Makale www.madencilik-turkiye.com Serkan Şener Hammadde Hazırlama Şefi Çimentaş İzmir Çim. Fab. Cementır Holding serkansener@cimentas.com Kum Yıkama ve Eleme Makinesi Optimizasyonu Son yıllarda yaşanan ekonomik krizler nedeniyle işletmeler maliyet düşürücü faaliyetlere yönelmişlerdir. Görünür maliyetler kontrol altına alınabilmektedir ancak bir de birçok işletmenin ilgilenmediği, görünmeyen maliyetler vardır. Günümüzde iş gücü ve üretim kaybına neden olan görünmeyen maliyetlere odaklanan işletmeler, maliyetlerini düşürerek daha avantajlı konuma gelmektedirler. Yeni yatırımlar yapmadan en fazla ürün çeşidini üretebilmek şirketlere avantaj sağlayacaktır Bu makalede Ak-Ege Madencilik A.Ş. nin, Manisa Turgutlu da bulunan kum yıkama ve eleme tesisinde uygulamalı olarak kullanılmış olan kum yıkama ve eleme makinesi optimizasyonu çalışması anlatılmıştır. göz açıklıklı elek teli takılmıştır. Tüm elekler takılı iken üretim yapıldığında tesiste üretilen ürün + 0-2 mm ince sıva kumu (Şekil: 1) olmaktadır. Bu durumda 1. kademe (+ 3 mm) ve 2. kademe (+ 2-3 mm) elek üstü malzeme yan ürün olarak alınarak geri dönüş olarak kırıcıya gönderilmektedir. Bilindiği üzere pazar koşullarında ürün çeşitliliği çok önemlidir. Ancak yeni ürünler üretmek demek, yeni yatırımlar yapmak demek olduğundan, mevcut yatırımlarla en fazla ürün çeşidi üretebilmek avantaj sağlayacaktır. Bu bilgiler ışığında kum yıkama ve eleme tesisinde ürün çeşitliliği sağlanırken, ortaya çıkan iş gücü ve üretim kaybını önleyici çalışmalar da yapılmıştır. Ürün çeşitliliğini arttırmak amacıyla iki kademeli titreşimli elek makinesinin 1. kademesine (üst kademe) 5 parça 3x3 mm göz açıklıklı elek teli, 2. kademesine (alt kademe) 5 parça 2x2 mm 40 01 Mart 2011 Şekil 1: +0-2 mm ince sıva kumu ürün eldesi
Yeni bir elek yatırımı yapmadan, aynı elek makinesinden + 0-3 mm kaba sıva kumu üretimi de yapılabilmektedir. Yeterli miktarda + 0-2 mm ince sıva kumu üretimi yapıldıktan sonra + 0-3 mm kaba sıva kumu üretimine geçerken 2. kademedeki (alt kademe) 2x2 mm göz açıklıklı tel eleklerden çıkış tarafındaki elek sökülür. Bu durumda üretim yapıldığında ise 2. kademedeki (alt kademe) elekler iş görmez hale geldiğinden + 0-3 mm kaba sıva kumu (Şekil: 2) üretilir. Şekil 2: +0-3 mm kaba sıva kumu Ürünün granülometresi toplama haznesinde bir miktar bozulsa da, elek makinesi sonrası siklon ve susuzlandırma eleğinde ürün homojen hale gelmektedir. Elek sökme ve takma işlemleri ortalama 45-50 dakikayı bulmaktadır. Bu durum ciddi bir üretim kaybına neden olmaktadır. Ayrıca sökülen elek takılırken sızdırmazlık iyi yapılmadığında + 0-2 mm malzemenin içerisine iri taşlar kaçabilmekte ve bu da satışta sorun yaratmaktadır. Şekil 3: Paravan yardımıyla +0-2 mm ince sıva kumu ürün eldesi
Tüm bu sorunları ortadan kaldırmak için elek makinesine, iyileştirme çalışması kapsamında hareketli bir paravan takılmıştır. Basit bir mafsallı sistem ve küçük bir kol ile hareket ettirilebilen paravan, elek makinesinin çıkışına monte edilmiştir. Paravan kapalı durumda iken aynen Şekil: 1 de anlatıldığı gibi + 0-2 mm ince sıva kumu üretimi yapılmaktadır. Bu durum Şekil: 3, Resim: 1 ve Resim: 2 de görülmektedir. Bu işlem çok basit bir kol hareketi ile birkaç saniyede yapılabilmektedir... Paravan açık durumda iken ise aynen Şekil: 2 de anlatıldığı gibi + 0-3 mm kaba sıva kumu üretimi yapılmaktadır. Bu durum Şekil: 4, Resim: 3, Resim: 4 de görülmektedir. Bu işlem de çok basit bir kol hareketi ile birkaç saniyede yapılabilmektedir. Sonuç olarak yapılan bu paravan sayesinde hem yatırım yapılmadan ürün çeşitliliği sağlanmakta hem de üretim kaybı olmadan verimli üretim yapılabilmektedir. Günümüzde, yeni yatırımlara başlamadan önce yapılan maliyet düşürme faaliyetleri işletmeler için çok önemlidir. Bu nedenle uygulanmış ve olumlu sonuçları ortaya konmuş olan bu elek makinesi çıkış paravanı ve benzeri sistemlerle, iş gücü ve üretim kaybı önlenerek büyük getiriler sağlanabilecektir. Şekil 4: Paravan yardımıyla +0-3 mm kaba sıva kumu Resim 1: +0-2 mm ince sıva kumu üretimi (paravan kapalı) Resim 2: +0-2 mm ince sıva kumu üretimi (paravan kapalı) Resim 3: +0-3 mm kaba sıva kumu üretimi (paravan açık) Resim 4: +0-3 mm kaba sıva kumu üretimi (paravan açık) 42 01 Mart 2011