Devre : X içtima : 1 S. SAYISI : 309 Çırağan Sarayı enkazı ile arsasının hazineye iadesi ve Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığına devri hakkında kanun lâyihası ve Dahiliye, Maliye ve Bütçe encümenleri mazbataları (1/257) T.C..,^.,.., 7r,,.. r^^..,, Başvekâlet " 29. IV. 1955 Kanunlar ve Kararlar ' Tetkik DaireH Sayı: 71/120,1348 Türkiye Büyük Millet Meclisi Yüksek Reisliğine Çırağan Sarayı enkazı ile arsasının Hazineye iadesi ve Türkiye devri hakkında Maliye Vekâletince hazırlanan ve Yüksek Meclise takdimi icra Vekilleri Heyetince 28. IV. 1955 tarihinde kararlaştırılan kanun lâyihasının esbabı mueibesiyle birlikte sunulmuş olduğunu saygılarımla arz ederim. Başvekil, ']":' A.Menderes ESBABI MUCİBE istanbul'un mutena bir yerinde olan ve yarını asra yakın bir zamandan beri enkaz yığını halinde bulunan istanbul'da Beşiktaş Yıldız mahallesinde 233 ada 5 parsel sayılı muhterik Çırağan Sarayı ile arsası, 21. II. 1946 tarihinde meriyete giren 4872 sayılı ve bilâhare 6316 sayılı Kanunla otel haline getirilmek şartiyle istanbul Belediyesine parasız olarak devir ve temlik edilmiştir. İstanbul'un şiddetle muhtaç olduğu turistik otel ihtiyacını temine ve binnetice şehrin iktisadi ve sosyal bünyesinde büyük bir fayda sağlamağa matuf olan bu teşebbüs, istanbul Belediyesinin malî kudretinin kifayetsizliği ve daha âcil beledi hizmetlerin ifası zarureti dolayısiyle tahakkuk safhasına getirilememiştir. istanbul şehri gerek Asya ve Avrupa'yı birbirine bağlıyan müstesna coğrafi vaziyeti, gerekse nefsinde Bizans ve Osmanlı imparatorluğunun bütün izleriyle debdebe ve haşmetim gösteren asırlık sarayları, âbideleri, camileri, surları gibi sayılamıyacak kadar çok tarihî ve bedii kıymeti haiz eserleriyle bugün için dünyanın en fazla ilgisini çeken turistik yerlerinden biridir. Diğer taraftan, bu hususiyetlerine ilâveten, Orta - Şark'm en büyük kütlür merkezlerinden biri haline gelen istanbul, ilmî, içtimai ve siyasi toplantılara sık sık sahne olduğundan yabancıların hemen her zaman geldikleri bir şehrimizdir. Bu durumu göz önünde tutulduğu takdirde, şehrin turistik mahiyette otellere olan şiddetli ihtiyacı kendiliğinden tezahür eder. Nitekim, dünyanın en nadide şehirlerinden biri olan istanbul şehri, turizmin inkişafına en büyük mâni teşkil eden otel kıtlığından dolayı, bu sahada arzu edildiği şekilde gelişememektedir. Emekli Sandığı tarafından şimdiye kadar takriben 22 milyon lira sarf edilmek suretiyle yaptırılmış bulunan Hilton^un inşasiyle, bir turist şehri olan istanbul'un turistik mahiyetteki otel ihtiyacı ancak kısmen karşılanabilmektedir. Çırağan Sarayı ise, şehrin muhtaç bulunduğu ikinci bir turistik otel inşası için, gerek mevki gerekse sahası bakımından çok müsait bir durumda bulunmaktadır.
. «i 1946 senesinden beri, istanbul Belediyesi mevzuubahis kanunlarla kendisine verilen vazifeyi yerine getirememiş, bu uğurda hiçbir faaliyet göstermemiş olduğu gibi, beledî hizmetlerinin pek fazla artmış bulunmasına mukabil bütçe imkânlarının mahdut olması sebebiyle, bu saray enkazı ve arsasından istifade etmek suretiyle daha çok uzun seneler ITilton ayarında veya buna yakın evsafta bir turistik otel inşa etmesi mümkün görülmemektedir. Buna mukabil, Çırağan Sarayı enkazı ve arsasının, Emekli Sandığına devri halinde, üç seneden beri otel mevzuunda dünyanın tanınmış teşekkülleriyle temasa geçmiş bulunan ve birçok firmalarla mukaveleler yapmak üzere olan Sandık tarafından, bu işin daha müsait imkânlarla ve süratle tahakkuk ettirilerek İstanbul'un ikinci bir turistik otele sahip olabileceği anlaşılmış bulunmaktadır. Yukarda arz ve izah olunan bu hususlar, istanbul Şehir Meclisince de takdir olunarak. 19. IV. 1955 tarihli içtimada ittihaz edilen kararla, Çırağan Sarayının Hazineye iadesi kabul edilmiş bulunmaktadır. Bu sebeplerle 4872 ve 6316 sayılı Kanun hükümleri mucibince otel inşası maksadiyle istanbul Belediyesine devredilmiş olan Saray enkaziyle arsasının Hazineye iadesi ve istanbul'un en mutena yerlerinden biri olan bu mahalde şiddetle ihtiyaç hissedilen ikinci bir turistik otelin bir an evvel inşası için Emekli Sandığına devri zaruri görülmüş ve bu maksatla ilişik kanun lâyihası hazırlanmıştır. Dahiliye Encümeni mazbatası T. B. M. M. Dahüiye Encümeni 4. V. 1955 Esas No. 1/257 Karar No. 37 Çırağan Sarayı enkazı ile arsasının Hazineye iadesi ve Türkiye devri hakkındaki kanun lâyihası, alâkalı vekâlet mümessillerinin iştirakiyle encümenimizde müzakere edildi. Hükümetin esbabı mucibe lâyihasında tafsilen izah olunan hususlar Encümenimizce de yerinde görülmüş ve kanun lâyihası aynen kabul edilmiştir. Havalesi gereğince Maliye Encümenine tevdi buyurulmak üzere Yüksek Riyasete sunulur. Encümen Reisi Reis V. Edirne #. Nasuhioplu Â, BenderlAogl% M. M. Kâtip izmir P. Arat S. Yalım Amasya M. Zeren Denizli A. H. Sancar Kastamonu Çoruh Z. TJral Gümüşane /. H. Baykal Kastamonu Çorum B. Koldaş İsparta T. Tola Kırşehir 8. Çağlar Muğla M. Kuşakçıoğlu T. Taşer Samsun Y. Başer C. Kavurmactoğlu E. Anıt Samsun M. özkefeu Seyhan A. Ktnık Trabzon P. Sanaç Uşak Yozgad y. Aysal ö. L. Erzurumluoğlu ( S. Sayısı : 309 )
T. B. M. M. Maliye Encümeni Esas No. 1/257 Karar No. 68 Çırağan Sarayı enkazı ile arsasının Hazineye iadesi ve Türkiye devri hakkındaki kanun lâyihası hükümet mümessillerinin iştirakiyle encümenimizde müzakere edildi. Turistik Otel haline getirilmesi maksadiyle İstanbul Belediyesine devredilen Çırağan Sarayının İstanbul Belediyesinin malî vaziyeti itibariyle bu gaye için tamir ve inşasına imkân hâsıl olmadığı ve İstanbul Belediye Meclisinin bu sarayı tekrar Hazineye devre muvafakat ettiği anlaşılmıştır. Bu binanın Hazineye tekrar devir alınarak turistik bir otel yapılmak üzere Emekli Sandığına devri hakkındaki mucip sebepler encümenimizce de uygun görülmüştür. -*3 Maliye Encümeni mazbatası 6. V. 1955 Ancak 2 nci maddede yazılı takdir bedeli, keyfiyetin «Vekiller Heyetinin tensibedeceği bedeli» şeklinde tadilen kabul edilmiştir. Havalesi gereğince Bütçe Encümenine tevdi buyurulmak üzere Yüksek Riyasete sunulur. Encümen Reisi M. Tarkan Bu M. Kâtibi Tokad Ö. Sunar N. Akın A. N. KMıoğlu 0. Talu E. Alican Siird M. D. Süalp M. M. Hakkâri Ü. Seven Amasya H. Koray Mardin A. Kalav Sivas K. Oskay T. B. M. M. Bütçe Encümeni Esas No : 1/257 Karar No : 108 Çırağan Sarayı enkazı ile arsasının hazineye iadesi ve Türkiye devri hakkında Maliye Vekâletince hazırlanan ve Yüksek Meclise takdimi İcra Vekilleri Heyetince kararlaştırılıp Başvekâletin 29. IV. 1955 tarihli ve 71-120/1348 sayılı tezkeresiyle gönderilen Bütçe Encümeni mazbatası ( S. Sayım ; 309 ) 14. V. 1955 kanun lâyihası, Dahiliye ve Maliye encümenleri mazbataları iler birlikte encümenimize havale edilmiş olmakla Maliye Vekili hazır olduğu halde tetkik ve müzakere edildi. Kanun lâyihası, otel haline getirilmek üzere 6316 sayılı Kanunla İstanbul Belediyesine devredilmiş olan Çırağan Sarayı enkazı ile arsasının hazineye iadesini ve bu Saray enkazı ile arsasını turistik otel haline getirmek üzere İcra Vekilleri Heyetince tensibedilecek bedelle Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığına devrini istihdaf etmektedir. Gerek lâyihanın esbabı mucibesinde yazılı gerek bu hususta encümenimizde verilen izahat yerinde mütalâa edilerek Maliye Encümeninin tadilen kabul ettiği metin üzerinden maddelerin müzakeresine geçilmiş birinci ve ikinci maddeler aynen, üçüncü madde şeklen değiştirilmek ve 4 ncü madde ise bu kanunun hükümlerinin icrasına İcra Vekilleri Heyetini memur etmek suretiyle tadilen kabul edilmiştir. Tercihan ve müstacelen görüşülmesi temennisiyle Umumi Heyetin tasvibine arz edilmek üzere sunulur. Reis Reisvekili Mazbata M. Rize Balıkesir İstanbul /. Akgal H. tmre H. Hüsman
Kâtix> Siird B. Erden Ş. K. Mengü Balıkesir M. H. Timurta Çoruh Y. Gümü el Eskişehir, M. Başkurt A. Demirer Antalya K. Akmantar Balıkesir S. Yırcalı Diyarbakır Y. Azizoğlu Giresun M. Şener M. Â. Ülgen Aydın Z. Uray Çankırı T. Uygur Diyarbakır /. H. Tiğrel İzmir B. Bilgin Konya M. Bağrıaçık Rize II. Agun Sinob S. Somuncuoğlu Urfa F. Ergin H. A. Göktürk Seyhan S. Barı Sivas Trabzon A. Özel S. F. Kalaycıoğlu Yozgad D. Akhel Zonguldak H. Balık Ordu R. Aksoy Sinob N. Sertoğlu Zonguldak S. Ataman HÜKÜMETİN TEKLİFİ I MALİYE j Çır ağan Sarayı Enkazı ile Ar sasının Hazineye ladesi ve Türsının Hazineye ladesi ve Tür- Çırağan Sarayı Enkazı ile Arsakiye Cumhuriyeti Emekli San-dığına Devri hakkında kanun ', dığına Devri hakkında Kanun \ kiye Cumhuriyeti Emekli Sanlâyihası MADDE 1. Otel haline i I MADDE 1. Hükümetin 1 getirilmek üzere, 6316 sayılı Kanunla İstanbul Belediyesine dev redilmiş' nci maddesi aynen kabul edilmistir. olan Çırağan Sarayı enkazı ile arsası Hazineye iade I edilmiştir. MADDE 2. Maliye Vekâleti bu saray enkazı ile arsasını turistik otel haline getirmek üzere bedel takdiri sureti ile Türkiye devre salahiyetlidir. MADDE 3. Bu kanun neşri tarihinde meriyete girer. I icraya Dahiliye ve Maliye vekilleri memurdur. 28. IV. 1955 ENCÜMENİNİN TADİLİ MADDE 2. Maliye Vekâleti bu saray enkazı ile arsasını turistik otel haline getirmek üzere İcra Vekilleri Heyetince tensibedilecek bir bedelle Türkiye devre salahiyetlidir. MADDE 3. Hükümetin 3 ncü maddesi aynen kabul edilmiştir. icraya, İcra Vekilleri Heyeti memurdur. BÜTÇE ENCÜMENİNİN TA DİLİ Çırağan Sarayı Enkazı île Arsasının Hazineye iadesi ve Türkiye Devri hakkında kanun lâyihası MADDE 1. Maliye Encümeninin 1 nci maddesi aynen kabul edilmiştir. MADDE 2. Maliye Encümeninin 2 nci maddesi aynen kabul edilmiştir. MADDE 3. Bu kanun neşri tarihinden itibaren mer'idir. icraya İcra Vekilleri Heyeti memurdur. Başvekil ve Hariciye V. V. A. Menderes (S. Sayısı.-30»)
HiL Mal. E. B. E. Başvekil Yardımcısı M. Sarol F. Köprülü Osman Kapanı Adliye Vekili O. Ş. Çiçekdağ Millî Müdafaa Vekili Dahiliye Vekili N. Gedik Hariciye Vekili Maliye Vekili H. Polatkan Maarif Vekili C. Yardımcı Nafıa Vekili K. Zeytinoğlu îkt. ve Ticaret Vekili S. Yırcalı Sıh. ve îç. Mua. Vekili Dr. B. Uz Güm. ve înh. Vekili E. Kalafat Ziraat Vekili İV. ökmen Münakalât Vekili M. Çavuşoğlu Çalışma Vekili İT. Erkmen İşletmeler Vekili S. Ağaoğlu t S. Sayısı : m )