POLİANİLİN/AKTİF KARBON KOMPOZİT MADDESİNİN SENTEZİ, KARAKTERİZASYONU VE İLETKEN FİLM YAPIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "POLİANİLİN/AKTİF KARBON KOMPOZİT MADDESİNİN SENTEZİ, KARAKTERİZASYONU VE İLETKEN FİLM YAPIMI"

Transkript

1 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KİMYA ANABİLİM DALI POLİANİLİN/AKTİF KARBON KOMPOZİT MADDESİNİN SENTEZİ, KARAKTERİZASYONU VE İLETKEN FİLM YAPIMI YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMANMARAŞ ARALIK 2008

2 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KİMYA ANABİLİM DALI POLİANİLİN/AKTİF KARBON KOMPOZİT MADDESİNİN SENTEZİ, KARAKTERİZASYONU VE İLETKEN FİLM YAPIMI YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMANMARAŞ Aralık

3 Aralık T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KİMYA ANABİLİM DALI POLİANİLİN/AKTİF KARBON KOMPOZİT MADDESİNİN SENTEZİ, KARAKTERİZASYONU VE İLETKEN FİLM YAPIMI YÜKSEK LİSANS TEZİ Kod No: Bu Tez 01/12/2008 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oy Birliği ile Kabul Edilmiştir Yrd. Doç. Dr. Hüseyin ZENGİN Doç. Dr. Mükerrem KURTOĞLU Doç. Dr. Ömer SÖĞÜT DANIŞMAN ÜYE ÜYE Yukarıdaki imzaların adı geçen öğretim üyelerine ait olduğunu onaylarım. Prof. Dr. Süleyman TOLUN Enstitü Müdürü Proje No: Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

4 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... ÖZET... ABSTRACT... ÖNSÖZ... ÇİZELGELER DİZİNİ... ŞEKİLLER DİZİNİ... SİMGELER ve KISALTMALAR DİZİNİ... SAYFA 1. GİRİŞ Çalışmanın Kapsam ve İçeriği Polimer, Dolgu Maddeleri ve Kompozitler Aktif Karbon Aktif Karbon Üretimi İçin Aktivasyon Teknikleri Aktif Karbonun Kullanım Alanları Adsorpsiyon Freundlich Denklemi Langmuir Denklemi Adsorbentin Özel Yüzey Alanının Tayini Adsorpsiyon Mekanizmaları Fiziksel Adsropsiyon (van der Waals Adsorpsiyonu) Kimyasal Adsorpsiyon (Kemisorpsiyon) İyonik Adsorpsiyon Elektrostatik Adsorpsiyon Adsorpsiyonu Etkileyen Faktörler Spektroskopi (Absorbans, Fotolüminesans) İçin Temel Bilgiler ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Konjuge Polimerler (İletken Polimerler) Kendiliğinden İletken Polimerler (KİP) Polianilin (PANI) Kimyasal Yapılar ve Özellikler İletken Polimerlerin Yapısal Özellikleri İletken Polimerlerin Uygulama Alanları Yarı-iletkenler Kompozit Maddeler MATERYAL VE METOT Materyal Araştırmada Kullanılan Bazı Cihazların Özellik ve Önemleri Aktif Karbon Partiküllerinin Fiziksel Özelliklerinin İncelenmesi Adsorpsiyon Deneyinin Yapılışı I III IV V VI VII XI I

5 İÇİNDEKİLER 3.5. Anilinin In-Situ Polimerizasyonu ve PANI/AK Kompozitlerinin Ex-Situ Hazırlanması PANI ve PANI/AK Filmlerin Hazırlanışı Film Örneklerinin Dope Edilmesi İletkenlik Ölçümü Ultraviolet-Visible Spektrofotometre (UV-Vis) Fotoluminesans Spektrometre (FL) Fourier Transform Infrared Spektroskopi (FT-IR) Mikroskop BULGULAR VE TARTIŞMA Aktif Karbon Partiküllerinin Fiziksel Özelliklerinin Deneysel Gözlem Sonuçları Aktif Karbon Partikülleri Üzerine Asit ve Bazların Adsorpsiyon Çalışması Sonike Olmamış ve Sonike Olmuş Aktif Karbon Partikülleri Üzerine Temas Süresinin Etkisi Sonike Olmamış ve Sonike Olmuş Aktif Karbon Partiküllerinin Freundlich Adsorpsiyon İzotermleri Üzerine Sonike İşleminin Etkisi Langmuir Adsorpsiyon İzotermleri Üzerine Sonike İşleminin Etkisi Yüzey Alanı Üzerine Sonike İşleminin Etkisi Sonike Olmuş Aktif Karbon Partikülleri Üzerine Değişik Asit ve Bazların Freundlich Adsorpsiyonunda Sıcaklığın Etkisi Sonike Olmuş Aktif Karbon Partikülleri Üzerine Değişik Asit ve Bazların Langmuir Adsorpsiyonunda Sıcaklığın Etkisi Asorpsiyon Deneyinde Kullanılan Aktif Karbon Partiküllerinin Morfolojik İcelenmesi Sentez ve Kimyasal Yapılar Anilinin In-Situ Polimerizasyonu ve PANI/AK Kompozitlerinin Ex-Situ Hazırlanması İletkenlik Ölçümü Ultraviolet-Visible Spektrofotometre (UV-Vis) Ölçümleri Fotoluminesans Spektrometre (FL) Ölçümleri Fourier Transform Infrared Spektroskopi (FT-IR) Ölçümleri Mikroskop ve PANI/AK Kompozit Filmleri Morfolojik Çalışmalar PANI/AK Kompozit Filmleri Yan-Kesit (Cross-section) Çalışmaları SONUÇ VE ÖNERİLER. 101 KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ II

6 ÖZET T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KİMYA BÖLÜMÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ÖZET POLİANİLİN/AKTİF KARBON KOMPOZİT MADDESİNİN SENTEZİ, KARAKTERİZASYONU ÖZET VE İLETKEN FİLM YAPIMI Danışman: Yrd. Doç. Dr. Hüseyin ZENGİN Yıl: 2008, Sayfa: Jüri : Yrd. Doç. Dr. Hüseyin ZENGİN Doç. Dr. Mükerrem KURTOĞLU Doç. Dr. Ömer SÖĞÜT Bu çalışmada asit ve bazların aktif karbon partikülleri yüzeyindeki adsorpsiyonları çalışılmış ve bazı termodinamik parametreler değerlendirilmiştir. Adsorpsiyon sonuçlarına göre aktif karbon partiküllerinin yüzeyinin asitlere karşı daha istekli bir etkileşime sahip oldukları ve en fazla madde adsorpsiyonunun CH 3 COOH ile oluştuğu bulunmuştur. Bu çalışmanın ikinci aşamasında ise kendiliğinden iletken olan polimer polianilinin sentezini, optimize olmuş proses koşullarını kullanarak polianilin/aktif karbon (PANI/AK) kompozitleri in-situ polimerizasyon ve ex-situ çözelti karışımı yöntemleriyle üretilmiştir. PANI/AK kompozit filmleri damlatma ve döndürerek-kaplama metodlarıyla hazırlanmıştır. HCl asit ile doyurulmuş PANI film ve PANI/AK kompozit filmlerin elektriksel iletkenliği ölçülmüştür. Kompozit filmlerin elektriksel iletkenliğinin saf polianilinin elektriksel iletkenliğine göre daha fazla olduğu gözlenmiştir. PANI ve PANI/AK kompozitlerinin karakterizasyonu UV-Vis, FT-IR ve FL gibi spektroskopik yöntemlerle ayrıca incelenmiştir. Aktif karbon partikülleri eklenmesiyle aktif karbon partiküllerininin klor iyonlarıyla yarışmada olduğu PANI/AK kompozitlerinin iletkenliklerindeki artışın kısmen karbon partiküllerinin doyurma veya safsızlık etkisiyle olduğu anlaşılmıştır. Partiküllerin ve filmlerin morfolojileri bir taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanılarak incelenmiştir. SEM ölçümleri, karbon partiküllerin kompozit film içinde homojen olarak dağıldığını ve iyi izole olduklarını göstermiştir. Anahtar kelimeler: Polianilin, Aktif karbon, İletken polimer kompozit, Adsorpsiyon, Morfoloji III

7 ABSTRACT T.C. UNIVERSITY OF KAHRAMANMARAS SUTCU IMAM INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF CHEMISTRY MSc THESIS ABSTRACT SYNTHESIS AND CHARACTERIZATION OF POLYANILINE/ACTIVATED CARBON COMPOZITES AND PREPARATION OF CONDUCTIVE FILMS Supervisor: Assist. Prof. Dr. Hüseyin ZENGİN Year : 2008, Page : Committee : Assist. Prof. Dr. Hüseyin ZENGİN Assoc. Prof. Dr. Mükerrem KURTOĞLU Assoc. Prof. Dr. Ömer SÖĞÜT In this study, the adsorptions of acids and bases on the surface of activated carbon particles were studied and some thermodynamic parameters were evaluated. According to the adsorption results, the activated carbon surfaces possessed more effective interactions with acids and the most adsorption capacity was found out with CH 3 COOH. The second part of this study aimed to synthesize the inherently conductive polymer polyaniline using an optimized process to prepare polyaniline/ activated carbon (PANI/AC) composites by in-situ polymerization and ex-situ solution mixing. PANI/AC composite films were prepared by drop by drop and spin coating methods. The electrical conductivities of hydrochloride acid doped PANI film and PANI/AC composite films were measured. The composite films exhibited increase in electrical conductivity over neat PANI. PANI and PANI/AC composites were also investigated by spectroscopic methods including UV-Vis, FT-IR and PL. The increase of conductivity of PANI/AC composite may be partially due to the doping or impurity effect of activated carbon particles where the activated carbon particles compete with chloride ions. The morphology of particles and films were examined by a scanning electron microscope (SEM). SEM measurements indicated that the activated carbon particles were well dispersed and isolated in composite films. Keywords: Polyaniline, Activated carbon, Conducting polymer composite, Adsorption, Morphology IV

8 ÖNSÖZ ÖNSÖZ Tez konusunun belirlenmesi, çalışmanın yürütülmesi ve yazım aşamasında beni yönlendiren ve yardımlarını esirgemeyen danışman hocam sayın Yrd. Doç. Dr. Hüseyin ZENGİN e sonsuz teşekkürlerimi sunarım. Master eğitimim ve tez çalışmalarıma yapmış olduğu katkı ve yardımlar için değerli hocam Öğr. Gör. Dr. Gülay ZENGİN e ayrıca teşekkür ederim. Tezimin değerlendirilmesi için yapmış olduğu katkı ve yardımlardan dolayı jüri üyelerim olan Doç. Dr. Mükerrem KURTOĞLU ve Doç. Dr. Ömer SÖĞÜT e teşekkür ederim. Master eğitimim boyunca laboratuar ortamını paylaştığım ve her zaman yardımlarını benden esirgemeyen sevgili çalışma arkadaşım Belgin ERKAN a, bazı deney düzeneklerinin kurulması ve yürütülmesinde emeği geçen Gani Yusuf NARLIOĞLU na ve yine bazı deneylerin sürdürülmesi ve gerçekleştirilmesinde yardımcı olan grubumuz lisans öğrencilerine ayrı ayrı teşekkür ederim. Çalışmamda TÜBİTAK (Proje No: 104M367) ve K.S.Ü. (Proje No: 2004/5-1) tarafından sağlanan madde, malzeme ve cihazların kullanılması ve laboratuar çalışma ortamı imkanı sağlaması nedeniyle maddi destek sağlamış olan bu her iki değerli kurumumuza da teşekkürü bir borç bilirim. Son olarak, çalışmamda maddi ve manevi desteğini esirgemeyen saygıdeğer annem Sabiha KALAYCI, babam Ejder KALAYCI, sevgili kardeşim Ökkeş KALAYCI ve ablam Gülhanım GÜVENEN e sonsuz teşekkür ederim. Aralık 2008, KAHRAMANMARAŞ Güllü KALAYCI V

9 ÇİZELGELER DİZİNİ ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 1.1. Elektromagnetik spektrumda görünür bölgedeki dalga aralıkları ve karşılık gelen renkler. 19 Çizelge 1.2. Elektromagnetik radyasyon bölgesi moleküler geçiş türleri 20 Çizelge 2.1. Bazı önemli iletken polimerlerin genel özellikleri Çizelge 2.2. Birkaç konjuge (iletken) polimerlerin genel kısaltmalarını da içeren tekrar eden birimlerinin kimyasal yapıları.. 24 Çizelge 3.1. Deney verilerinin düzenlenmesine örnek olarak sonike olmuş AK partikülleri üzerine CH 3 COOH adsorpsiyonunda sonike işleminin etkisinin belirlenmesi için yapılan deney sonuçları Çizelge 4.1. Aktif karbon partiküllerinin fiziksel özelliklerinin deneysel gözlem sonuçları.. 41 Çizelge 4.2. Sonike olmamış ve sonike olmuş AK partikülleri üzerinde değişik CH 3 COOH, HCI, NH 4 OH ve NaOH adsorbantlarının 25 o C deki Freundlich adsorpsiyon izotermleri verilerinin toplam sonuçları Çizelge 4.3. Sonike olmamış ve sonike olmuş AK partikülleri üzerinde CH 3 COOH, HCI, NH 4 OH ve NaOH adsorbantlarının 25 C deki Langmuir adsorpsiyon izotermleri verilerinin toplam sonuçları. 57 Çizelge 4.4. Sonike olmuş AK partikülleri üzerinde CH 3 COOH, HCI, NH 4 OH ve NaOH adsorbantlaranın değişik sıcaklıklardaki Freundlich adsorpsiyon izotermi parametrelerinin toplam sonuçları. 66 Çizelge 4.5. Sonike olmuş AK partikülleri üzerinde CH 3 COOH, HCI, NH 4 OH ve NaOH adsorbantlaranın değişik sıcaklıklardaki Langmuir adsorpsiyon izotermi parametrelerinin ve spesifik yüzey alanlarının toplam sonuçları Çizelge 4.6. İletkenlik ölçümü sonuçlarının ve film kalınlıklarının toplu sonuçları.. 79 VI

10 ŞEKİLLER DİZİNİ ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 1.1. Aktif karbon modelinin şematik gösterimi. 6 Şekil 2.1. Polianilinin genel kimyasal yapısı Şekil 2.2. Polianilinin çeşitli formları, EB, ES, LEB ve PN, ve bunların birbirine dönüşümleri Şekil 4.1. Sonike olmamış AK partikülleri üzerine temas süresinin etkisini gösteren NaOH adsorpsiyon izotermi. 44 Şekil 4.2. Sonike olmamış AK partikülleri üzerine temas süresinin etkisini gösteren NH 4 OH adsorpsiyon izotermi Şekil 4.3. Sonike olmamış AK partikülleri üzerine temas süresinin etkisini gösteren HCl adsorpsiyon izotermi. 45 Şekil 4.4. Sonike olmamış AK partikülleri üzerine temas süresinin etkisini gösteren CH 3 COOH adsorpsiyon izotermi Şekil 4.5. Sonike olmuş AK partikülleri üzerine temas süresinin etkisini gösteren NaOH adsorpsiyon izotermi. 46 Şekil 4.6. Sonike olmuş AK partikülleri üzerine temas süresinin etkisini gösteren NH 4 OH adsorpsiyon izotermi Şekil 4.7. Sonike olmuş AK partikülleri üzerine temas süresinin etkisini gösteren HCl adsorpsiyon izotermi. 47 Şekil 4.8. Sonike olmuş AK partikülleri üzerine temas süresinin etkisini gösteren CH 3 COOH adsorpsiyon izotermi Şekil 4.9. Sonike olmamış ve sonike olmuş AK partikülleri üzerine temas süresinin etkilerini gösteren farklı asit ve bazların adsorpsiyon izotermleri Şekil Sonike olmamış AK partikülleri üzerine NaOH Freundlich adsorpsiyon izotermi Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine sonike işleminin etkisini gösteren NaOH adsorpsiyon Freundlich izotermi. 50 Şekil Sonike olmamış ve sonike olmuş AK partikülleri üzerine sonike işleminin etkilerini gösteren farklı asit ve bazların Freundlich adsorpsiyon izotermleri Şekil Sonike olmamış AK partikülleri üzerine NaOH Freundlich adsorpsiyon eğim grafiği. 51 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine NaOH Freundlich adsorpsiyon eğim grafiği.. 51 Şekil Sonike olmamış AK partikülleri üzerine NaOH Langmuir adsorpsiyon izotermi Şekil Sonike olmamış AK partikülleri üzerine NH 4 OH Langmuir adsorpsiyon izotermi Şekil Sonike olmamış AK partikülleri üzerine CH 3 COOH Langmuir adsorpsiyon izotermi Şekil Sonike olmamış AK partikülleri üzerine HCl Langmuir adsorpsiyon izotermi.. 54 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine sonike işleminin etkisini gösteren NaOH Langmuir adsorpsiyon izotermi.. 55 VII

11 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine sonike işleminin etkisini gösteren NH 4 OH Langmuir adsorpsiyon izotermi 55 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine sonike işleminin etkisini gösteren CH 3 COOH Langmuir adsorpsiyon izotermi.. 56 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine sonike işleminin etkisini gösteren HCl Langmuir adsorpsiyon izotermi Şekil Sonike olmamış AK partikülleri üzerine NaOH 25 o C derecedeki Langmuir adsorpsiyon izotermi. 58 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine NaOH 25 o C derecedeki Langmuir adsorpsiyon izotermi. 58 Şekil Sonike olmamış AK partikülleri üzerine NH 4 OH 25 o C derecedeki Langmuir adsorpsiyon izotermi. 59 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine NH 4 OH 25 o C derecedeki Langmuir adsorpsiyon izotermi. 59 Şekil Sonike olmamış AK partikülleri üzerine CH 3 COOH 25 o C derecedeki Langmuir adsorpsiyon izotermi Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine CH 3 COOH 25 o C derecedeki Langmuir adsorpsiyon izotermi. 60 Şekil Sonike olmamış AK partikülleri üzerine HCl 25 o C derecedeki Langmuir adsorpsiyon izotermi. 61 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine HCl 25 o C derecedeki Langmuir adsorpsiyon izotermi. 61 Şekil Sonike olmamış ve sonike olmuş AK partikülleri üzerinde değişik CH 3 COOH, HCl, NH 4 OH ve NaOH adsorbantlaranın 25 o C derecedeki adsorpsiyonuna göre özel yüzey alanlarının değişimi 62 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine NaOH değişik sıcaklıklardaki Freundlich adsorpsiyon izotermleri 63 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine NH 4 OH değişik sıcaklıklardaki Freundlich adsorpsiyon izotermleri 63 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine CH 3 COOH değişik sıcaklıklardaki Freundlich adsorpsiyon izotermleri 64 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine HCl değişik sıcaklıklardaki Freundlich adsorpsiyon izotermleri 64 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine NaOH 10 o C sıcaklıktaki Freundlich adsorpsiyon izotermi. 65 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine NaOH 10 o C sıcaklıktaki Freundlich adsorpsiyon izotermi doğrusu grafiği.. 65 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine CH 3 COOH 10 o C deki Langmuir adsorpsiyon izotermi. 67 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine CH 3 COOH 25 o C deki Langmuir adsorpsiyon izotermi. 67 Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine CH 3 COOH 45 o C deki Langmuir adsorpsiyon izotermi Şekil Sonike olmuş AK partikülleri üzerine CH 3 COOH 65 o C deki Langmuir adsorpsiyon izotermi. 68 VIII

12 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil Sonike olmuş AK partiküllerinin özel yüzey alanlarının değişik adsorbantlar kullanılmasıyla farklı sıcaklıklara göre değişim değerlerini gösteren eğriler. 69 Şekil Sonike olmamış AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Sonike olmuş AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Sonike olmamış AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Sonike olmuş AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Sonike olmamış AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Sonike olmuş AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Sonike olmamış AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Sonike olmuş AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Sonike olmamış AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Sonike olmuş AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Sonike olmamış AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Sonike olmuş AK partiküllerinin SEM mikrografı Şekil Polianilinin yükseltgenme basamakları: tamamıyla indirgenmiş, leukomeraldin baz (LEB); kısmen yükseltgenmiş, emeraldin baz (EB); ve tamamıyla yükseltgenmiş, pernigranilin baz (PN) Şekil Anilinin polimerizasyonu ve emeraldine tuz (ES) ve emeraldine baz (EB) oluşması (a); ve in-situ polimerizasyon ve önerilen kompozit etkileşimi (b) Şekil PANI ve PANI/AK (ağırlıkça %1, 3, 5, 10, 20, 30 AK) kompozit filmlerin iletkenlikleri Şekil PANI ve PANI/AK (ağırlıkça %1, 3, 5, 10, 20, 30 AK) kompozit filmlerin öz dirençleri 80 Şekil PANI emeraldine baz (EB) ve PANI/AK kompozitlerinin etkileşmesinden sonraki UV-Vis spektrumları Şekil PANI polimerinin NMP içindeki fotoluminesans spektrumları. 83 Şekil PANI ve PANI/AK kompozitlerinin NMP içindeki fotoluminesans spektrumları.. 84 Şekil Polianilinin ES ve EB formlarının FT-IR spektrumları Şekil PANI ve PANI/AK kompozitlerinin FT-IR spektrumları Şekil PANI filminin yüzey SEM mikrografı.. 88 Şekil PANI/%1AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI/%1AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI/%3 AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI/%3 AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI/%5 AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI/%5 AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI/%10 AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI/%10 AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI/%20 AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI/%20 AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı IX

13 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil PANI/%30 AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI/%30 AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI/%30 AK kompozit filminin yüzey SEM mikrografı Şekil PANI filmlerin yan-kesit (cross-section) SEM mikrografı. 96 Şekil PANI/%1 AK kompozit filmlerin yan-kesit (cross-section) SEM mikrografı.. 96 Şekil PANI/%3 AK kompozit filmlerin yan-kesit (cross-section) SEM mikrografı.. 97 Şekil PANI/%5 AK kompozit filmlerin yan-kesit SEM mikrografı Şekil PANI/%10 AK kompozit filmlerin yan-kesit (cross-section) SEM mikrografı 98 Şekil PANI/%20 AK kompozit filmlerin yan-kesit (cross-section) SEM mikrografı 98 Şekil PANI/%30 AK kompozit filmlerin yan-kesit (cross-section) SEM mikrografı Şekil PANI kompozit filmlerin yan-kesit (cross-section) SEM mikrografı 99 Şekil PANI/%10 AK kompozit filmlerin yan-kesit (cross-section) SEM mikrografı 100 Şekil 4.87 PANI/%20 AK kompozit filmlerin yan-kesit (cross-section) SEM mikrografı X

14 SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ SİMGELER VE KISALTMALAR AK PANI ES EB LEB PN NMP FL UV-Vis FT-IR SEM LED OLED PLED GP CNT PEDOT PMMA CSA ITO : Aktif karbon : Polianilin : Emeraldin tuz : Emeraldin baz : Leukoemeraldin baz : Pernigranilin baz : N-metil pyrrolidinon : Fotoluminesans Spektrometre : Ultraviole-Visible Spektrofotometre : Fourier Transform Infrared Spektroskopisi : Taramalı Elektron Mikroskobu : Işık Yayan Diyot : Organik Işık Yayan Diyot : Polimer Işık Yayan Diyot : Güneş Pili : Karbon nanotüp : Polietilendioksitiyofen : Polimetil metaakrilat : Kamfor sulfonik asit : Indiyum kalay oksit XI

15 1.GİRİŞ 1. GİRİŞ 1.1. Çalışmanın Amacı ve İçeriği Bu çalışmanın içeriği iki ana bölümden oluşmaktadır: Birincisi, aktif karbon partiküllerinin fiziksel özelliklerini araştırılması, ikincisi ise uygun deneysel yöntemler kullanarak hedeflenen maddelerin sentezlenmesi ve karakterizasyonudur. Bu araştırmanın ilk safhasında asit ve bazların karbon partikülleri yüzeyindeki fiziksel etkileşimlerini incelemek için adsorpsiyonları değişik sıcaklıklarda çalışılarak termodinamik parametreler değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın ikinci bölümünde ise kendiliğinden iletken olan polimer PANI nin sentezini, optimize olmuş proses koşullarını kullanarak polianilin/aktif karbon (PANI/AK) kompozitlerinin hazırlanması amaçlanmıştır. PANI/AK kompozitleri in-situ polimerizasyon ve ex-situ çözelti karışımı yöntemleriyle üretilmiştir. PANI/AK kompozit filmleri damlatma ve döndürerek-kaplama (spin-coating) metotlarıyla hazırlanmıştır. HCl asit ile doyurma yapılmış PANI film ve PANI/AK kompozit filmlerin elektriksel iletkenlikleri ölçülmüştür. Saf PANI ve PANI/AK kompozitlerinin karakterizasyonu UV-Vis, FT-IR ve FL gibi metotları da içeren spektroskopik yöntemlerle ayrıca incelenmiştir. Saf ve kompozit fimlerin ve partiküllerin morfolojileri taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanılarak incelenmiştir. Bu çalışmanın temel amacı; PANI/AK kompozitlerinin in-situ polimerizasyon ve exsitu çözelti karışım yöntemleriyle hazırlanması ve karakterizasyonu üzerine çalışma yapmaktır. Bu nedenle in-situ kimyasal polimerizasyondan elde edilen PANI/AK kompozitlerinin özelliklerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Saf PANI ve PANI/AK kompozitlerinden ince filmleri damlatma ve döndürerek-kaplama yöntemleriyle üreterek bu filmlerin hem kimyasal hem de fiziksel özelliklerini incelemektir. Karbon partiküllerinin ilave edilmesiyle PANI den AK üzerine elektron transferi olmakta ve PANI/AK kompoziti saf PANI e göre daha yüksek elektriksel iletkenliğe sahip olmaktadır. Hazırlanan filmlerin kalınlığı SEM ölçümlerinde elde edilen yan-kesit mikrografları kullanılarak tayin edilmiştir. Saf polimer ve kompozit filmlerin elektriksel iletkenliklerini standart dört-nokta iletkenlik (four-point probe) teknik kullanılarak ölçülmüştür. FT-IR ve UV-Vis spektroskopileri kullanılarak polianilin üzerine karbon partiküllerinin doping etkisi araştırılmıştır. Ayrıca, saf polimer ve kompozit filmlerin elektriksel ve optiksel özellikleri değişik yöntemlerle ölçülerek, fiziksel ve kimyasal yapıları araştırılmıştır. Böylece saf polimer ve kompozit filmlerin elektriksel iletkenlikleri ve kimyasal yapısı hakkında daha geniş bir bilgiye sahip olunması gerçekleştirilmiştir. Polimerlerle ilgili yapılan çalışmalarda, yapı aydınlatmada FT-IR tekniği son derece önemlidir. FT-IR spektroskopisinde, konjugasyon uzunluğu, iletken polimerlerin okside şeklinin en düşük enerjili elektronik hali ve yük taşıma kapasitesi gibi özellikler incelenebilir. Diğer taraftan UV-Vis spektroskopisi, iletken polimerlerde elektronik geçişleri incelemek için faydalı bir tekniktir. Polimerlerin işlenebilirliği açısından karşılaşılan en büyük problemlerden biri, çözünürlüklerinin az olmasıdır. Sentezlenecek polimerde karbon partikülü ile kompleks oluşturarak polimer molekülleri arasında ve polimer çözücü molekülleri arasındaki hidrojen bağı oluşumunu ve dolayısıyla polimerin jel oluşmasını azaltmak suretiyle çözünürlüklerinin artırılması hedeflenmektedir. 1

16 1.GİRİŞ 1.2. Polimer, Dolgu Maddeleri ve Kompozitler Polimerler; çok sayıda molekülün kimyasal bağlarla düzenli bir şekilde bağlanarak oluşturdukları yüksek molekül ağırlıklı bileşiklerdir. Organik kimyacılar ondokuzuncu yüzyılın ortalarında bazı denemelerinde rastlantısal olarak yüksek molekül ağırlıklı maddeler sentezlediler. Bu yüzyılın ikinci yarısından itibaren polimer konusundaki araştırmalar gelişmiş ve yeni polimer türleri geliştirilmiştir. Bu alanın öncüsü Alman kimyager Hermann Staudinger ilk defa polimerizasyon koşullarının polimer oluşumu üzerine etkisini tanımlamıştır. Staudinger kimyanın bu alanında yaptığı çalışmalarla 1953 yılında Nobel ödülünü almıştır. Bu alanda ilk kez çalışan araştırmacılar doğal polimerleri taklit ederek işe başlamışlar ve 1930 yılında Wallace Carothers Nylonu sentezlemeyi başarmıştır. İkinci dünya savaşından bu yana birçok polimer laboratuarlarda üretilmiş ve ayrıca birçok polimer endüstriyel ölçekte üretilmeye başlamıştır. Endüstriyel organik kimyacılar ise daha çok polimer kimyası alanına kayarak çalışmalarını bu yönde sürdürmeye başlamıştır. Bunun sonucu olarak günümüzde sayısız polimer türü geniş bir uygulama alanında çeşitli amaçlar için kullanılmaktadır (Staudinger, 1953). Polimerlerin fiziksel özellikleri molekül ağırlığı ile ilişkilidir. Bu nedenle polimerlerden beklenen fiziksel özellikleri gösterebilmeleri için belirli bir molekül ağırlığına sahip olmaları gerekir. Genellikle molekül ağırlığının artması ile yapıda moleküller arası çekim artmakta ve bu da polimerin mekanik ve ısı özelliklerini etkilemektedir. Polimerlerin molekül ağırlıkları, jel geçirgenlik kromatografisi, viskozimetrik ölçüm, ozmotik basınç ve ışık saçılması gibi yöntemlerle belirlenebilir. Polianilin (PANI) kısmen kolay işlenebilirliği, elektriksel iletkenliği ve çevresel dayanıklılığı nedeniyle önemli iletken polimerlerden biridir (MacDiarmid ve ark., 1985; Skotheim ve ark., 1997). Geniş kapsamlı elektriksel, elektrokimyasal ve optik özelliklere sahip olan polianilin sentetik metal olarak uygulama alanları için potansiyel olarak ilgi çekmiştir (Neoh ve ark., 1992). Elektriksel iletkenliğinin yük-transfer doping ve protonlanma ile tersinir olarak kontrol edilebilmesinden dolayı polianilin iletken polimerler arasında nadirdir. Genel olarak, PANI in emeraldine baz (EB) ve emeraldine tuz (ES, polaronik ve/veya bipolaronik) formları asit ve baz kullanarak doyurma (doping) ve uzaklaştırma (dedoping) ile birbirlerine dönüştürülebilirler (Premamoy ve ark., 1999). Kompozit uygulamalarında kullanılan başlıca dolgu maddeleri; siyah karbon, ince metal parçaları, silisyum dioksit partikülleri, ince cam tanecikleri, kalsiyum karbonat, alüminyum silikat ve killer, yüksek alev dayanımı ve az duman çıkışının gerekli olduğu uygulamalarda kullanılan alüminyum trihidrat, alev, duman geciktirici dolgu malzemesi olarak, kullanılan. kalsiyum sülfattır. Birçok dolgu maddeleri polimerlere katılarak kompozit maddeler oluşturulmaktadır. Örneğin, karbon nanotüpler kısmen kimyasal olarak inaktif, mükemmel elektriksel ve termal iletkenlik özelliklerine sahip, doğrusal olmayan optik özellikler ve üstün mekanik sağlamlıklar gösterirler (Ajayan ve Zhou., 2001). Karbon nanotüplerin (CNTs) keşfinden beri, CNT/polimer nanokompozitler üzerine CNT nin özelliklerini işlenebilir polimerlere ve alıcı maddelere ulaştırma ümidiyle araştırmalar yapılmıştır (Jia ve ark., 1999). Bir çok polimerler değişik uygulama alanlarını hedef alarak CNT/polimer kompozitlerde matriks maddesi olarak kullanılmıştır (Cooper ve ark., 2001). CNTs ler CNT/poly(3-octylthiophene) kompozitlerinde bir iletken dolgu maddesi olarak kullanılmıştır ve ayrıca CNT/poly (phenylene vinylene) (PPV) kompozitleri rapor edilmiştir (Musa ve ark., 1999; Coleman ve ark., 1999). Daha yakın zamanda, 2

17 1.GİRİŞ CNT/PEDOT kompozitleri organik light emitting diodlarında iletken tabakalarda delik olarak kullanılmıştır (Woo ve ark., 2001). Günümüze kadar, karbon nanotüp/polianilin (CNT/PANI) kompozitleriyle ilgili sadece bir kaç çalışma rapor edilmiştir (Cochet ve ark., 2001). CNT/PANI kompozitinin elektriksel iletkenliğinin saf PANI iletkenliğine göre on defa daha yüksek olduğu ölçülmüş ve aralarındaki etkileşim Raman spektroskopisiyle çalışılmıştır (Cochet ve ark., 2001). Ayrıca, CNT/PANI kompozit maddesi hazırlanmış ve karbon nanotüplerin dopant etkileri değişik spektroskopik yöntemlerle araştırılmıştır (Zengin ve ark., 2002). Bu çalışma ile PANI/AK kompozit maddesi ve bu kompozit maddeden iletken kompozit filmlerin yapımı gerçekleştirilmiştir. Son yıllarda kompozit maddeler yaygın olarak özellikle güneş pilleri (GP) ve ışık yayan diyotlar (Light emitting diode=led) yapımında kullanılmaktadır. Birçok güneş pilleri karma (kompozit) güneş pilleridir. Bunlar polimerlerle nanoparçacıkların karıştırılmasıyla elde edilen multispektrum tabakaların üst üste yığılması ile elde edilir. Bu tabakalarla oluşturulan güneş pilleri farklı dalga boyuna sahip ışığı elektrik enerjisine çevirmek için kullanılır. Işık yayan diyotlar, güneş pilleri gibi yarı iletken malzemelerden yapılmalarına rağmen çalışma prensipleri güneş pillerinin çalışma prensibinin tam tersi şeklindedir. Güneş pilleri üzerine düşen ışığı elektrik akımına çevirirken, ışık yayan diyotlar elektrik akımı ışığa dönüştürürler. Organik güneş pillerinde olduğu gibi eğer LED de kullanılan ışık yayan madde organik bir bileşik ise LED organik ışık yayan diyot (Organic light emitting diyote=oled) olarak adlandırılır. Bu organik madde küçük bir organik madde veya bir polimer olabilir. OLED lar geleneksel LED larla kıyaslandıklarında esnek olma gibi avantajlara sahiptirler. Organik LED ve organik GP lerinin çalışma prensibi, ışık etkisiyle konjuge polimerlerden oluşan donör-tipi yarı iletkenden akseptör-tipi yarı iletkene veya akseptör moleküllerine (C 60 gibi) yük transferi esasına dayanır. Konjuge polimerlerden yapılan GP ve LED için şu ana kadar ulaşılan maksimum verimlilik %3 civarındadır ve çalışmalar daha yüksek verimlilik için devam etmektedir. Bilimsel ve ticari öneme sahip OLED, LED ve GP leri dijital kameralar, bilgisayar ve televizyon ekranları, laserler gibi birçok elektronik ve optik cihazlarda kullanılmaktadır. Son zamanlarda, organik maddelerden yapılan LED ve GP gibi optik cihazlar günümüzde kullanılan cihazlarla yarış edebilecek düzeye gelmiştir. Özellikle konjuge polimerlerin ve fullerenlerin beraber sentezlenmesi, organik LED larin yapımında hızlı gelişmelere neden olmuştur. Bu hızlı gelişmeyle birlikte ucuz, esnek ve geniş alanlı organik GP, yüksek verimliliğe sahip fakat pahalı, yüksek teknoloji gerektiren silisyumdan yapılan güneş pillerine bir alternatif olarak ortaya çıkmıştır. Başlıca kullanılan ışık yayan polimerler poli (p-fenilenevinilen (PPV), polianiline (PANI), politiyofen (PT) ve polipiridin (PPry) olarak sıralanabilir. Bir çok polianilinin/geleneksel polimer karışımları PLED da bir delik injeksiyon elektrodu olarak ve fotonik devre anahtarlarında optiksel açıdan doğrusal olmayan materyal olarak ve diğer uygulama alanlarında çalışılmıştır. Polianilin karışım sistemleri arasında PANI-CSA/PMMA karışımı OLED larında delik injeksiyon elektrodu materyali için önemli bir aday olarak kabul edilmiştir. Elektroaktif polimerlerdeki ilgi çekici özellik, ışık-emisyon diyotları, alan-etki transistörleri, fotovoltaik hücreler, güneş pilleri ve lazer gibi uygulama alanlarında ana materyal olmalarından ileri gelmektedir (Crone ve ark., 2002; Hoppe ve ark., 2004). Bu tür cihazların performansını iyi ayarlamak için, moleküler yapı ve makroskopik özellikler arasındaki ilişkinin iyi bilinmesi gereklidir. İletken polimerlerin kimyasal yapısı, kompleks oluşturması ve fiziksel özellikleri arasındaki ilişki son yıllarda önem kazanmıştır (Patil ve 3

18 1.GİRİŞ ark., 1988). Organik maddeler, özellikle polimerler, çözünürlük, işlenebilirlik, çevresel kararlılık, elektroaktivite gibi bir çok ilginç özelliklere sahiptir. Elektroaktif özelliğe sahip olan polimerlerin iletkenlik özellikleri, uygulanan potansiyel doping maddelerine göre değişmektedir. Ayrıca, redoks özellikleri farklılaştıkça, değişik renklere de sahip olurlar. Örneğin, iletken özelliğe sahip polianilin (emeraldin tuz formu) yeşil renkli iken, yalıtkan formunda (emeraldin baz formu) mavi renklidir. Bu tür özelliğe sahip PANI nin elektrokimyasal yolla elde edilebilmesi ve modifiye olmuş elektrot yapımında kullanılabilmesi nedeniyle, elektrokimyacıların ilgisini çekmiştir. Kompozitler makroskobik olarak birbirinden ayrı iki ya da daha fazla malzemenin bir araya getirilmesi ile imal edilen malzeme türüdür. Her kompozitte genellikle iki tip madde bulunur; matris ve takviye malzemesidir. Bu malzemeler birbirlerinden farklı fiziksel özelliklere sahipdirler, ve bir araya getirilmeleri ile oluşan kompozit malzeme her ikisinden farklı özelliklere kavuşur. Günümüzde en çok kullanılan kompozitlerden biri betondur, çimento ve kumdan meydana gelen malzeme matris çelik çubuklar ile desteklenir. Bir diğer tanınmış kompozit ise kerpiçtir. Yakın dönemde yaygınlaşmış ve sıkça kullanılan bir diğer polimer matrisli kompozit ise anorganik ve organik elyafların (elyaf olarak: fiberglas, karbon, aramid, polietilen, polipropilen vs.) kullanıldığı fiberglas bileşik, yani kompozit malzemelerdir. Kompozit malzeme türleri: 1. Polimer Kompozitler, 2. Metal Kompozitler, 3. Seramik Kompozitler olarak sınıflandırılabilir. Kompozit malzemelerin üç ana elemanı bulunmaktadır. Bunlar: 1. Matris Elemanı: Kompozit malzemelerde matrisin üç temel fonksiyonu vardır. Bunlar, elyafları bir arada tutmak, yükü elyaflara dağıtmak ve elyafları çevresel etkilerden korumaktır. İdeal bir matris malzemesi başlangıçta düşük viskoziteli bir yapıda iken daha sonra elyafları sağlam ve uygun bir şekilde çevreleyebilecek katı forma kolaylıkla geçebilmelidir. Matris malzemesi, termoset veya termoplastik polimer malzeme olarak sürekli fazı oluşturur. Termosetler grubunda ağırlıklı olarak polyesterler kullanılır. Bunun yanı sıra vinil ester/bisfenol, epoksi reçine ve fenolik reçinelerin kullanımı da giderek yaygınlaşmaktadır. Termoplastik grubunda yaygın olarak poliamid ve polipropilen kullanımını görülmektedir (yaklaşık % 68.3), bunların yanı sıra hibrid formda polietilen ve polibutilen tereftalat, polieterketon ve polietersülfon kullanımı da dikkat çekmektedir. 2. Takviye Elemanı: Matris malzeme içinde yer alan takviye elemanları kompozit yapının temel mukavemet elemanlarıdır. Düşük yoğunluklarının yanı sıra yüksek elastite modülüne ve sertliğe sahip olan elyaflar kimyasal korozyona da dirençlidir. Günümüzde kompozit yapılarda kullanılan en önemli takviye malzemeleri sürekli elyaflardır. Bu elyaflar özellikle modern kompozitlerin oluşturulmasında önemli bir yer tutarlar. Aramid, karbon, grafit, boron, silisyum karbür, alümina, cam ve polietilen malzemelerin kısa veya uzun sürekli elyaf formunda kullanıldığı ve matrisi yaklaşık % 60 hacim oranında pekiştirici işlevi olan malzemelerdir. 3. Katkı Maddeleri: Dolgular, kimyasallar ve diğer katkılar matrise niteliklerine göre özelliklerin geliştirilmesi amacıyla ilave edilirler. Kompozit malzemeler uçak-uzay, savunma, yapı-inşaat, tüketim mallarında, korozyon dayanımı gerektiren uygulamalarda, elektrik-elektronik, denizcilik, kara taşıtlarında ve özel amaçlı uygulamalarda kullanılmaktadır. Özellikle otomotiv sektöründe giderek artan ve % 6 ya yaklaşan bir uygulama artış hızı görülmektedir. Yapılarında çok 4

19 1.GİRİŞ sayıda farklı malzeme kullanılabilen kompozitlerin gruplandırılmasında kesin sınırlar çizmek mümkün olmamakla birlikte, yapıdaki malzemelerin formuna göre bir sınıflama yapmak mümkündür. Bunlar; a. Elyaflı kompozitler, b. Parçacıklı kompozitler, c. Tabakalı kompozitler, d. Karma kompozitler olarak sınıflandırılabilir. Kompozit Malzemelerin Sağladığı Avantajlar: 1. Yüksek mukavemet, 2. Hafiflik, 3. Tasarım esnekliği, 4. Boyutsal stabilite, 5. Yüksek dielektrik direnimi, 6. Korozyon dayanımı, 7. Kalıplama kolaylığı, 8. Yüzey uygulamaları, 9. Şeffaflık özelliği, 10. Beton yüzeylere uygulama imkanı, 11. Ahşap yüzeylere uygulama imkanı, 12. Demir yüzeylere uygulama imkanı, 13. Yanmazlık özelliği, 14. Kompozitler sıcaklıktan etkilenmez, 15. Kompozitler içine farklı malzemeler gömülebilir, 16. Tamir edilebilirlik özelliği ve 17. Kompozitlerin kesilip delinebilme özelliğidir. Mekanik ve fiziksel özellikleri, eğilme dayanımı, eğilme modülü, çekme dayanımı, çekme modülü, sıkıştırma dayanımı, çekmede kopma, izod darbe testi, ısı iletkenliği, yanabilirlik, Rockwell sertliği, dielektrik sabiti, dielektrik dayanımı, spesifik ağırlık, yoğunluk, ısı yayılma derecesi, ısı yayılma katsayısı, reçine korozyon dayanımı kompozitler için uygun test yöntemleridir Aktif Karbon Yüksek gözenekliliğe sahip aktif karbonlar yaygın olarak kullanılan endüstriyel adsorbanlar arasında çevre kirliliğini kontrol amacıyla kullanılan adsorbanların en önemlisidir. Aktif karbonlar, odun, turba, linyit, kömür, mangal kömürü, kemik, hindistan cevizi kabuğu, pirinç kabuğu, fındık kabuğu ve yağ ürünlerinden elde edilen karbonların çeşitli işlemlerden geçirilerek aktive edilmesiyle elde edilirler lü yılların başında, şuanki aktif karbon üretiminin temelini oluşturan patentler yayınlanmıştır. Aktif karbon kimyasal aktivasyon ve gaz aktivasyon yöntemleri ile üretilir yılından sonra, ilk olarak, aktif kömür su arıtılmasında kullanılmaya başlanmış, fakat yaygın bir kullanım sağlanamamıştır. Ancak, 1927 yılında Almanya da içme suyundaki klorofenol kokusu büyük problem yarattığından, şehir suyunun hazırlanması sırasında aktif karbon kullanımı da büyük önem kazanmıştır. Aktif karbon, 1929 yılında Hamm Water Works da granüler formda, bundan bağımsız olarak 1930 da Harrison tarafından Michigan Bay City de, yine 1929 yılında Spalding tarafından içme suyundaki kokuların uzaklaştırılması amacıyla toz halinde kullanılmıştır yılına gelindiğinde Amerika da 400 fabrika, 1943 yılında ise yaklaşık 1200 fabrika istenmeyen kokuların kontrolünde aktif karbonu kullanmıştır. Aktif karbon, insan sağlığına zararsız, kullanışlı ürünler olup, oldukça yüksek bir gözenekliliğe ve iç yüzey alanına sahiptirler. Aktif karbonlar, çözeltideki molekül ve iyonları gözenekleri vasıtasıyla iç yüzeylerine doğru çekebilirler ve bu yüzden adsorban olarak adlandırılırlar. Kirliliğin giderilmesinde gözenek büyüklüğü önemlidir. Gözenek büyüklüğünün belirlenmesi, karbonun özelliklerinin anlaşılmasında oldukça kullanışlı bir yöntemdir. Gözenekler silindirik veya konik şeklinde olabilir. Adsorpsiyon için gözenek yapısı, toplam iç yüzeyden daha önemli bir parametredir. Gözeneklerin büyüklükleri, uzaklaştırılacak olan kirliliklerin tanecik çaplarına uygun olmalıdır. Çünkü, karbon ve adsorplanan moleküller arasındaki çekim kuvveti, molekül büyüklüğü gözeneklere yakın olan moleküller arasında daha büyüktür. Uluslararası Saf ve Uygulamalı Kimya Birliği (IUPAC) adsorbanlar için gözenek büyüklüğünü yarıçaplarına göre dörde ayırmıştır; 1. Makro gözenekler (r>25 nm), 2. Mezo gözenekler (1<r<25 nm), 3. Mikro gözenekler 5

20 1.GİRİŞ (0,4<r<1 nm), 4. Sub-mikro gözenekler (r<0,4 nm) olarak sınıflandırılabilirler (Şekil 1.1) (Gert Strand ve ark, 2001). Şekil 1.1. Aktif karbon modelinin şematik gösterimi Adsorpsiyon ve desorpsiyon için önemli olan aktif karbon gözenek sistemi, Şekil 1.1 de şematik olarak gösterilmiştir. Mikro gözenekler iç yüzeyin önemli bir kısmını teşkil ederler (~%95). Makro gözenekler ise adsorpsiyon için nispeten önemli olmamakla birlikte, ancak mikro gözeneklere doğru difüzyonun hızlı olması için iletici olarak gereklidirler. Makro gözenekler molekülün aktif karbon içerisine girmesini, mezo gözenekler daha iç bölgelere doğru taşınmasını sağlarken, mikro gözenekler ise adsorpsiyon olayı için kullanılırlar. Atık su işlemleri için günümüzde kullanılan en iyi aktif karbonlar çeşitli kömürlerden ve doğal materyallerden elde edilir. Bunlar: taş kömürü, mangal kömürü, turba, linyit, odun, kemik, hindistan cevizi, fındık ve pirinç kabuğu, meyve çekirdekleri ve yağ ürünleridir. Bu materyallerden elde edilen aktif karbonlar genellikle sert ve yoğundur. Suda bozunmadan uzun süre kullanılabilirler. Aktif karbonlar değişik özelliklere sahip şekillerde üretilebilirler. Bunlar; 1. Toz halindeki aktif karbonlar, 2. Granüle aktif karbonlar, 3. Pelet halindeki aktif karbonlardır. Karbonun kimyasal aktivasyonu sonucu, toz haldeki aktif karbonlar elde edilirler. Bu karbonlar, günümüzde atık suların temizlenmesi işlemlerinde en çok kullanılan aktif karbonlardır. Gaz aktivasyonu ile yapılan granüle ürünler ve peletler daha ziyade gazların saflaştırılmasında kullanılırlar. Ancak granüle haldeki aktif karbonların da atık su işleme sistemlerinde oldukça iyi sonuçlar verdiği belirtilmektedir. Granüle ve toz haldeki aktif karbonlar organik ve inorganik maddelerin uzaklaştırılmasında mükemmel sonuçlar vermektedir. Bu aktif karbonlar biyolojik olarak işlem görmüş atık suları ve organik kaynaklı endüstriyel atıklar içeren atık suları temizlemek için de yıllardır kullanılmaktadır. İçme suyu muamelesinde ana objektif insan tüketimi için güvenli, yüksek kaliteli, üretimde ekonomik, federal standartlara uygun suyu üretmek için aktif karbondan yardım alınır. 6

Adsorpsiyon. Kimyasal Temel İşlemler

Adsorpsiyon. Kimyasal Temel İşlemler Adsorpsiyon Kimyasal Temel İşlemler Adsorpsiyon Adsorbsiyon, malzeme(lerin) derişiminin ara yüzeyde (katı yüzeyinde) yığın derişimine göre artışı şeklinde tanımlanabilir. Adsorpsiyon yüzeyde tutunma olarak

Detaylı

POLĐANĐLĐN/SĐLĐSYUM DĐOKSĐT KOMPOZĐT MADDESĐNĐN SENTEZĐ, KARAKTERĐZASYONU VE ĐLETKEN FĐLM YAPIMI

POLĐANĐLĐN/SĐLĐSYUM DĐOKSĐT KOMPOZĐT MADDESĐNĐN SENTEZĐ, KARAKTERĐZASYONU VE ĐLETKEN FĐLM YAPIMI T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ ĐMAM ÜNĐVERSĐTESĐ FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ KĐMYA ANA BĐLĐM DALI POLĐANĐLĐN/SĐLĐSYUM DĐOKSĐT KOMPOZĐT MADDESĐNĐN SENTEZĐ, KARAKTERĐZASYONU VE ĐLETKEN FĐLM YAPIMI BELGiN ERKAN YÜKSEK

Detaylı

Atıksulardan istenmeyen maddelerin adsorpsiyonla gideriminin incelenmesi ve sistem tasarımı için gerekli parametrelerin saptanması.

Atıksulardan istenmeyen maddelerin adsorpsiyonla gideriminin incelenmesi ve sistem tasarımı için gerekli parametrelerin saptanması. ADSORPSİYON İZOTERMLERİ DENEYİN AMACI Atıksulardan istenmeyen maddelerin adsorpsiyonla gideriminin incelenmesi ve sistem tasarımı için gerekli parametrelerin saptanması. TEORİK BİLGİLER Adsorpsiyon: Adsorpsiyon

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

MAKRO-MEZO-MİKRO. Deney Yöntemleri. MİKRO Deneyler Zeta Potansiyel Partikül Boyutu. MEZO Deneyler Reolojik Ölçümler Reometre (dinamik) Roww Hücresi

MAKRO-MEZO-MİKRO. Deney Yöntemleri. MİKRO Deneyler Zeta Potansiyel Partikül Boyutu. MEZO Deneyler Reolojik Ölçümler Reometre (dinamik) Roww Hücresi Kolloidler Bir maddenin kendisi için çözücü olmayan bir ortamda 10-5 -10-7 cm boyutlarında dağılmasıyla oluşan çözeltiye kolloidal çözelti denir. Çimento, su, agrega ve bu sistemin dispersiyonuna etki

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

Yoğun Düşük sürünme direnci Düşük/orta korozyon direnci. Elektrik ve termal iletken İyi mukavemet ve süneklik Yüksek tokluk Magnetik Metaller

Yoğun Düşük sürünme direnci Düşük/orta korozyon direnci. Elektrik ve termal iletken İyi mukavemet ve süneklik Yüksek tokluk Magnetik Metaller Kompozit malzemeler İki veya daha fazla malzemeden üretilirler Ana fikir farklı malzemelerin özelliklerini harmanlamaktır Kompozit: temel olarak birbiri içinde çözünmeyen ve birbirinden farklı şekil ve/veya

Detaylı

MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ VE MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ. Doç.Dr. Salim ŞAHİN

MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ VE MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ. Doç.Dr. Salim ŞAHİN MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ VE MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ Doç.Dr. Salim ŞAHİN MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ Günümüzde 70.000 demir esaslı malzeme (özellikle çelik) olmak üzere 100.000 den fazla kullanılan geniş bir

Detaylı

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Metalurji Mühendisliğine Giriş Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Esasını makromoleküllü organik maddelerin oluşturduğu yapay veya doğal maddelerin kimyasal yoldan dönüştürülmesiyle elde edilirler. Organik

Detaylı

İki malzeme orijinal malzemelerden elde edilemeyen bir özellik kombinasyonunu elde etmek için birleştirilerek kompozitler üretilir.

İki malzeme orijinal malzemelerden elde edilemeyen bir özellik kombinasyonunu elde etmek için birleştirilerek kompozitler üretilir. KOMPOZİTLER Kompozit malzemeler, şekil ve kimyasal bileşimleri farklı, birbiri içerisinde pratik olarak çözünmeyen iki veya daha fazla sayıda makro bileşenin kombinasyonundan oluşan malzemelerdir. İki

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

KONYA ve SELÇUK ÜNÜVERSİTESİ KİMYA-1 (Çalıştay 2010) 03-1 1 Temmuz 201 0 (Çanakkale)

KONYA ve SELÇUK ÜNÜVERSİTESİ KİMYA-1 (Çalıştay 2010) 03-1 1 Temmuz 201 0 (Çanakkale) KONYA ve SELÇUK ÜNÜVERSİTESİ KİMYA-1 (Çalıştay 2010) 03-1 1 Temmuz 201 0 (Çanakkale) TABİİ ADSORBANLAR İLE AĞIR METALLERİN SULU ÇÖZELTİLERDEN SORPSİYONU Prof. Dr. Erol PEHLİVAN KİMYA-1 (Çalıştay 2010)

Detaylı

Adsorpsiyon. Selçuk Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II DENEYİN AMACI

Adsorpsiyon. Selçuk Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II DENEYİN AMACI Selçuk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II Adsorpsiyon DENEYİN AMACI Çalışmanın amacı katı adsorbent ile çözeltiden adsorbsiyonun denge ve hız

Detaylı

Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler

Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler Toprakta bulunan katı (mineral ve organik madde), sıvı (toprak çözeltisi ve bileşenleri) ve gaz fazları sürekli olarak etkileşim içerisindedir. Bunlar

Detaylı

KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ N. Gamze Karslı Yılmaz, Ayşe Aytaç, Veli Deniz Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

YENİ BİR İLETKEN POLİMER: POLİ(3,8 DİAMİNOBENZO[c]SİNNOLİN) ELEKTROKİMYASAL ÜRETİMİ VE ELEKTROKROMİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

YENİ BİR İLETKEN POLİMER: POLİ(3,8 DİAMİNOBENZO[c]SİNNOLİN) ELEKTROKİMYASAL ÜRETİMİ VE ELEKTROKROMİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ YENİ BİR İLETKEN POLİMER: POLİ(3,8 DİAMİNOBENZO[c]SİNNOLİN) ELEKTROKİMYASAL ÜRETİMİ VE ELEKTROKROMİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ Eda AKGÜL a *, Ahmet Ferat ÜZDÜRMEZ b, Handan GÜLCE a, Ahmet GÜLCE a, Emine

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

MMM 2011 Malzeme Bilgisi

MMM 2011 Malzeme Bilgisi MMM 2011 Malzeme Bilgisi Yrd. Doç. Dr. Işıl BİRLİK Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü isil.kayatekin@deu.edu.tr Materials Science and Engineering: An Introduction W.D. Callister, Jr., John Wiley

Detaylı

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması DENEYĐN ADI Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması Deneyin amacı Organik bir bileşikte karbon ve hidrojen elementlerinin nitel olarak tayin etmek. Nicel ve nitel analiz

Detaylı

ÇİNKO KATKILI ANTİBAKTERİYEL ÖZELLİKTE HİDROKSİAPATİT ÜRETİMİ VE KARAKTERİZASYONU

ÇİNKO KATKILI ANTİBAKTERİYEL ÖZELLİKTE HİDROKSİAPATİT ÜRETİMİ VE KARAKTERİZASYONU ÇİNKO KATKILI ANTİBAKTERİYEL ÖZELLİKTE HİDROKSİAPATİT ÜRETİMİ VE KARAKTERİZASYONU SÜLEYMAN ÇINAR ÇAĞAN MERSİN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

İLERİ SOL JEL PROSESLERİ

İLERİ SOL JEL PROSESLERİ İLERİ SOL JEL PROSESLERİ Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Kaplama ve İnce Filmler Sol-jel kaplamalar birçok fonksiyona sahiptir. Bunlardan en belli başlı olanı, görünür ışık dalga boyunda transparan oksitlerin

Detaylı

TÜBİTAK-BİDEB Kimya Lisans Öğrencileri (Kimyagerlik, Kimya Öğretmenliği, Kimya Mühendisliği) Araştırma Projesi Eğitimi Çalıştayı KİMYA-1 ÇALIŞTAY 2010

TÜBİTAK-BİDEB Kimya Lisans Öğrencileri (Kimyagerlik, Kimya Öğretmenliği, Kimya Mühendisliği) Araştırma Projesi Eğitimi Çalıştayı KİMYA-1 ÇALIŞTAY 2010 TÜBİTAK-BİDEB Kimya Lisans Öğrencileri (Kimyagerlik, Kimya Öğretmenliği, Kimya Mühendisliği) Araştırma Projesi Eğitimi Çalıştayı KİMYA-1 ÇALIŞTAY 2010 GRUP AKTİF PROJE ADI AYÇİÇEĞİ ATIKLARINDAN AKTİF KARBON

Detaylı

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ PROJENİN ADI: POLİMER KATKILI ASFALT ÜRETİMİNİN ARAŞTIRILMASI Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ ( Kimya Bilim Danışmanlığı Çalıştayı Çalışması 29 Ağustos-9 Eylül 2007) Danışman: Doç.Dr. İsmet KAYA 1 PROJENİN

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 9.Çözünmüş İnorganik ve Organik Katıların Giderimi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK İnorganiklerin Giderimi Çözünmüş maddelerin çapları

Detaylı

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar 10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar kanunları Demir (II) sülfür bileşiğinin elde edilmesi Kimyasal

Detaylı

INSA 283 MALZEME BİLİMİ. Giriş

INSA 283 MALZEME BİLİMİ. Giriş INSA 283 MALZEME BİLİMİ Giriş Malzeme Gereksinimi Bütün mühendislik bilim dallari malzeme ile yakindan iliskilidir. Mühendisler kullanacaklari malzemeyi çok iyi tanıyarak ve genis malzeme tayfi içinde

Detaylı

MMM291 MALZEME BİLİMİ

MMM291 MALZEME BİLİMİ MMM291 MALZEME BİLİMİ Ofis Saatleri: Perşembe 14:00 16:00 ayse.kalemtas@btu.edu.tr, akalemtas@gmail.com Bursa Teknik Üniversitesi, Doğa Bilimleri, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme

Detaylı

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla kendinden farklı atomlara dönüşemezler. Atomda (+) yüklü

Detaylı

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar GENEL KİMYA 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar Kimyasal Türler Doğada bulunan bütün maddeler tanecikli yapıdadır. Maddenin özelliğini gösteren küçük yapı

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ DENEYİN AMACI: Doymuş NaCl çözeltisinin elektroliz sonucu elementlerine ayrışmasının

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ Çevre Mühendisliği Bölümü Fiziksel ve Kimyasal Temel İşlemler Laboratuvarı Dersi Güncelleme: Eylül 2016

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ Çevre Mühendisliği Bölümü Fiziksel ve Kimyasal Temel İşlemler Laboratuvarı Dersi Güncelleme: Eylül 2016 İYON DEĞİŞİMİ DENEYİN AMACI: Sert bir suyun katyon değiştirici reçine kullanılarak yumuşatılması ve reçinenin iyon değiştirme kapasitesinin incelenmesi TEORİK BİLGİLER İyon değiştirme benzer elektrik yüklü

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 KOMPOZİT ATIKLARIN GERİ DÖNÜŞÜMÜ Farklı malzemelerden yapılmış, elle birbirinden ayrılması mümkün olmayan ambalajlara, kompozit ambalaj adı

Detaylı

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM)

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) 1 Mürekkebin suda yayılması veya kolonyanın havada yayılması difüzyona örnektir. En hızlı difüzyon gazlarda görülür. Katılarda atom hareketleri daha yavaş olduğu için katılarda

Detaylı

MİKRODALGA YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU

MİKRODALGA YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU MİKRODALGA YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU Zeynep KARCIOĞLU KARAKAŞ a,*, Recep BONCUKÇUOĞLU a, Mehmet ERTUĞRUL b a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre

Detaylı

Ayrıca, bu kitapta sunulan bilgilerin İnşaat Mühendislerine de meslek yaşamları boyunca yararlı olacağı umulmaktadır.

Ayrıca, bu kitapta sunulan bilgilerin İnşaat Mühendislerine de meslek yaşamları boyunca yararlı olacağı umulmaktadır. Önsöz Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, İNŞ 2023 Yapı Malzemesi I (3+0) dersinde kullanılmak üzere hazırlanan bu kitap, İNŞ 2024 Yapı Malzemesi II dersinde kullanılan

Detaylı

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 ATOMİK YAPI Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 Elektron Kütlesi 9,11x10-31 kg Proton Kütlesi Nötron Kütlesi 1,67x10-27 kg Bir kimyasal elementin atom numarası (Z) çekirdeğindeki

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek GÜNEŞ 1- Büyüklük Güneş, güneş sisteminin en uzak ve en büyük yıldızıdır. Dünya ya uzaklığı yaklaşık 150 milyon kilometre, çapı ise 1.392.000 kilometredir. Bu çap, Yeryüzünün 109 katı, Jüpiter in de 10

Detaylı

ARES 1-ASİTLER. MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ

ARES 1-ASİTLER. MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ ARES EĞĠTĠM [Metni yazın] MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ 1-ASİTLER Suda çözündüklerinde ortama H + iyonu verebilen bileşiklere asit denir. ASİTLERİN ÖZELLİKLERİ

Detaylı

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52.

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52. İ Ç İ NDEKİ LER Ön Söz xiii K I S I M 1 Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1 BÖLÜM 1 Giriş 3 1.1 Su 4 1.2 Atık Sular ve Su Kirliliği Kontrolü 5 1.3 Endüstriyel ve Tehlikeli Atıklar

Detaylı

Malzeme Bilgisi. Mühendsilik Malzemeleri - RÜ

Malzeme Bilgisi. Mühendsilik Malzemeleri - RÜ Malzeme Bilgisi 1 Giriş Genel anlamda, gereksinme duyulan maddelerin tümüne malzeme denir. Teknik dilde ise malzeme sözcüğünden özellikle, mühendislik yapıtlarının gerçekleştirilebilmesi için gerekli katı

Detaylı

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME Yrd. Doç. Dr. H. İbrahim OKUMU E-mail : okumus@ktu.edu.tr WEB : http://www.hiokumus.com 1 İçerik Giriş

Detaylı

MALZEME BİLİMİ Bölüm 1. Malzeme Bilimi ve Mühendisliğine Giriş Hazırlayan Doç. Dr. Özkan Özdemir

MALZEME BİLİMİ Bölüm 1. Malzeme Bilimi ve Mühendisliğine Giriş Hazırlayan Doç. Dr. Özkan Özdemir MALZEME BİLİMİ Bölüm 1. Malzeme Bilimi ve Mühendisliğine Giriş Hazırlayan Doç. Dr. Özkan Özdemir BÖLÜM 1. HEDEFLER Malzeme Bilimi ve Mühendislik Alanlarını tanıtmak Yapı, Özellik ve Üretim arasındaki ilişkiyi

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

Lab Cihazları Dersi Çalışma Soruları

Lab Cihazları Dersi Çalışma Soruları Lab Cihazları Dersi Çalışma Soruları Nasıl Olacak? 8 tane soru verdim bunları direk soracam. Cevapları da var zaten. Son 3 slayttaki okuma parçalarından da sorular gelecek. Dolayısıyla bu parçalardan gelebilecek

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi KALSİYUM SİLİKAT Yüksek mukavemetli,

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1: ADLİ KİMYA...

İÇİNDEKİLER 1: ADLİ KİMYA... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: ADLİ KİMYA... 1 1.1. Adli Kimya Tanımı... 1 1.2. Adli Kimyanın Kapsamı... 2 1.3. Adli Düşünce Yapısı... 2 1.4. İş Tanımı... 3 1.5. Kişisel Özellikler... 3 1.6. Adli Kimyanın Tarihi...

Detaylı

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM ATOMUN YAPISI Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sa-hiptir. Atomda bulunan yükler; negatif

Detaylı

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir.

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir. 5.111 Ders Özeti #25 Yükseltgenme/İndirgenme Ders 2 Konular: Elektrokimyasal Piller, Faraday Yasaları, Gibbs Serbest Enerjisi ile Pil-Potansiyelleri Arasındaki İlişkiler Bölüm 12 YÜKSELTGENME/İNDİRGENME

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir.

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. Her maddenin bir kütlesi vardır ve bu tartılarak bulunur. Ayrıca her

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Infrared (IR) ve Raman Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY TİTREŞİM Molekülleri oluşturan atomlar sürekli bir hareket içindedir. Molekülde: Öteleme hareketleri, Bir eksen

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ Melike YILDIRIM, Berkay İLYAS Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Kurupelit / Samsun mellike_yldrm@hotmail.com, berkayilyas@gmail.com Bu

Detaylı

hesaplama (Ders #16 dan devam) II. İstemli değişim ve serbest enerji III. Entropi IV. Oluşum serbest enerjisi

hesaplama (Ders #16 dan devam) II. İstemli değişim ve serbest enerji III. Entropi IV. Oluşum serbest enerjisi 5.111 Ders Özeti #17 Bugün için okuma: Bölüm 7.1 İstemli değişme, Bölümler 7.2 ve 7.8 -Entropi, Bölümler 7.12, 7.13, ve 7.15 Serbest Enerji. Ders #18 için okuma: Bölüm 7.16 Biyolojik Sistemlerde Serbest-Enerji

Detaylı

4 Deney. Yrd. Doç. Dr. Ayşe KALEMTAŞ Araş. Gör. Taha Yasin EKEN

4 Deney. Yrd. Doç. Dr. Ayşe KALEMTAŞ Araş. Gör. Taha Yasin EKEN BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MMM303METALURJİ VE MALZEME LABORATUARI I FÖYÜ Çamur dökümle seramiklerin şekillendirilmesi Yrd. Doç. Dr. Ayşe KALEMTAŞ Araş. Gör. Taha

Detaylı

ELEKTROLİTİK TOZ ÜRETİM TEKNİKLERİ. Prof.Dr.Muzaffer ZEREN

ELEKTROLİTİK TOZ ÜRETİM TEKNİKLERİ. Prof.Dr.Muzaffer ZEREN Prof.Dr.Muzaffer ZEREN Bir çok metal (yaklaşık 60) elektroliz ile toz haline getirilebilir. Elektroliz kapalı devre çalışan ve çevre kirliliğine duyarlı bir yöntemdir. Kurulum maliyeti ve uygulama maliyeti

Detaylı

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU ÖZET HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU Zeynep KARCIOĞLU KARAKAŞ a,*, Recep BONCUKÇUOĞLU a, İbrahim H. KARAKAŞ b a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

IVA GRUBU ELEMENTLERİ

IVA GRUBU ELEMENTLERİ Bölüm 6 IVA GRUBU ELEMENTLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. C, Si, Ge, Sn, Pb C: Ametal Si ve Ge: Yarı metal Sn ve Pb: Metal C: +4 ile -4 arası Si

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI İ ç e r i k Genel bilgi ve çalışma ilkesi Güneş pili tipleri Güneş pilinin elektriksel

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz Çevirenin Ön Sözü 1 Sinterleme Bilimine Giriş 2 Sinterleme Ölçüm Teknikleri xiii

Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz Çevirenin Ön Sözü 1 Sinterleme Bilimine Giriş 2 Sinterleme Ölçüm Teknikleri xiii Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz ix Çevirenin Ön Sözü xi 1 Sinterleme Bilimine Giriş 1 Genel bakış / 1 Sinterleme tarihçesi / 3 Sinterleme işlemleri / 4 Tanımlar ve isimlendirme / 8 Sinterleme

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net DERSİN AMACI: Malzeme Biliminde temel kavramları tanıtmak ÖĞRENECEKLERİNİZ: Malzeme yapısı Yapının özelliklere olan etkisi Malzemenin

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

Elektrot Potansiyeli. (k) (k) (k) Tepkime vermez

Elektrot Potansiyeli. (k) (k) (k) Tepkime vermez Elektrot Potansiyeli Uzun metal parçası, M, elektrokimyasal çalışmalarda kullanıldığında elektrot adını alır. M n+ metal iyonları içeren bir çözeltiye daldırılan bir elektrot bir yarı-hücre oluşturur.

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ LABORATUVARI -II DENEY FÖYÜ DENEY ADI KÜTLE TRANSFERİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN ÖĞRETİM ELEMANI

Detaylı

Genel Kimya. Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK. Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü

Genel Kimya. Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK. Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü Genel Kimya Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü ÇÖZELTİ VE TÜRLERİ Eğer bir madde diğer bir madde içinde molekül, atom veya iyonları

Detaylı

BASİT ANLATIMLA KİMYASAL REAKSİYON Derleyen Selim Yenisey

BASİT ANLATIMLA KİMYASAL REAKSİYON Derleyen Selim Yenisey BASİT ANLATIMLA KİMYASAL REAKSİYON Derleyen Selim Yenisey Suyu oluşturan hidrojen ve oksijen kolaylıkla alev alan maddeler olduğuna göre su neden yanmaz? veya Neden hidrojen ve oksijen birleşebiliyor?

Detaylı

Acid Blue 121 Boyar Maddesinin Muz Kabuğuna Kesikli Sistemde Adsorpsiyonunun Araştırılması

Acid Blue 121 Boyar Maddesinin Muz Kabuğuna Kesikli Sistemde Adsorpsiyonunun Araştırılması Acid Blue 121 Boyar Maddesinin Muz Kabuğuna Kesikli Sistemde Adsorpsiyonunun Araştırılması 1. Ahmet Bircan USLU a,*, 2. Onur Gürkan Elbağlı b, 3. Yakup Şen c, 4.Deniz Uzunoğlu d, 5.Ayla Özer e a,* Mersin

Detaylı

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ HADDELEME (Calendering) İLE İŞLEME TEKNİĞİ HADDELEMEYE(Calendering) GİRİŞ Bu yöntem genellikle termoplastiklere ve de özellikle ısıya karşı dayanıklılığı düşük olan

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

Bölüm 2. Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir.

Bölüm 2. Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. Bölüm 2 Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. *Hidrojen evrende en bol bulunan elementtir (%70). Dünyada ise oksijendir. Tüm yıldızlar ve birçok gezegen çok

Detaylı

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 TAMPON ÇÖZELTİLER Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 Tampon çözeltiler Kimyada belli ph larda çözelti hazırlamak ve bunu uzun süre kullanmak çok önemlidir. Ancak bu çözeltilerin saklanması

Detaylı

Enerji Band Diyagramları

Enerji Band Diyagramları Yarıiletkenler Yarıiletkenler Germanyumun kimyasal yapısı Silisyum kimyasal yapısı Yarıiletken Yapım Teknikleri n Tipi Yarıiletkenin Meydana Gelişi p Tipi Yarıiletkenin Meydana Gelişi Yarıiletkenlerde

Detaylı

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK Prof. Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 05-ÇÖZÜNME VE ÇÖZÜNÜRLÜK 1 Çözünme Olayı Analitik kimyada çözücü olarak genellikle su kullanılır. Su molekülleri, bir oksijen atomuna bağlı iki hidrojen

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR

ATOMLAR ARASI BAĞLAR MALZEME 2. HAFTA 1 ATOMSAL BAĞ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Atomlar, atomlar arası bağ kuvvetleri ile bir araya gelirler. Malzemenin en küçük yapı taşı olan atomları bağ kuvvetleri bir arada tutar. Atomsal bağların

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

Akımsız Nikel. Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir"

Akımsız Nikel. Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir Akımsız Nikel Eğitimi Akımsız Nikel Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir" Akımsız Nikel Anahtar Özellikler Brenner &

Detaylı

POLİMER KİMYASI -4. Prof. Dr. Saadet K. Pabuccuoğlu

POLİMER KİMYASI -4. Prof. Dr. Saadet K. Pabuccuoğlu POLİMER KİMYASI -4 Prof. Dr. Saadet K. Pabuccuoğlu Fiziksel Etkenlerle Başlama Diğer başlama tipleri Plazma polimerizasyonu: Bir gaz halindeki monomer; plazma oluşum şartlarında düşük basınçta bir elektrik

Detaylı

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır.

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır. KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağ, moleküllerde atomları birarada tutan kuvvettir. Bir bağın oluşabilmesi için atomlar tek başına bulundukları zamankinden daha kararlı (az enerjiye sahip) olmalıdırlar. Genelleme

Detaylı

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur.

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. ASİTLER- BAZLAR SUYUN OTONİZASYONU: Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. H 2 O (S) H + (suda) + OH - (Suda) H 2 O (S) + H +

Detaylı

Serüveni. 1.ÜNİTE: KİMYA BİLİMİ Kimyanın Sembolik Dili #3

Serüveni. 1.ÜNİTE: KİMYA BİLİMİ Kimyanın Sembolik Dili #3 Serüveni 1.ÜNİTE: KİMYA BİLİMİ Kimyanın Sembolik Dili #3 MADDE SAF MADDE SAF OLMAYAN MADDE(KARIŞIM) ELEMENT BİLEŞİK HOMOJEN KARIŞIM HETEROJEN KARIŞIM METAL İYONİK BİLEŞİKLER SÜSPANSİYON AMETAL KOVALENT

Detaylı

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz.

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR İki atom veya atom grubu

Detaylı

BÖLÜM 19 KİMYASAL TERMODİNAMİK ENTROPİ VE SERBEST ENERJİ Öğrenme Hedefleri ve Anahtar Kavramlar: Kendiliğinden, tersinir, tersinmez ve izotermal

BÖLÜM 19 KİMYASAL TERMODİNAMİK ENTROPİ VE SERBEST ENERJİ Öğrenme Hedefleri ve Anahtar Kavramlar: Kendiliğinden, tersinir, tersinmez ve izotermal BÖLÜM 19 KİMYASAL TERMODİNAMİK ENTROPİ VE SERBEST ENERJİ Öğrenme Hedefleri ve Anahtar Kavramlar: Kendiliğinden, tersinir, tersinmez ve izotermal tepkime kavramlarının anlaşılması Termodinamiğin II. yasasının

Detaylı

Toz Metalürjisi. Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır.

Toz Metalürjisi. Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır. Toz Metalürjisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır. Toz metalürjisi İmali zor parçaların (küçük, fonksiyonel, birbiri ile uyumsuz, kompozit vb.) ekonomik,

Detaylı

KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER

KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER A. METODUN ÖZETİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı