1 569 3 217 MUĞLA DATÇA 4 119 243 5 388 808 MUĞLA DALAMAN 3 244 497 1 96 192 MUĞLA MİLAS 9 716 1 418 10 3 328 7250 MUĞLA ORTACA 14 2 791 5 712 5 498 1 012 MUĞLA KOYCEĞİZ 1 26 51 0 0 0 MUĞLA MERKEZ 8 314 620 0 0 0 MUĞLA ULA 7 282 608 4 89 196 156 17361 36285 78 8179 17368 9 507 1051 4 340 689 19 4044 8668 19 3289 6724 1 26 51 8 314 620 11 371 804 T O P L A M 377 4492 9149 127 4399 9458 504 60370 130568 Kaynak: Muğla İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 57

İL ADI İLÇELER İZMİR İLİ TURİZM İŞLETME VE YATIRIM BELGELİ TESİSLERE AİT İSTATİSTİK CETVEL İŞLETME BELGELİ TESİSLER YATIRIM BELGELİ TESİSLER T O P L A M TESİS ODA YATAK TESİS ODA YATAK TESİS ODA YATAK İZMİR ALİAĞA 2 80 160 0 0 0 2 80 160 İZMİR BALÇOVA 3 599 1204 0 0 0 3 599 1204 İZMİR BAYRAKLI 0 0 0 1 182 364 1 182 364 İZMİR BERGAMA 1 57 114 1 72 144 2 129 258 İZMİR BORNOVA 3 201 406 1 23 46 4 224 452 İZMİR ÇEŞME 41 3172 6750 23 1382 3712 64 4554 10462 İZMİR ÇİĞLİ 1 78 156 0 0 0 1 78 156 İZMİR DİKİLİ 6 286 583 4 988 2710 10 1274 3293 İZMİR FOÇA 7 329 677 1 20 44 8 349 721 İZMİR GAZEMİR 2 100 200 2 168 338 4 268 538 İZMİR KARABURUN 1 15 30 0 0 0 1 15 30 İZMİR KARŞIYAKA 1 15 30 1 42 84 2 57 114 İZMİR KEMALPAŞA 1 24 50 1 116 232 2 140 282 İZMİR KONAK 57 4137 8337 9 818 1491 66 4955 9828 İZMİR MENDERES 11 2571 5392 4 953 2066 15 3524 7458 İZMİR NARLIDERE 1 316 636 0 0 0 1 316 636 İZMİR ÖDEMİŞ 2 81 162 1 20 40 3 101 202 İZMİR SEFERİHİSAR 7 1053 2176 0 0 0 7 1053 2176 İZMİR SELÇUK 13 2101 4279 0 0 0 13 2101 4279 İZMİR TİRE 1 35 70 0 0 0 1 35 70 İZMİR TORBALI 2 109 218 0 0 0 2 109 218 İZMİR URLA 3 79 158 1 10 20 4 89 178 TOPLAM 166 15438 31788 50 4794 11291 216 20232 43079 Kaynak:İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 58

AYDIN İLİ TURİZM İŞLETME VE YATIRIM BELGELİ TESİSLERE AİT İSTATİSTİK CETVEL TURİZM İŞLETME BELGELİ TESİSLER YATIRIM BELGELİ TESİSLER TOPLAM İL İLÇE TESİS ODA YATAK TESİS ODA YATAK TESİS ODA YATAK AYDIN MERKEZ 5 147 294 1 0 0 6 147 294 AYDIN 65 8.236 17.255 14 1.653 3.594 79 9889 20849 AYDIN DİDİM 14 2.456 5.221 5 2.277 4.604 19 4733 9825 AYDIN NAZİLLİ 5 67 111 0 0 0 5 67 111 AYDIN SULTANHİSAR (ATÇA) 2 56 112 0 0 0 2 56 112 AYDIN SÖKE 0 0 0 0 0 0 0 0 0 AYDIN KÖŞK 1 0 0 0 0 0 1 0 0 AYDIN ÇİNE 0 0 0 0 0 0 0 0 0 AYDIN GERMENCİK 0 0 0 0 0 0 0 0 0 AYDIN KARACASU 0 0 0 1 0 0 1 0 0 TOPLAM 92 10.962 22.993 21 3.930 8.198 113 14892 31191 Kaynak: Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 59

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER DÜNYA TURİZM ÖRGÜTÜ GENEL SEKRETERİ TALEP RİFAİ NİN DÜNYA TURİZMİNİN GELECEĞİ HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ Dünya ekonomisindeki zorluklar ve jeopolitik karmaşıklıklara rağmen, beklentilerimizin aksine 2013 yılında uluslararası turizm şaşırtıcı bir şekilde % 5 büyümüş, uluslararası seyahat eden turist sayısı, 52 milyon kişi artarak, 1 milyar 87 milyon kişiye ulaşmıştır. Turizm sektörünün dünya ekonomisindeki zorluklarla savaşmaya devam edeceği beklenmektedir. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü nün tahminlerine göre, 2014 yılında dünya turizm sektörü % 4 ila % 4,5 aralığında büyüyecektir ve 2030 yılında 1,8 milyar uluslararası turistin seyahat edeceği öngörülmektedir. Küresel büyüme ve gelişmeyi sağlayan, milyonlarca kişiye iş imkânı yaratan, ihracatı ve yatırımı destekleyen ve insanların hayatını dönüştüren bir sektör olan turizm sektörü, en hızlı büyüyen ekonomik sektörlerinden birisi haline gelmiştir. Ancak turizm sektörünün rekabetçi kalmasını sağlamak için, sektörün zorluklarını ve önümüzdeki dönemde yapılması gerekenlerin tartışılması gerekmektedir. Finansman, altyapının geliştirilmesi ya da beşeri sermaye gibi başlıklar, sektörün geleceği için hala merkezde yer alan temel konulardır. Turizmin geleceği için, Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü şu 5 konu üzerinde çalışmaktadır. 1. Seyahatin Kolaylaştırılması: Son yıllarda önemli gelişmeler olmasına rağmen, dünyadaki destinasyonlar, dünya nüfusunun 2/3 ünden (% 66) vize istemektedir. Destinasyonlar; Çin, Rusya ya da Hindistan gibi hızlı gelişen pazarları kendilerine çekmek istiyorlarsa, vize politikalarını ve süreçlerini geliştirmek zorundadırlar. Son zamanlarda, Avrupa Birliği, ABD veya Birleşik Arap Emirliklerinin bu yönde adımlar atması dikkate değer gelişmelerdir. 2. Bağlanabilirlik: Son yıllardaki hava taşımacılığındaki gelişmeler turizmin gelişmesine büyük katkıda bulunmuştur. Havacılık ve turizm arasındaki açık bağlantıya rağmen ve uluslararası turistlerin yarısının ulaşmak istedikleri destinasyonlar için hava yolunu tercih etmelerine rağmen, pek çok ülkede hala iki sektör arasındaki politikalardaki tutarsızlıklar ve kısıtlamalar devam etmektedir. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü, hava taşımacılığı ile turizm politikaları arasında köprü oluşturmayı birincil öncelik olarak ele almaktadır. Çünkü, politika uyumu ve daha fazla serbestleştirme, her iki sektörün de büyümesine yol açacaktır. 3. Vergilendirme: Vergi, resim, vize ücretleri, havaalanı ücretleri keyfi olarak belirlenirse, bu aslında altın yumurtlayan tavuğu kesmek demektir. 60

Yasal ve temel bir maliye politikası aracı olan vergiler uygun bir oranda belirlenirse, sektör doğal olarak bunu ödemeye devam edecektir, turizm üzerindeki dengesiz vergilendirme politikası ise ekonomi üzerinde bir tehlike yaratacaktır. 4. Kesişen hükümet politikaları ve kamu-özel sektör ortaklığı: Kamu-özel sektör ortaklığı, ulusal, kesişen hükümet politikaları ve hükümetler arası koordinasyon olmadan turizmde bir gelişme olmayacaktır. Aynı şekilde kamu/özel sektör ortaklığı olmadan turizmde hiçbir gelişme olmaz. Bu bizim alışageldiğimiz bir ifadedir ancak gerçek olan şey, turizmdeki gelişmelerde kamu ve özel sektör arasındaki gerçek bir birliktelikten hala çok uzağız. Dünya değişti, sektör dönüştü. Sadece kamu özel sektör değil aynı zamanda teknoloji, sanat, gastronomi ya da kültür gibi alanlardan gelen diğer faktörler ile sivil toplumun kaynaşması sağlayan yeni ve inovatif işbirliği modelleri yaratmak için önümüzde bir fırsat var. Bu nedenle turizmin sadece bir ürün değil, tüm aktörlerin birbirine ihtiyaç duyduğu birbiriyle bağlantılı deneyimler bütünü olduğunun farkına varmalıyız. 5. Sürdürülebilirlik Büyüme beraberinde sorumluluğu getirir. Bir milyar uluslararası turistin dünyayı gezmesi, bir milyar fırsat ve bir milyar tehdit anlamına gelir. Turizm sayesinde ekonomik büyüme, iş imkânlarının yaratılması ve fırsatların geliştirilmesi beraberinde büyük bir sorumluluk getirir ve bu husus sürdürülebilirlik ile sıkı sıkıya bağlıdır. Turizmin gelişmesinin temelinde yatan etik ve sürdürülebilirlik omuzlarımıza büyük bir sorumluluk yüklemektedir. Ortak hareket etmemiz ve sorumlu davranışlarımız, turizmi değişimin etkili bir aktör olarak kalmasını sağlayacaktır ve böylece hepimiz için daha iyi bir gelecek şekillenecektir. 61

SONUÇ ve DEĞERLENDİRME Turizm, ülkemiz ve Kuşadası ekonomisi için vazgeçilmezdir. Ülkelerin döviz girdisini arttırıcı özelliği Ödemeler dengesine pozitif yönlü katkı sağlaması Emek yoğun bir sektör olması sebebiyle geniş istihdam alanları sağlaması ve bu bağlamda ülkelerdeki işsizliği azaltıcı etkisi olması Devletler için yeni vergi alanları oluşturması Beraberinde gıda inşaat ve daha birçok sektöründe gelişimine katkıda bulunması Gelişim gösterdiği bölge ve ülkenin ekonomisine artı değerler katması turizm sektörünün önemini yıllar itibarıyla arttırmıştır. Özellikle son yıllarda Kuşadası na yeni konaklama tesisleri yatırımları yapılmaya başlanmış, ilçemiz kaliteli yatak sayısı artmaya başlamıştır. Bunun yanı sıra, ilçemize diğer sektörlerdeki öncü markalar da gelmeye başlamıştır. Bunlar ilçemiz turizm sektörü açısından olumlu gelişmelerdir. Kuşadası Türkiye de turizmin başladığı ilk destinasyonlardan birisidir. Tarihi, kültürü, iklimi, plajları, milli parkı, kruvaziyer limanı, yat limanı, Kongre Merkezi ile turizmin tüm türleri yapılabilmektedir. İlçemiz turizm sektörünün en önemli sorunlarından birisi turistik tesislerin eski olması ve yatırıma ihtiyaç duymalarıdır. Bu noktada finansman problemi ortaya çıkmaktadır. Sektörün bir diğer sorunu ise turizmin her alanında (garson, aşçı, kat görevlisi, ön büro, kat görevlisi) kalifiye eleman bulma sorunudur. Bu sorunların da çözülmesi gerekmektedir. Ayrıca sektörü düzenlemeye yönelik olarak çıkarılan Kanun, Yönetmelik, Genelge, Danıştay Kararları gibi mevzuat sektöre dönem dönem zarar vermektedir. Turizm sektörünü ilgilendiren mevzuat çıkarılırken sektörün ihtiyaçları ve sektöre olası etkileri mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. 62

Süleyman Demirel Bulvarı No:31 09400 Kuşadası / AYDIN Tel: 0 256 612 57 63 Fax: 0 256 614 53 93 e-mail: info@kuto.org.tr http://www.kuto.org.tr http://www.isrehberim.org 63