HAYVANLARDA GELİŞME VE BÜYÜME

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HAYVANLARDA GELİŞME VE BÜYÜME"

Transkript

1 HAYVANLARDA GELİŞME VE BÜYÜME Zigotun çok hücreli organizmaya gelişmesi, hücre bölünmesi, büyüme ve farklılaşma olayları ile birlikte yürür. Hücre bölünmesi: Zigotun oluştuktan sonra başlar. Mitoz bölünmelerle hayat boyu devam eder. Büyüme: Canlı organizmayı oluşturan madde miktarı ve hücre sayısındaki artıştır. Organizma belirli bir boya gelince yavaşlar. Farklılaşma: Organizma büyürken, tek bir hücreden çeşitli görevleri yapmak üzere çok sayıda farklı hücreler oluşur. A. Embriyonik Örtüler İç döllenmenin görüldüğü sürüngen, kuş ve memelilerde vitellüs kesesine ek olarak üç embriyonik zar gelişmiştir. Bunlar sırasıyla; amniyon, allantoyis ve koryon adı verilen zarlardır. Amniyon zarı: Embriyoyu dıştan çevreleyen zardır. Embriyo ile arasında amniyon sıvısı vardır. Bu sıvı, embriyo ve zar tarafından salgılanır. Embriyoyu hem mekanik etkilerden korur hem de düzenleyici görev yapar. Allantoyis: Sindirim borusunun dışa doğru büyümesi ile oluşur. Amniyon ve koryon arasında yer alır. Embriyonun artık maddelerinin toplandığı kesedir. Plasentalı memeliler-de bu kese küçüktür. Çünkü artık maddeler ana vücuduyla dışarı atılır. Allantoyis kuşlarda ve sürüngenlerde koryon ile birleşerek, yumurta kabuğunun altında tek bir zar hâline gelir. Kan damarları içeren bu zar embriyonun yumurtadan çıkıncaya kadar gaz alış verişini sağlar. Koryon: Embriyonun en dışındaki koruyucu zardır. Allantoyis ile birlikte solunum organı olarak görev yapar. Embriyo ile çevresi arasında oksijen karbondioksit alışverişini sağlar. Kuş ve sürüngenlerde kabuğa yapışık olup plasentalı memelilerde plasentanın yapısına katılır. Vitellüs kesesi: Embriyonun sindirim borusunun parçasıdır. Embriyoya besin sağlayan kısımdır. Vitellüs miktarı canlıdan canlıya değişik olmaktadır. Memelilerdeki yumurtada vitellüs miktarı çok azdır. Bu durumda embriyo beslenmesi için, plasenta adı verilen farklı bir yapı gelişmiştir. * Vitellüs miktarı çok olan yumurtalarda embriyo gelişimini yumurta içinde tamamlar. Örneğin, kuş, balık, sürüngenlerde. * Köpek balıklarıyla bazı yılan ve akvaryum balıklarında embriyo, vücut içinde belirli bir safhaya kadar gelişimini tamamlar. Koruyuculuk görevini üstlenen ana vücudundan kendi kendine yaşayabilecek duruma gelince ayrılır. * Vitellüs miktarı az olan yumurtalarda gelişme yumurta içinde başlar, ancak vitellüs az olduğu için yetmez. Bu yüzden embriyo tam gelişmeyi tamamlayamadan yumurtayı terk eder. Larva dışarıda gelişir. Bu olaya metamorfoz (başkalaşım) denir. Örneğin, kurbağa ve eklembacaklılarda. * Gagalı memelilerde yumurtalar bol vitellüslüdür. Plasenta bulunmaz. Yumurtalar iç döllenmeden sonra yumurta, gelişiminin bir kısmını ana vücudunun içinde, geri kalan kısmını dışında tamamlar. Yumurtadan çıkan yavrular bir süre anne sütüyle beslenir. * Keseli memelilerde plasenta bulunmaz. Vitellüsü yok denecek kadar az olan yumurtalarda gelişme süresi uzundur. Az olan vitellüs gelişme için yeterli değildir. Yumurtada besin bitince ergin doğarlar. Yavrular ana karnında bulunan özel bir kesede korunur ve süt bezleri tarafından salgılanan sütle beslenerek gelişimini tamamlar. Örneğin; kanguru ve keseli ayılarda * Gagalı memeliler ve keseli memeliler haricinde diğer memelilerde embriyo dişinin rahmi içinde gelişir. Embriyonun beslenmesi yavru ile ana arasında bağlantı kuran plasenta tarafından sağlanır. Gelişimini rahimde tamamlayan yavrular doğumdan sonra ana sütüyle beslenir. B. EMBRİYONAL GELİŞMENİN ANA İLKELERİ Tek bir hücre olan zigottan, organizmanın meydana gelmesi bölünme (segmentasyon), hücre hareketi ve hücre farklılaşmaları gibi olaylarla gerçekleşir.

2 1. Bölünme Döllenmiş yumurtanın mitoz yoluyla mevcut madde miktarında değişme olmadan gittikçe küçülen hücrelere bölünmesi olayına segmentasyon denir. Segmentasyon sonucu oluşan her hücreye blâstomer denir. İlk bölünmelerde embriyo büyüklüğü artmaz. Blâstomerler her bölünmede biraz daha küçülür. Bölünme sırasında yumurtadaki vitellüsün bir kısmı, enerji sağlamak için kullanıldığından, embriyo zigottan daha hafiftir. Memeli yumurtalarında çok az bulunan vitellüs, sitoplâzmada eşit; oranda dağıldığından blâstomerler eşit büyüklüktedir. Memeli yumurtalarında çok az bulunan vitellüs, sitoplâzmada eşit; oranda dağıldığından blâstomerler eşit büyüklüktedir. Zigottan mitoz bölünmelerle gibi geometrik dizilimle hücre artışı olur. Blâstomer büyüklükleri] aynı olan bu topluluğa morula denir. Moruladaki hücrelerin genetik bilgileri aynıdır. Çünkü mitozla oluşurlar. İlk bölünmelerle hücre sayısı arttıkça, hücre topluluğunun içinde bir boşluk oluşur. Hücreler tek tabaka hâlinde bu boşluğun çevresine çekilir. Bu boşluğa blâstula boşluğu (blâstosöl-1. karın boşluğu) denir. Dıştan tek sıralı hücre tabakası ile çevrili ve içi sıvı dolu bir topa benzeyen bu embriyo safhasına blâstula denir. gastrulasyon, bu safhadaki embriyoya da gastrula denir. Hücre hareketi ile alttan meydana gelen çökme, üstteki hücre tabakasıyla birleşene kadar sürer ve iki tabakalı embriyo oluşur. Gastrula safhasında embriyonun içini örten tabakaya endoderm, dıştaki hücre tabakasına ektoderm denir. Sünger ve sölenterler gibi basit yapılı çok hücrelilerin bütün yapıları gastrula safhasındaki bu embriyonik tabakalardan gelişir. Gastrulanın başlaması ile blâstosöl boşluğu ortadan kalkar. Bunun yerine bütün gelişme boyunca kalıcı olan bir boşluk oluşur. Bu boşluğa gastrula boşluğu (ilk sindirim boşluğu = arkenteron) denir. Dışarı açılan kısmına da ilk ağız (blastopor) denir. Gelişmenin daha ileri safhalarında, gastrula boşluğundan sindirim borusu, blâstopordan anüs oluşur. Derisidikenlilere kadar olan hayvanlarda blâstopol dan ağız oluşur. Derisidikenliler ve insan dahil tüm hayvanlarda blâstopordan anüs olur. Ağız yeniden açılır. Sünger ve sölenterelerin dışındaki diğer çok hücrelilerde, ektoderm ve endoderm arasında üçüncü bir embriyonik tabaka oluşur. Buna mezoderm denir. Bu kesenin içindeki boşluğa sölom (ikinci karın boşluğu) denir. Embriyonik Uyarılma (Embriyonik İndüksiyon): Bugün artık gelişmenin hücre bölünmesi, büyüme ve farklılaşmayla meydana geldiği bilinmektedir. Wilhelm ROUX, (Vilhelm Roks) Hans DRİESH (Hans Drişh) ve Hans SPEMANN (Hans Spemann) gibi bilim adamları gelişmeyle ilgili deneyler yapmışlardır. Spemann deneylerinde kolay incelenebilir olduğundan semender yumurtaları kullanmıştır. Spemann sinir sisteminin oluşumunda embriyodaki hangi yapıların etkili olduğunu saptayabilmek için seri olarak üç deney düzenlemiştir. Deney I: Spemann embriyonun üst kısmındaki ektodermi çıkarmış ve çıkardığı parçayı canlı kalması için havuz suyuna, embriyoyu da gelişebileceği uygun ortama koymuştur. Embriyonun gelişerek larva hâlini aldığını fakat sinir sisteminin oluşmadığını görmüştür. Kesilen ektoderm parçası da sağlam kalmıştır ve sinir dokusu hâlinde farklılaşmamıştır. 2.Gastrulasyon: Blâstula oluşumundan kısa bir süre sonra, embriyonun alt kısmındaki hücreler blâstula boşluğuna doğru hareket ederler. Böylece hücre tabakasının bir bölümü içeriye doğru çökmeye başlar. Hücre göçü ile birlikte iki tabakalı bir embriyonun oluştuğu bu safhaya Bu deney sonunda Spemann, ektodermin sinir dokusu hâlinde farklılaşması için embriyoya bağlı kalması gerektiğini ve embriyonun başka bir parçasının bu farklılaşmaya neden olduğunu düşünmüştür.

3 Deney II: Spemann bu deneyinde embriyonun üst kısmından kestiği ektodermi katlamış ve alttaki mezodermi çıkarmıştır. Katladığı ektodermi tekrar eski hâline getirmiş, gelişen embriyoda sinir dokusunun oluşmadığını gözlenmiştir. Bu deneyden de mezodermin ektodermi etkileyerek sinir dokusunu oluşturduğu sonucunu çıkarmıştır. Deney III: Spemann bu deneyinde iki semender embriyosu kullanmıştır. Birinci embriyonun üst kısmından çıkardığı sırt mezodermini, ikinci embriyonun alt kısmından çıkardığı karın mezodermin yerine koymuş ve ektodermi kapatıp ikinci embriyoyu gelişme ye bırakmıştır. Gelişen embriyonun üst kısmında normal sinir j sistemi, beyin ve omurilik oluşurken alt kısmında da ikinci bir sinir sistemi gelişmiştir. 3. Farklılaşma ve Organogenez: Gastrula safhasında en belirgin olay, organizmanın bütün doku, organ ve sistemlerini yapacak olan embriyo tabaklarının meydana gelmesidir. Bu tabakalardan dokuların meydana gelmesine histogenez, organ sistemlerinin meydana gelmesine organogenez denir. Organogenez, gittikçe değişen gen faaliyeti, hücrelerin hareketi, hücreler arasındaki kümeleşme ve karşılıklı etkileşim ile gerçekleşir. Bu sırada hücrelerin şekillerinde de değişmeler meydana gelir. Spemann, yaptığı deneyler sonunda sinir sisteminin oluşması için üst (sırt) mezodermin ektodermi etkilemesinin gerekli olduğunu açıklamıştır. Gastrula safhasındaki embriyo tabakalarının karşılıklı etkileşimine embriyonik indüksiyon denir. Embriyonik İndüksiyonla Gözün Gelişmesi Göz kadehinin sinirsel ektoderminin baş ektodermine temas etmesiyle göz merceği gelişmeye başlar. Eğer bu temas engellenirse göz merceği oluşmaz.

4 C. Memeli Embriyosunun Gelişimi Embriyonik gelişme çok hızlı meydana gelir. İnsan embriyosu dört haftalık olunca 5 mm olduğu hâlde bir omurgalı embriyosu olarak tanımlanabilir. Kalp atmaya başlar. Altıncı hafta sonunda embriyoda baş iyice farklılaşır, kol ve bacaklar dışa doğru büyür. Sekizinci haftada insan embriyosu tam olarak tanınabilir. Sekizinci haftadan itibaren embriyoya fetüs denir. Yüz ana hatlarıyla belirginleşir. İlk olarak ayak, daha sonra el parmakları oluşur. Üçüncü ayın içinde eşeyi tanınmaya başlar. Dördüncü ayda insan fetüsü ergin bir insan yüzünün şeklini alır. Altıncı ayda kaşlar ve kirpikler ortaya çıkar. Yedinci ayda fetüsün derisi kırmızı renkli ve buruşuktur. Sekizinci ayda yağ toplandığı için ergindeki görünümü almaya başlar. Dokuzuncu aydan sonra yaklaşık 50 cm boyunda olur. Gelişme doğumdan sonra erginleşmeye kadar devam eder. plasenta, yaklaşık olarak 500 g ağırlığında yuvarlak bir disk görünümündedir. Plasenta, fetüs için beslenme, solunum ve boşaltım organı olarak görev yapmanın yanı sıra önemli bir endokrin bezdir. Hipofiz hormonuna benzer bir hormonla östrojen ve progesteron salgılar ve fetüsün döl yatağında kalmasını sağlar. Gebeliğin devamı için kanda progesteronun belirli bir yoğunlukla kalması şarttır. Bu yoğunluk azalırsa fetüs zamanından önce dışarıya atılır yani düşük olur. Göbek bağı: Gelişmenin ilk safhalarında amniyon zarının uçları birleşerek göbek bağını oluşturur. Göbek bağı plasenta ile bağlantılıdır; içinde kan damarları bulunur. Göbek kordonu, 1 cm çapında 55 cm uzunlukta başka yerlerde görülmeyen jelatinimsi madde-den oluşmuş bir yapıdır. Çoğunlukla sarmal olarak kıvrılmıştır. Embriyonun ihtiyacı olan her türlü madde alışverişi, plasenta ve göbek bağındaki kan damarları aracılığı ile sağlanır. Ayrıca koryon embriyoyu ve öteki örtüleri kuşatır. Altında amniyon zarı bulunur. İçindeki amniyon sıvısı embriyoyu sarsıntıdan korur. İnsan embriyosunda allantoyis ve vitellüs kesesi kısa bir süre sonra kaybolur. D. Embriyonun Korunması ve Beslenmesi İç döllenmenin yapıldığı ve embriyo gelişimini ana vücudunda (uterusta) tamamlayan memelilerde diğer kara hayvanlarından farklı olarak plasenta ve göbek bağı adı verilen özel yapılar gelişir. Plasenta: Embriyo uterusa ulaştıktan sonra meydana gelir. Gebeliğin 8-12 haftalarında koryon zarında uterus dokusunun içine doğru içinde çok sayıda kılcal damarın bulunduğu villus denilen uzantılar oluşur. Villuslar ile bu bölgedeki uterus duvarının dokularına plasenta denir. Embriyonun besin alışverişi plasentada olur. Yavru doğana kadar ana vücudundan embriyoya oksijen ve besin maddesini sağlar. Embriyonun artık ürünleri de plasenta aracılığı ile anne kanına verilerek atılır. Geçişme anne kanı ile embriyo kanını birbirinden ayıran koryon zarından di-füzyon veya aktif taşıma ile olur. Ana ve fetüsün kanı plasentada hiçbir şekilde birbirine karışmaz. Embriyo uterusa gelinceye kadar döllenme borusundaki hücrelerden difüzyonla beslenir. Doğum sırasında E. Doğum: Eğer embriyo rahimde gelişirse buna normal gebelik denir. Bazen yumurtalıktan çıkan yumurta, döllenme borusuna girmez. Karın boşluğuna düşer ve burada döllenir. Buna dış gebelik denir. Doğum uterus kaslarının kasılıp gevşemesi (doğum sancısı) ile başlar. Fetüs başı önde olmak üzere rahim vajinaya açıldığı kısma doğru itilir. Amniyon kesesi patlar ve koryon yırtılır. Bebek vajinadan ilerleyerek göbek kordona ile doğar. Göbek kordonu kesilir ve bağlanır. Birkaç hafta içinde bu göbek kordonu kurur ve düşer. Onun yerine göbek dediğimiz kalıntı kalır. Doğumdan sonra rahmin kası hareketleri bir süre daha devam eder

5 ve bununla eş (son) dediğimiz dış embriyonik zarlar ve plasenta kalıntıları dışarıya atılır. Doğum sonrası rahmin hacmi küçülerek eski halini alır. Doğumdan sonra östrojen ve progesteron salgılanmasa durur. Bu hormonların azalmasıyla hipofizden LTH çıkışa başlar. LTH'un etkisiyle süt salgılanması başlar. Hipofizden salgılanan oksitosin, sütün kanallara geçmesini ve dışarı akmasını sağlar. F. Çoklu Doğum Bir doğumda birden fazla bireyin doğmasına çoklu doğum denir. Doğan yavrulara ikiz denir. Ayrı Yumurta İkizleri (Yalancı İkizler): Aynı anda iki yumurtanın iki ayrı sperm tarafından döllenerek gelişme sinden oluşurlar. Genotip ve fenotipleri farklıdır. Cinsiyetleri aynı veya farklı olabilir. Tek Yumurta İkizleri (Özdeş İkizler): Zigotun mitoz bölünmesiyle meydana gelen iki blâstomerli hücre, rahimde birbirinden ayrılarak ayrı ayrı gelişirse bunlara tek yumurta ikizleri denir. Genotip ve fenotipi, cinsiyetleri aynıdır. Yenilenme Canlı organizmadan kesilen veya kopan parçanın o organizma tarafından yeniden yapılmasına yenilenme (rejenerasyon) denir. Yenilenme, hücre bölünmesi ve farklılaşmasıyla olur. Bitkilerde, plânaryada ve deniz yıldızlarında yenilenme yeteneği çok yüksektir. Yüksek yapılı diğer omurgalılarda ve insanda yenilenme, daha çok dokuların yenilenmesi şeklinde olur. Kopan bacak, kol, çıkan göz gibi organları yerine yenileri yapılamaz. Deri, kemik, kas rejenerasyon ile iyileşir. Dil ve karaciğer dokularında yenilenme diğer dokulara göre yüksektir. Canlılarda yenilenme, canlılığın gelişmişliğiyle ters orantılıdır. Yani yenilenme ilkel canlılarda fazla, gelişmiş canlılarda daha azdır. Hücre ve Doku Kültürleri Hücre ve dokular, vücut dışında özel hazırlanmış ortamlarda yaşatılıp geliştirilebilir. Bu ortamlara hücre kültürü denir. Hücre kültürü ortamı; kan plâzması, embriyonik dokuların bir özütü, vitaminler ve diğer kimyasal maddelerle hazırlanmış, sterilize edilmiş bir ortamdır. Doku ve Organ Nakli Görev yapamaz hâle gelen doku ve organların yerine sağlam olanların nakledilmesiyle bireyin hayatı kurtarılabilir. Bu olaya doku ve organ nakli denir. Doku ve organ naklinde aranacak temel şart alıcı ve vericinin kan grubu ve doku antijenlerinin birbirine uymasıdır. Aksi taktirde nakledilen doku ya da organ, alıcının vücuduna uyum sağlayamayacağı için reddedilecektir. Canlılarda Ömür Uzunluğu Her canlı, türüne özgü, sınırlı bir yaşam süresine sahiptir. Örneğin, balinalar , kaplumbağalar , filler 70-90, atlar sene yaşadıkları hâlde eklembacaklıların ömürleri günle ölçülür. Sadece tek hücreliler gizli ölümsüzdür. Zira bunlardan hiç kesintisiz olarak gerçekleşen bölünmelerle genetik materyal bir sonraki döle kolayca aktarılır. Genellikle çok hücrelilerde yaşlanma ölümden önce gerçekleşir. Fakat eşey hücrelerinin ölümsüz potansiyeli yaşamın sürekliliğini sağlar. İnsanda yaşlanma bazı kendini yenileme kabiliyeti olamayan hücrelerin dejenere olması sonucu oluşur. Bazı omurgalılarda yenilenme yeteneği fazladır. Örneğin, bir kertenkele kopan kuyruğunun yerine yenisini yapabilir. Ancak kopan bir kuyruktan yeni bir kertenkele ve kurbağa oluşmaz.

a. Segmentasyon Gelişimin başlangıcında hızlı ve birbirini takip eden mitoz bölünmeler gerçekleşir. Bu bölünmelere segmentasyon denir.

a. Segmentasyon Gelişimin başlangıcında hızlı ve birbirini takip eden mitoz bölünmeler gerçekleşir. Bu bölünmelere segmentasyon denir. BÜYÜME VE GELİŞME Zigot ile başlayıp yeni bir birey oluşması ile sonlanan olayların tamamına gelişme denir. Embriyonun gelişimi sırasında, segmentasyon (bölünme), gastrula (hücre göçü),farklılaşma ve organogenez

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS. 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1

ADIM ADIM YGS LYS. 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 ADIM ADIM YGS LYS 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 EMBRİYONUN DIŞINDA YER ALAN ZARLAR Zigotun gelişmesi ardından oluşan embriyo; sürüngen, kuş ve memelilerde

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında

HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında ÜREME SİSTEMİ HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında türe özgü eşleşme davranışları görülür.

Detaylı

HAYVANLARDA BÜYÜME VE GELİŞME. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU kisi.deu.edu.tr/asli.memisoglu

HAYVANLARDA BÜYÜME VE GELİŞME. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU kisi.deu.edu.tr/asli.memisoglu HAYVANLARDA BÜYÜME VE GELİŞME YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU kisi.deu.edu.tr/asli.memisoglu asli.memisoglu@deu.edu.tr GELİŞME - Genel İnsan vücudunda 30 trilyondan fazla hücre vardır Doğru yerleşimli

Detaylı

HAYVANLARDA ve İNSANLARDA ÜREME

HAYVANLARDA ve İNSANLARDA ÜREME HAYVANLARDA ve İNSANLARDA ÜREME I. HAYVANLARDA ÜREME Gerek omurgalılarda gerekse omurgasızlarda üreme organlarına gonad denir. Genellikle dişi organ ovaryum, erkek organ testis olarak adlandırılır. Omurgasız

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ

ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ e) Memeliler Hayvanlar aleminin en gelişmiş sınıfıdır. Dünyanın her yerinde dağılış göstermişlerdir.

Detaylı

07.11.2014. Fetus Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı

07.11.2014. Fetus Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 8.Hafta ( 03-07 / 11 / 2014 ) FETUS FİZYOLOJİSİ 1.Embriyonun Gelişmesi 1.) Plasenta 2.) Amnion Kesesi ve Amnion Sıvısı Slayt No: 9 1.) EMBRİYONUN GELİŞMESİ

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ. 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme.

HÜCRE BÖLÜNMESİ. 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme. HÜCRE BÖLÜNMESİ 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme. Amitoz Bölünme Önce nukleolus, sonra nukleus, daha sonra sitoplazmanın uzayıp ortadan boğulması ile ikiye

Detaylı

HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında

HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında ÜREME SİSTEMİ HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında türe özgü eşleşme davranışları görülür.

Detaylı

AMPHİOXUS TA ZİGOT TAN SONRAKİ GELİŞMELER

AMPHİOXUS TA ZİGOT TAN SONRAKİ GELİŞMELER AMPHİOXUS TA ZİGOT TAN SONRAKİ GELİŞMELER Amphioxus (Branchiostoma lanceolatum): Derin olmayan tuzlu sularda, kumda kazdıkları oyuklarda yaşar. Omurga ya da kafa bulunmaz. Çiftleşme mevsiminde bu oyuklardan

Detaylı

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir.

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. Fen ve Teknoloji 1. Ünite Özeti Hücre Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme. *Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. *Hücrenin temel kısımları: hücre zarı, sitoplâzma ve

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ

ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ Halkalı solucanlar çift cinsiyetli olmalarına rağmen döllenme kendi kendine değil, iki ayrı

Detaylı

BAŞLAR DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

BAŞLAR DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ Şehit Polis İsmail Özbek Orta Okulu Melisa B. ALADAĞ & Bersu PAŞA 245 256 6/C 1 HÜCRE Hücre, çok hücreli canlılardaki en küçük yaşam birimidir. Canlının

Detaylı

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU EXTRAEMBRİYONAL KESELERİN MEYDANA GELİŞİ Zigottan sonraki gelişmelerle uterusa ulaşmış olan blastosist in intrauterin tesirlere ve dış basınçlara karşı korunması gerekir.

Detaylı

II.Hayvansal Dokular. b.bez Epiteli 1.Tek hücreli bez- Goblet hücresi 2.Çok hücreli kanallı bez 3.Çok hücreli kanalsız bez

II.Hayvansal Dokular. b.bez Epiteli 1.Tek hücreli bez- Goblet hücresi 2.Çok hücreli kanallı bez 3.Çok hücreli kanalsız bez II.Hayvansal Dokular Hayvanların embriyonik gelişimi sırasında Ektoderm, Mezoderm ve Endoderm denilen 3 farklı gelişme tabakası (=germ tabakası) bulunur. Bütün hayvansal dokular bu yapılardan ve bu yapıların

Detaylı

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU EXTRAEMBRİYONAL KESELERİN MEYDANA GELİŞİ VE GÖBEK KORDONU Zigottan sonraki gelişmelerle uterusa ulaşmış olan blastosist in intrauterin tesirlere ve dış basınçlara karşı

Detaylı

Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi

Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi A. GAZ ALIŞ VERİŞİ Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi Canlılarda hayatsal olayların sürdürülebilmesi için gerekli olan enerji hücresel solunumla elde edilir. Genellikle oksijenli olarak gerçekleşen

Detaylı

8. Sınıf Fen ve Teknoloji

8. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU:8. Sınıf 1. Ünite SBS Deneme Sınavı 1- Mitoz bölünme için aşağıdaki öğrencilerden hangisinin söylediği bilgi yanlıştır? Tek hücreli canlılarda üremeyi sağlar. Önce sitoplazma bölünmesi sonra çekirdek

Detaylı

07.11.2014. fetal dönem denir. Fetal dönemde, embriyonal dönemde oluşan organ sistemleri gelişir. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı

07.11.2014. fetal dönem denir. Fetal dönemde, embriyonal dönemde oluşan organ sistemleri gelişir. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.) Göbek Kordonu 2.) Fetus ve Fetal Dolaşım Fizyolojisi 3.) Fetusun Aylara Göre Gelişimi Slayt No: 10 2 7.) FETUS Üçüncü gebelik

Detaylı

ENDOKRİN SİSTEM. Selin Hoca

ENDOKRİN SİSTEM. Selin Hoca ENDOKRİN SİSTEM Selin Hoca HORMON NEDİR? Endokrin sistemi oluşturan iç salgı bezlerinin (endokrin bez) salgıladığı özel sinyal taşıyan salgılardır. Organik maddelerdir. Hormonların etki ettikleri doku

Detaylı

Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi

Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Bir ekosistemde üreticilerden tüketicilere doğru besin aktarımı meydana gelir. Üreticilerden başlayarak bir trafik

Detaylı

nükleotit "adenin nükleotit", guanin bazını içeren nükleotit "guanin nükleotit" olarak adlandırılır. 1. ÜNİTE İNSANLARDA ÜREME BÜYÜME VE GELİŞME

nükleotit adenin nükleotit, guanin bazını içeren nükleotit guanin nükleotit olarak adlandırılır. 1. ÜNİTE İNSANLARDA ÜREME BÜYÜME VE GELİŞME 1. ÜNİTE İNSANLARDA ÜREME BÜYÜME VE GELİŞME KONU KAVRAMLAR KAZANIMLAR DNA ve Genetik Kod *DNA`nın yapısı *DNA`nın kendini eşlemesi *Nükleotid *Gen *Kromozom 1. Nükleotid, gen, DNA ve kromozom kavramlarını

Detaylı

Hayvanlarda Üreme; İç Döllenme ve Dış Döllenme

Hayvanlarda Üreme; İç Döllenme ve Dış Döllenme Hayvanlarda Üreme; İç Döllenme ve Dış Döllenme Hayvanlarda üreme, omurgalı hayvanlarda üreme olarak ele alınmaktadır. Omurgalı hayvanların tamamı ayrı eşeyl olarak çoğalmaktadır. Üreme ve çoğalmalarında

Detaylı

İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir?

İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir? On5yirmi5.com İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir? İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir? Yayın Tarihi : 16 Kasım 2012 Cuma (oluşturma : 1/4/2017) A. İSKELET ÇEŞİTLERİ Hayvanların çoğunda, vücuda destek

Detaylı

ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME

ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME HÜCRE: Canlıları oluşturan en küçük yapı birimine hücre denir.bütün canlılar hücrelerden oluşmuştur. * İnsanlar, hayvanlar, bitkiler, tek hücreli canlıların

Detaylı

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır.

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. SOLUNUM SİSTEMLERİ Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. 1. Dış Solunum Solunum organlarıyla dış ortamdan hava alınması ve verilmesi, yani soluk alıp vermeye

Detaylı

GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI

GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI (Fertilizasyon, Segmentasyon, İmplantasyon ve Bilaminar disk) PROF. DR. İSMAİL SEÇKİN FERTİLİZASYON A ) Germ hücrelerinin fertilizasyon bölgesine taşınması Oositin ampullaya

Detaylı

FİZYOLOJİ BİLİMİNE GİRİŞ

FİZYOLOJİ BİLİMİNE GİRİŞ FİZYOLOJİ BİLİMİNE GİRİŞ fizyoloji Hayvan fiz. İnsan fiz. Bitki fiz. Spor fizyolojisi Fizyoloji; Vücut fonksiyonlarını inceleyen ve bir canlının canlı olma özelliğini devam ettirmede rol oynayan bütün

Detaylı

Canlılarda Üreme ve Gelişme 1.Üreme Hücreleri (Gametler) 1.1.Erkek Üreme Hücreleri Spermler akrozom 1.2.Dişi Üreme Hücreleri Yumurtalar vitellus

Canlılarda Üreme ve Gelişme 1.Üreme Hücreleri (Gametler) 1.1.Erkek Üreme Hücreleri Spermler akrozom 1.2.Dişi Üreme Hücreleri Yumurtalar vitellus Canlılarda Üreme ve Gelişme 1.Üreme Hücreleri (Gametler) Üreme hücreleri erkeklerde sperm dişilerde yumurta adını alır.yumurtanın meydana gelişi oogenezis, spermin meydana gelişi ise spermatogenezis adını

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

MAKEDONYA BİYOLOGLAR BİRLİĞİ Biyoloji dersinden 9.sınıflar için Belediye Yarışması TOPLAM PUAN 100. Çözümler: 1. Verilenleri Uygula!

MAKEDONYA BİYOLOGLAR BİRLİĞİ Biyoloji dersinden 9.sınıflar için Belediye Yarışması TOPLAM PUAN 100. Çözümler: 1. Verilenleri Uygula! MAKDONYA BİYOLOGLAR BİRLİĞİ 04.03.2017 Biyoloji dersinden 9.sınıflar için Belediye Yarışması Çözümler: TOPLAM PUAN 100 1. Verilenleri Uygula! 1.1. mbriyonun daha doğrusu fetüsün gelişimi sırasıyla numaralar

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK, Botanik, 3. Hafta: Bitkisel Dokular KOLONİ VE DOKULAŞMA

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK, Botanik, 3. Hafta: Bitkisel Dokular KOLONİ VE DOKULAŞMA KOLONİ VE DOKULAŞMA Yeryüzünde çok sayıda tek hücreli canlı vardır ve bunlar basit yapılıdır. Oysaki çok hücreli olmak gelişmiş canlı olmanın gereklerindendir. Çünkü tek hücreli bir canlı (örneğin Euglena

Detaylı

8.Sınıf. FEN ve TEKNOLOJİ. Mitoz Bölünme Konu Testi. Test-01. 1. Mitoz bölünme ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?

8.Sınıf. FEN ve TEKNOLOJİ. Mitoz Bölünme Konu Testi. Test-01. 1. Mitoz bölünme ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır? Mitoz Bölünme Konu Testi FEN ve TEKNOLOJİ 8.Sınıf Test-01 1. Mitoz bölünme ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Mitoz bölünme çok hücreli canlılar için büyüme ve gelişmeyi sağlar. B) Mitoz bölünme

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER)

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) 11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZ) Her bir böbreğin üst kısmında bulunan endokrin bezdir. Böbrekler ile doğrudan bir bağlantısı

Detaylı

Prenatal devre insan ve memeli hayvanlarda uterus içerisinde geçer. Kanatlı hayvanlarda ise yumurta içinde kuluçkada geçen devredir.

Prenatal devre insan ve memeli hayvanlarda uterus içerisinde geçer. Kanatlı hayvanlarda ise yumurta içinde kuluçkada geçen devredir. Embriyoloji, genel anlamıyla canlıların oluşmasını ve gelişmesini inceleyen bir bilim dalıdır. İnsan ve memeli hayvanların doğumdan önceki, kanatlı hayvanların ise kuluçka dönemindeki hayatını inceler.

Detaylı

8. Sınıf Fen ve Teknoloji. KONU: Sıvılarda ve Gazlarda Basınç

8. Sınıf Fen ve Teknoloji. KONU: Sıvılarda ve Gazlarda Basınç Sıvılar bulundukları kabın her yerine aynı basıncı uygulamazlar. Katılar zemine basınç uygularken sıvılar kabın her yerine basınç uygularlar. Sıvı basıncı, kapta bulunan sıvının hacmine, kabın şekline

Detaylı

Mayoz, Eşeyli Üreme. Metafaz I: Homolog kromozomlar tetratlar halinde ekvator düzlemine sıralanırlar.

Mayoz, Eşeyli Üreme. Metafaz I: Homolog kromozomlar tetratlar halinde ekvator düzlemine sıralanırlar. Mayoz, Eşeyli Üreme Ökaryot canlıların mitoz yoluyla eşeysiz olarak çoğaldığını ve bu çoğalmada canlının kendisiyle aynı genetik bilgiye sahip yavrular meydana getirdiğini öğrendik. Eşeyli üreme sonucunda

Detaylı

EXTRAEMBRİYONAL KESELER

EXTRAEMBRİYONAL KESELER EXTRAEMBRİYONAL KESELER Embriyo yapraklarındaki değişimlerle extraembriyonal keseler şekillenir. 1. Amnion kesesi 2. Vitellus kesesi 3. Allantois kesesi 4. Chorion kesesi Amnion ve chorion kesesinin

Detaylı

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Mezoderm: Dorsal, intermedier (ara) ve lateral mezoderm olmak üzere 3 bölüm halinde gelişir. Dorsal mezodermden; - somitler ve bölümleri (dermatom, myotom ve sklerotom)

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 43 SİNDİRİM SİSTEMİ 2 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI

11. SINIF KONU ANLATIMI 43 SİNDİRİM SİSTEMİ 2 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI 11. SINIF KONU ANLATIMI 43 SİNDİRİM SİSTEMİ 2 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI 4) Mide Tek gözlü torba şeklinde olan, kaburgaların ve diyaframın altında karın boşluğunun sol üst bölgesinde, yemek borusu ve ince

Detaylı

LYS ANAHTAR SORULAR #6. Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme

LYS ANAHTAR SORULAR #6. Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme LYS ANAHTAR SORULAR #6 Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme 1) 2n = 40 kromozomlu memeli türünde, Dişinin ovaryumlarında yumurta hücresi oluşurken anafaz I evresinde gonozomların

Detaylı

GENEL ÖZELLİKLERİ: Tüm canlılarda sudan sonra en fazla bulunan moleküllerdir. Canlının kuru ağırlığının %50 si proteindir. Oldukça büyük ve kompleks

GENEL ÖZELLİKLERİ: Tüm canlılarda sudan sonra en fazla bulunan moleküllerdir. Canlının kuru ağırlığının %50 si proteindir. Oldukça büyük ve kompleks PROTEİNLER GENEL ÖZELLİKLERİ: Tüm canlılarda sudan sonra en fazla bulunan moleküllerdir. Canlının kuru ağırlığının %50 si proteindir. Oldukça büyük ve kompleks maddelerdir. Hücrede ribozom organelinde

Detaylı

Omurgalılar Sistematiği

Omurgalılar Sistematiği Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Kitaplar Serisi No. 181 Omurgalılar Sistematiği (Ders Kitabı) (I. Baskı) Prof. Dr. Abidin BUDAK Yrd. Doç. Dr. Ahmet MERMER Yrd. Doç. Dr. Bayram GÖÇMEN Yrd. Doç. Dr. Uğur

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2

ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2 ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2 4) Partenogenez Döllenmemiş yumurtadan mitoz bölünmeler ile canlı gelişimine PARTENOGENEZ denir. Arı, karınca, su piresi ve bazı kertenkele gibi canlılarda görülür.

Detaylı

O Gelişim, organizmanın döllenmeden başlayarak bedensel, zihinsel, dil, duygusal ve sosyal yönden en son aşamaya ulaşıncaya kadar sürekli ilerleme

O Gelişim, organizmanın döllenmeden başlayarak bedensel, zihinsel, dil, duygusal ve sosyal yönden en son aşamaya ulaşıncaya kadar sürekli ilerleme BİREY GELİŞİMİ O Gelişim, organizmanın döllenmeden başlayarak bedensel, zihinsel, dil, duygusal ve sosyal yönden en son aşamaya ulaşıncaya kadar sürekli ilerleme kaydeden değişimidir. O Gelişim; organizmanın

Detaylı

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi İnsanda Destek ve Hareket Sistemi A. HAYVANLARDA DESTEK VE HAREKET Canlı vücuduna desteklik görevi yapan, vücudun çeşitli kısımlarını koruyan ve hareketi sağlayan sisteme destek ve hareket sistemi denir.

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ A) MİTOZ BÖLÜNME a) Hazırlık evresi:

HÜCRE BÖLÜNMESİ A) MİTOZ BÖLÜNME a) Hazırlık evresi: HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı büyümesinden dolayı,

Detaylı

MBG114-BİYOLOJİ LABORATUVARI II Laboratuvar 9 Konu 4 DOKULAR (Devam)

MBG114-BİYOLOJİ LABORATUVARI II Laboratuvar 9 Konu 4 DOKULAR (Devam) MBG114-BİYOLOJİ LABORATUVARI II Laboratuvar 9 Konu 4 DOKULAR (Devam) 3.Kas Dokusu Vücut hareketinin sağlar. Kasılabilen proteinler içeren farklılaşmış hücrelerden oluşmuştur. Kas hücreleri ve yapıları

Detaylı

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU

11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU 11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU DUYU ORGANLARI Canlının kendi iç bünyesinde meydana gelen değişiklikleri ve yaşadığı ortamda mevcut fiziksel, kimyasal ve mekanik uyarıları alan

Detaylı

MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER. Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER. Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Döllenmiş yumurta hücresinden birinci meridyonal bölünme ile iki kardeş hücre meydana gelir. Bunlar eşit büyüklüktedirler.

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

MEMELİ BİYOLOJİSİ M.YAVUZ MEMELİLERİN YAŞAMINA BİR BAKIŞ

MEMELİ BİYOLOJİSİ M.YAVUZ MEMELİLERİN YAŞAMINA BİR BAKIŞ MEMELİ BİYOLOJİSİ M.YAVUZ MEMELİLERİN YAŞAMINA BİR BAKIŞ MEMELİLERDE BOŞALTIM SİSTEMİ Memeliler homoithermal ve endotermik fizyolojileri nedeniyle, poiklothermal ve ekzotermik omurgalılara oranla daha

Detaylı

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir.

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. İSKELET SİSTEMLERİ Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. A. İSKELET ÇEŞİTLERİ Hayvanların çoğunda, vücuda destek

Detaylı

MENSTURASYON VE HORMONLAR

MENSTURASYON VE HORMONLAR MENSTURASYON VE HORMONLAR İLK ADET KANAMASI" Çocukluk çağından ergenlik çağına geçiş döneminde, ortalama olarak 12.5 yaşında kız çocuğu ilk adet kanamasını görür. Bu "ilk kanama" henüz yumurtlama süreci

Detaylı

BİTKİ FİZYOLOJİSİ. 2. Hafta

BİTKİ FİZYOLOJİSİ. 2. Hafta BİTKİ FİZYOLOJİSİ 2. Hafta 1 Su Bitki Bünyesinin Bileşimi Bitkilerin hayatsal faaliyetleri için çok gerekli olan maddedir. - Hücre protoplazmasının %80-95 ini oluşturur. - Tüm metabolik olaylarda kullanılan

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS. 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR

ADIM ADIM YGS LYS. 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR ADIM ADIM YGS LYS 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR GEN KLONLAMA Seçilmiş bir genin plazmit ya da bir virüs içerisine yerleştirilerek bir bakteriye aktarılması ve bakteri aracılığı ile birçok

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ

10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ 10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ Eşeysiz Üreme ile ilgili, I. Canlının yararlı özelliklerinin korunmasını sağlar. II. Canlının değişen ortam koşullarına uyumunu artırır. III.

Detaylı

solunum >solunum gazlarının vücut sıvısı ile hücreler arasındaki değişimidir.

solunum >solunum gazlarının vücut sıvısı ile hücreler arasındaki değişimidir. GAZ ALIŞVERİŞİ O2'li solunum yapan canlıların bazılarında O2'in alınıp CO2'in atılmasını sağlayan yapılar bulunur.bu yapı ve organlar solunum sistemini oluşturur. solunum ------>solunum organlarıyla dış

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22 1) Zigottan başlayıp yeni bir bireyin meydana gelmesiyle sonlanan olayların hepsine birden gelişme denir. Embriyonun gelişimi sırasında, I. Morula II. Gastrula III. Blastula

Detaylı

DOKU. Dicle Aras. Doku ve doku türleri

DOKU. Dicle Aras. Doku ve doku türleri DOKU Dicle Aras Doku ve doku türleri Doku Bazı özel görevler üstlenmiş hücre topluluklarıdır. Bir doku aynı yönde özelleşmiş hücre ve hücreler arası maddelerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. İntrauterin

Detaylı

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 asli.memisoglu@deu.edu.tr KONULAR HAYVAN HÜCRESİ HAYVAN, BİTKİ, MANTAR, BAKTERİ HÜCRE FARKLARI HÜCRE ORGANELLERİ

Detaylı

NOT : İskelet Sisteminin (Kemiklerin) Görevleri : 1- Vücuda şekil verir.

NOT : İskelet Sisteminin (Kemiklerin) Görevleri : 1- Vücuda şekil verir. 1- İSKELET SİSTEMİ : İnsan vücudundaki kemiklerin, kıkırdakların ve eklemlerin birleşerek oluşturduğu sisteme iskelet sistemi denir. İskelet sistemi kemik doku ve kıkırdak dokudan oluşmuştur. İskelet sistemindeki

Detaylı

Özofagus Mide Histolojisi

Özofagus Mide Histolojisi Özofagus Mide Histolojisi Sindirim kanalını oluşturan yapılar Gastroıntestınal kanal özafagustan başlayıp anüse değin devam eden değişik çaptaki bir borudur.. Ağız, Farinks (yutak), özafagus(yemek borusu),

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Konu: Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme

Konu: Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme Konu: Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı

Detaylı

Amphioxus ta Zigottan Sonraki Gelişmeler

Amphioxus ta Zigottan Sonraki Gelişmeler Amphioxus ta Zigottan Sonraki Gelişmeler 1 Amphioxus Derin olmayan tuzlu sularda (Deniz sahillerinde) kumda kazdıkları oyuklarda yaşarlar. Erkek ve dişiler, eşey hücrelerini suya bırakırlar. ----------------DÖLLENME

Detaylı

İmplantasyon İkinci Haftada Embriyogenez Üçüncü Haftada Embriyogenez

İmplantasyon İkinci Haftada Embriyogenez Üçüncü Haftada Embriyogenez İmplantasyon İkinci Haftada Embriyogenez Üçüncü Haftada Embriyogenez Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji ABD Yaşamın İkinci Haftası İmplantasyon Trofoblast invazyonu

Detaylı

ISPARTA HALIKENT ANADOLULİSESİ ÖĞRETİM YILI 9 A-B-C-D-E SINIFLAR BİYOLOJİ DERSİ 2. DÖNEM 3. YAZILI SINAVI RAKAMLA YAZIYLA PUAN

ISPARTA HALIKENT ANADOLULİSESİ ÖĞRETİM YILI 9 A-B-C-D-E SINIFLAR BİYOLOJİ DERSİ 2. DÖNEM 3. YAZILI SINAVI RAKAMLA YAZIYLA PUAN 1. Doğal sınıflandırmada aşağıdakilerden hangisi göz önünde bulundurulmamıştır? A) Genetik (soy) benzerliği B) Anatomik benzerlik C) Dünyadaki dağılımları D) Akrabalık derecesi E) Embriyonik benzerlik

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI

11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI 11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI DOLAŞIM SİSTEMİ İki kulakçık ve iki karıncık olmak üzere kalpler dört odacıktır. Temiz kan ve kirli kan birbirine karışmaz. Vücuda temiz

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü

10. SINIF KONU ANLATIMI. 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü 10. SINIF KONU ANLATIMI 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü DÖLLENME Dişi üreme sistemine giren sperm hücreleri yumurta hücresinin salgıladığı FERTİLİZİN sayesinde yumurta hücresini

Detaylı

Eşem tayini ve eşeme bağlı kalıtım

Eşem tayini ve eşeme bağlı kalıtım Eşem tayini ve eşeme bağlı kalıtım Eşem tayini Bir çok taksonda eşem kromozomları eşem tayininde görev alırlar. Memeliler X ve Y eşem kromozomlarını taşırlar. XX = Dişi, XY = Erkek Diğer kromozomlar otozom

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS Adım DUYU ORGANLARI 3 GÖRME DUYUSU VE GÖZ

ADIM ADIM YGS LYS Adım DUYU ORGANLARI 3 GÖRME DUYUSU VE GÖZ ADIM ADIM YGS LYS 159. Adım DUYU ORGANLARI 3 GÖRME DUYUSU VE GÖZ GÖRME DUYUSU VE GÖZ Vücudumuzdaki görme duyusu göz organında bulunur. Vücudumuzda göz içerisinde; Reseptör Mercek Sinirler görmeyi sağlayan

Detaylı

2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Bir hücrede oksijenli solunum, protein sentezi, fotosentez olaylarının tümünün gerçekleşebilmesi için, bu hücrede; I. ribozom, II. kloroplast, III. mitokondri,

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17 1) Memeli bir hayvanın vücudunda gerçekleşen biyokimyasal tepkimelerden bazıları aşağıdaki gibidir. I Glikojen Glikoz ATP III Buna göre I, II ve III ile gösterilen metabolik

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir.

ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir. ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir. Hücre büyürken, hücre zan genişler, hacmi artar. Ancak hücrenin

Detaylı

Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür.

Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür. HÜCRE BÖLÜNMELERİ Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür. I. MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar bir çok canlı grubu

Detaylı

GEBELİK VE LOHUSALIK

GEBELİK VE LOHUSALIK GEBELİK VE LOHUSALIK ANA SAĞLIĞI Sağlık hizmetleri açısından doğurganlık çağındaki (15-49 yaş arası) tüm kadınlara ana denir. 15-49 yaş doğurganlık çağındaki kadınlar nüfusumuzun % 27 sini oluşturmaktadır.

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 1) X Ağız Mide İnce bağırsak Şekildeki grafikte insanın sindirim kanalındaki X maddesinin değişimi gösterilmiştir. Buna göre X maddesi aşağıdakilerden hangisidir? A) Glikojen

Detaylı

CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ

CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ HAYVANLAR ALEMİ Çok hücreli canlılardır. Süngerler hariç, hepsinde sinir sistemi bulunur ve aktif olarak yer değiştirebilirler. Heterotrof beslenirler. Besinlerini glikojen

Detaylı

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI BOŞALTIM SİSTEMİ BOŞALTIM NEDİR? O Vücudumuzda gerçekleşen olaylar sonucunda oluşan karbondioksit, üre, tuz, fazla miktarda bulunan su gibi atık maddelerin dışarı atılmasına boşaltım denir. BOŞALTIM SİSTEMİ

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Eşeysiz Üreme

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Eşeysiz Üreme HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME Eşeysiz Üreme EŞEYSIZ ÜREME Tek bir ata canlıdan döllenme olmaksızın kendine benzer yavru birey meydana gelmesine eşeysiz üreme denir. Eşeysiz üremenin temelinde mitoz bölünme

Detaylı

HİSTOLOJİ. DrYasemin Sezgin

HİSTOLOJİ. DrYasemin Sezgin HİSTOLOJİ DrYasemin Sezgin HİSTOLOJİ - Canlı vücudunu meydana getiren hücre, doku ve organların çıplak gözle görülemeyen (mikroskopik) yapılarını inceleyen bir bilim koludur. - Histolojinin sözlük anlamı

Detaylı

Gelişim biyolojisi nedir?

Gelişim biyolojisi nedir? Gelişim biyolojisi nedir? Çok hücreli organizmalarda, döllenmiş bir yumurta olan zigottan nispeten yavaş ve ardışık ilerleyen değişim süreçleriyle tam bir organizma meydana gelmesi (epigenez) ve gelişmiş

Detaylı

ÜNİTE 4:HAYVANLARDA KİMYASAL SİNYALLER

ÜNİTE 4:HAYVANLARDA KİMYASAL SİNYALLER ÜNİTE 4:HAYVANLARDA KİMYASAL SİNYALLER Hormon salgılayan bezler endokrin bez olarak adlandırılır.bu bezlerin salgıladıkları kimyasal maddeler kana verilir ve hormon adını alır.oysa ekzokrin bezlerin salgıladıkları

Detaylı

1. ENDÜSTRİYEL KİRLETİCİLER. info@motifair.com

1. ENDÜSTRİYEL KİRLETİCİLER. info@motifair.com 1. ENDÜSTRİYEL KİRLETİCİLER Problem: Endüstride çeşitli çalışma prosesleri kirliliklere sebep olur. Bunlar: Tozlar Dumanlar Yağ buharları Gazlar Sakatlanmalar: İnsan vücudu çeşitli zararlı kirliliklere

Detaylı

GENEL SORU ÇÖZÜMÜ ENDOKRİN SİSTEM

GENEL SORU ÇÖZÜMÜ ENDOKRİN SİSTEM GENEL SORU ÇÖZÜMÜ ENDOKRİN SİSTEM 1) Aşağıdaki hormonlardan hangisi uterusun büyümesinde doğrudan etkilidir? A) LH B) Androjen C) Östrojen Progesteron D) FUH Büyüme hormonu E) Prolaktin - Testosteron 2)

Detaylı

ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM

ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM Bulut Kuş OKUL Ağaç Çimenler Taş Ayşe Çocuklar Kedi Top Çiçekler Göl Yukarıdaki şekilde Ayşe nin okula giderken çevresinde gördüğü canlı ve cansız varlıkları inceleyelim.

Detaylı

DİŞİ ÜREME ORGANLARI

DİŞİ ÜREME ORGANLARI DİŞİ ÜREME ORGANLARI Dişi üreme organları dişi gamet hücresi ovumu (yumurtayı) üreten ovaryumlar ile ovumun döllendiği, döllenme sonrasında gebeliğin şekillendiği ve gelişen yavrunun dışarı çıkarıldığı

Detaylı

Urea cycle disorders and organic acidurias For younger people. Üre döngüsü enzim defektleri ve organik asidemiler. Genç hastalar için.

Urea cycle disorders and organic acidurias For younger people. Üre döngüsü enzim defektleri ve organik asidemiler. Genç hastalar için. Üre döngüsü enzim defektleri ve organik asidemiler Urea cycle disorders and organic acidurias For younger people Genç hastalar için www.e-imd.org www.e-imd.org Üre döngüsü enzim defekti/ organik asidemi

Detaylı

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır.

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI Aile nedir? Toplum içindeki en küçük sosyal kurumdur. Çekirdek aile Ana, baba ve çocuklardan oluşur. Geniş aile ise çeşitli akrabalardan oluşur. Aile kurumunun

Detaylı

Plasentanın Görevleri ve İkiz Gebelik. Doç. Dr. Nejdet ŞİMŞEK

Plasentanın Görevleri ve İkiz Gebelik. Doç. Dr. Nejdet ŞİMŞEK Plasentanın Görevleri ve İkiz Gebelik Doç. Dr. Nejdet ŞİMŞEK Plasentanın Görevleri : Plasentanın fonksiyonu çok yönlüdür. 1) Metabolizma organı görevini görür. 2) Solunum organı olarak hizmet eder. 3)

Detaylı

Bir organizmanın doğal olarak yaşadığı ve ürediği yere denir. Kısacası habitat bir organizmanın adresidir.

Bir organizmanın doğal olarak yaşadığı ve ürediği yere denir. Kısacası habitat bir organizmanın adresidir. 1.EKOSİSTEMLER TÜR HABİTAT POPÜLASYON EKOSİSTEM TÜR: Kendi aralarında üreyip verimli döller verebilen ve bir ortak atadan gelen benzer bireylerin oluşturduğu topluluğa denir. POPÜLASYON: Belli bir bölgede

Detaylı

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Bitkilerin Yapısı Biyoloji Ders Notları A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Karasal bitkiler iki organ sistemine sahiptir. Toprakların su ve mineral alınmasını sağlayan toprak altı kök sistemi ve gövde,

Detaylı

Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır.

Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır. 2000 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır. Aşağıdakilerden hangisinde

Detaylı