... DUNYADA ve TURKIVE'DE KRUVAZIYER TURIZMI. istanbul TiCARET ODASI VA YlN NO: Prof. Dr. Ahmet incekara Dr. Selman Yılmaz.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "... DUNYADA ve TURKIVE'DE KRUVAZIYER TURIZMI. istanbul TiCARET ODASI VA YlN NO: 2002 42. Prof. Dr. Ahmet incekara Dr. Selman Yılmaz."

Transkript

1

2 istanbul TiCARET ODASI VA YlN NO: DUNYADA ve TURKIVE'DE KRUVAZIYER TURIZMI Hazırlayan Prof. Dr. Ahmet incekara Dr. Selman Yılmaz istanbul

3 Bu eserin tüm telif hakları istanbul Ticaret Odası'na (ito) aittir. ito'nun ve yazarının ismi kaydedilmek koşuluyla yayından alıntı yapmak mümkündür. Ancak, ito'nun yazılı izni olmadan yayının tamamı veya bir bölümü, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, ticari amaçlarla kullanılamaz. Bu kitapta öne sürülen fikirler eserin yazarına aittir. istanbul Ticaret Odası'nın görüşlerini yansıtmaz. 1. Baskı Ekim 2002 ito - istanbul ISBN ito yayınları için ayrıntılı bilgi. ito Etüt ve Araştırma Şubesi Ticari Dokümantasyon Servisi'nden edinilebilir. Tel Faks E. Posta : (0212) : (0212) : -ito.com Baskı : Su Matbaacılık Ltd. Şti. Tel : (0212) Faks : (0212) Göktaş Sok. 5/15 Çemberlitaş 1 ist.

4 ÖNSÖZ Dünya turizm endüstrisinin, diğer pek çok ekonomik faaliyet alanına göre çok daha geniş bir iş hacmine sahip olduğu hesaplanmaktadır. Talep bakımından turizm endüstrisinin esas unsurunun yüksek gelirli sanayi toplumları olduğu ve en çok turistin de gelişmiş ülkeler tarafından ağırlandığı göz önüne alınırsa ekonomik toplumsal gelişme ile turizm endüstrisinin gelişmesi arasında doğrusal bir ilişkinin var olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.. Bilindiği üzere, ülkemiz, bir sanayi toplumu olma yolunda önemli mesafeler katetmiştir. Buna paralel olarak turizm endüstrimiz de gelişme göstermektedir. Hatta, Türkiye'de turizm sektörünün gelişmesinin, öteden beri izlenen kamusal destek ve teşvikler nedeniyle genel ekonomik gelişme hızının da üstünde olduğu görülmektedir. Ancak, sektörün tek başına gelişme kapasitesi yine de genel ekonomik gelişme ile sınırlıdır. Zira turizm faaliyetleri, otuzun üzerindeki sektör ile etkileşim halindedir. Diğer taraftan, turizm faaliyeti içinde, ülkelerin çekici arz unsurları potansiyeline sahip olup olmadıklarının büyük önemi vardır. Doğal, kültürel arz potansiyeli bakımından en zengin ülkeler arasında sayılan Türkiye, bunları çekici turizm ürünleri biçiminde, ülke ve dünya insanına sunabilmelidir. Türkiye'nin bu konuda ciddi adımlar attığı gözlenmakle birlikte gerçek potansiyeline bakıldığında yapılanların yine de yetersiz olduğu açıktır. Türkiye'nin potansiyel turizm ürünlerinden önemli biri de varlıklı turistlerin rağbet ettiği kruvaziyer turizmidir. Dünyada talebi çok hızlı bir artış kaydeden gemi seyahati endüstrisi ve buna bağlı diğer turizm aktiviteleri, Türk turizmine de yansımıştır. iç piyasada da talep bulan kruvaziyer turizm, esasen dış talep olarak Türkiye'ye yönelmektedir. Kruvaziyer turizm ürünü niteliğini geliştiren Türkiye, mevcut talebi ve gelirini daha da arttırabilecektir. Prof. Dr. Ahmet incekara ve ekibinin hazırladığı bu çalışma, turizmde deniz taşımacılığından yararlanma çabaları çerçevesinde Kruvaziyer Turizminin geliştirilmesini incelemektedir. Araştırmanın Odamız üyelerine, sektöre ve ilgililere yararlı olmasını dilerken Prof. Dr. A. incekara'ya değerli çalışması için teşekkür ederim. Prof. Dr. ismail Özaslan Genel Sekreter

5 SUNUŞ Turizm aktivitesi, gelişmiş toplum insanlarının daha fazla talep ettiği nitelikli ürünler çevresinde oluşmaktadır. Bir ülkede turizm endüstrisinin gelişebilmesinin temel ön koşulu, yeterli turistik arz potansiyelinin varlığıdır. Arz potansiyelini iki kısımda ele almak mümkündür. Deniz, dağ, kum, güneş, orman, müze, kültür varlıkları gibi doğal/kültürel değerleri ile; ulaştırma, konaklama, tanıtım ve diğer mal ve hizmet üretimi, arz potansiyelinin bütününü oluşturur. Esasen bütün bunları ürüne dönüştüren, tüketiciiturist pazarlarının talep ve eğilimlerini değerlendiren, sektörün insan varlığı ve onun teşebbüs yeteneğidir. Türkiye, potansiyel arzın ilk bölümü bakımından kapsamlı bir zenginliğe sahiptir. Fakat bu zenginliğini cazip ürünlere dönüştürülmesi hususunda, genel turizm politikalarından ve girişim yeteneğinden doğan sorunları bulunmaktadır. Dünya turizm talebi içinde, kitlesel turizm ürünleri ağırlık ve önemini korumaktadır. Bunun yanında, yeni, farklı talep eğilimlerinin de öne çıktığı görülmektedir. Bu alternatif ürünlerden biri de, son on yılda dünya turizminin büyüme hızının bir kat üstünde gelişen kruvaziyer turizm ürünüdür. Kruvaziyer turizm ürünü, çok zengin bir konaklama donanım ı na haiz gemilerle, belirli süreler içinde, öngörülen limanlara yapılan ziyaretleri kapsamaktadır. Kruvaziyer turizme Amerika ve Avrupa'da, yükselen bir talep eğilimi vardır. Katılımcıların gemi seyahati yapmayı tercih ettikleri mekanlar arasında Doğu Akdeniz ve bu arada Türkiye limanları da bulunmaktadır. Bu teveccühü değerlendirmek, Türk turizm endüstrisine düşmektedir. Türkiye'de Denizcilik işletmelerinin birkaç yüz yataklı 2-3 gemisinin dışında kruvaziyer gemisi yoktur. Bir taraftan bu eksikliğin giderilmesi gerekir. Diğer taraftan da, kruvaziyer konukların yararlandıkları hizmetlerin kalite ve rekabet edebilirliğinin yükseltilmesi gerekmektedir. Bunun için gereken yetenek ve irade, Türk turizm endüstrisinde oluşmuş görünmektedir. Bu çalışmada, bu bağlamda yapılması gerekenler, bilimsel bir metodla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın ikinci ana bölümü olan Türkiye Turizmi içinde Kruvaziyer Turizminin Gelişimi, Dr. Selman YILMAZ tarafından hazırlanmıştır. Araştırmaya Araştırma Görevlisi arkadaşlarım Elite AKiŞ ve Ö. Burak KAYMAK ÇI yardımcı olmuşlardır. Kendilerine teşekkür ederim. Projenin hazırlanması için bizi görevlendiren, Türkiye ekonomisinin her alanındaki sorunlara bilimsel katkı sağlamayı amaç edinen istanbul Ticaret Odası yöneticilerine teşekkürü zevkli bir görev sayarım. Çalışmadaki olası hataların tüm sorumluluğu, elbette bize aittir. Çalışmada bize yardımcı olan tüm kişi ve kuruluşlara da ayrıca teşekkür ederim. Buna ait liste, kitabın ekler bölümündedir. Prof. Dr. Ahmet incekara

6 DÜNYADA ve TÜRKiYE'DE KRUVAZiYER TURiZMi içindekiler GiRiŞ KRUVAZiYER TURiZMiN DÜNYA TURiZMiNDEKi YERi VE ÖNEMi KRUVAZiYER TURiZM TURiSTiK ÜRÜNÜ DENiZ TAŞlMACillGI VE TURiZM Deniz Taşımacılığının Tarihi Seyri ı Turizmde Deniz Taşımacılığı KRUVAZiYER TURiZM TALEBiNiN YAPISI VE içerigi KRUVAZiYER TURiZM ARZINDA GELiŞMELER Konaklama- Yatak Kapasitesi Kruvaziyer Gemi işletmeciliği ı Kruvaziyer Turizm Piyasasının Niteliği ı Kruvaziyer Endüstrisinde Başlıca Bölgeler, Güzergahlar ve Limanlar..31 ll. TÜRKiYE TURiZMi içinde KRUVAZiYER TURiZMiN GELiŞiMi ll. 1. TÜRKiYE'DE TURiZM SEKTÖRÜNÜN DURUMU ll. 2. TÜRK TURiZM SEKTÖRÜNDE DENiZ TAŞlMACillGI ll. 3. TÜRKiYE'DE KRUVAZiYER TURiZM ARZ! ll GemiiYat Yapımı ve işletmeciliği ll Tabii, Tarihi, Kültürel Varlıklar ll Limanlar ve ilgili Altyapı ll Pazarlama ll. 4. TÜRKiYE'DE KRUVAZiYER TURiZM TALEBi ll iç Talep ll Dış talep ll. 5. TÜRKiYE'DE YAT TURiZMi ARZI ll. 6. TÜRKiYE'DE YAT TURiZMi TALEBi ll iç Talep ll Dış talep... 61

7 ll. 7. TÜRKiYE'DE KRUVAZiYER VE YAT TURiZMiNiN TiCARi YAPlSI: MEVZUAT, TEŞViKLER VE UYGULAMALAR lll. TÜRKiYE'DE KRUVAZiYER TURiZMiN GELiŞTiRiLMESi lll. 1. GENEL TURiZM ANLAYlŞI VE SiSTEMATiK RiSK lll. 2. TURiZMDE DENiZ TAŞIMACILIGININ EKONOMiK SONUÇLARI lll. 3. SAHA ÇALIŞMASI: TÜRK KRUVAZiYER ÜRÜNÜNDEN KESiTLER lll Turizm Bakanlığı Görüşmeleri lll Kuşadası incelemeleri lll Kuşadası Ticaret Odası'nın Görüşleri lll Seyahat Acentalarının Görüşler lll Badrum incelemeleri lll. 4. TÜRKiYE KRUVAZiYER TURiSTiK ÜRÜNÜNÜN GELiŞTiRiLMESi lll Genel Ulusal Kruvaziyer Stratejisi lll Türk Kruvaziyer Turistik Ürünün iyileştirilmesi lll Gemi Altyapısının Oluşturulması lll Liman ve Marina Altyapılarının iyileştirilmesi lll Tur Hizmetleri ve Pazarlamasının Geliştirilmesi SONUÇ... : KAYNAKÇA EKLER... 10Q

8 GiRiŞ insanlar, tarihi seyir içinde, çeşitli amaç ve motivasyonlarla sürekli seyahat etmişlerdir. Başlangıçta daha çok ferdi boyutta yapılan seyahatler, ulaştırma araçlarında meydana gelen gelişmeler ve bir sektöre dönüşen turizm faaliyetlerinde çok sayıda insana hizmet arz edebilecek ulaşım ve konaklama hizmeti üreten işletmelerin sağladığı olanaklarla, gittikçe kitle seyahatine dönüşmüştür. Dolayısıyla, turistik talep ve arzın karşılıklı etkileşimi, "itici" ve "çekici" faktörler olarak turizm olgusunun gelişip yaygınlaşmqsı sonucunu doğurmuştur. Günümüzde turizm faaliyetlerinin çok yönlü, çok boyutlu karmaşık yapısı, Turizm Endüstrisi kavramı ile ifade edilmektedir. Sanayi Toplumu aşaması, insanları turizme iten faktörlerin egemen olduğu bir toplumsal ekonomik ortamı beraberinde getirmiştir. Fordist yöntemin üretim sürecine uygulanması ile kitle üretimi sanayi sürecinde yeni bir çağın başlangıcı olmuştur. Kitle üretimi istihdamı arttırmış, gelir ve boş zamanı olan çalışan kitleler, kitle turizminin de temel girdisini oluşturmuştur. Turistik arz tarafında ise, başta tatil-eğlence-dinlenme ihtiyacına karşılık verecek seyahat ve konaklama ile buna bağlı aktiviteler olmak üzere, turist eğilimlerine:paralel olarak çok sayıda turistik arz faktörü devreye girmiştir..sanayi toplumunun temel gel1şme alanlarından olan eğitim ve bilimin gelişmesi, toplumsal kültürde ve eğilimlerde önemli farklılıklar ve yenilikler doğurmuştur. O nedenle, turistik ürünlerde de hızlı bir genişleme ve zenginleşme yaşandığı dikkati çekmektedir. Bunlar da turizm olgusunun çekici faktörlerini oluşturmaktadır. Turizm olgusunda, insanların, yaşadıkları yerler dışına seyahat etmeleri, ulaşım araçlarını kullanmaları, turistik ürünün merkezindeki destinasyonlarda konaklamaları, destek aktivitelerden yararlanmaları ve yeniden geri dönmeleri, olağan bir süreci ifade etmektedir. Bu özelliği ile turistik ürün, iç içe geçmiş, birbirini tamamlayan bir hizmetler karması biçiminde karakterize edilebilir. Turistik ürün içinde, taşıma/ulaştırma hizmetleri, vazgeçilmez bir hizmet bileşenidir. Ulaştırma ihtiyacı, turistik ürün türlerinin hemen tümünde, turizm hizmetler zincirinin önemli bir halkasıdır. Bu halka, diğer halkaları da birbirine bağlayan karakteriyle vazgeçilmezdir. Şimdilerde tasavvurdan fiiliyata dökülmeye başlayan, uzayda inşa edilen yerleşimiere seyahat, çok yeni bir ürün olmasına karşılık, taşıma burada da temel hizmet bileşenidir. Sadece araçlar çok sofistike bir nitelik kazanmışlardır. Bir başka örnek, bireysel suldenizaltı dalışiara cevap verecek bir biçimde tasarlanan denizaltı ların, bir seyahat aracı olarak kullanılmasıdır. Ulaştırma araçlarından gemiler ise, hem turizm amaçlı hem de yüklinsan taşımacılığında eskiden beri kullanıla gelmektedir. Ancak, gerek bireysel gerekse grup seyahatlerinde, zamanı değerlendirme kaygısı öne çıkmakta ve daha ziyade havayolu araçları tercih edilmektedir. Konumuzu teşkil eden ve araştırmada daha fazla üzerinde yoğunlaşılacak olan turistik deniz taşımacılığıdır. ilginç olan durum, denizde gemi seyahatinin bizatihi kendisi, turistik ürünün odağında bulunmaktadır. Diğer alt bileşenleri ile birlikte, bu turistik ürünün adı, kruvaziyer turizmdir. Kruvaziyer turizm, Pazar olarak, talebin daha ziyade ABD ve Avrupa ülkelerin- 7

9 de gittikçe arttığı bir turizm türüdür. insanların her bir ihtiyaçlarına yanıt verecek biçimde geliştirilen lüks kruvaziyer gemileri, daha fazla sayıda turiste, belli bir zaman diliminde, çeşitli özellikleri ile öne çıkan, çekici liman istasyonlarını gezme, görme olanağı tanımaktadır. Bozulmamış doğal, kültürel özellikleri ve iyi, kaliteli liman hizmetleri ile kruvaziyer gemilerin uğradıkları ülkeler de, hizmet arzı ile kruvaziyer tu rizmin arz tarafında yer almaktadırlar. Kruvaziyer gemilerinin yapımı, işletmeleri ayrı uzmanlıkları ve destekleri gerektiren işler olup, bunlar da kruvaziyer tu rizmin diğer arz bileşenleri olarak sayılabilirler. Bu çalışmada konunun incelenmesi başlıca üç ana bölümde gerçekleştirilecektir. Kruvaziyer turizmin dünya turizm hareketleri içindeki yeri ve önemi, ilk bölümde ele alınacaktır. ikinci bölümde Türkiye turizmi içinde kruvaziyer turizmin gelişimine yer verilecektir. Son bölümde ise, kruvaziyer turizm sektörünün geliştirilmesi, ülke turizmi ve ekonomisine katkısının güçlendirilmesi için alınabilecek önlemler üzerinde durulacaktır. 8

10 1. KRUVAZiYER TURiZMiN DÜNYA TURiZMiNDEKi YERi VE ÖNEMi 1.1.KRUVAZiYER TURiZM TURiSTiK ÜRÜNÜ Kruvaziyer turizm, deniz temelli turizm kategorisi içinde yer almaktadır. Kruvaziyer turizmde de liman ziyaretleri, limana yakın yerlerde ziyaret ve alışverişlerden oluşan aktiviteler vardır. Kruvaziyer gemilerin uğradığı limanlar ve bu limanlarda, kruvaziyer turistlere sunulan turistik hizmetler, ev sahibi ülkelerin ağırlıkla yatırım yaptıkları alanları oluşturmaktadır. Ancak, kruvaziyer turizmin temelinde deniz ve gemi seyahati vardır. Gemi seyahati, gemide sunulan her türlü hizmet ve liman ziyaretlerinden oluşan bir turistik ürün olarak kruvaziyer turizm, ayrıca diğer ulaştırma ve konaklama hizmetlerinden de yararlanmaktadır. Kruvaziyer gemi seyahati belirli limanlardan başlar. Belirli sayıda limanlar arasında ve belirli sürede sürecek olan seyahatin öncesinde ve sonrasında, katılımcıların ulaşımı ve konçıklaması, turistik ürünün diğer bileşenleridir. Bu açıklamalardan sonra kruvaziyer turizmin tanımını yapmak gerekirse; "konukların, temel amacı yolcu taşımacılığı olan bir gemiye, para ödemek suretiyle bindikleri, denize dayalı bir seyahat" olarak tanımlanabilir (WiLD ve DEARiNG:2000, s.319). Kruvaziyer turizm seyahatlerinde kullanılan gemilerin tanımları da yapılabilir. Bu konuda, uluslararası Kruvaziyer Hatları Birliği(CLIA)'nin tanımı şöyledir: "Seyahati programlanmış, derin sularda iki gün ya da daha fazla kalan, en az 100 yolcu kapasiteli gemidir." Bu tanıma göre, yük taşıyan gemilerle, kısa mesafeli tur yapan operatörler, teribatlar ve teknelerin özellikle kapsam dışı tutulduğu görülmektedir. Mesela, Yunan adaları arasında veya Yunan adaları ile Türkiye limanları arasında günlük yolcu taşıyan ya da kısa tur yapan teknelerin ya da feribotların, kruvaziyer turizme dahil olması mümkün değildir. Son olarak, kruvaziyer tanımı yaparak, konunun içeriğinin anlaşılması daha da kolaylaşabilir: "Kruvaziyer; konukların, belli bir ratada işiemekten ziyade değişik destinasyonları ziyaret etmek üzere, temel amacı normal olarak taşıma değil, misafirleri ağırlamak olan bir gemiye, boş zamanlarını değerlendirmek için, bir ücret ödeyerek b inmek suretiyle yapılan seyahattir" (WILD ve DEARING: 2000, s. 319.). Buna göre, amacı taşıma veya ulaştırma değil, konukları olan turistleri ağırlamak olan ve bu amaçla her tür hizmet donanımınasahip bulunan büyük gemilerle yapılan deniz seyahatleri, kruvaziyer turist ürününün ana eksenini oluşturmaktadır. Kruvaziyer turistik ürün satın alan misafirler, gemiye hangi Jimanda ne zaman bineceklerini, hangi limanları ne kadar süre içinde ziyaret edeceklerini, bu ziyaretler sırasında liman ülkesinde, karada aktivitelere katılacaklarını, dönüşün hangi limana ne zaman olduğunu, normal koşullar altında bilirler. Örnek olarak, istanbul başlangıçlı bir kruvaziyer gemi ile bir hafta süre ile Karadeniz'de beş liman seyahati satın alan bir turist kendi olanaklarıyla istanbul'a gelir. Programlı seyahatine başlar. Bitince yine aynı limanda gemiden ayrılarak ülkesine geri döner. Kruvaziyer gemiler, yanaşlıkları limanlarda ihtiyaçlarını karşılarlar. Gemi ve yolcuları için giriş -çıkış işlemleri yapılır. Limanlarda genellikle saatli sürelerde kalınılır. Bu süre içinde; eğlence, ziyaretler, alış-veriş ve bunun gibi olanaklar yolculara sunulur. Bu aktivitelere ka- 9

11 tılım, genellikle kruvaziyer seyahat ücretine dahil değildir. Yerel seyahat acenteleri önceden anlaşılan fiyatlar üzerinden, çeşitli organizasyonları gerçekleştirirler. Turizm amaçlı kruvaziyer gemi işletmeciliği farklı ve zor bir uğraş alanıdır. Özellikle kruvaziyer gemiler sabit yatırımı, sermaye ve teknoloji açısından özellikli bir yatırımdır. Piyasada talebin iyi olduğu konjonktürde sorun olmayacak olan yatırımın geri dönüşümü, turizm gibi kırılgan bir sektörde oldukça riskli olabilmektedir. Daha sonra ayrıntılarına değineceğimiz 11 Eylül 2001 olayından sonra, genel olarak Dünya turizm piyasalarında meydana gelen daralma, kruvaziyer turizm hareketlerine de yansımıştır. Bu yan s ıma, doğal olarak işletmeleri, acentaları, limanları ve kruvaziyer turizme hizmet veren her kesim üzerinde hissedilmektedir. 1.2.DENiZ TAŞlMACillGI VE TURiZM Turizm endüstrisinin kitlesel bir nitelik kazanması, kısa sürelerde çok sayıda insanın turistik destinasyonlara ulaştırılması ve belli süreler sonunda evlerine yeniden dönüşlerinin sağlanması, turistik ürün zincirinde ulaştırma halkasının önemini arttırmıştır. Bu hızlı ve kapsamlı ihtiyaca karşılık verecek olan hız, nitelik ve kapasitede ulaştırma araçlarının zaman geçmeden bu süreçte yerini aldığı görülmektedir. Kitlesel tu rizmin gelişmesine destek sağlayan en fonksiyonel ulaştırma sektörü, kuşkusuz havayolu ulaştırması ve buna ilişkin araçlardır. Nitekim kara ve deniz yolu araçlarıyla turizm ulaştırmasının başlangıçta çok daha büyük olan önemi, havayolu ulaştırma araçlarının gelişmesiyle ikinci plana düşmüşlerdir. "ingiltere'de 1950'1erde tatil yapanların 2/3'ü demiryolundan yararlandıkları halde 1970'de bu oran 1/7'ye düşmüştür. Turizm alayında, demiryolu XIX. yüzyılın ortalarından itibaren artan ve ll. Dünya savaşına kadar süren önemini, özellikle dış turizmde kaybetmiş bulunmaktadır" (TOSKAY: 1983, s. 97). Trenin turizm ulaştırması dışına kaymasında havayolu araçlarında olduğu gibi, karayolu araçları ve karayollarında meydana gelen iyileşmeleri n önemi inkar edilemez. Hava ve Karayolu araçlarının, uluslararası turizm ulaştırması ndaki yüzdeleri, 1998 yılı için sırayla; yüzde 43 ve yüzde 42'dir (http://www.world-tourism-org/market-research/facts and figures/ development/ mtransport.htm). Şekil: 1. Ulaştırma Şekline Göre Uluslararası Turizm, ~ BO% 60~ ::ll lt 1 O% Dlııyo A fri<o l>ma'ikıı DolUA9,jo/ Avn.po Dr to D<W Güre,ı A9,JO Haveyolu IWenizyol m Demiryol K ereyolu Kaynak: 10

12 Bu iki ulaşım şeklini, yüzde 8 ile denizyolu, yüzde 7 ile demiryolu izlemektedir. Zaman içinde yavaş fakat havayolu ulaştırması nda ve karayolu ulaştırma maliyetinde istikrarlı bir artış, gözlenebilen açık bir eğilimdir. Dünyada Avrupa dışındaki bütün bölgelerde, uluslar arası seyahatlerin yarıdan çoğu havayolu ile yapılmıştır. Avrupa'da ise ülkelerin nispeten küçük olmaları ve kısmen veya tamamen kara ülkesi olmaları nedeniyle, kara ve demiryolu ulaşımının bölge içinde geniş paya sahip olması ile karakterize edilmektedir. Güney Asya'da ise, bölgeler arası trafik içinde havayolunun payı çok yüksektir. Toplam trafik içindeki yüzde 60'1ık payı ile, havayolu ulaştırması Amerikalar ve Doğu Asya ve Pasifik için de çok önemlidir. Ayrıca, Doğu Asya ve Pasifik bölgesinde çok sayıda adaların bulunması, bu bölgede deniz ulaşımını öne çıkartmaktadır. Nitekim bu bölgede deniz ulaşımının payı dünya ortalamasının iki katına çıkmaktadır Deniz Taşımacılığının Tarihi Seyri Deniz ulaştırmasının tarihine bakıldığında, Avrupa'dan Amerika'ya yapılan yoğun göç dalgasına cevap vermek üzere ilk ciddi demiryolu taşımacılığı gayretleri ortaya çıkmıştır. Bu dönemde, hem yüksek yolcu kapasitesi hem hızlı, hem de yük taşıyabilen tarifeli gemi işletmeciliğinin devreye girdiği görülmektedir. "Kayıtlara göre 18. yüzyılda başlayan köle ve kısmen de göçmen taşımaları 19. yüzyılda, her bir seterde 2000 kişinin taşındığı kapasiteye erişm iştir. Cunard, White Star, Red Star, Atlantic Transport, Norddeutscher Lloy, Oorninian Leyland, The French Line, Anehor Steamship, Hamburg-American gibi denizcilik firmaları, 1500 ila 2000 arasındaki yolcu kapasitesine sahip gemileriyle (Cedric, Patricia, Pannonia, Carpatia v.b.) Kuzey Avrupa ve Akdeniz limanlarından Amerika'ya insan taşıdılar. Bu yıllar italya'dan Amerika'ya göçleri n hızlandığı dönemdir. Kuzey Atiantik'in tonajı ile arasında değişen laynerieri bir seferinde 6500 kadar yolcu taşımaktaydı tane birinci mevki, 3500 tane ikinci mevki yolcusu olan bu gemiler, tarifeli taşımacılığın da öncüsü idiler (BARLA ve Diğerleri: 1998, s. 18.) Denizyolu taşımacılığı, anılan dönemde, yük ve yolcu yanında posta taşımacılığı da yaptıklarından, bir süre posta gemisi olarak da adlandırılmışlardır. Talebin yoğunluğu ve işletmeler arasındaki rekabet, bu dönemde, çelikten yapılmış ve buhar gücü ile çalışan ileri teknolojileri n gemicilik sektörüne hızla girişine sahne olmuştur. Dönemin ileri teknolojilerinin gemi inşasına uygulanması, transatlantiklerin gittikçe daha hızlı ve daha yüksek kapasiteli olmalarını sağlamıştır. Ancak bütün bu gelişmeler, hava yolu taşımacılığının devreye girmesi ile büyük oranda sekteye uğramıştır. O sebeple denizyolu taşımacılığı, Avrupa'dan Kuzey Amerika'ya olan göçler döneminde Atiantik seferleri ile elde ettiği önemi, hiçbir zaman tekrar kazanamamıştır. Amerika'nın göçleri sınırlandırması, Atiantik deniz trafik yoğunluğunu da büyük ölçüde azaltan temel faktör olmuştur. 20. Yüzyılın başlarında bu hatta çalışan transatlantikler arasında Lusitania, Mauretania, Titanic, Olympic, Aguitania ve 1930'1arda denize indirilen Queen Mary vardır. Ancak havayolu rekabeti dolayısıyla 1965'de Avrupa ile Amerika arasında sadece dört gemi tarifeli sefer yapabiliyordu. Daha sonra bu dört gemi de çalışamaz duruma gelmişlerdir (TOSKAY: 1983, s. 98). ı Turizmde Deniz Taşımacılığı Burada deniz yolu ile yolcu taşımacılığına ilişkin ayrıntılar, konumuzu ilgilendirmemek- 11

13 tedir. Bizi ilgilendiren tarafı, yolcu taşımacılığı amacı ile geliştirilen gemilerin, daha sonra, kruvaziyer seyahatlerin de temelini oluşturmalarıdır. Esasında, deniz turizmi içinde değerlendirilen kruvaziyer gemilerle yolcu taşımacılığı, ilk kez Albert Balin tarafından, 19. Yüzyılın sonlarında, 1890 yılında gerçekleştirilmiştir. O yıllarda yolcu ve yük gemileri arasında tam bir uzmaniaşma olmadığından, bu yöntem, dünyada büyük ilgi yaratmamıştır (KADIOGLU ve GÜLER: 1998, s. 44). Birinci Dünya Savaşından sonra, ABD'ye göçlerin sınıriandıniması ve uçak teknolojisinin havayolu rekabetini geliştirmesi, tarifeli transatıantik seteriere talebi azaltmıştır. "Uçak rekabetiyle birlikte transatlantikler işlevlerini yitirmeye başlamıştır. Le Havre Southampton-New York parkurunu 3,5 günde alabilen transatlantikler, uçakla çeyrek güne kadar inen seyahat süresi karşısında, iki terminal arasında tarifeli sefer yapmayı amaçlayan hizmet tarzların ı, özde turizmi ve dinlenmeyi esas alan kruvaziyer taşımacılığına kaydırmıştır" (BARLA ve diğerleri: 1998, s. 19). "1930 yılında, kruvaziyer seteriere devlet desteği sağlayan Almanya sayesinde, kruvaziyer turizm çok büyük bir gelişme göstermiştir. Bu seteriere yoğun katılım sağlayabilmek için, devlet "Eğlen, güç kazan" (Kraft durch Freude-Strenght) sloganını yaymaya başlamıştır. Ancak ll. Dünya savaşında Almanya'nın ciddi darbe alması üzerine, kruvaziyer seferler bile ortadan kalkmıştır. ll. Dünya Savaşının hemen ertesinde, Yunanistanlı armatörler, Adalar Denizinde kruvaziyer seferleri başlattılar. Kruvaziyer gemi işletmeciliğinde stratejilerini ABD'lilerdeki gezme-görme-dinlenme isteğini kruvaziyer turizm doğrultusunda yönlendirmede çok başarılı olmuşlardır. Semiramis adlı gemi ile gerçekleştirilen bu seferler büyük ilgi görmüştür (KADIOGLU ve GÜLER: 1998, s. 44). Dünyada genel olarak turizmin gelişmesinin doğrusal çizgisinin kırılarak sıçrama yapıldığı dönem, ll. Dünya Savaşı sonrasına rastlar. Savaşın bitmesi, Avrupa'nın yeniden ekonomik gelişmesinin hızlanması, yüksek gelirli sanayi toplumlarında, kitle turizmine katılım hususunda, uygun bir zemin ortaya çıkarmıştır. Kruvaziyer turizm bir kitle turizmi sayılmasa da, 1950'1i yıllardan itibaren, genel olarak turizm hareketlerine katılımın yoğunlaşması, modern kruvaziyer turizmin de başlangıcı sayılabilir. Diğer taraftan, "1950'1i yıllarda kıtalar arası hava taşımacılığının ön plana çıkması ile Atiantik'te yolcu taşımacılığına yönelik düzenlenmiş gemiler iş yapamaz hale gelmişlerdir. Bu durum karşısında gemi şirketleri yeni bir pazar oluşturmak zorunda kalmış ve gemilerin, gezi, tatil amaçlı kullanılması fikrinin gelişmesi ile kruvaziyer turları doğmuştur (BÜLBÜL: 1993, s. 17). Kruvaziyer turizmde 1950'1erde başlayan gelişme, daha sonra üzerinde geniş olarak durulacak olan, dünyada başlıca iki bölgede ortaya çıkmıştır. Bu önemli iki bölge Akdeniz ve Karaibler'dir yılında, Karaibler'de deniz turlarına kişinin katıldığı, Akdeniz'de de hemen hemen bir o kadar yolcunun aynı amaçla seyahat ettiği tahmin edilmektedir (TOS KAY: 1983, s. 247). Buna göre 1970'1erin başında 600 bin civarında bir turist kapasitesinin, kruvaziyer endüstrisine, dünya genelinde bir katılımı olduğu anlaşılmaktadır. Günümüzde bu sayının 1 O milyon dolayında olduğu düşünülürse, gelişme seyrinin hızı tahmin edilebilir. Deniz turizmi kategorisinde ele alınan kruvaziyer turizm yanında, deniz turizmi içinde 12

14 teknelerle yapılan bir başka turizm türü olarak yat turizminin de gözle görülür bir gelişme kaydettiği açıktır. Yat turizmi, kitlesel olmaktan çok, bireysel bazda değerlendirilse de, deniz turizmi kategorisinde meydana getirdiği turistikiekonomik etkiler ve sonuçları bakımından, değerlendirmeye değer bir konudur. Araştırmamız içinde, yat turizmine ilişkin gelişmelere de, özellikle Türkiye'deki süreç itibariyle değinmekle yarar görülmektedir. Zira, yat turizmi ve buna ilişkin düzenlemeler, Türkiye'de kısa süre de olsa önce yapılmıştır. Dünya yatçılığına uygun arz koşulları ile limanların geliştirilmesi, sayılarının arttırılması sürmektedir. Ege'de Türk Gulet tipi yatlarla geliştirilen turlara yönelik talepte meydana gelen olumlu seyir, bu alanın geliştirilmesi çabalarına ivme kazandıracaktır. Ayrıca, bu alandaki gelişmeler, komşu Yunanistan'ın da bu pazara göz dikmesine sebep olmuş görünmektedir. Bu konulara, özellikle ikinci bölümde, ağırlıklı olarak yer verilecektir KRUVAZiYER TURiZM TALEBiNiN YAPISI VE içerigi Kruvaziyer turizm turistik ürünü önce de belirtildiği üzere, özel nitelikli gemi seyahatinin merkezinde bulunduğu bir turizm aktivitesidir. Kruvaziyer turistler, temelde, bir gemi seyahati satın alırlar. Bu gemi seyahati, birkaç!imanın da bu süre içinde ziyaret edildiği, belli bir süre zarfında gerçekleşir. Bunun için kruvaziyer turistler Avrupa veya Amerika'dan, mesela istanbul'a gelebilirler. Tersine, Karaibler bölgesinde birkaç liman ziyaretini kapsayan bir kruvaziyer tur için istanbul'dan bir turist, uçakla bölgedeki bir kalkış liman kentine gidebilir. Kruvaziyer turistik ürününü çekici kılan bazı unsurlardan söz etmek mümkündür. Yolculuk sırasında, diğer seyahatlerde normal olarak karşılaşılan yolculuk güçlükleri, deniz gezilerinde yoktur. Bütün tatil boyunca, hareket eden bir evde oturulurken, önceden seçilmiş bir limandan diğerine uğramak mümkündür. Ayrıca gemide büyük bir konfor vardır. Deniz turlarında, istenilen iklim ve çevrelere seyahat edilebilir. Yolculuk süresince çeşitli eğlence ve aktivitelerle, gemide iyi bir zaman geçirilmesi sağlanmaktadır (TOSKAY: 1983, s. 247). Kruvaziyer gemilerde sağlanan nitelik ve konfor yükselişi, bu alanda potansiyel talebi fiili düzleme çekebilmektedir. Diğer yandan, kruvaziyer turizm ürünü talebinde, denizi ve denizde gemi seyahatini sevmek, belki de ön koşuldur. ilk kez bir kruvaziyer tura katılan bir turistin, gemi ile seyahatten hoşlanmaması durumunda, gemideki konfor, eğlence ve diğer imkanlar ne olursa olsun, tekrarı beklenemeyebilir. Aynı durum, gemi seyahatinden hoşlanan bir insan için, sürekli bir talebe dönüşebilınektedir. Yapılan araştırmalara göre kruvaziyer turistik ürün talebeden kitlenin; yaşlı, zengin, gemi seyahatini diğer turizm türlerine tercih eden insanlardan oluştuğu yönündeki temel tespit büyük ağırlıkla sürmektedir. Ancak, son yıllarda yapılan araştırmalar, kruvaziyer turizm ürünü talebeden insanların vasıflarında geleceğe dönük olarak değişmeler beklendiğini ortaya koymaktadır. Uluslar arası Kruvaziyer Hatları Birliği (CLIA)'nin yaptırdığı bir araştırınaya göre, mevcut kruvaziyer turistler içinde kadınların oranı yüzde iken, kruvaziyer tur alması beklenenlerin içinde erkeklerin oranı yüzde 51 ve 54'e çıkmaktadır yılında yapılan araştırmada, mevcut kruvaziyer tur almış turistlerin yaş ortalaması iken, bu sektöre katılması beklenenlerin ortalama yaşları 43-45'e düşmektedir (www.cruising.org/ıneınbers-only/ prospect. htm). Kruvaziyer endüstri müşterilerinin yüzde 74-75'i evlilerden oluşmakta iken, gelecekte 13

15 de bu oran ağırlığını sürdürmektedir. Aile yapısı açısından bakıldığında ise, 18 yaşından küçük çocuklu ailelerin oranı yüzde iken, bunun yüzde 47'ye çıkabileceği tahmin edilmektedir. Buna göre sadece yetişkinlerin oranı da yüzde 67-68'1erden yüzde 53-54'e gerileyecektir. Kısaca, çocuklu ailelerin kruvaziyer turlara eğiliminde yükselme olabilecektir. Eğitim durumu açısından, mevcut kruvaziyer turistlerin yaklaşık yüzde 52'si kolej ve daha yüksek eğitimli insanlardan oluşmaktadır. Bu oranın gelecekte bir miktar düşmesi beklenmektedir. Hanehalkı gelir grupları itibariyle bakılırsa, yıllık geliri doların altındaki grubun mevcut turistler arasındaki oranı yüzde arasındadır. 14

16 CiNSiYET Tablo: 1 Kruvaziyer Turizm Hedef Pazarının Demografik Yapısı KRUVAZiYER TURiSTLER KRUVAZiYER OLMA YAN TURiSTLER Sürekli Geçmiş 5 Yılda Muhtemel Turist Kruvaziyer Kruvaziyer Alanlar Kruvaziyerler Olmayanlar Müşterileri Erkek 46% 47% 51% 54% Kadın 54% 53% 49% 49% YAŞ % 34% 46% 40% % 35% 41% 43% % 31% 13% 17% Ortalama Medyan EVLiLiK DURUMU Evli 74% 75% 75% 68% Be kar 26% 25% 25% 32% HANEHALKI BiLESiMi 18'den Küçük Çocuklu 33% 32% 47% 46% Sadece Yetişkin 67% 68% 53% 54% Ortalama Medyan EGiTiM Kolej ve Altı 48% 48% 51% 71% Kolej Eqitimi ve Üstü 52% 52% 49% 29% HANEHALKI GELiRi $ Altı 31% 26% 36% 63% $ 32% 33% 35% 27% $ 23% 25% 21% 8% $+ 14% 16% 8% 2% Ortalama $ $ $ $ Medyan $ $ $ $ Kaynak: s.s. 15

17 Bu grubun sektöre olan ilgisinin gelecekte 36-63'e çıkması beklenmektedir dolar gelir grubunun payı halen yüzde iken, gelecekte bunun yüzde 35'e yükseleceği tahmin edilmektedir. Ancak, dolar ve dolarlık grupların kruvaziyer endüstriye dönük taleplerinde, gittikçe azalma beklenmektedir. Bundan sonra kruvaziyer turizm müşterilerinin, daha ziyade orta ve düşük gelirli gruptan oluşma olasılığı, giderek güçlenme eğiliminde bulunmaktadır. Bu bilgilere ait veriler, Tablo 1 'de sunulmuştur. Son 5 yılda kruvaziyer tur talep etmiş olanlar arasında yapılan araştırmaya göre, tatil kararında ilk tekiitin genellikle hanımlardan geldiği, ancak çoğunlukla birlikte karar verildiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, daha önce kruvaziyer turist olanlardan, sürekli kruvaziyer olanların gelecek 5 yıldaki ilgi dereceleri yüzde 79 ile oldukça yüksektir. Bunun yanında son beş yılda kruvaziyer tur almış turistlerin gelecek 5 yıldaki ilgi dereceleri ise yüzde 84 ile çok daha fazladır. Kruvaziyer tur almamış olan grubun alma ümidi olanlarda ilgi derecesi ise yüzde 59'a gerilemektedir. Hiç tatile çıkmamış olan grupta ise ilgi derecesi, yüzde 45 ile en düşük olanlar bulunmaktadır. Buna göre, kruvaziyer tur satın alan insanların sektöre olan ilgileri, daha sonraki yıllarda da, büyük oranda sürmektedir denilebilir. Tablo 2: Kruvaziyer Turistlerin Orijinieri (1995) 1 ÜLKELER TURiST YÜZDE MiKTARl (000) ABD KANADA ingiltere ALMANYA 190 3,4 FRANSA 125 2,2 15,6 italya DiGER AVRUPA ÜLKELERi AVUSTURALYA UZAKDOGU ,4 JAPONYA 20 0,4 TOPLAM Kaynak: BOYACI ve ÇIZEL. 1998, s

18 Kruvaziyer turizm ürününü talep edenlerin dünya ve bölgesel bazda incelenmesine talep miktarı açısından bakıldığında, öne çıkan başlıca ülkelerin ABD - Kanada ve bazı Avrupa ülkeleri olduğu görülür. Nitekim, 1995 yılı verilerine göre, Kuzey Amerika'nın, toplam kruvaziyer talebi içindeki prı.yı yüzde 80'dir. Avrupa ülkelerinin toplam payı ise, sadece yüzde 15.6'dır. Yüzde 5 dolayında Uzak Doğu ve Japonya'nın payı vardır. Demek ki, diğer turizm ürünterinde olduğu gibi, kruvaziyer turizm pazarı da gelişmiş ülkeler, toplumlardır.ancak, burada uygulanması gereken ABD pazarının kruvaziyer talebindeki ağırlık ve öneminin büyüklüğüdür. ABD pazarındaki kruvaziyer turizm talebinin gelişimine bakıldığında, arasındaki değişim yüzde 1 OO'e yakındır. Tablo 3'de de görüldüğü gibi, 1990 yılında olan kruvaziyer turist sayısı, 2000'e gelindiğinde 'e ulaşmıştır. Tablo 3: Kuzey Amerikan Pazarında Kruvaziyer Talebinin Gelişimi ( ) YIL (SONU) YOLCU SA YI SI ORT ALA MA KRUVAZiYER SÜRESİ(GÜN) , , , , , , , , , , ,5 DEGiŞiM Kaynak: ICCL(2001): The Contribution of The North American Cruise lndustry to the U.S. Economy in 2000, s.11, International Council of Cruise Lines. Exton.USA. Avrupa pazarının, ABD pazarı yanında, kruvaziyer ürün talebi itibariyle, henüz gelişmekte olan bir Pazar olduğu belirtilebilir. Akdeniz bölgesinde ve bölge içinde de gerek Ege Akdeniz kıyılarında gerekse Karadeniz sahillerinde, kruvaziyer ürün arzının geliştirilip, etkin bir biçimde pazara sunulması ile Türkiye'nin dış aktif kruvaziyer turizm talebini arttırmak mümkün görünmektedir. Diğer taraftan, kruvaziyer turistlere yönelik araştırmalar, kruvaziyer ürün talep edenlerin yüzde 85'inin daha önce ziyaret ettikleri liman ve destinasyonlar yerine, yeni farklı destinasyonları denemeyi tercih ettikterini göstermektedir (BOYACI ve ÇiZEL: 1998, s.37). Bu sonuç da, Türkiye'de bir kruvaziyer turistik ürün geliştirme düşünce ve çabalarına hız ve destek 17

19 veren bir faktör olarak değerlendirilmelidir. Kruvaziyer talebinin yöneldiği kruvaziyer tur sürelerinin gelişiminin incelenmesi sonucu, ortaya, 2-5 günlük turların gittikçe daha fazla talep edildiği çıkmaktadır. Tablo4'de görüldüğü üzere, 2-5 günlük turların toplamdaki payı yüzde 35,8'e yükselirken, 6-8 günlük turların oranın yüzde 8'1ik gerileme ile yüzde 51,1 olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, Tablo 4' de görüleceği gibi, ABD kruvaziyer pazarında ortalama kruvaziyer süresine ilişikin verilerde, tur süresi itibariyle 1990'dan 2000'e önemli bir değişme yoktur. Hatta, az da olsa yükselme trendinden bahsedilebilir. Tablo 4: Kruvaziyer Turların Sürelerine Göre Tercih Edilme Ağırlığı SÜRE 1980% 1999% DEGiŞiM% 2-5 Gün 24,3 35,8 11,5 6-8 Gün 59,1 51 ' Gün 15,4 12,8-2,6 18+Gün 1,2 0,3-0,9 TOPLAM Kaynak: ÇOLAKOGLU(2002):"Aiternatif Bir Yatırım Alanı: Kruvaziyer Turizm", ll. Turizm Şurası Bildirileri 1. Cilt, s. 321, Turizm Bakanlığı Yayını, Ankara. Ancak, hala 6-8 günlük turların toplam içindeki ağırlığı sürmektedir denilebilir. Buna karşılık, talep yapısının incelenmesinde ortaya çıkan geleceğe ilişkin beklentilerden biri, zengin ve yaşlı turist imajının, kruvaziyer turizme, giderek gençlerin daha fazla rağbet göstermesiyle değişime uğrayabileceği idi. Bir başka sonuç da, daha düşük gelirli gruplara dahil olan insanların da kruvaziyer turizme ilgilerinin arttığı yönündeydi. Dolayısıyla, daha genç ve daha az gelirli insanların, kruvaziyer sektöründe, gelecekte tur sürelerini kısaltabileceği gibi bir sonuç mümkün duruma gelebilir. Fakat bugün itibariyle, talebin daha ziyade 6-8 günlük turlara yöneldiği, Tablo 4'de açıklıkla yer almaktadır. Ayrıca, talebin kısa turlara kayması, Türk kruvaziyer turizm sektörü açısından, çok endişe edilebilecek bir durum olmadığı belirtilebilir. Kısa turların, özellikle Avrupa pazarında Akdeniz bölgesine ve bu arada Türkiye'ye yöneltilebileceğini ileri sürmek mümkündür. "Avrupalı turistlerin büyük bir kısmı Pasifik ve Uzak Doğu ülkelerini ve uzun süreli seyahatleri tercih etmektedir. Fakat kısa süreli tatiller için Akdeniz ülkeleri hala cazip destinesyonlardır" (BO YACI ve ÇiZEL: 1998, s. 38). Avrupa kruvaziyer turizm pazarını daha yakından incelersek, buradan Türkiye'ye yönelebilecek dış talep hakkında da daha geniş bilgiye sahip olunabilir. Uluslararası Kruvaziyer Hatları Birliği (CLIA)'nin araştırmalarına göre, 1998 yılında 5.43 milyon Kuzey Amerikalı kruvaziyer turlara katılmıştır. Aynı yıl Avrupa'daki kruvaziyer turist sayısı 1.55 milyon olarak tahmin edilmektedir. Bunun 'i ingiltere orjinlidir. ingiltere'yi turist ile Almanya, turist ile italya, turist ile Fransa izlemektedir. Geri kalan dünya pazarları ise 18

20 yaklaşık olarak kruvaziyer turist arz etmektedir. Bun9-Jlavaolarak önemli miktarda insan özellikle belli başlı limanlardan kruvaziyer tanırvırım-ctışında kalimrl<ısa gemi turlarına katılmaktadırlar (WILD and DEARING:2000, s. 321 (ş~ylece, 1998 yılında dünyada kruvaziyer endüstrisinin ağırladığı toplam turist sayısı, yaklaşık olarak 9 milyona dayanmaktadır yılına kadar pazarın talep gelişimine bakıldığında, dünya kruvaziyer endüstrisi, 1998'e kadar olan güçlü büyüme sürecine yeniden başlamadan önce, arasında bir durgunluk dönemi yaşamış, 'de de, çok hafif bir daralma geçirmiştir senesinde büyümenin devam edeceği anlaşılmaktadır. Son on yıllık dönemde, endüstri yıllık büyüme oranı her yıl esasen değişse de kırık bir büyüme süreci yaşamıştır. Düşük pazar payı, kruvaziyer turistlerin kruvaziyer üründen sağladıkları yüksek tatmin düzeyi ve anahtar kaynak pazarlardaki olumlu nüfus gelişmeleri ile birlikte, görülebilir bir gelecekte, sürekli büyümenin mümkün olabileceği belirtilebilir. Bununla birlikte, endüstri, daralmaya karşı dayanıklı görünse bile arası dönem göstermektedir ki, düşük bir talep ile de karşılaşabilir. Diğer taraftan, uluslar arası kruvaziyer piyasasının, mevcut trendlere göre, 2006 yılına kadar olan dönemde talep gelişimi tahmini yapılmıştır yılında toplam kruvaziyer piyasası talebinin 1 O milyona ulaşacağı, bunun da 7 milyon kadarının ABD orijinli olacağı tahmin edilmektedir. Avrupa'nın, endüstri için, gelecekte temel büyüme alanı olacağı, gittikçe gerçekleşen globalizasyonu yansıtmaktadır (WiLD and DEARiNG: 2000, s.322). Yapılan tahminler uluslararası turizmi etkileyen küresel ve. geniş etkili bölgesel olumsuzluklar/riskler olmaması durumunda, dünya turizm talebiyle birlikte, kruvaziyer turizm talebinin de büyümeye devam edeceği yönünde sonuçlar üretmektedir. Diğer taraftan, dünya kruvaziyer turizm talebinin, Kuzey Amerika kruvaziyer turizm talebinden daha hızlı bir artış göstereceği ve bu artışın da, Türkiye'yi yakından ilgilendiren Avrupa pazarı odaklı olacağı beklentisi egemendir. O sebeple, Türkiye kruvaziyer turizm ürününü geliştirip, çeşitlendirirken, kamu ve özel kesimin bu konuda etkin bir işbirliğine gitmesi gerekmektedir. Bu konudaki, detaylı analizlere, üçüncü bölümde yer verilecektir. Bu aşamada, büyüyen Avrupa pazarında lider konumda olan ingiltere pazarının özelliklerine ilişkin daha ayrıntılı bilgilerin verilmesinde yarar görülmektedir. ingiltere kruvaziyer turizm pazarının büyümesi, 1990'1ı yılların en dikkat çekici olaylarından biri olmuştur. 1980'1erin sonundan bu yana, neredeyse sönmüş bir durumdan, bugün Avrupa'da lider konumuna, dünya'da ise ABD'den sonra ikinci sıraya yükselmiştir. Tablo 5'de yer alan verilere göre, 1991 ve 1994 yıllarındaki düşük artışlar dışında, yıllık artış hızları hep yüksek olmuş, 1990 yılında yaklaşık toplam 180 bin olan kruvaziyer turist miktarı yaklaşık 3 kat artış ile, 1998'de yaklaşık 635 bin'e ulaşmıştır. Özellikle arasındaki yüzde artışlar yüzde 20'nin üstünde gerçekleşmiştir. Bazı yıllar dalgalanmaların olması doğaldır. Kruvaziyer endüstri pazarının, genel olarak ülke piyasasından ayrı düşünülmesi doğru olmaz. ingiltere pazarında 1995'deki yüksek sıçrama, ileride aynı ölçüde tekrar görülmeyebilir. Ancak, talep artışı, pazarın nispeten olgunlaşmamış yapısı nedeniyle, artmaya devam edebilecek gibi görünmektedir. ingiltere kruvaziyer piyasası nüfusunun ortalama yaşı, ABD'ninkine yaklaşmıştır. Hala 4-5 yaş yüksek olduğu görülmektedir. Piyasadaki mevcut sükunet, ekonomik belirsizliklere 19

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş / İzmir Ticaret Odası Kruvaziyer Sorumlusu Uzman RAKAMLARLA DÜNYA, VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, Büyüme

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012 KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI Erkunt Öner 2012 1 1. Kruvaziyer Endüstrisinin Gelişimi Global olarak kruvaziyer endüstrisi, son 5 yılda turizmin en fazla büyüme gösteren alanı olmuştur. Yapılan

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi.

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi. HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Ağustos 2017 1 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 TEMMUZ İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk 7 Ayında

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Mayıs 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Haziran 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 MAYIS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

2010 YILI OCAK-MART DÖNEMİ TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2010 YILI OCAK-MART DÖNEMİ TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ 2010 YILI DÖNEMİ TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ 2010 yılı Ocak-Mart döneminde, Türkiye deri ve deri ürünleri ihracatı % 13,7 artışla 247,8 milyon dolara yükselmiştir. Aynı dönemde

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Ekim 2016 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2016 EYLÜL İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk 9 Ayında %2,6

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI BİRİNCİ HAFTA 2 TURİZM OLAYI VE GELİŞİMİ Turizm kelimesinin Latincede dönmek, etrafını dolaşmak, geri dönmek anlamına gelen tornus kökünden türetildiği

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 MART İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 MART İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2014 MART AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Niisan 2014 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 MART İHRACAT PERFORMANSI

Detaylı

2014 YILI EYLÜL AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI EYLÜL AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Ekiim 2014 2014 YILI EYLÜL AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

2010 OCAK AYI HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2010 OCAK AYI HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 OCAK AYI HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemiz halı ihracatı 2009 yılını % 7,2 oranında düşüşle kapanmış ve 1 milyar 86 milyon dolar olarak kaydedilmiştir. 2010 yılının ilk ayında ise halı

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

2014 YILI EKİM AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI EKİM AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 EKİM AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ TEKSTİİL,, DERİİ VE HALII ŞUBESİİ Kasıım 2014 2014 YILI EKİM AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Mart 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 ŞUBAT İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

DESTİNASYON YÖNETİMİ

DESTİNASYON YÖNETİMİ DESTİNASYON YÖNETİMİ KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu

TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 08.01.2013 13.01.2013 2014 Yılı Fuar Tarihleri 07-12.01.2014 Fuarın Açık Olduğu saatler 08/09/10/12/13.01.2013 10:00-18:00

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı Mart 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2015 Yılı Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT

Detaylı

* 2012 yılında stabil kalan küresel ekonominin, 2013 yılında yüzde 3,1 lik bir büyümeye ulaşması bekleniyor.

* 2012 yılında stabil kalan küresel ekonominin, 2013 yılında yüzde 3,1 lik bir büyümeye ulaşması bekleniyor. Turizmcilere yol gösteren 'Global Trendler Raporu 2013' yayımlandı 6.11.2013-16:03:02 WTM'de açıklanan "Global Trends Report 2013"de, bir yandan küresel ekonominin durumuna ve küresel turizme dair bir

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

TUROB - Selanik Philoxenia 2014 Turizm Fuarı Sonuç Raporu. 2. Istanbul CD 3. İstanbul Haritası 4. Katılımcı otellerin sağladığı promosyonlar

TUROB - Selanik Philoxenia 2014 Turizm Fuarı Sonuç Raporu. 2. Istanbul CD 3. İstanbul Haritası 4. Katılımcı otellerin sağladığı promosyonlar TUROB - Selanik Philoxenia 2014 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 13-16.11.2014 Fuarın Açık Olduğu saatler 11.00 20.00 Dağıtılan Malzemeler 1. Istanbul Guide 2. Istanbul CD 3. İstanbul Haritası

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

2014 YILI TEMMUZ AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI TEMMUZ AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Ağusttos 2014 2014 YILI TEMMUZ AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm TURİZME GENEL YAKLAŞIMLAR

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm TURİZME GENEL YAKLAŞIMLAR İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm TURİZME GENEL YAKLAŞIMLAR I TURİZM KAVRAMI VE KAPSAMI... 1 A- TURİZM OLAYI VE ÖNEMİ... 2 B- TURİZMİN DİĞER BİLİMLERLE İLİŞKİSİ... 3 1-Turizm ve Ekonomi... 4 2-Turizm ve Coğrafya...

Detaylı

İZMİR, 2015 OCAK AYI HAVAYOLU VE DENİZYOLU GİRİŞLERİNDE DÜŞÜŞ YAŞADI!

İZMİR, 2015 OCAK AYI HAVAYOLU VE DENİZYOLU GİRİŞLERİNDE DÜŞÜŞ YAŞADI! İZMİR, 2015 OCAK AYI HAVAYOLU VE DENİZYOLU GİRİŞLERİNDE DÜŞÜŞ YAŞADI! Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Yönetim Kurulu tarafından İzmir turizmine yönelik kapsamlı bir istatistik verileri

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

İZMIR TİCARET ODASI SEATRADE MED AKDENİZ KRUVAZİYER FUARI VE KONFERANSI 27-29 KASIM 2012 MARSİLYA/FRANSA. Hazırlayanlar: Mine Güneş Gündem Kont

İZMIR TİCARET ODASI SEATRADE MED AKDENİZ KRUVAZİYER FUARI VE KONFERANSI 27-29 KASIM 2012 MARSİLYA/FRANSA. Hazırlayanlar: Mine Güneş Gündem Kont İZMIR TİCARET ODASI SEATRADE MED AKDENİZ KRUVAZİYER FUARI VE KONFERANSI 27-29 KASIM 2012 MARSİLYA/FRANSA Hazırlayanlar: Mine Güneş Gündem Kont SEATRADE MED AKDENİZ KRUVAZİYER FUARI VE KONFERANSI27-29 KASIM

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu

TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 21-24.11.2013 Fuarın Açık Olduğu saatler 11.00 20.00 Dağıtılan Malzemeler 1. Istanbul Guide 2. Istanbul CD 3. İstanbul Haritası

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Temmuz Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Temmuz Ayı İhracat Bilgi Notu 2016 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Temmuz Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN 2016 YILI TEMMUZ AYI İHRACAT PERFORMANSI 2016

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1.DÜNYA TURİZM SEKTÖRÜ Turist Sayısı ve Bölgesel Gelişmeler En Çok Ziyaret Edilen Ülkeler Turizm Gelirleri...

İÇİNDEKİLER 1.DÜNYA TURİZM SEKTÖRÜ Turist Sayısı ve Bölgesel Gelişmeler En Çok Ziyaret Edilen Ülkeler Turizm Gelirleri... İÇİNDEKİLER 1.DÜNYA TURİZM SEKTÖRÜ... 2 1.1.Turist Sayısı ve Bölgesel Gelişmeler... 2 1.2.En Çok Ziyaret Edilen Ülkeler... 3 1.3.Turizm Gelirleri... 4 2.TÜRKİYE TURİZM SEKTÖRÜ... 6 2.Gelen Turist Sayısı

Detaylı

Enerji ve İklim Haritası

Enerji ve İklim Haritası 2013/2 ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Çevre Yönetimi Dairesi Başkanlığı Enerji ve İklim Haritası Uzm. Yrd. Çağrı SAĞLAM 22.07.2013 Redrawing The Energy Climate Map isimli kitabın çeviri özetidir.

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Programın Amacı ve Kapsamı-1 2 Tıbbi tedavinin alınması, termal kaynakların kullanılması,

Detaylı

İTKİB Tekstil, Deri ve Halı Şubesi

İTKİB Tekstil, Deri ve Halı Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EKİM AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ TEKSTİİL,, DERİİ VE HALII ŞUBESİİ KASIIM 2014 1 2014 YILI EKİM AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı

Detaylı

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Mayııs 2014 2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

2014 YILI AĞUSTOS AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI AĞUSTOS AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Eyllüll 2014 2014 YILI AĞUSTOS AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

2014 YILI OCAK AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI OCAK AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 OCAK AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Şubatt 2014 2014 YILI OCAK AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ Özgür ZEYDAN Öğr. Gör. Dr. Kasım 2014 Ankara Sunum Planı Önceki bildirimlerde Turizm bölümleri İklim Değişikliği

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

2014 YILI ŞUBAT AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI ŞUBAT AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Marrtt 2014 2014 YILI ŞUBAT AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Eylül 2016 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2016 AĞUSTOS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk 8 Ayında

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor

5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor Tarih: 06.10.2013 Sayı: 2013/16 Türkiye de e-ticaret Raporu na göre online alışveriş beş yılda 3 e katlandı 5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor İSMMMO nun Türkiye de e-ticaret adlı raporuna

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

DOĞURGANLIĞI BELİRLEYEN DİĞER ARA DEĞİŞKENLER 7

DOĞURGANLIĞI BELİRLEYEN DİĞER ARA DEĞİŞKENLER 7 DOĞURGANLIĞI BELİRLEYEN DİĞER ARA DEĞİŞKENLER 7 Banu Akadlı Ergöçmen ve Mehmet Ali Eryurt Bu bölümde gebeliği önleyici yöntem kullanımı dışında kadının gebe kalma riskini etkileyen temel faktörler incelenmektedir.

Detaylı

İŞGÜCÜ PİYASALARINDA MEVSİMLİK ETKİLER AZALIYOR

İŞGÜCÜ PİYASALARINDA MEVSİMLİK ETKİLER AZALIYOR ÖZET İŞGÜCÜ PİYASALARINDA MEVSİMLİK ETKİLER AZALIYOR 17.04.014 Ekim Kasım Aralık Ayları. HAZIRLAYAN Prof. Dr. Halis Yunus ERSÖZ İktisat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa DELİCAN İnsan Kaynakları Araştırma

Detaylı

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU:

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU: TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) (Ocak 2013 TÜİK HİA Verilerinin Değerlendirilmesi) Türkiye İstatistik Kurumu nun (TÜİK) Ocak 2013 Hanehalkı İşgücü İstatistikleri, 14 Nisan 2013 tarihli

Detaylı

2014 YILI ÜÇÜNCÜ ÇEYREK İŞSİZLİK RAPORU

2014 YILI ÜÇÜNCÜ ÇEYREK İŞSİZLİK RAPORU 2014 YILI ÜÇÜNCÜ ÇEYREK İŞSİZLİK RAPORU HAZIRLAYANLAR 26.01.2015 Prof. Dr. Halis Yunus ERSÖZ Doç. Dr. Levent ŞAHİN RAPOR Türkiye İşgücü Piyasasının Genel Görünümü 1. İşgücü Geçen yılın aynı dönemine göre,

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELERİN MAKRO ANALİZİ

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELERİN MAKRO ANALİZİ T.C. KALKINMA BAKANLIĞI İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELERİN MAKRO ANALİZİ EKONOMİK MODELLER VE STRATEJİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ekonomik ve Stratejik Araştırmalar Dairesi Mayıs 2014 Tem.05 Oca.06 Tem.06

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 ( STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Suudi Arabistan İlişkileri: Kapasite İnşası ( 2016, İstanbul - Riyad ) Türkiye 75 milyonluk nüfusu,

Detaylı

T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM VE İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KRUVAZİYER TURİZMİ: İSTANBUL GALATAPORT ÖRNEĞİ UZMANLIK TEZİ.

T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM VE İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KRUVAZİYER TURİZMİ: İSTANBUL GALATAPORT ÖRNEĞİ UZMANLIK TEZİ. T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM VE İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KRUVAZİYER TURİZMİ: İSTANBUL GALATAPORT ÖRNEĞİ UZMANLIK TEZİ Alper Sami ÇAYIR MART 2008 ANKARA T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM

Detaylı

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret www.maviperde.com 1995 li yıllardan sonra Dünyada ve Türkiye'de elektronik ticaretin ön plana çıkmasıyla ve gelecek yıllarda mekanik perde sistemi pazarının çoğunu elektronik ticaretle olacağı varsayımı

Detaylı

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 24-223 TR4 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU , bin Türkiye, milyon Turizm Sektörü Türkiye 223 Turizm Stratejisi nde illerimizin

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Haziran Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Haziran Ayı İhracat Bilgi Notu 2016 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Haziran Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN 2016 YILI HAZİRAN AYI İHRACAT PERFORMANSI 2016

Detaylı

İçindekiler. İçindekiler

İçindekiler. İçindekiler İçindekiler v İçindekiler 17. Baskıya Önsöz...iii İçindekiler...v Tablolar Listesi...xiii Şekiller Listesi...xiv Haritalar Listesi...xiv Kısaltmalar Listesi...xv 1. BÖLÜM: TURİZM VE TURİST KAVRAMLARI TURİZMİN

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI 2015 HALI SEKTÖRÜ Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılını %

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün; turistin seyahati boyunca yararlandığı konaklama, yeme-içme, ulaştırma, eğlence ve diğer birçok

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Ağustos Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Ağustos Ayı İhracat Bilgi Notu 2016 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Ağustos Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN 2016 YILI AĞUSTOS AYI İHRACAT PERFORMANSI 2016

Detaylı

2012 YILI AĞUSTOS AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2012 YILI AĞUSTOS AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ HALI SEKTÖRÜ 2012 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Eyllüll 2012 2012 YILI AĞUSTOS AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemiz halı ihracatı

Detaylı

2014 YILI MAYIS AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI MAYIS AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Haziirran 2014 2014 YILI MAYIS AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

2012 YILI EKİM AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2012 YILI EKİM AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ HALI SEKTÖRÜ 2012 EKİM AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Kasıım 2012 2012 YILI EKİM AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemiz halı ihracatı

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

TÜRKİYE'NİN GSYH PERFORMANSI TARİHSEL GELİŞİM ( )

TÜRKİYE'NİN GSYH PERFORMANSI TARİHSEL GELİŞİM ( ) TÜRKİYE'NİN GSYH PERFORMANSI TARİHSEL GELİŞİM (196-215) 1. Giriş Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla (GSYH) ülkelerin ekonomik büyümelerini dönemsel olarak ölçmek için kullanılan ve ülkelerin ekonomik büyümeleri

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ KRUVAZİYER LİMANLARININ MEVCUT DURUMU, POTANSİYELİ VE GELİŞİMİNE YÖNELİK ÖNERİLER

TÜRKİYE DEKİ KRUVAZİYER LİMANLARININ MEVCUT DURUMU, POTANSİYELİ VE GELİŞİMİNE YÖNELİK ÖNERİLER 1 TÜRKİYE DEKİ KRUVAZİYER LİMANLARININ MEVCUT DURUMU, POTANSİYELİ VE GELİŞİMİNE YÖNELİK ÖNERİLER Hatice AKPINAR Araş. Gör., Dokuz Eylül Üniversitesi, Denizcilik Fakültesi, İzmir Fevzi BİTİKTAŞ Araş. Gör.,

Detaylı

DÜNYA TURİZMİNDE GELECEĞE YÖNELİK EĞİLİMLER

DÜNYA TURİZMİNDE GELECEĞE YÖNELİK EĞİLİMLER DÜNYA TURİZMİNDE GELECEĞE YÖNELİK EĞİLİMLER İnsanoğlunun farklı amaçlarla turizm hareketlerine katılacağı ve yeni turizm türlerinin gelişeceğini söylemek mümkündür. Turizm hareketleri artarak ve çeşitlenerek

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Ekim Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Ekim Ayı İhracat Bilgi Notu 2016 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Ekim Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN 2016 YILI EKİM AYI İHRACAT PERFORMANSI 2016 yılı

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi.

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi. HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Eylül 2017 1 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 AĞUSTOS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk 8 Ayında

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Kasım Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Kasım Ayı İhracat Bilgi Notu 2016 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Kasım Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN 2016 YILI KASIM AYI İHRACAT PERFORMANSI 2016 yılı

Detaylı

Türkiye 2009 2010 2011 2012 2013 Pazar Payı % 3,7 % 4,4 % 4,5 % 4,25 % 4,1

Türkiye 2009 2010 2011 2012 2013 Pazar Payı % 3,7 % 4,4 % 4,5 % 4,25 % 4,1 TÜRKİYE NİN HOLLANDA TURİZM PAZAR PAYI 16.8 milyon kişilik bir nüfusa sahip olan Hollanda, nüfusuna oranla en çok tatile çıkan Avrupa ülkeleri arasında yer almaktadır. Avrupa Konseyi Resmi İstatistik Dairesi

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Eylül Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Eylül Ayı İhracat Bilgi Notu 2016 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Eylül Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN 2016 YILI EYLÜL AYI İHRACAT PERFORMANSI 2016 yılı

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR 2010 YIL SONU DEĞERLENDİRME RAPORU

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR 2010 YIL SONU DEĞERLENDİRME RAPORU ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR 2010 YIL SONU DEĞERLENDİRME RAPORU (February 2011) 2010 YILINDA TÜRKİYE YE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ 8,9 MİLYAR DOLAR OLDU 2010 yıl sonu itibari ile uluslararası

Detaylı

İZMIR TİCARET ODASI MIAMI SEATRADE KRUVAZİYER, GEMİCİLİK FUARI VE KONFERANSI 12-15 MART 2012 MIAMI/ABD. Hazırlayanlar: Mine Güneş Aykut Terzioğlu

İZMIR TİCARET ODASI MIAMI SEATRADE KRUVAZİYER, GEMİCİLİK FUARI VE KONFERANSI 12-15 MART 2012 MIAMI/ABD. Hazırlayanlar: Mine Güneş Aykut Terzioğlu İZMIR TİCARET ODASI MIAMI SEATRADE KRUVAZİYER, GEMİCİLİK FUARI VE KONFERANSI 12-15 MART 2012 MIAMI/ABD Hazırlayanlar: Mine Güneş Aykut Terzioğlu MIAMI SEATRADE KRUVAZİYER, GEMİCİLİK FUARI VE KONFERANSI

Detaylı

GRAFİK 1 : ÜRETİM ENDEKSİNDEKİ GELİŞMELER (Yıllık Ortalama) (1997=100) Endeks 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0. İmalat Sanayii

GRAFİK 1 : ÜRETİM ENDEKSİNDEKİ GELİŞMELER (Yıllık Ortalama) (1997=100) Endeks 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0. İmalat Sanayii TÜTÜN ÜRÜNLERİ İMALAT SANAYİİ Hazırlayan Ömür GENÇ ESAM Müdür Yardımcısı 78 1. SEKTÖRÜN TANIMI Tütün ürünleri imalatı ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii alt ayrımında 16 no lu gruplandırma

Detaylı

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 Dünya Ekonomisi Bülteni Ekim 2012 İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 IMF tarafından açıklanan World Economic Outlook Ekim 2012 raporuna göre, küresel iyileşme yeni

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI EKİM AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI EKİM AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2014 EKİM AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İTKİB GENEL SEKRETERLİĞİ TEKSTİL, DERİ VE HALI ŞUBESİ KASIM 2014 TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI EKİM AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA

Detaylı

Ulaşım Coğrafyası. Konu 10 Ulaşım biçimleri (Deniz ulaşımı)

Ulaşım Coğrafyası. Konu 10 Ulaşım biçimleri (Deniz ulaşımı) Ulaşım Coğrafyası Ulaşım Coğrafyası Konu 10 Ulaşım biçimleri (Deniz ulaşımı) DENĐZ ULAŞIMI Deniz Ulaşımı Deniz ulaşımının kökeni M.Ö. 3200 yıllarına kadar uzanmakta olup Mısır kıyı denizciliği ile başlamıştır

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 8 Ağustos 2016, Sayı: 31. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 8 Ağustos 2016, Sayı: 31. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 31 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

xclusive yönetim raporları Gösterge ve analizlerle SAYI Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Eylül 2014

xclusive yönetim raporları Gösterge ve analizlerle SAYI Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Eylül 2014 etik xclusive yönetim raporları ÖZEL SAYI ETİK Yönetim Kurulu Mehmet İşler: Y.K Başkanı ve TÜROFED Başkan Yrd. Uğur Şahbaz: Başkan Yrd. Bülent Tercan: Başkan Yrd. Sevda Zorlu Başkan Yrd. Şinasi Akçay:

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 EYLÜL İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 EYLÜL İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Ekiim 2014 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 EYLÜL İHRACAT PERFORMANSI

Detaylı

DIŞ TİCARET AÇIĞI VE TURİZM

DIŞ TİCARET AÇIĞI VE TURİZM DIŞ TİCARET AÇIĞI VE TURİZM Nesrin Yardımcı SARIÇAY Dış ticaret açığı ve turizm kavramları günlük literatürde en fazla duyduğumuz kavramlardan ikisi. Uzun yıllardan bu yana dış ticarette iki yakamız bir

Detaylı

Ocak 2015. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak Aralık Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği

Ocak 2015. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak Aralık Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği Ocak 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak Aralık Dönemi İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 01/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2014 YILI ARALIK AYI İHRACAT

Detaylı

Değirmenciliğin gelişmiş olduğu ülkelerden olan Belçika da ise hali hazırda 100 ile 150 arasında değirmenin bulunduğu tahmin ediliyor.

Değirmenciliğin gelişmiş olduğu ülkelerden olan Belçika da ise hali hazırda 100 ile 150 arasında değirmenin bulunduğu tahmin ediliyor. ABD de tarım sektörü, küresel ölçekte değerlendirildiğinde önemli bir üretim potansiyeline sahiptir. Bugün dünyanın en büyük buğday, mısır ve sorgum ihracatçısı olan ülkede, 170 civarında değirmen bulunduğu

Detaylı

Turkey Data Monitor Ekonomi Bülteni. 07 Mart 2016 I. KÜRESEL GELİŞMELER

Turkey Data Monitor Ekonomi Bülteni. 07 Mart 2016 I. KÜRESEL GELİŞMELER I. KÜRESEL GELİŞMELER Zayıf ücret artışları, güçlü istihdam artışını gölgede bıraktı ABD de Şubat ayında toplam tarım dışı istihdam 195 bin kişilik beklentilerin belirgin üzerinde 242 bin kişi olarak açıklandı.

Detaylı

TÜRKİYE PLASTİK SEKTÖRÜ 2014 YILI 4 AYLIK DEĞERLENDİRMESİ ve 2014 BEKLENTİLERİ. Barbaros Demirci PLASFED - Genel Sekreter

TÜRKİYE PLASTİK SEKTÖRÜ 2014 YILI 4 AYLIK DEĞERLENDİRMESİ ve 2014 BEKLENTİLERİ. Barbaros Demirci PLASFED - Genel Sekreter TÜRKİYE PLASTİK SEKTÖRÜ 2014 YILI 4 AYLIK DEĞERLENDİRMESİ ve 2014 BEKLENTİLERİ Barbaros Demirci PLASFED - Genel Sekreter 2013 yılı, dünya ekonomisi için finansal krizin etkilerinin para politikaları açısından

Detaylı

2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ

2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ 2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ Türkiye de son 6 yılda kurulan uluslararası sermayeli şirketlerin* sayısı 2010 yılı Kasım ayı itibariyle 26 bin 40 e ulaşmıştır.

Detaylı

2014 YILI MART AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI MART AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 MART AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Niisan 2014 2014 YILI MART AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

2017 YILI İLK ÇEYREK GSYH BÜYÜMESİNİN ANALİZİ. Zafer YÜKSELER. (19 Haziran 2017)

2017 YILI İLK ÇEYREK GSYH BÜYÜMESİNİN ANALİZİ. Zafer YÜKSELER. (19 Haziran 2017) 2017 YILI İLK ÇEYREK GSYH BÜYÜMESİNİN ANALİZİ Zafer YÜKSELER (19 Haziran 2017) TÜİK, 2017 yılı ilk çeyreğine ilişkin GSYH büyüme hızını yüzde 5 olarak açıklamıştır. Büyüme hızı, piyasa beklentileri olan

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2017 Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2017 Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu 2017 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2017 Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN 2017 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI 2017 yılı

Detaylı

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU 2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU HAZIRLAYAN 27.04.2014 RAPOR Prof. Dr. Halis Yunus ERSÖZ Prof. Dr. Mustafa DELİCAN Doç. Dr. Levent ŞAHİN 1. İşgücü Türkiye İşgücü Piyasasının Genel Görünümü Toplam nüfusun

Detaylı