KÜBA ÜNĠVERSĠTE EĞĠTĠMĠ Küba eğitim sistemi Bugünkü Küba eğitimi, Milli Eğitim Sistemi aracılığıyla organize edilir. Okullar, genellikle yılın 220 günü, günde 6-7 ders saati olmak üzere, tam gün eğitim verir. Onuncu sınıfa kadar eğitim zorunludur. Ülkede, dini ve özel okul yoktur ama dini kurumlar kendi eğitimlerini verebilirler. Devrim öncesi 7.674 olan okul sayısı, Devrim sonrasında 12.446 ya çıkarıldı. Eğitime iliģkin düzenlemelerde toplumsal cinsiyet etkeni her aģamada dikkate alınır. Halk, eğitimle ilgili kararlara ve denetim sürecine katılır. Küba Eğitim Sistemi nin temel ilkesi teoriyle pratiği, okulla hayatı, eğitimle üretimi birbiriyle bağdaģtırmaktır. Eğitim sisteminin yapısı: - Okul Öncesi Eğitim (0 5 yaģ) Sistemin ilk parçasıdır. 45 günlük ve 5 yaģ arası çocukları kapsar. Zorunlu değildir. UNESCO nun 2005 yılı verilerine göre, Küba da 2002-2003 dönemi, 3-5 yaģ grubu çocuklarda, okulöncesi düzeyde okullaģma oranı yüzde 100 dür. 0-2 yaģ arası çocuklar için eğitim esas olarak evlerde gerçekleģtirilir, resmi bir metodu yoktur. 2-4 yaģ grubu çocuklar sabit bir kurala bağlı olmaksızın
haftada iki kez parklara götürülürler. Altı yaģındaki tüm çocuklar anaokuluna gider. Bu okullar TV, video, bilgisayar gibi cihazlarla donatılmıģtır ve çocuklara bilgisayar tanıtım dersleri verilir. Ayrıca, özel eğitime ihtiyaç duyan çocuklar için özel eğitim sistemi bulunmaktadır. ĠĢyerlerine yakın bölgelerde, ihtiyaca cevap verecek kapasitede ve sayıda anaokulları bulunur. Okulöncesi eğitim, kreģler, çocuk yuvaları ve Çocuğunu YetiĢtir programı aracılığıyla yürütülür. Sistemin örgütlenmesi doktorlar, hastabakıcılar, kadın örgütleri ve mahalle örgütlerinin iģbirliğiyle gerçekleģtirilir. Çocuğunu yetiģtir programı, adanın tüm yerleģim bölgelerinde sunulan bir ebeveyn eğitim programıdır. Çocuğun aylar boyunca tamamlaması gereken program ve geliģmiģlik göstergeleri anne ve babalara verilir ve çocuklarını teģvik etmeleri için yol gösterilir. Ayrıca ailelerin pedagojik bilgilerine katkı sağlar. Okulöncesi ve temel eğitimi kapsar. Ġlgili ebeveyn nüfusun yüzde 99,2 sinin bu programa katılımı sağlanabilmektedir. - Ġlköğretim (6 11 yaģ) Genel eğitimin temelidir ve zorunludur. Çocuklar 6 yaģından itibaren bu okullara girerler ve 11 yaģında bitirirler. 6 yıl olan suresi iki seviyeye ayrılır: Hazırlık dönemi (1. sınıftan 6. sınıfa) Ġkinci AĢama (5. sınıftan 6. sınıfa kadar) Ġlköğretimde, sınıflarda bir öğretmene en fazla 20 öğrenci düģür. Öğrenciler belirli zamanlarda, iģ içinde eğitim ilkesine bağlı olarak meyve bahçeleri, tarlalar, sokaklar v.b yerlerde iģlere katılırlar. Öğretim yılı, Eylül ve Haziran
ayları arası toplam 40 haftadır. Üç aylık dönemleri içeren üç sömestre, her sömestre sonu bir hafta tatil, her tatil dönüģü yapılan ve bir hafta süren üç sınav haftasından oluģur. Ders süreleri 45 dakikadır. Eğitim genel olarak taģımalı değil ve bu yüzden kırsal bölgelerde 10 dan az öğrencisi bulunan 2000 in üzerinde okul vardır. Hatta dağ görevlisi bir ailenin tek çocuğu için öğretmen tahsis edilmiģ, derslik yapılmıģtır. Bu nedenlerle, UNESCO nun 2005 yılı raporunda, 2002-03 Küba öğretim yılına iliģkin verilere göre, Küba da öğretmen baģına düģen öğrenci sayısı 11 dir. Ġlköğretimde çocuklar birinci sınıfı tekrar etmezler çünkü Küba da yapılan araģtırmalar, tekrarlamanın öğrenciler ve aileler üzerinde olumsuz etkiler yarattığını göstermiģtir. Ders saatleri: Matematik konuları (1200 saat), Ġspanyol Dili (2080 saat), Küba tarihi (160 saat), Küba Coğrafyası (80 saat), Yabancı Dil (120 saat), Doğa Bilimleri (200 saat), YurttaĢlık Eğitimi (80 saat), YaĢadığımız Dünya (160 saat), ĠĢ Eğitimi (480 saat), Beden Eğitimi (640 saat), Güzel Sanatlar Eğitimi (240 saat), Müzik Eğitimi (240 saat). 1040 saati son öğretim yılına ayrılan, altı öğretim yılına dağıtılan toplam 5680 ders saati vardır. Her öğretim yılı 10 aydır. Güzel yazma (kaligrafi) ve yazım kuralları üzerine yapılan ikinci bölgesel araģtırmada, Küba Bölge ülkeleri arasında ilk sıraya yerleģmiģtir. - Genel Orta Eğitim - Temel Ortaöğretim (7-9. dereceleri içerir) Tamamı zorunludur. Yedinci sınıf, sonraki dersler için arka plan sağlar, ayrıca yeniden ilköğretimin içeriğine bakar. Diğer iki sınıfta, liseye veya profesyonel teknisyenliğe (mesleki teknik eğitim) hazırlık için yeni konular verilir. Bu aģamadan sonra öğrenci ister düz liseye isterse mesleki teknik eğitime gidebilir. Eğitim sisteminin en zayıf noktası orta dereceli okullar olduğu için öğretmen baģına düģen en az öğrenci sayısı burada uygulanır. Sınıflarda bir öğretmene 15 öğrenci düģer. Öğretmen görev süresinin yüzde 20 sini öğrencilerinin aileleriyle geçirmek zorundadır. Bu eğitim seviyesinde branģ öğretmenleri görev yapar. UNESCO nun 2005 yılı raporuna göre bu kademede okullaģma oranı 2002-03 öğretim yılı için yüzde 93 tür; erkek çocuklarında yüzde 94, kız çocuklarında yüzde 92 dir. -Üniversite Öncesi Eğitim ve Mesleki Teknik Eğitim (14-18 yaģında) Bu eğitim seviyesi zorunlu değildir fakat diğer seviyeler gibi parasızdır. 10-12. sınıfları kapsar. Temel Orta eğitiminden sonra seçilebilecek iki olasılıktan biridir (Türkiye deki düz lise kavramına denk düģer; ç-n). Öğretmen baģına
düģen öğrenci sayısı 30 dur. Ġlk iki yıl boyunca temel eğitim konuları iģlenir. Son yıl, öğrencinin Tıp Bilimleri, Tarım, Biyoloji ve Beden Eğitimi, Teknik Bilimler, Doğa Bilimleri ve Matematik, Sosyal ve BeĢeri Bilimler ve Ekonomi ve Pedagoji Bilimleri arasında seçim yapabilmesi için dört dala ayrılır. Öğrenciler genel olarak Bilgisayar, Müzik Beden Eğitimi, Güzel Sanatlar, Ġngilizce, Coğrafya, Küba Tarihi, Antik Ortaçağ ve ÇağdaĢ Tarih, Ġspanyol Dili, Biyoloji, Kimya, Fizik ve Matematik konularında eğitilirler. Diğer seviyelerde olduğu gibi bu seviyede de öğrenciler, derslerden sonra, haftada en az altı saat, herhangi bir sanat dalında çalıģmak zorundadırlar. Bu eğitim seviyesinde öğrencilerin üniversite eğitimine devam edebilmeleri için beceri ve yetenekleri zenginleģtirilir, aynı zamanda gelecekteki kariyerleri için transandantal kararları biçimlendirilir. - Mesleki Teknik Eğitim Temel Ortaöğretimden sonra bir baģka olası hedeftir. Vasıflı iģçi ve teknisyen yetiģtirmek için mesleki ve teknik eğitim verir. Öğrencilerin ilgi ve yeteneklerine bağlı olarak devam edebilecekleri yüksek teknik ve sanat eğitimi veren okullar bulunmaktadır. Bu kurumlarda, genel eğitim ile üretim ya da hizmet alanlarına yönelik değiģik konulardaki eğitim birlikte verilir. Konular iki kola ayrılır: Genel Eğitim, Temel ve Teknik konular. Amaç, görevlerini tam olarak yerine getirebilmeleri için nitelikli ara eleman yetiģtirmektir. Ülkenin taleplerine göre iģyerlerinde çalıģma yaģamına hazırlanırlar. Bu dalda ülke genelinde 322 politeknik ve 152 ticaret okulu var. Tüm bu kurumlar, atölyeler, laboratuarlar, ekim alanları, özel sınıflar v.b yapılarla donatılmıģ durumda. Nitelikli iģçilik için 15 uzmanlık
branģı, 50 teknisyenlik dalında eğitim yapılır. Ayrıca ülke genelinde güzel sanatlar alanında eğitim veren 15 okul bulunur. - Üniversite Eğitimi Devlet, herhangi bir üniversite öncesi merkezden mezun olanlara (12 yıllık ortaöğretimi bitirenlere) ve branģlardan herhangi birine eriģme hakkı elde edenlere yüksek politeknik enstitülerinde veya üniversitelerde eğitim alma hakkını garanti eder. Öğrencinin üniversiteye giriģi, her uzmanlık dalına uygun bir giriģ sınavı ile düzenlenir. Ayrıca, yapılan merkezi sınav ve öğrencinin ortaöğretim baģarısı da üniversiteye giriģte etkilidir. Küba üniversitelerinde bölümlerin çoğu beģ yıllık bir eğitim planı doğrultusunda oluģturulmuģtur (tıp 6 yıl). Üniversiteler, Eğitim Bakanlığı na değil, ayrı bir kurum olan Yüksek Öğretim Bakanlığı na bağlıdır. Öğrenciler, Üniversite Öğrenci Federasyonu nun da bağlıdır. Ülke genelinde toplam 49 üniversite var. Ülkedeki bütün üniversitelerde güzel sanatlar akademisi bulunur. Eğitimin diğer seviyelerinde olduğu gibi yükseköğretimde de kitap, diğer öğretim gereçleri, yemek, yurt, servis, tatil yerlerindeki yurtlar parasızdır ve ayrıca öğrenciye burs (maaģ) verilir. Bu süre içinde eğitimini tamamlayamayan mazeretli öğrencilere ve açık öğretim öğrencilerine dersler gün içerisinde verilir. Öğrenciler, mezuniyet sonrası seçtikleri fakültede tamamlayıcı çalıģmalar yapabilirler. Üniversite eğitimi gibi üniversite sonrası eğitim de ücretsizdir. Ayrıca, Küba üniversiteleri Kübalı profesyonellerin ve yabancıların lisansüstü eğitimine açıktır. 300 den fazla yüksek lisans, 140 tan fazla doktora programı
bulunmaktadır. Tüm yüksek öğretim sistemi içindeki yabancı öğrenci sayısı yaklaģık olarak 8600, yoksul ülkelerden gelen öğrencilerin birçoğu parasız eğitim sistemine dâhil edilir. Öğrenciler arasında en çok tercih edilen bölümler Pedagoji ve Tıp ve Sağlık Bilimleridir. Bu durum, eğitim ve kamu sağlığı gibi stratejik sektörlerde etkin ve verimli insan kaynağı oluģturmak isteyen Küba Devlet in önceliğini destekler. Üniversite öğrencileri içinde kadınların oranı, 1990-1991 öğretim yılında yüzde 57 den, 2000-2001 öğretim yılında yüzde 61 e yükseldi. Sürecin feminizasyonu, iģ yaģamında kadın etkinliğini artırdı. Ada genelindeki sektörlerde ve eğitim kurumlarında yöneticilerin yüzde 70 inden fazlası kadın. Öğretim elemanlarının yüzde 90 nından fazlası tam zamanlı çalıģır. Yüzde 40,2 si Tıp Bilimleri ve yüzde 24,1 i Pedagojik uzmanlık dallarında yer alır. 2002 yılında sayıları 22.000 e yükseldi. Öğretim elemanlarının yüzde 20 si doktora yapmıģtır. Sosyal ve BeĢeri Bilimler, Doğa Bilimleri ve Pedagojik dallarında, öğretim üyelerinin yüzde 50 sinden fazlası kadındır. Ülke genelinde 15 tane pedagoji enstitüsü bulunur. Üniversite öncesi eğitimini tamamlayanlar bu enstitülere sınavla girebilirler, süresi beģ yıldır. Küba da her 42 vatandaģa bir öğretmen düģer. Özel Eğitim Küba, farklı ve özel eğitime ihtiyacı olan çocuklar için özel bir sisteme sahip, bu sistem zekâ geriliği, DP geriliği, sağır ve ağır iģiten, kör ve az gören, ĢaĢılık ve ambliyopi, sağır körlük, otizm, iletiģim bozukluğu, sınırlı fiziksel aktiviteye sahip, yürüme bozukluğu, bakıma ihtiyacı olan engelliler, astımlı öğrenciler, engellilik bakımına ihtiyacı olan, Koklear implantlı çocukları kapsar. Bu özel sistem, Milli Eğitim Bakanlığı okul ağı içinde özel bir konuma sahiptir. Herkes için parasız ve eriģilebilirdir, öncelikle öğrencinin sağlık bakımını
dikkatte alır. Devrim öncesi 8 özel eğitim okulu bulunan Küba da, Ģu anda 0-18 yaģ arası çocuklara parasız bakım ve eğitim sağlayan 430 dan fazla özel eğitim okulu var. Küba nın özel eğitim veren okullarında belirgin olan durumlardan biri de, zihinsel engelli öğrencilere verilen eğitimdir. Bu öğrencilere de Genel Eğitim Programı bazı uyarlamalar yapılarak uygulanır. Özel eğitime ihtiyacı olan çocuklar, öğretmen-aile iģbirliğiyle, özel eğitime ihtiyaç duymayan çocukların okullarına devam edebilirler. Gittikleri okullarda iki yıl özel eğitimcilerin gözetiminde tutulurlar ve uyum sağlayabiliyorlarsa eğitimlerini bu okullarda tamamlayabilirler. Özel eğitime ihtiyacı olan çocukların, bakım ve eğitim aldıkları yatılı okullarında, masrafı devlet tarafından karģılanan aileler, belli aralıklarla çocukları ile birlikte olabilirler ve çocuklarının eğitimlerine yardımcı olmak için eğitim yardımı alabilirler. Küba da, özel eğitim veren öğretmenlerin hazırlanmasına özel bir önem verilir. Öğretmenlerin yüzde 90 nından fazlası üniversite mezunudur. Öğretmenler düzenli olarak hizmet içi eğitime tabi tutulurlar. Ayrıca, genelde tüm Kübalı çocukların katıldığı José Martí Öncüler (pioneros) Örgütünün etkinlikleri, bu özel eğitime ihtiyacı olan çocuklara da götürülür. - YetiĢkin Eğitimi Gençlerin ve yetiģkinlerin bilinçli bir Ģekilde eğitime eriģimlerini sağlamak, ihtiyaçlarını dikkate almak, motivasyonlarını artırmak, hayat kalitelerini yükseltmek için hazırlanmalarına imkân veren bir alt eğitim sistemidir. Küba eğitim politikalarına denk düģen ilkeleri sürdürür. YetiĢkin eğitimi aģağıdaki Ģekilde yapılandırılmıģtır: -ĠĢçi ve Köylü Eğitimi (EOC), Temel öğretim, düzenli derslerle dört sömestre. -ĠĢçi ve Köylü Ortaöğretimi (SOC), Temel Orta Düzey, düzenli derslerle dört sömestre. -ĠĢçi ve Köylü Fakültesi (FOC), Yüksek Orta Düzey, düzenli derslerle beģ sömestre. -Gençlik için Kapsamlı Eğitim Kursu (CSIJ). -ġeker Bakanlığı (MĠNAZ) ĠĢçileri için Kültür GeliĢtirme Programı. (Tarea Álvaro Reinoso). -Dil Okulları (iģçiler içindir, bölgelerin sosyo-ekonomik ihtiyaçlarına göre)