İŞYERLERİNDE HAVALANDIRMA ve İKLİMLENDİRME

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İŞYERLERİNDE HAVALANDIRMA ve İKLİMLENDİRME"

Transkript

1 İŞYERLERİNDE HAVALANDIRMA ve İKLİMLENDİRME GEDİK ÜNİVERSİTESİ Yaşam Boyu Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezi 1

2 Ortam Havasının Özellikleri Atmosferik hava; çok sayıda gaz ve su buharının karışımı ile çeşitli kirli gaz, çiçek tozları (polen) ve dumandan oluşur. Hacimsel olarak kuru hava yaklaşık olarak, %78.08 azot, %20.95 oksijen, %0.93 argon, %0.03 karbondioksit, % neon, % helyum, % hidrojen, % metan, % kükürt dioksit ve toplam % kripton, ksenon, ozon gazlarından oluştuğu kabul edilir. Temiz hava: %20.93 oksijen (O 2 ), %79.04 azot (N 2 ) ve % karbondioksit (C0 2 ) içeren havadır. Kirli hava ise; içerdiği kirleticiler ve taşıdığı özelliklere göre; Pis Hava Zehirli Hava Patlayıcı Hava Tozlu Hava diye ayrılır. 2

3 Pis Hava: Oksijen içeriği %20 den az olan havadır. Boğucu özelliğe sahiptir. Zehirli Hava: Organizmayı bozan ve dolayısıyla hayat için çok tehlikeli olan gazları içeren havadır. Zehirli olarak adlandırılan gazlar şunlardır: Karbonmonoksit (CO), kükürtlü hidrojen (H2S), azot oksitleri (NO, N02, vb) kükürtdioksit (SO2) ve radon. Patlayıcı Hava: CnH2n+2 genel formülü ile belirtilen metan (CH4), etan (C2H6), propan (C3H8) gibi hidrokarbonların gaz elemanlarının, hidrojen (H2) karbonmonoksit (CO) vs yanıcı gazları içeren havadır. Bunların en önemlisi hidrokarbonlar (özellikle metan) olup, hava ile karışımı grizu olarak adlandırılır ve madencilerin korkulu rüyasıdır. Tozlu Hava: İçinde taş ve/veya kömür tozu bulunan havadır. Patlayıcı ve sağlığa zararlı özelliklere sahip olabilir. Pnömokonyoz olarak adlandırılan, akciğer toz hastalıklarını meydana getirir. 3

4 4

5 HAVALANDIRMANIN VE İKLİMLENDİRMENİN GENEL İLKELERİ İklimlendirme en genel halde, konfor amacı ile insan, hayvan ve bitkilerin veya endüstriyel bir mamulün üretimi sırasında gerekli atmosferik evrenin (ortam şartlarının) otomatik olarak kontrol altında tutulması işlemi olarak ifade edilebilir. Pratikte ise iklimlendirme, havanın ısıtılması, soğutulması, nemlendirilmesi veya neminin alınması, bir başka deyişle havanın şartlandırılması işlemine denir. Isıl konfor: Konfor kliması uygulamalarında temel etken insandır. Kapalı bir ortamda sıcaklık ve diğer hava şartlarında ileri gelen bir rahatsızlık olmaması haline ısıl konfor denir. İklimlendirme sistemleri ile konfor şartlarının sağlanması için kontrol edilmesi geren faktörler aşağıdaki gibi sıralanabilir. 5

6 1- Hava sıcaklığı : Ortam sıcaklığının dış sıcaklıktan bağımsız olarak istenen seviyede tutulması birçok yönden gereklidir. İnsan sağlığı, çalışma veriminin artması, rahatlık hissetmesi gibi yönlerden olduğu gibi yapılan bir imalatın veya işlemin arzu edildiği gibi yürütülebilmesi için belirli bir ortam sıcaklığı gerekir. Kış ve yaz şartlarında bir miktar değişmekle birlikte insanlar yaklaşık C ortam sıcaklığı aralığında rahat etmektedir. 2-İzafi (Bağıl) nem : Havadaki su buharı miktarının, aynı sıcaklıkta havada bulunabilecek en çok su buharı miktarına izafi (bağıl) nem adı verilir. Yani havanın ne kadar nem alabileceğinin bir ölçüsüdür. İzafi nem konforu önemli ölçüde etkiler. Çünkü insan vücudunun buharlaşma yoluyla ne kadar ısı atabileceği havanın izafi nemi ile ilgilidir. 6

7 Bazı iş yerlerinde teknik nedenlerden dolayı nem oranı fazla olabilmektedir. Nemin fazla olduğu ortamlarda hava sıcaklığı da fazla olursa çalışmak çok güçleşir. İş yeri ortamı için istenen izafi nem aralığı yaklaşık %40-60 dır. Eğer bağıl nem %40 altına inerse boğazda ve burunda kuruma yapar, %60 üstüne çıkarsa terleme güçleşir ve vücut ısısı artar. Faaliyetin Şekli Oturarak yapılan hafif işlerde Oturarak yapılan hafif kol ve el çalışmalarında Ayakta yapılan ağırkol işlerde Hava Sıcaklığı ( C ) Bağıl Nem 20 % % % 50 Çok ağır işlerde % 50 7

8 3- Hava hızı : Hava hızının insan rahatlığını bozmayacak seviyede kalması çok önemlidir. İş yerlerinde gerek konforu sağlamak ve gerekse sağlığa zararlı olan gaz ve tozların uzaklaştırılması bakımından uygun bir hava akımının temin edilmesi gerekmektedir. En uygun hava akım hızı(m/s) ve miktarda (m 3 /s) çalışanı rahatsız etmeyecek seviyede olacaktır. 4-Temizlik : Havanın yalnız sıcaklık ve nem seviyelerinin ayarlanması gerek insan sağlığı ve gerekse bir işlem için yeterli değildir. Havanın toz, koku, mikrop gibi yabancı maddelerden de arındırılması gerekir. İç ortam havasında genelde, sülfür dioksit veya ozon gibi dış ortam kirleticileri az miktarda bulunur. Formaldehit, karbon monoksit, nitrojen oksit gibi kapalı hacim kirlilik kaynakları iç ortam havasında daha fazla oranda bulunur. 8

9 5) Gürültü: Havanın şartlandırılması ve mahalle gönderilmesi esnasında ortaya çıkacak olan gürültünün kabul edilebilir seviyede olması gerekir. Müsaade edilen ses seviye üst sınırı gürültü yönetmeliğinde yeterli ölçümle tespit edilen haftalık gürültü maruziyet düzeyi 87 db sınır değerini aşmayacaktır. Bu gürültü seviyesinin aşılması halinde gürültü yayılımını önlemek amacıyla çeşitli tedbirlerin alınması gerekmektedir. İnsan ömrünün % 80 den fazlasının geçirildiği kapalı binaların sahip olması gereken iç hava kalitesi konusunda aranan bazı önemli kriterler: 18 ~ 26 ºC arası kuru termometre sıcaklığı % 40 ~ % 60 arası oransal nem 10 ~ 15 mikron ve üzerindeki toz, tüy, polen..vs den temizlenmesi Ter, yemek, sigara, duman, is... vs kokulardan arındırılması İnsanların rahat ve yeterli solunum yapabileceği kadar oksijen seviyesine sahip olması 9

10 Havalandırma en basit ifade ile, kullanılmış havanın, yeni ve temiz hava ile değiştirilmesi olarak ifade edilebilir. Ancak, kısmen tanımlanan amaca hizmet etse dahi; Yaşanılan birimin kapı-pencerelerinin açılması, Vantilatörler ile içeriye temiz hava basılması, Aspiratörler ile içerideki kirli havanın dışarıya atılmaya çalışılması havalandırma olarak algılanmamalıdır. Kirli havanın kontrolsüz olarak egzost edilmesi veya temiz havanın kontrolsüz olarak içeriye basılması, beraberinde başka ciddi sorunlar yaratabilir. Gerçek bir havalandırmadan bahsedilebilmesi için, aspiratörün ve vantilatörün birlikte kullanıldığı sistemler kurulmalıdır. Havalandırılan hacimdeki basınç kontrol edilmeli, içeriden dışarıya veya dışarıdan içeriye kontrolsüz hava akımları-kaçakları önlenmeli, ısı kayıp ve kazançlarına izin verilmemelidir. 10

11 Havalandırma ve insan sağlığı, verimliliği yönünden bakıldığında en önemli unsur, içerideki oksijen seviyesinin korunmasıdır. Bunun tespiti için mekandaki oksijen tüketen kaynakların (insan-makine-motor-ocak vs.) miktar ve pozisyonlarının bilinmesi gerekir. İnsanlar, bünyesel özellikleri yanında Yaptıkları işin cinsine (çalışma, uyuma, oturma vs.) İş yapış şekillerine (oturarak veya ayakta), Yaptıkları işin zorluğuna (ofis işi, berberlik, tornacılık) Yapılan işin temposuna (hızlı, yavaş, orta vs.)gibi parametrelere bağlı olarak farklı miktarlarda oksijen tüketirler. Havalandırma oranının yetersiz olduğu binaları tanımlamak için Kapalı Bina Sendromu terimi kullanılmaktadır. ASHRAE (American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers) standartlarına göre iç ortam havalandırma oranı en az 15 ft 3 /dak/kişi ( 7 L/s/kişi) olarak belirtilmiştir. İç ortamın toplam taze hava değişimi/gereksinimi sayısı saatte 4 6 kez olarak verilmektedir. 11

12 İç ortam havalandırma oranının 10 L/s/kişi den az olması durumunda HBS (Hasta Bina Sendoromu) semptomlarında artış olduğu gözlemlenmiştir. İklimlendirme sistemleri, uygulamalarındaki özelliklere bağlı olarak: Isıtma, serinletme, nemlendirme, nem giderme, havalandırma ve filtreleme fonksiyonlarının tamamına veya bir kısmına sahip olabilirler. Doğal Havalandırma Herhangi bir hava hareketlendirici (Fan) kullanmadan yapılardaki kapı, pencere ve diğer açıklıklarla yapılan havalandırmaya doğal havalandırma adı verilir. Doğal havalandırma rüzgar ve sıcaklık farkına bağlı olarak gerçekleşir. Bunlardan rüzgar etkisiyle gerçekleşen havalandırmaya zorlanmış konveksiyon, sıcaklık farkı nedeniyle gerçekleşen havalandırmaya doğal konveksiyon etkili havalandırma adı verilir. 12

13 Lokal Havalandırma Endüstriyel lokal egzoz havalandırma sistemleri parçacık halindeki maddeler ( toz, duman fiberler) de dahil olmak üzere buharlar ile güvensiz sağlıksız ve istenmeyen bir atmosfer oluşturan gazları toplayıp ortamdan atar. Egzoz sistemleri ayrıca kullanılabilir malzemeyi korurken, fabrikanın temiz düzenli olmasını sağlaması yanında aşırı ısı ve nemi de atar. Elle yapılan bir çok işlemde hava kirleticileri kaynağından yakalamak, iş görenin solunum bölgesi sınır değer gereklerini karşılamanın tek yoludur. Lokal havalandırma aynı zamanda genel havalandırma için gerekli olan temiz havaya daha az gereksinim duyulmasını sağlar. Hangi havalandırma yönteminin uygulanması gerektiği, havalandırma şekil gücünün nasıl olması gerektiği, yapılan işin cinsine, Fabrika inşa tarzına ve ölçülerine bağlı olarak büyük değişkenlikler göstermekte olup, uygun havalandırma sisteminin projelendirilmesinde uzman mühendislik bilgilerine gereksinim bulunmaktadır. 13

14 bulunmaktadır. Lokal havalandırma sistemi 5 temel elemanı 1.Davlumbaz 2.Kanal sistemi 3.Toz Tutma elamanı 4.Fan 5.Egzost Bacaları 14

15 Genel Havalandırma Endüstriyel ortamdaki genel havalandırma işçilerin sağlığına ve emniyetine etki edebilecek tehlikeli kimyasal kirleticilerin, kokunun ve ısının kontrolü amacıyla yapılır. Genel Havalandırma ; 1.Doğal çekişle 2.Fanlar ve kanal sistemleriyle 3.Sadece egzost fanlarıyla ile emişle (taze hava kendiliğinden ortama girer) 15

16 Taze hava gereksinimi Güvenli ve etkili bir çalışma için bir çok tesise, personelin sağlık ve güvenliği, proseste gerekli koşulların sağlanması amacıyla, egzoz edilen havanın yerine taze hava verilmesi gerekir.taze hava tasarımı sırasında dikkate alınması gereken en önemli önlemlerden bazıları şunlardır; Taze hava olası en temiz kaynaktan elde edilmelidir. Lokal ve genel havalandırma sistemleriyle boşaltılan ve yanma ürünlerinden kaynaklanan kirleticilerin atılması için kullanılan havanın yerine yeterli miktarda taze hava sağlanmalıdır Taze hava sistemleri ısıl geri kazanım ve enerji tasarrufuna göre tasarlanmalıdır. 16

17 İşyerlerindeİklimlendirme İklimlendirme sistemleri, fabrikalarda çalışanların sağlık ve konforunu temin etmek suretiyle iş veriminin artırılmasına katkıda bulunur. Ayrıca birçok endüstri kollarında daha kaliteli mal ve ürün elde edilmesinde yine iklimlendirme sistemleri etkilidir. Buna örnek olarak tütün ve gıda endüstrisi gösterilebilir. Tekstil, şekercilik ve ilaç sanayii gibi bazı sanayi kollarında ise klima tesisatı bir zaruret olmuştur. Klima tesislerinden ilk olarak faydalanan endüstri kolu tekstil oluştur. Pamuk imalatında, açma, taraklama, dublaj, fitil yapma, masuralama, bükme, iplik imali ve dokuma işlemlerinin tümü belirli nem ve sıcaklıkta yapılır. Muhtelif işlemelere uygun olan izafi nem seviyesi %50 ile %95 arasında değişir. 17

18 Madenlerde havalandırmanın önemi büyüktür. Dünyanın en derin madenlerinden biri olan bor altın madeninde dikey derinlik yaklaşık 2400 m dir. Dolayısıyla buradaki sıcaklık 56,5 C mertebesindedir. Bu gibi madenleri gerek serinletmek gerekse tehlikeli gazların birikmesine mani olmak için madenlerin havalandırılmasına çok dikkat etmek gerekir. Kimya endüstrisinde özellikle patlayıcı maddelerin üretiminde ve ilaç sanayinde iklimlendirme ünitelerinin kullanımı en az yukarıda sayılan uygulama alanları kadar önemlidir. Bazı higroskopik maddelerin işlemesi, nemi kontrol edilmemiş mahallerde yapılamaz. 18

19 İLGİLİ MEVZUAT Havalandırma ile ilgili önceleri çok çok sıklıkla başvurduğumuz iş sağlığı ve işçi güvenliği tüzüğünde yer alan maddeler; (kaynak bilgi) Madde 7 17/5/1941 tarihinden önce çalışmakta bulunan işyerlerinde, fazla ısı,buhar, gaz yahut zararlı tozlar çıkarması gibi sağlık yönünden sakıncalı olmayan işler için, hava hacmi 8 inci maddede yazılı miktara uygun bulunduğu ve yeterli havalandırma sağlandığı hallerde, bu yükseklik 2 metreye kadar kabul edilebilir. Madde 21 Kapalı işyerleri günde en az bir defa bir saatten aşağı olmamak üzere baştan başa havalandırılacaktır. Ayrıca işçilerin çalışma saatlerinde işin özelliğine göre, havanın sağlığa zararlı bir hal almaması için sık sık değiştirilmesi gereklidir. Şu kadar ki, iş sırasında yapılan bu havalandırmada işçileri etkileyecek hava akımları önlenecek yahut kış mevsiminde sıcaklık birdenbire çok aşağı hadlere düşürülmeyecektir. 19

20 Toz, buğu, duman ve fena koku çıkaran işlerin yapıldığı yerlere, bunları çekecek yeterlikte bacalar ve menfezler yapılacak ve yapılan işin niteliğine göre, bu tedbirlerin yetmediği hallerde diğer teknik tedbirler alınacaktır. Boğucu, zehirli veya tahriş edici gaz ve duman meydana gelen işyerlerinde, işçilerin hayat ve sağlıklarının tehlikeye girmemesi için, havalandırma tesisatı yapılacak ve işçilere ayrıca yapılan işin özelliğine göre maske ve diğer koruyucu araç ve gereçler verilecektir. Madde 38 İşyerlerinde yapılmış veya yapılacak helalarda; 2)Helalarda, çatıya kadar yükseltilmiş şapkalı havalandırma bacası, rezervuar, sifon gibi kokuya karşı alınan tedbirlerle beraber, gerektiğinde kireç kaymağı ve benzeri kimyasal maddelerden de faydalanılacaktır. 20

21 Madde 40 Duş kabinlerinde yeterli havalandırmaya elverişli aspirasyon ve vantilasyon tertibatı yapılacak, koku ve pislik önlenecektir. Madde 41 Soyunma yerleri, aydınlık, havalandırmaya elverişli ve soğuk mevsimlerde yeteri kadar ısıtılmış olacak, temiz ve bakımlı bulundurulacaktır. Meslek Hastalıklarına Karşı Alınacak Genel Tedbirler: Madde 59 1) Meslek hastalığı meydana getirebilen veya meslek hastalıkları listesinde kayıtlı maddelerle çalışılan işyerlerinde; bu maddelerin özellikleri, zararları ve korunma çareleri hakkında, çalışanlar eğitilecektir. 2) İşyerlerinde, bu maddelerle hastalanma ve zehirlenmelere ait ilk belirtiler ile alınacak tedbirleri gösteren özel afişler uygun yerlere asılacaktır. 3) İşyerlerinde kullanılan zehirli ve zararlı maddeler, teknik imkan varsa aynı işi gören daha az zehirli ve zararlı maddelerle değiştirilecektir 21

22 4) Zehirli toz,duman,gaz,buhar,sis veya sıvılarla çalışmalar, teknik imkanlara göre kapalı sistemde yapılacak, bu gibi işyerlerinde,etkili ve yeterli havalandırma sağlanacak, atıklar, zararsız hale getirilmeden atmosfere ve dış çevreye verilmeyecektir. 5) Çok zehirli maddelerin kullanıldığı işyerlerinde bu maddeler ve bu maddelerin bulunduğu bölümler,diğer yerlerden tecrit edilmek suretiyle bunların etkileri azaltılacaktır. 6) Zehirli toz,duman ve buharlı işyerlerinde,işyeri havası nemli; taban, duvar ve tezgahlar yaş bulundurulmak suretiyle zararlı maddelerin yapılması önlenecek, gerektiğinde bu çalışmalar,genel ve lokal havalandırma ile birlikte yapılacaktır. 7) Meslek hastalığı yapan zehirli ve zararlı maddelerle çalışılan işyerlerinde,işçilere uygun kişisel korunma araçları verilecek ve bunların kullanılmaları öğretilecek ve gerektiğinde sağlanacaktır. 22

23 8 ) Meslek hastalıklarından korunmak için, işe giriş ve işe yerleştirme muayeneleri düzenli yapılacak, kullanılan maddelere karşı hassas olanlar bu işlerde çalıştırılmayacak, işe uygun kişilerin yerleştirilmesine önem verilecektir. Ayrıca,işe yerleştirilen işçilerin, tehlike ve zararın özelliğine göre, belirli sürelerde sağlık muayeneleri ve gerektiğinde laboratuar araştırmaları yapılacaktır. Kimyasal Etkilerle Ortaya Çıkabilecek Meslek Hastalıklarına Karşı Alınacak Özel Tedbirler; Madde 62 2) Genel havalandırma ile yetinilmeyerek civa ile çalışmaların yapıldığı seviyeden veya yeteri kadar aşağıdan etkili aspirasyon sistemi kurulacak, çalışma masalarının üzerine, aspirasyon davlumbazları yerleştirilecektir. Civanın, izabe fırınlarından distilasyon borusuna sevkedildiği yerlerde meydana gelen civa buharını kapacak sulu bir sistem kurulacaktır. 23

24 Madde 67 Manganez ve manganez bileşikleri ile yapılan çalışmalarda aşağıdaki tedbirler alınacaktır: 2) Manganez ve bileşikleri ile çalışılan yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi kurulacak ve çalışmalar kapalı sistemde olacaktır. Madde 68 Kromlu alaşımların hazırlanması 1) Krom ve bileşiklerinin kullanıldığı yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi kurulacak veya çalışmalar kapalı sistemde yapılacaktır Madde 69 Berilyumlu alaşımların hazırlanması 1) Berilyum ve bileşiklerinin kullanıldığı işyerlerinde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi kurulacak ve bu işyeri havasında, berilyum miktarı (2) miligram/metreküpü geçmeyecektir. 24

25 Madde 71 Benzen (benzol) ve bileşikleri gibi aromatik hidrokarbonlarla yapılan çalışmalarda, 2)Benzen ve bileşikleri ile çalışılan yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi yapılacak ve çalışmalar, kapalı sistemde olacaktır. Madde 72 Anilin ve nitro - amin türevleri ile yapılan çalışmalarda 1) Bu yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi yapılacak ve çalışmalar, kapalı sistemde olacaktır. 25

26 Madde 73 Halojenli hidrokarbonlarla yapılan çalışmalarda 1)Halojenli hidrokarbonlarla çalışılan işyerleri, diğer kısımlardan ayrılacak ve bu yerlerde, genel havalandırma ile birlikte,uygun aspirasyon sistemi kurulacak ve çalışmalar,kapalı sistemde olacaktır. Madde 74 Karbon sülfür ile yapılan çalışmalarda 2) Karbon sülfür ile çalışılan yerlerde,genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi kurulacak, çalışmalar, kapalı sistemde olacak ve işyeri havasındaki karbon sülfür miktarı hiç bir şekilde 20 P.P.M.veya 60 miligram/metreküpü geçmeyecektir. Madde 75 Kükürtlü hidrojenle yapılan çalışmalarda; 1) Kükürtlü hidrojen ile çalışılan yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi yapılacaktır. 26

27 Tozlarla Ortaya Çıkabilecek Meslek Hastalıklarına Karşı Alınacak Özel Tedbirler; Madde 76 1)Tozlu işyerlerinde genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi ile tozun,çevre havasına yayılmasını önlemek için, su perdeleri, vakum ve uzaktan kumanda sistemleri kurulacaktır. Toz çıkaran işler, teknik imkanlara göre, kapalı sistemde yapılacak veya bu işler, diğerlerinden tecrit edilecektir. İşyeri havasındaki toz miktarı, belirtilen miktarı geçmeyecektir. Kazanlarda, Basınçlı Kaplarda ve Kompresörlerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri ; Madde 213 Kazan daireleri sürekli olarak havalandırılacaktır, Tabii havalandırmanın yeterli olmadığı hallerde, uygun aspirasyon tesisatı yapılacaktır. 27

28 Kazanlarda, Basınçlı Kaplarda ve Kompresörlerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri ; Madde 213 Kazan daireleri sürekli olarak havalandırılacaktır, Tabii havalandırmanın yeterli olmadığı hallerde, uygun aspirasyon tesisatı yapılacaktır. Malzemenin Kaldırılma,Taşınma,İstiflenme ve Depolanmasında Alınacak Güvenlik Tedbirleri ; Madde 496 Yanabilen kuru maddelerin döküm halinde depolandığı silolar ateşe dayanıklı maddelerden yapılmış olacak ve bunlarda uygun havalandırma tertibatı bulunacaktır. 28

29 Bakım ve onarım işlerinde alınacak güvenlik tedbirleri; Buhar veya akarsu verildikten sonra, dipte toplanabilecek birikintiler, uygun şekilde temizlenecek ve depo, en az 2 saat hava basma veya emme suretiyle havalandırılacaktır. Havalandırmanın bitiminde deponun içi, ilgililerce kontrol edilecek, yapılan kontrol ve analizler sonucu, deponun uygun şekilde temizlenmediği anlaşılırsa, suveya buharla temizleme ve havalandırma tekrarlanacaktır. 29

30 KAYNAKÇA SOĞUTMA TEKNİĞİ VE UYGULAMALARI ders kitabı, Nurettin Yamankaradeniz Vipaş 2008 İKLİMLENDİRME ESASLARI ders kitabı, Nurettin Yamankaradeniz Vipaş 2008 İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik 17 Temmuz 2013 Tarihli Resmi Gazete, Sayı:

31 GENEL HAVALANDIRMA VE İKLİMLENDİRME Ortam Hava Kalitesi; İşyeri ortamında çalışanların sağlığı ve güvenliği için gerekli hava kalitesinin sağlanması gerekmektedir. 31

32 Ortam Hava Kalitesini Etkileyen Faktörler şunlardır ; Havanın sıcaklığı, Havanın nemi, Hava akım hızı, Havada bulunan kirletici unsurlar. Çalışanların sağlığı için gerekli temel koşul vücut sıcaklığının normal düzeyde tutulmasıyla ve kirletici unsurların ortamdan uzaklaştırılması ile sağlanır. 32

33 Bu dengenin sağlanmasında uygun ve yeterli havalandırma ortamda alınacak önemli bir önlemdir. Havalandırma, ısıtma, soğutma ve nemlendirme özellikleriyle birlikte değerlendirildiğinde işyeri iklimlendirmesinin önemli bir parçasıdır. Bu yönüyle havalandırma, çalışma ortamının gerek üretim ve ürün için gerekse çalışanların termal konforu için tatmin edici olmasını sağlamaktadır. 33

34 Havalandırma; çalışma ortamının ısısını düşürerek,çalışma ortam havasında bulunan ve çalışanların solumak durumunda kaldıkları hava kirletici etkenlerin ortamdaki seviyesini azaltarak, çalışanları sıcaktan ve ortam havasını kirleten etkenlerden kaynaklanan olumsuz etkilerden koruma önlemidir. 34

35 Havalandırma; genel havalandırma, lokal havalandırma olarak iki grupta incelenir. Çalışma ortam ısısının artmasına neden olan kaynaklar ise şunlardır; işyerinde yapılan işler, dış etkenler, çalışanlar, çalışma ortam havasındaki kirlenmenin kaynakları, işyerinde yapılan işler, dış etkenler, çalışılan işin özellikleri gibi 35

36 Çalışma ortam havasını kirleten etkenler; kimyasal, fiziksel, biyolojik etmenlerden oluşur. Havalandırma; çalışma ortamındaki havanın kendiliğinden eş zamanlı olarak ortamdan uzaklaştırılması,ve temiz hava ile değiştirilmesi işlemidir. Ancak bazı durumlarda yeterli havalandırmanın sağlanması ortam havasını hareketlendirmek şeklinde yapılır. 36

37 Parlayıcı gazların kullanıldığı ya da yayıldığı endüstriyel çalışmaların yapıldığı ortamlarda parlamayı önlemek amacı ile bu tür havalandırma yapmak gerekir. Havalandırma ısınmanın ve kirlenmenin kontrolünü sağlayan çok yararlı bir araçtır. 37

38 Çünkü işyeri çalışma ortamında oluşan, yüksek ısı (önemli bir kısmı) kirlenme çalışanlara hava yolu ile iletilir Ortam havasındaki ısı, havayı oluşturan gazlarda depolanır, çalışma ortamında oluşan hava kirliliğini, oluşturan gazlar, tozlar ve diğer kirletici etkenler hava ile karışım halinde bulunur. Bu nedenlerle; ortam havasındaki ısının ve kirliliğin dağıtılması ve ortamdan kaldırılmaları işlemleri aşağı yukarı aynıdır. 38

39 Ortam havasındaki ısının ve kirliliğin dağılması; rüzgar, güçlendirilmiş havalandırma ve makine hareketlerinin oluşturduğu türbülansın neden olduğu karıştırma yoluyla gerçekleşir. İşyerlerinde kalite standartlarına uygun hava sağlamak için gereken havalandırmanın şekli ve sayısı iki faktöre bağlıdır.; Isının ve kirliliğin yayılma ve dağılma hızı havalandırma yolu ile ısının ve kirliliğin seyreltilmesi ya da ortamdan uzaklaştırılması Araştırılması ve anlaşılması önemli olan iki konu da ; Isının ve kirliliğin nasıl karıştığı ve temiz havanın ortamdaki ısıyı ve kirliliği nasıl seyrelteceği ya da ortamdan uzaklaştıracağıdır. 39

40 Dikkate alınacak üç bölge vardır bunlar: çalışma ortamının içine doğru olan ya da içinde oluşturulacak hava akımının yerinin tespiti, hava akımlarının karışacağı bölgelerin tespiti, havanın ortamdan dışarı atılacağı bölgelerin tespitidir. 40

41 İki çeşit hava akımı vardır: makinelerden ya da yapılan işten kaynaklanan ısı ve kirli hava Ortamda mevcut bulunan açıklıklardan gelen temiz hava akımı. Hava akımın hızı ; çevredeki hava ile karıştığında ortamdaki mevcut havaya bağlı olarak gittikçe hızlanır ya da yavaşlar. 41

42 Hava akımının hızı ortamda hareketli olan mevcut havanın hızı ile aynı ise akım fark edilmez hale gelir. Havanın çalışma ortamını terk ettiği bölgeler pencere, kapı, tavan vantilatörleri, boşaltım boşlukları ve ızgaralardır. 42

43 Bu tür boşaltıcılardan çıkan havanın yoğunluğu yüksek olsa da, hava çıkışına yakın yerlerde hızı düşer. Sonuç olarak, boşaltımı sağlayan açıklıkların çevresinde bir hava akımı oluşur. Bu nedenle, atılım çıkışları, kendileri karşılıklı hava akımı oluşturduklarından, çalışanları rahatsız edebilir. 43

44 Ancak, atılım boşlukları kaynağa çok yakın yerleştirilirse, geniş alanlara yayılma azaltılır. Isıyı, gazları ve tozları havalandırma prensiplerinin yanı sıra, sıcak hava kirliliğin oranı ve fiziksel özellikleri incelenmelidir. 44

45 Isıdan kaynaklanan yoğunluk farkları, yer değiştiren farklı hava akımlarına sebep olur. Kirli gaz ve buharlar hareketsiz haldeyken, havadan ağırdır ama havayla karşılaştıklarında yoğunluk farklılıkları belirginliğini yitirir. 45

46 HAVALANDIRMA TİPLERİ Doğal havalandırma: Doğal havalandırmadan, ısının ve kirli havanın seyreltilmesi ve dağıtılması olarak yararlanılır. 46

47 Bir mekanın yüzeysel sınırlarında herhangi bir açıklıktan hava dışarı çıkar ve yerine temiz hava gelir. Dolayısıyla, içerdeki sıcak ya da kirli havanın seyreltilmesi sağlanır. Temiz havayı sızma yoluyla sağlayan doğal havalandırmanın miktarını belirlemek zordur Çünkü bu oran dışarıdan gelen rüzgar basıncına, rüzgarın yönüne, güneş ışınlarının radyasyonuna, duvar ve çatılardaki çatlakların sayı ve boyutlarına ve iç ortamdaki hareketli havaya bağlıdır. 47

48 Sonuç olarak, doğal havalandırma yöntemi, tozların ve dumanın yayılmasını kontrol etmek için daima kullanışlı bulunmuştur. Bu yöntem sayesinde, ancak çok az yoğunluktaki gaz ve buhar kontrol edilebilir. Bu yöntem, ancak ortam sıcaklığı yüksek olmayan ortamlarda kullanılır ve farklı bir yönteme gerek duyulmaz. 48

49 Seyreltme havalandırması: Doğal havalandırmanın yerini tutmak üzere seyreltme (güçlendirilmiş) havalandırma kullanılır. Ancak, ortamda yüksek ısı ve yüksek gaz ve buhar yoğunluğu olması gerekir. 49

50 bu, ortama hava üfleme yöntemiyle ya da duvarlara ve tavana fan yerleştirmek suretiyle gerçekleştirilir. Her iki durumda da ısı ve kirlilik seyreltilir ve binadan dışarı atılır. 50

51 İklimlendirme; İklimlendirme sistemleri, ısıtma, soğutma ve nemlendirme işlevlerini birlikte yerine getirmektedir. Bu arada bazı sistemler, havayı kirleten unsurları da elimine etmektedirler. 51

52 Bu sistemler çalışma prensiplerine göre üç grupta sınıflandırılır. 1-Kapalı sistemler. 2-Yarı kapalı sistemler. 3-Bölümlendirilmiş sistemler. 52

53 İklimlendirme sistemleri etkiledikleri alanlara göre ikiye ayrılır; A-Tekli alanlar için, B-Çoklu alanlar için. 53

54 İklimlendirme sistemlerinin ortak elemanları şunlardır; a- Isıtma ve soğutma ünitesi b- Su veya soğutucu gaz c- Elektrik veya diğer yakıt sistemleri d- Nem kontrol ünitesi e- Direk su buharı enjeksiyonu f- Yoğunlaştırılma üniteleri g- Katı madde tutucu üniteler. 54

55 ISI (HAVA SICAKLIĞI): İnsan vücudunda ısı, tuz, asit, baz, şeker v.s. gibi bazı fiziksel ve kimyasal değerlerin belli sınırlar içinde kalması gerekmektedir. İnsan vücudu, yapısında, bu değerlerin belli aralıklarda kalmasını sağlayan, ayarlayan mekanizmalar mevcuttur. İnsan bu mekanizmalar ile olumsuz çevre şartlarına karşı kendini savunur ve olumsuz şartlarda dahi hayatiyetini devam ettirme imkanını sağlar. 55

56 İnsan vücudunda mevcut olan bu dengelerden biri de ısı (Sıcaklık) tır. Hasta olmayan normal bir insan vücudunun sıcaklığı 36 derece santigrattır. İnsan çevresi ile devamlı iletişim halindedir. Çevresindeki şartlardan devamlı etkilenmektedir. İnsanın çevre şartlarından biri de, hava sıcaklığıdır. Ortamdaki hava sıcaklığı fazla olursa, sıcak ortamdan soğuk ortama ısı geçişi (Isı transferi) sebebiyle insanın vücudu ısınmaya başlar 56

57 İnsan vücudunun ısısı 36 derece santigrat civarında kalması gerekmektedir. Aksi halde ateşimiz yükselir, yataklara düşeriz. Bunun gibi ortam sıcaklığı çok düşük olursa, yine ısı transferi ile vücudun ısısı düşmeye başlar ve donmaya başlarız. 57

58 İnsan vücudu, ortamdaki havanın soğuması durumunda büzülerek, titreyerek, havanın ısınması durumunda açılarak, terleyerek detayını çok fazla bilmediğimiz savunma sistemleri ile vücut ısısını sabit tutmaya çalışır. Fakat bu savunma mekanizmaları çalışırken insan sıkılır rahatsız olur, iş verimi düşer. Çevre şartları çok aşırı bir şekilde bozulmuş ise, vücut artık kendini savunamaz hale gelir, savunma mekanizmaları iflas eder veya yetmez duruma gelir, insanın dengesi bozulur, vücut kimyası bozulur ve hastalanır. Kazaya davetiye verir. 58

59 Çalışanların, sıkılmaması, rahatsız olmaması, hastalanmaması, vücut kimyalarının bozulmaması için ortam şartlarını ve konumuz olan ısıyı uygun hale getirmek gerekmektedir. 59

60 HAVA AKIM HIZI İşyerinde oluşan kirli havanın dışarı atılması, yerine temiz havanın alınması için, ortamda, uygun bir havalandırmanın olması, dolayısıyla uygun bir hava akımının olması zorunludur 60

61 Ancak bu hava akımı 0,5 metre/saniyeyi aşması durumunda rahatsız edici esintiler meydana gelir. Bu esintilerin zararları sebebiyle İşyerlerinde, özellikle kaynak atölyelerinde, ortamın havası kirli olduğu halde, havalandırma tesisatlarının çalıştırılmadığına çok sık rastlamaktayız. Bu tür olumsuzlukların olmaması için ISITMA VE HAVALANDIRMAYI, İKLİMLENDİRME ŞEKLİNDE ANLAMALI ve bu anlayışla, bütün değerler göz önünde bulundurularak projelendirme yapılmalıdır. 61

62 Şimdi de Sıcaklık, nem, hava akım hızı ve radyant ısının birbiri ile ilişkileri üzerinde duralım. İşyerlerinde, çalışanların büyük bir kısmının (%80), ısı hissi bakımından kendilerini en rahat hissettikleri şartlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu şekilde TERMAL KONFOR BÖLGESİ kavramı ortaya çıkmıştır. Termal Konfor Bölgesi; Çalışanın, faaliyetini sürdürmesi esnasında en rahat durumda olabilmek için gerekli termal konfor şartlarının üst ve alt sınırları arasında olan bölgedir. 62

63 İş sağlığı ve güvenliği mevzuatımızda gerek havalandırma gerekse iklimlendirme ile ilgili doğrudan ve dolaylı hükümler bulunmaktadır. Bu hükümlerin bulunduğu başlıca tüzük ve yönetmelikler ile anılan hükümler aşağıda belirtilmiştir. 63

64 4857 sayılı kanunun geçici ikinci maddesi 6331 in kademeli yürürlüğe girmesi neticesi-uyarınca yürürlükten kalkan 1475 sayılı kanunun 74. maddesine dayanılarak çıkarılmış olan 64

65 Eski İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Kaynak, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği Yapı İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği 65

66 Eski İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Kaynak olarak kullanılabilir. Madde.8 İşyerlerindeki hava hacmi, makine, malzeme ve benzeri tesislerin kapladığı hacimler dahil olmak üzere, işçi başına en az 10 metreküp olacaktır. Hava hacminin hesabında, tavan yüksekliğinin 4 metreden fazlası nazara alınmaz. Madde.20 Kapalı işyerlerindeki sıcaklık ve nem derecesinin, yapılan işin niteliğine uygun olmakla beraber ılımlı bulunması esastır. denilmektedir 66

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ T.C BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DOĞA BİLİMLERİ, MİMARLIK ve MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ 2015-2016 Bahar Yarıyılı Prof.Dr. Yusuf Ali KARA Arş.Gör.Semih AKIN

Detaylı

Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik

Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik Eğitimin Amacı Eğitimin amacı, işyerlerinde sağlıklı güvenli bir ortamı temin etmek, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını %0 a indirmek, çalışanları yasal hak ve

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Endüstriyel Havalandırma

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Endüstriyel Havalandırma T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Endüstriyel Havalandırma İçerik - Endüstriyel Havalandırma - Hava Tedarik/Tahliye Sistemleri - Genel Havalandırma - Lokal

Detaylı

Halil CANTÜRK İbrahim Halil NURDAĞ. Yıldız Teknik Üniversitesi Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Bölümü

Halil CANTÜRK İbrahim Halil NURDAĞ. Yıldız Teknik Üniversitesi Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Bölümü Halil CANTÜRK İbrahim Halil NURDAĞ Yıldız Teknik Üniversitesi Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Bölümü Genel olarak kaynak teknolojisinden, bina kurulmasından, cihaz onarımlarına, ağır sanayiden

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Çevre Koşullarının İnsan Üzerindeki Etkileri Çevre: Bir elemanın dışında çeşitli olayların geçtiği

Detaylı

Konutlarda Havalandırma. Dr. İbrahim ÇAKMANUS

Konutlarda Havalandırma. Dr. İbrahim ÇAKMANUS Konutlarda Havalandırma Dr. İbrahim ÇAKMANUS Özet Son yıllarda Ülkemizde residence adı altında yüksek binalarda lüx konutlar yapılıp satılmaktadır. Diğer yandan bu tür yapıların bazılarına LEED, BREEAM

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Havalandırma neden yapılır? Yazın uygun hızda, kışın ise hava cereyanı

Detaylı

ÇALIŞMA ORTAMININ GÖZETİMİ

ÇALIŞMA ORTAMININ GÖZETİMİ ÇALIŞMA ORTAMININ GÖZETİMİ İş Kanunu Madde 77 İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdürler.

Detaylı

HAVALANDIRMA VE İKLİMLENDİRME İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

HAVALANDIRMA VE İKLİMLENDİRME İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HAVALANDIRMA VE İKLİMLENDİRME İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İKLİMLENDİRME NEDİR? İklimlendirmenin uygulama alanı genel olarak üç temel grupta toplanır. Kapalı bir ortamdaki havanın Sıcaklık, Nem, Temizlik ve

Detaylı

HAVALANDIRMA İKLİMLENDİRME

HAVALANDIRMA İKLİMLENDİRME HAVALANDIRMA İKLİMLENDİRME HAVALANDIRMA-İKLİMLENDİRME Kirli hava insan sağlığını ve hayatını kötü etkileyen önemli faktörlerdendir. İklimlendirme terimi İngilizce'deki air condition (hava şartlandırılması)

Detaylı

İKLİMLENDİRME NEDİR?

İKLİMLENDİRME NEDİR? İKLİMLENDİRME NEDİR? İnsan, hayvan ve bitkilerin konforu veya endüstriyel bir ürünün üretilmesi için gerekli olan iklim şartlarının (sıcaklık, nem, hava hızı, taze hava miktarı vb) otomatik olarak sağlanması

Detaylı

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur?

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur? 1. Doğalgaz nedir? Başta Metan (CH 4 ) ve Etan (C2H6) olmak üzere çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gaz karışımıdır. Doğalgaz renksiz, kokusuz havadan daha hafif bir gazdır. 2. Doğalgaz nasıl

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

NEM NİÇİN ÖNEMLİDİR?

NEM NİÇİN ÖNEMLİDİR? NEM NİÇİN ÖNEMLİDİR? UYGUN DEĞİL (KURU) İDEAL NEM UYGUN DEĞİL (YAŞ) Bakteri Virüsler Küfler Toz ve akarlar Burun kuruluğu Alerji ve astım Mobilya ve ağaç Statik elektrik 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100

Detaylı

KONU: KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK

KONU: KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK KONU: KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK Kaynak : İki malzemenin, ısı veya basınç veya her ikisini kullanarak, bir malzemeye ilave ederek veya etmeden birleştirmedir. KAYNAK ÇAŞİTLERİ SOĞUK BASINÇ KAYNAĞI SICAK

Detaylı

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ Prof. Dr. Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü, Erzurum Otomotivde Isıtma, Havalandırma ve Amaç; - Tüm yolcular için gerekli konforun sağlanması,

Detaylı

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ Dr. Fatma IŞIK COŞKUNSES İSG Uzmanı / İSGÜM Kimyasal maddeler sanayimizin ve günlük yaşantımızın içinde bir çok alanda

Detaylı

BAKIM ONARIM İŞLERİNDE GÜVENLİK BAKIM VE ONARIM İŞLERİNDE ALINACAK GÜVENLİK TEDBİRLERİ

BAKIM ONARIM İŞLERİNDE GÜVENLİK BAKIM VE ONARIM İŞLERİNDE ALINACAK GÜVENLİK TEDBİRLERİ BAKIM ONARIM İŞLERİNDE GÜVENLİK İLGİLİ MEVZUAT İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ TÜZÜĞÜ ONİKİNCİ BÖLÜM BAKIM VE ONARIM İŞLERİNDE ALINACAK GÜVENLİK TEDBİRLERİ İşyerinde çalışanlar; bina veya bina kısmında, inşaatta,

Detaylı

Evaporatif Soğutma Nedir?

Evaporatif Soğutma Nedir? Evaporatif soğutma suyun buharlaşmasıyla havadan ısı alması prensibine dayanır. Su buharlaşırken havadan ısı çeker ve havanın soğumasına sebep olur. Havuzdan veya duştan çıktığınızda çevrenizdeki esinti

Detaylı

MESLEK HASTALIKLARINDAN KORUNMA İLKELERİ

MESLEK HASTALIKLARINDAN KORUNMA İLKELERİ MESLEK HASTALIKLARINDAN KORUNMA İLKELERİ İşyerlerinde meslek hastalıklarına sebep olabilecek faktörleri her zaman tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir. Bu sebeple, meslek hastalıklarından korunmak

Detaylı

BİNA VE İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ ARTIRMAK İÇİN TASARLANAN VE GELİŞTİRİLEN OTOMATİK KONTROL UYGULAMALARI

BİNA VE İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ ARTIRMAK İÇİN TASARLANAN VE GELİŞTİRİLEN OTOMATİK KONTROL UYGULAMALARI BİNA VE İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ ARTIRMAK İÇİN TASARLANAN VE GELİŞTİRİLEN OTOMATİK KONTROL UYGULAMALARI Mehmet ZİLE ÖZET İş sağlığı ve güvenliği genel olarak işyerlerindeki yapılan işlerle

Detaylı

DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ

DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ Hasan GÜVEN Çevre Yüksek Mühendisi Çevre ve Şehircilik İl Müdürü DÜZCE ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ Hava: Dünya atmosferini meydana getiren gaz karışımı. Ancak, atmosferin halk

Detaylı

Çalışma Ortamı Gözetiminin Tanımı

Çalışma Ortamı Gözetiminin Tanımı Çalışma Ortamı Gözetiminin Tanımı Çalışma ortamı gözetimi; işyerlerinde çalışanların maruz kalabilecekleri endüstriyel kirlenmelerin (Ör: gürültü, kimyasal gazlar, tozlar vb.) iş sağlığı ve güvenliği mevzuatları

Detaylı

DENEY FÖYÜ DENEY ADI ĐKLĐMLENDĐRME TEKNĐĞĐ DERSĐN ÖĞRETĐM ÜYESĐ DOÇ. DR. ALĐ BOLATTÜRK

DENEY FÖYÜ DENEY ADI ĐKLĐMLENDĐRME TEKNĐĞĐ DERSĐN ÖĞRETĐM ÜYESĐ DOÇ. DR. ALĐ BOLATTÜRK SÜLEYMAN DEMĐREL ÜNĐVERSĐTESĐ MÜHENDĐSLĐK-MĐMARLIK FAKÜLTESĐ MAKĐNA MÜHENDĐSLĐĞĐ BÖLÜMÜ TERMODĐNAMĐK LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI ĐKLĐMLENDĐRME TEKNĐĞĐ DERSĐN ÖĞRETĐM ÜYESĐ DOÇ. DR. ALĐ BOLATTÜRK DENEY

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

Aydınlatma. İşyerlerinde, çalışanların sağlığı ve güvenliği, ürün ve üretim kalitesi, verimlik, yönünden özel önem taşımaktadır.

Aydınlatma. İşyerlerinde, çalışanların sağlığı ve güvenliği, ürün ve üretim kalitesi, verimlik, yönünden özel önem taşımaktadır. AYDINLATMA 1 Aydınlatma İşyerlerinde, çalışanların sağlığı ve güvenliği, ürün ve üretim kalitesi, verimlik, yönünden özel önem taşımaktadır. 2 İşyerlerinde aydınlığın yeterli olmayışı, iş kazalarının artmasına,

Detaylı

HRV-DX Plus. DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı

HRV-DX Plus. DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı HRV-DX Plus DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı HRV-DX Plus DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı IGK cihazları kapalı mekanlardaki egzoz ve taze hava ihtiyacını karşılamak amacı ile tasarlanmış alüminyum

Detaylı

Pano Soğutmasında Devrim Yaptık... SPLIT TYPE CABINET AIR CONDITIONERS DIŞ ÜNİTELİ PANO KLİMALARI

Pano Soğutmasında Devrim Yaptık... SPLIT TYPE CABINET AIR CONDITIONERS DIŞ ÜNİTELİ PANO KLİMALARI ENERGY SAVING SOLUTION PROVIDER FOR COOLING SYSTEMS SOĞUTMA SİSTEMLERİNDE ÇÖZÜM SAĞLAYICINIZ Pano Soğutmasında Devrim Yaptık... SPLIT TYPE CABINET AIR CONDITIONERS DIŞ ÜNİTELİ PANO KLİMALARI www.klimexs.com

Detaylı

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ BİRSEN BAKIR ELEKTRİK MÜH. ENERJİ YÖNETİCİSİ EVD ENERJİ YÖNETİMİ -1- Kazanlar Yakıtın kimyasal enerjisini yanma yoluyla ısı enerjisine dönüştüren ve bu ısı enerjisini taşıyıcı

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Fırın Tasarımı Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır. Toz yoğunlaştırması (densifikasyon) aşağıda

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: Kanserojen ve Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik* (*26/12/2003 tarih ve 25328 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır)

Detaylı

Daha iyi bir yasam kalitesi için!

Daha iyi bir yasam kalitesi için! Daha iyi bir yasam kalitesi için! Dünya çapında patentli, üstün Alman teknolojisi ve işlev garantisi sunan TÜV onaylı ilk ve tek hava temizleme cihazı, DİKA A.Ş. güvencesiyle artık Türkiye de! TEMİZ HAVA

Detaylı

3. İşyerinde risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra önlemlere karar verilirken, hangi öncelik sıralamasının yapılması doğrudur?

3. İşyerinde risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra önlemlere karar verilirken, hangi öncelik sıralamasının yapılması doğrudur? ÇALIŞMA SORULARI-İŞ KAZALARI-Bilal ÇOLAK 1. Aşağıda verilenlerden hangisi tehlikeli kimyasal maddelerle yapılan çalışmalarda riskin elimine edilmesi ya da azaltılması adına diğerlerine göre önceliğe sahiptir?

Detaylı

Bölüm IV KAZANLAR, KAZAN DAİRESİ VE GENLEŞME DEPOLARI

Bölüm IV KAZANLAR, KAZAN DAİRESİ VE GENLEŞME DEPOLARI Bölüm IV KAZANLAR, KAZAN DAİRESİ VE GENLEŞME DEPOLARI Kazanların Sınıflandırılması 1.Kazan İmalatında Kullanılan Malzemeye Göre a) Dökme dilimli kazanlar b) Çelik kazanlar 2. Kazan Ocak Tipi, Tasarım Şekli

Detaylı

İŞ HİJYENİ ÖLÇÜMLERİ. Hüsamettin ÇOBAN ÇEDFEM

İŞ HİJYENİ ÖLÇÜMLERİ. Hüsamettin ÇOBAN ÇEDFEM İŞ HİJYENİ ÖLÇÜMLERİ Hüsamettin ÇOBAN ÇEDFEM yasal dayanak 6331 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU Bölüm:2 Madde:10 Fıkra:4 İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden çalışma ortamına ve çalışanların

Detaylı

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER BASINÇLI KAPLAR Kazanlar Kompresörler Buhar ve sıcak su kapları Basınçlı asit tankları Gaz tankları Sıvılaştırılmış Petrol Gazı tankları ve tüpleri Asetilen tankları ve tüpleri İçinde zehirli ve zararlı

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

Soluduğumuz havanın temiz olması sağlığımız için çok önemlidir.

Soluduğumuz havanın temiz olması sağlığımız için çok önemlidir. mız Temiz mi? Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler Soluduğumuz havanın temiz olması sağlığımız için çok önemlidir. 2-3 ders saati nın

Detaylı

Tasarruflu Doğal gaz kullanımı

Tasarruflu Doğal gaz kullanımı Tasarruflu Doğal gaz kullanımı TASARRUFLU DOĞAL GAZ KULLANIMI Çatı izolasyonunuz yetersiz ise izolasyonunuzu uygun bir şekilde yaptırınız. Çatınızdaki ısı kaybınız %20 civarındadır. Bu şekilde ısıtma maliyetinizi

Detaylı

HEMAK KLİMA BÖLÜMÜ İSTANBUL/TURKEY

HEMAK KLİMA BÖLÜMÜ İSTANBUL/TURKEY EVAPORATİF KLİMA NEDİR? Evaporatif Soğutucu Nasıl Çalışır? Bir pompa haznedeki suyu soğutma peteklerine pompalar, ıslak petekler üzerinden geçen sıcak hava, peteklerdeki suyu buharlaştırır. Bu sayede klimaya

Detaylı

Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 1

Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 1 Kod: ISG_TGE_05 SINIRLI ALAN GİRİŞLERİ GENEL AÇIKLAMA Bu bilgilendirme notu İSG İş Güvenliği Temel Eğitim Seti nin bir parçası olan Sınırlı Alan Girişleri konulu eğitim kapsamında hazırlanmıştır. Eğitimin

Detaylı

Kelime anlamı ile; dışarı çıkmak, yaymak ve ihraç etmek anlamına gelmektedir.

Kelime anlamı ile; dışarı çıkmak, yaymak ve ihraç etmek anlamına gelmektedir. EMİSYON ÖLÇÜMLERİ Emisyon Nedir? Kelime anlamı ile; dışarı çıkmak, yaymak ve ihraç etmek anlamına gelmektedir. Çevre mevzuatı kapsamında; Yakıt ve benzerlerinin yakılmasıyla; sentez, ayrışma, buharlaşma

Detaylı

DAVLUMBAZLAR Yakalama verimi.

DAVLUMBAZLAR Yakalama verimi. DAVLUMBAZLAR Toz emisyonlarının egzoz veya filtre sistemine girdiği ve taşındığı bölümler davlumbazlardır. Bunlar endüstriyel toz toplama sistemlerinin en önemli bileşenlerinden birisidir. Çünkü mahalden

Detaylı

HAVALANDIRMA VE İKLİMLENDİRME PRENSİPLERİ

HAVALANDIRMA VE İKLİMLENDİRME PRENSİPLERİ HAVALANDIRMA VE İKLİMLENDİRME PRENSİPLERİ Dersin Amacı: İşyerlerinde havalandırma ve iklimlendirme konularında bilgi edinmek. Dersin Hedefi: Çalışma ortamında çalışanların sağlığı ve konforları için gerekli

Detaylı

EVAPORATİF SOĞUTMA VE HVAC SİSTEMLERİNDE DEC UYGULAMASI

EVAPORATİF SOĞUTMA VE HVAC SİSTEMLERİNDE DEC UYGULAMASI 185 EVAPORATİF SOĞUTMA VE HVAC SİSTEMLERİNDE DEC UYGULAMASI Atıf İMARET ÖZET Bu çalışma konfor kliması alanında konvensiyonel düşünce tarzının dışındaki yeni bazı yöntemleri tanıtmayı amaçlamaktadır. Soğutma

Detaylı

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ İsken Sugözü Termik Santrali Adana Türkiye de 200 binin üzerinde iģletme, 70 bin dolayında üretim/sanayi iģletmesi bulunmaktadır. Bunlar arasında; Enerji tesisleri

Detaylı

VIESMANN. Kullanma Kılavuzu VITOTROL 200. Sistem işleticisi için. Bir ısıtma devresi için uzaktan kumanda. 5580 516 TR 3/2006 Lütfen saklayınız!

VIESMANN. Kullanma Kılavuzu VITOTROL 200. Sistem işleticisi için. Bir ısıtma devresi için uzaktan kumanda. 5580 516 TR 3/2006 Lütfen saklayınız! Kullanma Kılavuzu Sistem işleticisi için VIESMANN Bir ısıtma devresi için uzaktan kumanda VITOTROL 200 3/2006 Lütfen saklayınız! Emniyet uyarıları Emniyetiniz için Cana ve mala gelebilecek zarar ve tehlikeleri

Detaylı

KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI

KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI HAVA Etrafımızı saran gaz karışımıdır ( Atmosfer). Kuru Temiz hava içerisinde yaklaģık olarak ; - %78 Azot - %21 Oksijen - %0,03 Karbondioksit

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AKIŞKAN YATAKLI ISI TRANSFER DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ

Detaylı

TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI

TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI 1.2.4 - C Tipi Cihazların (Hermetik) Montajı 1.2.4.1 - Genel Şartlar C tipi cihazlar (hermetik) montaj odasının hacmi ve havalandırma biçiminde bağlı olmaksızın

Detaylı

İklimlendirme mühendisleri iklimlendirme uygulamalarını geniş olarak konfor ve işlem(- proses) olarak ayırmışlardır.

İklimlendirme mühendisleri iklimlendirme uygulamalarını geniş olarak konfor ve işlem(- proses) olarak ayırmışlardır. İklimlendirme terimi çoğunlukla soğutma ve iç havanın ısı konforu için neminin alınması, çoğunlukla soğutma yapılarak, işlemlerine atfedilir. Daha geniş bir anlamda, terim HVAC, ısıtma, soğutma ve havalandırma

Detaylı

(nem) miktarının, o sıcaklıkta bulunabilecek en fazla su buharı miktarına oranına bağıl nem denir ve % cinsinden ifade edilir.

(nem) miktarının, o sıcaklıkta bulunabilecek en fazla su buharı miktarına oranına bağıl nem denir ve % cinsinden ifade edilir. Isıcam DA TERLEME Kış aylarında Isıcam takılı binalarda karşılaşılan en önemli sorunlardan biri camlardaki terlemedir. Bu terleme genellikle camın oda içine bakan yüzeyinde oluşmakla beraber az da olsa

Detaylı

Gelişmiş olan ülkelere göre Türkiye de kişi başına tüketilen enerji miktarı 1/3 oranında olmasına karşın, ısınma için sarf ettiğimiz enerji 2 kat

Gelişmiş olan ülkelere göre Türkiye de kişi başına tüketilen enerji miktarı 1/3 oranında olmasına karşın, ısınma için sarf ettiğimiz enerji 2 kat YALITIM Yapı ve yapının içindekileri (eşya, insan, hayvan v.b) dış ortamın olumsuz etkilerinden (su, rutubet, ses, ısı ve yangın) korumak için alınan önlemlere yalıtım denir. Yalıtım Çeşitleri Şunlardır:

Detaylı

BOYAHANE - CİLAHANE İŞLETME KRİTERLERİ

BOYAHANE - CİLAHANE İŞLETME KRİTERLERİ BOYAHANE - CİLAHANE İŞLETME KRİTERLERİ Murat EVLİCE ÇEVRE MÜHENDİSİ İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI TEL: 0507 179 80 98 0553 293 87 62 E- POSTA: murate@kayalarosgb.com muratevlice@gmail.com BOYAHANE - CİLAHANE İŞLETME

Detaylı

PETEK TEMİZLİĞİ VE KOMBİ BAKIMI NEDİR?

PETEK TEMİZLİĞİ VE KOMBİ BAKIMI NEDİR? PETEK TEMİZLİĞİ VE KOMBİ BAKIMI NEDİR? Kombi Bakımı Kombiler her yıl kış aylarına girmeden bakımlarının yapılması gereken sistemlerdir. Kombiler de yapılan bakım sayesinde gaz tüketiminiz düşer ve petekleriniz

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Çevre Koşullarının Denetimi) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Çevre Koşullarının Denetimi) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Çevre Koşullarının Denetimi) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Çevre Koşulları Sera içi çevre koşulları, -Sıcaklık, -Bağıl nem,

Detaylı

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI MAYIS 2015 1 Kojenerasyon Nedir? Bugün enerji, insanların hayatındaki en önemli olgulardan birisi haline gelmiştir. Kojenerasyon fikri, tamamen enerji verimliliği

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU 1. ÜRÜN VE TEDARİKÇİ TANIMLAMA Ürün Adı Üretici : İzocam Ekspande Polistren (EPS) : İzocam Ticaret ve Sanayi A.Ş. 41455 Gebze - Kocaeli TÜRKİYE Telefon Numarası : + 90 262

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ

HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ Havalandırma sistemleri binadaki ısıtmavesoğuma ihtiyacını, bina kullanıcılarının ihtiyacını göz önünde bulundurarak sağlayan sistemlerdir. Bir anlamda ısıtma, soğutma ve nemlendirme

Detaylı

EYVAH DENEY TÜPÜMDE GAZ BĐRĐKTĐ

EYVAH DENEY TÜPÜMDE GAZ BĐRĐKTĐ EYVAH DENEY TÜPÜMDE GAZ BĐRĐKTĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐNDE PROJE DESTEKLĐ DENEY UYGULAMALRI DERS SORUMLUSU: PROF.DR ĐNCĐ MORGĐL HAZIRLAYAN: ERKAM UYGUR PROJE HEDEF SORUSU: Kalsiyum karbonat ve hidroklorik asit kullanarak

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu)

MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu) 1. KİMYASAL ÜRÜN & ŞİRKET TANIMI Ürün Adı: SPT-1657 Ürün tanımı: Tek komponentli Poliüretan yapıştırıcı Fabrika:. SAMHO CHEMICAL CO. LTD. Adres: 241-2, Chongwon-ri, Mado-myun, Hwasung-City Kyunggi-do,

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ İLE KÜMES ISI POMPALARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ İLE KÜMES ISI POMPALARI YENİLENEBİLİR ENERJİ İLE M A KÜMES ISI POMPALARI ENERJİ SİSTEMLERİ A.Ş. İsmindeki (Can-inovate) inovasyon ruhu ile hareket eden şirketimiz, 1965 yılından beri elektronik, IT, haberleşme, enerji, inşaat,

Detaylı

ÇALIŞMA ORTAMI GÖZETİMİ. İş güvenliği uzmanlarının çalışmarındaki yeri ve önemidir.

ÇALIŞMA ORTAMI GÖZETİMİ. İş güvenliği uzmanlarının çalışmarındaki yeri ve önemidir. ÇALIŞMA ORTAMI GÖZETİMİ Eğitimin Amacı Çalışma ortamı gözetiminin tanımı ve kapsamı, İş güvenliği uzmanlarının çalışmarındaki yeri ve önemidir. Çalışma Ortamı Gözetiminin Tanımı Çalışma ortamı gözetimi;

Detaylı

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI 29.09.2010 TARİH ve 27714 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞ SIĞINAK YÖNETMELİĞİ

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI 29.09.2010 TARİH ve 27714 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞ SIĞINAK YÖNETMELİĞİ BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI 29.09.2010 TARİH ve 27714 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞ SIĞINAK YÖNETMELİĞİ Güniz GACANER, Mak. Y. Müh. MMO İzmir Şb. guniz gacaner@ggmuhendislik.com.tr 1/27 Bu Yönetmelik

Detaylı

Hava Perdeleri 2010.1

Hava Perdeleri 2010.1 Hava Perdeleri 2010.1 en kaliteli ve en iyi fiyatlı ne varsa hepsi bir arada burada... Yaz sıcağı Kışın sıcak hava Kış soğuğu Egsoz gazları Temiz hava Toz Duman Kokular Yazın soğuk hava Sinekler, böcekler

Detaylı

KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK. Kaynak genel anlamda iki metal parçayı birbirine birleştirmek için yapılan işlemdir.

KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK. Kaynak genel anlamda iki metal parçayı birbirine birleştirmek için yapılan işlemdir. KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK Kaynak genel anlamda iki metal parçayı birbirine birleştirmek için yapılan işlemdir. Pratik olarak bütün kaynak usulleri pek az istisnası ile, kaynak yerinin erime veya metalin

Detaylı

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ EK-2 PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ MODÜLÜ MÜFREDAT KONUSU MODÜL GENEL Enerji verimliliği mevzuatı, M1 Teorik Enerjide arz ve talep tarafındaki gelişmeler, M1 Teorik Enerji tasarrufunun ve verimliliğin önemi

Detaylı

İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN İĞİ. Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı. 12 Ocak 2012 - Ankara

İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN İĞİ. Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı. 12 Ocak 2012 - Ankara HAVA KİRLİLİĞİ İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN NO VE O KİRLİLİĞİ İĞİ 2 3 Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı 12 Ocak 2012 - Ankara SUNUM PLANI 1. GİRİŞ İŞ 2. HUKUKİ

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Harici Yanma Tesisi. Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü. Özgür AKGÜN

Harici Yanma Tesisi. Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü. Özgür AKGÜN Harici Yanma Tesisi Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü Özgür AKGÜN 05.06.2015 Şirket Tanıtımı Alanı 4.2 km² 3 05.06.2015 Şirket Tanıtımı Ülkemizin en büyük ve tek entegre yassı çelik üreticisi 9 milyon

Detaylı

PROBLEMİ TANIMLAMAK. Isıl Eşitleyici. Serbest askılı sistem. Asma Tavan Sistemi

PROBLEMİ TANIMLAMAK. Isıl Eşitleyici. Serbest askılı sistem. Asma Tavan Sistemi AVM ortak işletme giderlerinde önemli tasarruf sağlar Airius Isıl Eşitleyici ürün grubu daha iyi çalışma/yaşama ortamı yaratırken ısıtma ve soğutma giderlerinde kayda değer maliyet tasarrufu getirmeyi

Detaylı

IGH. Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı

IGH. Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı Systemair HSK Isı Geri Kazanımlı Havalandırma Sistemi kısaca IGH olarak adlandırılmaktadır. IGH, ısı enerjisini eşanjörler ve fanlar yardımı ile geri kazanarak enerji

Detaylı

ISITMA HAVALANDIRMA SICAK SU HAZIRLAMA

ISITMA HAVALANDIRMA SICAK SU HAZIRLAMA ISITMA HAVALANDIRMA SICAK SU HAZIRLAMA DURAN TÜRK 17 4 1965 tarihinde Denizli-Çemeli' de doğdu. Đlk ve orta öğrenimini Almanya' da, yüksek öğrenimini Đ.T.Ü. Makine Fakültesi, Enerji Bölümü' nde tamamladı.

Detaylı

IHRA-HP modeli ısı pompalı ısı geri kazanım üniteleri 6 ana model ile 750 m /h'ten 4000m /h'e kadar çok geniş bir uygulama alanını kapsarlar.

IHRA-HP modeli ısı pompalı ısı geri kazanım üniteleri 6 ana model ile 750 m /h'ten 4000m /h'e kadar çok geniş bir uygulama alanını kapsarlar. IHRA-HP IHRA-HP modeli ısı pompalı ısı geri kazanım ünitelerindeki temel prensip, egzost edilen hava ile taze havanın ısıtılıp veya soğutularak ısı geri kazanım yapılmasının yanında, ısı pompası sayesinde

Detaylı

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü ISITMA TEKNİĞİ 1.Tarihsel gelişim 2.Günümüz ısıtma teknikleri Bir ısıtma tesisatının uygun olabilmesi için gerekli

Detaylı

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü,

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, TOZ İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, Termal Konfor gibi unsurlardan biriside Tozdur. Organik

Detaylı

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Serdar GÜLTEK Makine Müh., FPE, M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Serkan KÜÇÜK Kimya Müh., M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Toz Patlaması Parametreleri

Detaylı

İKLİMLENDİRME SİSTEMLERİ. Klimalar

İKLİMLENDİRME SİSTEMLERİ. Klimalar Klimalar ELEGNT YENİ NESİL INVERTER Serisi Duvar Tipi Split Klimalar 7 Yıl Garanti Yeni Nesil Inverter Yüksek Verime Sahip R410 Gazlı Yeni Sezonsal Verimlilik Standartlarına Göre Soğutmada ve Isıtmada

Detaylı

Havalandırma Esasları İç Hava Kalitesi

Havalandırma Esasları İç Hava Kalitesi Havalandırma Esasları İç Hava Kalitesi Havalandırma, kapalı bir hacimdeki havanın değiştirilmesi işlemidir. Amacı: Ortamdaki havanın oksijen içeriğinin azalmasını önlemek, Ortamdaki havanın içerisindeki

Detaylı

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK Y r d. D o ç. D r. Fu a t Y I L MAZ G a z iantep Ü n i versitesi M a k ine M ü h endi sliği B ö lümü PATLAYICI ORTAM Patlayıcı

Detaylı

Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri

Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri Environment International Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri Hoş Geldiniz 23 Temmuz 2010 Wim van Doorn TEMĠZ HAVA NEDĠR? Temiz hava bileşimi Azot Oksijen Su buharı Diğer kirleticiler Karbon dioksit Organik

Detaylı

Diğer yandan Aquatherm kataloglarında bu konuda aşağıdaki diyagramlar bulunmaktadır.

Diğer yandan Aquatherm kataloglarında bu konuda aşağıdaki diyagramlar bulunmaktadır. Düşük Sıcaklıklı Isıtma, Yüksek Sıcaklıklı Soğutma Ve Isı Pompası Sistemleri Dr. İbrahim ÇAKMANUS Dünyamızda enerji, istenilen yer ve zamanda seyrek olarak uygun sıcaklıkta bulunur. Mühendisler için temel

Detaylı

İŞYERİ BİNA ve EKLENTİLERİ. Ders No: 15

İŞYERİ BİNA ve EKLENTİLERİ. Ders No: 15 İŞYERİ BİNA ve EKLENTİLERİ Ders No: 15 Sağlamlık ve Uygunluk İşyeri binaları yapılan işin özelliğine uygun ve yeterli sağlamlıkta inşa edilmiş olacaktır. Elektrik Tesisatı Elektrik tesisatı yangın veya

Detaylı

3 )Peroksitlerle deney yapılırken aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır?

3 )Peroksitlerle deney yapılırken aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır? 1)Aşağıdakilerden hangisi kuvvetli patlayıcılar sınıfına girer? Dumansız barut Kibrit Roket yakıtı Havai fişek Dinamit** 2) Yanıcı sıvıları parlayıcı sıvılardan ayıran en önemli fark aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015 Enervis Sanayide Enerji Verimliliği Hizmetleri Soğutmanın Temelleri Doğalgazlı Soğutma Otomotiv Fabrikası İçin Örnek Çalışma Örnek Çalışma Sonuçları Enervis Sanayide

Detaylı

ERV Serisi. risi Enerji Geri Kazan ml Havaland rma Üniteleri... ERV Serisi Enerji Geri Kazan ml Havaland rma Üniteleri

ERV Serisi. risi Enerji Geri Kazan ml Havaland rma Üniteleri... ERV Serisi Enerji Geri Kazan ml Havaland rma Üniteleri ERV Serisi risi Enerji Geri Kazan ml Havaland rma Üniteleri... ERV Serisi Enerji Geri Kazan ml Havaland rma Üniteleri ERV SERİSİ ENERJİ GERİ KAZANIMLI HAVALANDIRMA ÜNİTELERİ yaşam mahallerinin taze hava

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

MAYIS 2014 ÇALIŞMA SORU BANKASI 7 Hazırlayan:HAKAN ERDOĞAN http://www.isgfrm.com

MAYIS 2014 ÇALIŞMA SORU BANKASI 7 Hazırlayan:HAKAN ERDOĞAN http://www.isgfrm.com 1 P a g e MAYIS 2014 ÇALIŞMA SORU BANKASI 7 Hazırlayan:HAKAN ERDOĞAN http://www.isgfrm.com 4. 1. Solunumla akciğerlere ulaşmasına rağmen akciğerlerde yapısal ve/veya fonksiyonel bozukluk yapmayan tozlara

Detaylı

HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ Çevre Mühendisliğine GiriĢ Dersi Ders Notları HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ Yrd. Doç Dr. Orhan CERİT Daha önceki derslerimizde, hava kirliliği çalıģmalarının üç parametresi bulunduğunu ifade etmiģtik. 1.Kirletici

Detaylı

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ Bu Çalışma Çevre Orman Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Sayın Prof. Dr. Mustafa Öztürk tarafından 2006 yılında yapılmıştır. Orijinal

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI DİSİPLİN/ GELİŞİM ALANI: UZUN DÖNEMLİ AMAÇ: - Vücudumuz bilmecesini çözelim - Maddeyi tanıyalım - Kuvvet ve hareket - Işık ve ses - Canlılar dünyasını

Detaylı

FAYDALI BİLGİLER TERMİK KONFOR VE HAVA DAĞITIM ELEMANLARI TERMİK KONFOR NEDİR

FAYDALI BİLGİLER TERMİK KONFOR VE HAVA DAĞITIM ELEMANLARI TERMİK KONFOR NEDİR FAYDALI BİLGİLER TERMİK KONFOR VE HAVA DAĞITIM ELEMANLARI TERMİK KONFOR NEDİR ISO 7730 ye göre Termik Konfor ; Termik çevre şartlarından tatmin olunduğunun ifade edilmesidir - Başka bir ifade de ; Çevrenin,

Detaylı

TEHLİKELİ ENERJİNİN KONTROLÜ. ETİKETLEME ve KİLİTLEME SİSTEMLERİ. Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için eğitim Seti

TEHLİKELİ ENERJİNİN KONTROLÜ. ETİKETLEME ve KİLİTLEME SİSTEMLERİ. Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için eğitim Seti TEHLİKELİ ENERJİNİN KONTROLÜ ETİKETLEME ve KİLİTLEME SİSTEMLERİ Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için eğitim Seti NEDEN ENERJİNİN KONTROLÜ? Kontrolsüz Enerji Ölümcüldür! TEHLİKELİ

Detaylı

Periyodik Test ve Kontroller

Periyodik Test ve Kontroller Periyodik Test ve Kontroller İş Güvenliği yönünden; Buhar Kazanı Periyodik Kontrolü, Kalorifer Kazanı Periyodik Kontrolü, Hava Tankı Periyodik Kontrolü, Kompresör Periyodik Kontrolü, Hidrofor Periyodik

Detaylı