GAYRİ SAFİ KATMA DEĞER

Transkript

1 GAYRİ SAFİ KATMAA DEĞER BÖLGESEL SONUÇLAR TÜRKİYE STATİSTİK KURUMU Ulusal Hesaplar Daire Başkanlığı Yıllık Hesaplar Grubu NİSAN 2014

2 ÖNSÖZ Türkiye İstatistik Kurumu, ülkemizin ekonomik, sosyal, demografik ve kültürel yapısı ile ilgili sayım ve araştırmalardan elde ettiği bilgileri, zamanlılık kriterlerine uygun olarak kamuoyunun kullanımına sunmaktadır. En önemli ekonomik göstergelerden biri olan ve bir ekonomide yaratılan toplam katma değeri ve bu değerin sektörler ve üretim faktörleri arasında nasıl dağıldığını gösteren gayri safi yurtiçi hasıla hesaplamalarının tarihçesi, ülkemizde oldukça eskidir. İlk olarak 1951 yılında İstatistik Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan Milli Gelir Etüd Grubu, 1938 ve dönemi için periyodik tahminler yapmış, zaman içinde uluslararası gelişmeler takip edilerek gayri safi yurtiçi hasıla hesaplamalarına devam edilmiştir. Günümüzde harcama ve üretim yöntemlerine göre 1998 bazlı gayri safi yurtiçi hasıla hesaplamaları dönemsel olarak yayımlanmaktadır. Dünyada ve ülkemizde istatistiki bilgiye duyulan ihtiyacın her geçen gün artmasına paralel olarak, üretilen istatistiklerin iyileştirilmesi ve geliştirilmesinin yanısıra, gerek ulusal ihtiyaca yanıt veren gerekse uluslararası karşılaştırma olanağı sağlayan bölgesel istatistiklerin üretilmesi de gündeme gelmiştir. Bunun için öncelikle, Avrupa Birliği Bölgesel İstatistik Sistemi ne uygun olarak, ekonomik ve sosyal göstergeler açısından benzer olan illerin gruplanması esasına dayalı İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) oluşturulmuştur. Bunu takiben, Türkiye İstatistik Kurumu ekonomik ve sosyal araştırmalarını bu kapsamda üretmeye ve yayımlamaya başlamıştır. Bölgesel gayri safi katma değer () hesaplarında da ağırlıklı olarak TÜİK in uygulamakta olduğu ve 26 bölge bazında tahmin üretebilen işyeri ve hanehalkı anketi sonuçları esas alınmakta, bazı sektörlerde idari kayıtlardan da yararlanılmaktadır. Bu kapsamda tarım, sanayi ve hizmetler sektörü ayrıntısında hesaplanmakta olan bölgesel gayri safi katma değer sonuçları haber bülteni formatında yayımlanmaktadır. Bölgesel düzeyde veri talebinin yoğunluğu göz önünde bulundurularak hazırlanan bu yayın ile, TÜİK tarafından yayımlanmış olan bölgesel gayri safi katma değer sonuçları görsel ağırlıklı bir yapıda ve bölge ayrıntısında sunulmaktadır. Bu yayında yer alan bölgesel sonuçlar, karar alıcıların bölgelere ait durum tespiti yapmalarına yardımcı olacak ve ileriye yönelik plan ve programların belirlenmesini mümkün kılacaktır. Bu yayında, İBBS Düzey 2 ye göre hesaplanan yıllarını kapsayan bölgesel gayri safi katma değer sonuçlarına ilişkin açıklama, grafik, tablo ve değerlendirmeler yer almaktadır. Yayının karar alıcılar, araştırmacılar ve diğer istatistik kullanıcılarına faydalı olmasını dileriz. i

3 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... 1 İÇİNDEKİLER... ii AÇIKLAMA... iv 1. BÖLGESEL HESAPLAR BÖLGESEL GAYRİ SAFİ KATMA DEĞER Sektörlere Göre Bölgesel Paylar, Sektörlerin Gayri Safi Katma Değer İçindeki Payları, Kişi Başı Bölgesel Gayri Safi Katma Değer, BÖLGELERE GÖRE GAYRİ SAFİ KATMA DEĞER, İBBS DÜZEY (İstanbul) (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) (Balıkesir, Çanakkale) (İzmir) (Aydın, Denizli, Muğla) (Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak) (Bursa, Eskişehir, Bilecik) (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) (Ankara) (Konya, Karaman) (Antalya, Isparta, Burdur) (Adana, Mersin) (Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye) (Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir) (Kayseri, Sivas, Yozgat) (Zonguldak, Karabük, Bartın) (Kastamonu, Çankırı, Sinop) (Samsun, Tokat, Çorum, Amasya) (Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane) A1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt) A2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) B1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) B2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) C1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) C2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) C3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) ii

4 EKLER Ek 1: Cari Fiyatlarla Bölgesel Gayri Safi Katma Değer- İktisadi Faaliyet Kollarına Göre Temel Fiyatlarla, Ek 2: Sektörlere Göre Bölgesel Paylar - İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması, Düzey 2, Ek 3: Sektörlerin Gayri Safi Katma Değer İçindeki Payları - İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması, Düzey 2, Ek 4: Kişi Başına Gayri Safi Katma Değer İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması, Düzey 2, TL, Ek 5: Kişi Başına Gayri Safi Katma Değer İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması, Düzey 2, ($), Ek 6: Tarım Sektörü Gayri Safi Katma Değer Endeksi,, İBBS Düzey 2, Ek 7: Sanayi Sektörü Gayri Safi Katma Değer Endeksi,, İBBS Düzey 2, Ek 8: Hizmetler Sektörü Gayri Safi Katma Değer Endeksi,, İBBS Düzey 2, Ek 9: Toplam Gayri Safi Katma Değer Endeksi,, İBBS Düzey 2, Ek 10: Kişi Başı Bölgesel Gayri Safi Katma Değer, Endeksi, iii

5 AÇIKLAMA 1. Giriş Bölgesel düzeyde kullanıcı talebi dikkate alınarak oluşturulan bu çalışmada; bölgesel gayri safi katma değer sonuçlarına ilişkin hazırlanan grafiklerle verinin daha kolay anlaşılabilmesi, bölgeler arası farklılıkların daha kolay gözlemlenebilmesi amaçlanmıştır. 2. Kapsam İktisadi faaliyet kollarına göre cari fiyatlarla yıllık olarak hesaplanan bölgesel gayri safi katma değer, İBBS Düzey 2 ye göre 26 bölge için tarım, sanayi, hizmetler ayrımında derlenmektedir. Verilerin son güncelleme tarihi 27 Aralık 2013 tür. 3. Veri Kaynakları Temel veri kaynakları; Türkiye İstatistik Kurumu tarafından derlenen tarım istatistikleri, yıllık sanayi ve hizmet istatistikleri ve hanehalkı işgücü istatistikleri ile Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı vb. kurumlardan derlenen idari verilerdir. 4. Sınıflamalar Bölgesel istatistiklerin toplanması, geliştirilmesi, bölgelerin sosyo-ekonomik analizlerinin yapılması, bölgesel politikaların çerçevesinin belirlenmesi ve Avrupa Birliği Bölgesel İstatistik Sistemi ne uygun, karşılaştırılabilir istatistiki veri tabanı oluşturulması amacıyla ülke çapında İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması tanımlanmıştır. Bu sınıflamada iller 3. Düzey olarak tanımlanmış; ekonomik, sosyal ve coğrafi yönden benzerlik gösteren komşu iller ise bölgesel kalkınma planları ve nüfus büyüklükleri de dikkate alınarak 1. Düzey ve 2. Düzey olarak gruplandırılarak hiyerarşik İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması oluşturulmuştur. Buna göre: 1. Düzey: 2. Düzey Bölge Birimlerinin gruplandırılması sonucu tanımlanmış olup, 12 adettir. 2. Düzey: 3. Düzey deki komşu illerin gruplandırılması sonucu tanımlanmış olup, 26 adettir. 3. Düzey: İl düzeyinde 81 adet İstatistiki Bölge Birimi yer almaktadır. Sınıflamaya ilişkin ayrıntılı bilgi İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması tablosunda verilmektedir. Bölgesel gayri safi katma değer hesaplamalarında, sınıflama olarak Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından yayımlanan Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması, NACE Rev.1.1 kullanılmıştır. Simge ve Kısaltmalar Gayri safi katma değer TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu İBBS İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması TL Türk Lirası $ ABD Doları NACE Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması KDV Katma değer vergisi ÖTV Özel tüketim vergisi Eurostat Avrupa Birliği İstatistik Ofisi ESA Avrupa Hesaplar Sistemi iv

6 İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) İBBS Düzey 1 İBBS Düzey 2 Türkiye Türkiye 1 İstanbul 2 Batı Marmara 10 İstanbul 21 Tekirdağ, Edirne, Kırklareli 22 Balıkesir, Çanakkale 31 İzmir 3 Ege 32 Aydın, Denizli, Muğla 33 Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak 4 Doğu Marmara 5 Batı Anadolu 41 Bursa, Eskişehir, Bilecik 42 Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova 51 Ankara 52 Konya, Karaman 61 Antalya, Isparta, Burdur 6 Akdeniz 62 Adana, Mersin 63 Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye 7 Orta Anadolu 71 Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir 72 Kayseri, Sivas, Yozgat 81 Zonguldak, Karabük, Bartın 8 Batı Karadeniz 82 Kastamonu, Çankırı,Sinop 83 Samsun, Tokat, Çorum, Amasya 9 Doğu Karadeniz A Kuzeydoğu Anadolu B Ortadoğu Anadolu 90 Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane A1 Erzurum, Erzincan,Bayburt A2 Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan B1 Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli B2 Van, Muş, Bitlis, Hakkari C1 Gaziantep, Adıyaman, Kilis C Güneydoğu Anadolu C2 Şanlıurfa, Diyarbakır C3 Mardin, Batman, Şırnak, Siirt v

7 Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması, NACE Rev. 1.1 Sektörler Kod Tanım TARIM SANAYİ HİZMETLER A B C D E F G H I J K L M N O P Q Tarım, avcılık ve ormancılık Balıkçılık Madencilik ve taşocakçılığı İmalat Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su üretimi ve dağıtımı İnşaat Toptan ve perakende ticaret; motorlu taşıt, motosiklet, kişisel ve ev eşyalarının onarımı Oteller ve lokantalar Ulaştırma, depolama ve haberleşme Mali aracı kuruluşların faaliyetleri Gayrimenkul, kiralama ve iş faaliyetleri Kamu yönetimi ve savunma, zorunlu sosyal güvenlik Eğitim Sağlık işleri ve sosyal hizmetler Diğer sosyal, toplumsal ve kişisel hizmet faaliyetleri Ev içi personel çalıştıran hane halkları ve hane halkları tarafından kendi kullanımlarına yönelik olarak ayrım yapılmamış üretim faaliyetleri Uluslararası örgütler ve temsilcilikleri vi

8 1. BÖLGESEL HESAPLAR Ulusal Hesaplar Sistemi, uluslararası alanda kabul görmüş kavramlar, tanımlar, sınıflamalar ve muhasebe kuralları üzerine kurulu, makroekonomik hesapların, bilançoların ve tabloların anlamlı, tutarlı ve bütünleşmiş bir setinden oluşmaktadır. Sistem, ekonominin içinde yer alan ekonomik faaliyetlerin ayrıntılı kaydını tutarak, ekonomik analiz ve karar almada yol gösterici bir işlev yapmaktadır. Ulusal hesaplar, ekonomilerin büyüklüğü, niteliği ve gelişimi hakkında uluslararası standartlarda bilgiler vermektedir. Ancak, ulusal ekonominin toplamı, bölgelerin iktisadi durum ve performans farklılıklarını göstermeyebilir. Nüfus ve iktisadi faaliyetler genellikle bölgeler arasında homojen bir dağılım göstermemektedir. Örneğin, kentsel alanlar daha çok hizmetler sektöründe uzmanlaşırken; tarım, madencilik ve imalat sanayi kent dışındaki bölgelerde daha fazla yoğunlaşmaktadır. Küreselleşme, yeni buluşlar, nüfusun yaşlanması, vergilendirme, yoksulluk, işsizlik ve çevre gibi temel konuların bölgesel boyutları vardır. Bu sebeple bölgesel hesaplar, ulusal hesapların önemli bir parçasıdır. Bölgesel hesaplar ekonominin bütününe ilişkin hesapların, aynı paralelde bölgesel olarak belirtilmesidir. Bölgesel hesaplara ihtiyaç duyulmasının birçok sebebi vardır. Bölgesel hesaplar, bölge ekonomilerinin detaylı bir görünümünü, yaratılan ulusal katma değer ile gelirin bölgesel dağılımını ve bölgeler arası farklılıkları sunar. Bölge bazında hibe ve teşvik düzeylerinin belirlenmesine yardımcı olur. Sektörlere ve hanehalkı gelirlerine göre gayri safi katma değer gibi başlıca hesaplamaların bölgesel analizlerini kapsar. Bölgesel ekonomik gelişme ve politikayla ilgilenen insanlar veya bu konular üzerine eğitim veren akademisyenler için temel veri kaynaklarından biridir. Bölgesel ekonomik istatistikler; bölgesel politikaların oluşturulmasında ve uygulamasında önemli bir rol oynar. Ulusal vergi gelirlerinin bölgesel yönetimlere dağıtılması ve Avrupa Birliği Uyum Politikaları çerçevesinde fonların dağıtılması gibi önemli idari amaçlar için kullanılır. Bölgesel hesapların amaçlarından bir diğeri ise, İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) Düzey 2 de istihdam ve çalışanlara yapılan ödemeler üzerine mevcut veri kaynaklarının analizini geliştirmektir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Avrupa Hesaplar Sistemine (ESA) uyum süreci kapsamında başlattığı çalışmalara devam etmektedir. Bu kapsamda cari temel fiyatlarla bölgesel gayri safi katma değer, üretim yöntemi ile İBBS Düzey 2 ye karşılık gelen 26 bölge için tarım, sanayi ve hizmetler ayrıntısında yıllarını kapsayacak şekilde hesaplanmıştır. 1

9 2. BÖLGESEL GAYRİ SAFİ KATMA DEĞER Her bir bölge için tüm ulusal hesaplar setinin derlenmesinde, uygulamada ve kavramsal yapıda, zorluklar bulunduğu için ESA da bölgesel gayri safi katma değer () gibi ana büyüklüklerin derlenmesine öncelik verilmiştir. Bölgesel, bir bölgede yerleşik ekonomik birimlerin belli bir dönemde bu bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler (ara tüketim) değerinin çıkarılması sonucu elde edilir. Bölgesel gayrisafi katma değer ile bölgede ikamet eden üretici birimlerin ekonomik faaliyetlerinin ölçülmesi amaçlanmaktadır, bu nedenle üretici birimin yerleşik olduğu bölge hesaplamalarda esas alınmaktadır. Bölgesel, bölgede ikamet eden hanehalklarının gelirinin ölçüsü değil, bölgenin üretim gücünün bir göstergesidir. 26 bölge için yayımlanan gayri safi katma değer tahminlerinin bölgesel gayri safi yurtiçi hasıla tahminlerinden temel farkı, KDV ve ÖTV gibi ürün üzerinde bulunan vergileri içermemesidir. Bölgesel hesapları dolaylı ölçülen mali aracılık hizmetlerinin ara tüketime giden kısmını da kapsamaktadır. 2.1 Sektörlere Göre Bölgesel Paylar, Bölgesel gayri safi katma değer payı, İBBS Düzey 2 de her bir bölgenin Türkiye gayri safi katma değeri içindeki payını gösterir. İktisadi faaliyet kollarına göre cari fiyatlarla yıllık olarak yapılan bölgesel gayri safi katma değer hesaplamaları İBBS Düzey 2 ye göre tarım, sanayi, hizmetler ayrımında derlenmektedir. Grafik 1 ve Grafik 2 de; İBBS Düzey 2 için 4 ve 2011 yıllarında yaratılan katma değerin Türkiye içindeki payları yer almaktadır. Bölgeler aldıkları pay oranlarına göre beş gruba ayrılmıştır: 1. Bölge : %4 ve üzeri paya sahip olan bölgeler 2. Bölge : %3-4 paya sahip olan bölgeler 3. Bölge : %2-3 paya sahip olan bölgeler 4. Bölge : %1-2 paya sahip olan bölgeler 5. Bölge : %0-1 paya sahip olan bölgeler 2

10 Grafik 1. Toplam gayri safi katma değerin Türkiye içindeki payları, İBBS Düzey 2, 4 Grafik 2. Toplam gayri safi katma değerin Türkiye içindeki payları, İBBS Düzey 2, ve 2011 yılları için, İBBS Düzey 2 bölgelerinin yarattığı toplam katma değerin dağılımında çok büyük bir değişiklik gözlenmemektedir. Türkiye nin doğusunda yer alan bölgelerin, gayri safi katma değer içindeki payı, batı bölgelerine göre daha düşüktür. Türkiye de yaratılan katma değerin önemli bir kısmı (yaklaşık %55 i), ilk beş sırada yer alan 10 (İstanbul), 51 (Ankara) ve 31 (İzmir), 41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik) ve 42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgelerinde üretilmektedir. Gayri safi katma değer payı en düşük olan bölgeler ise, Türkiye nin doğusunda yer alan A1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt) ve A2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) bölgeleri ile 82 dir (Kastamonu, Çankırı, Sinop). Yıllar itibariyle bölgelerin payları incelendiğinde ise; İstanbul un gayri safi katma değer içindeki payı azalmaktadır. Ayrıca Türkiye nin güneydoğusundaki bölgelerden C2 nin (Şanlıurfa, Diyarbakır) payında önemli bir artış olmuştur. Bunun temel nedeni, bölgenin özellikle sanayi sektörü payındaki artıştır. Payı artış gösteren bir diğer bölge ise 61 dir (Antalya, Isparta, Burdur). 61 bölgesinin payı 4 yılında %3,9 iken; 2011 yılında %4,0 a yükselmiştir. Gayri safi katma değer payında yıllar itibariyle düşüş gerçekleşen bölge ise A1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt) olmuştur. A1 bölgesinin 3

11 payı 4 yılında %1,0 iken; 2011 yılında %0,9 a gerilemiştir. Bu düşüşün en önemli nedeni, bölgenin tarım sektörü payındaki gerilemedir. Grafik 3 ve Grafik 4 de; İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması Düzey 2 için tarım sektöründe 4 ve 2011 yıllarında yaratılan katma değerin Türkiye içindeki payları yer almaktadır. Bölgeler aldıkları pay oranlarına göre beş gruba ayrılmıştır: 1. Bölge : %5 ve üzeri paya sahip olan bölgeler 2. Bölge : %4-5 paya sahip olan bölgeler 3. Bölge : %3-4 paya sahip olan bölgeler 4. Bölge : %2-3 paya sahip olan bölgeler 5. Bölge : %0-2 paya sahip olan bölgeler Grafik 3. Tarım sektöründe yaratılan gayri safi katma değerin Türkiye içindeki payları, İBBS Düzey 2, 4 Grafik 4. Tarım sektöründe yaratılan gayri safi katma değerin Türkiye içindeki payları, İBBS Düzey 2,

12 Tarım sektöründe (bitkisel üretim, hayvancılık, balıkçılık ve ormancılık) yaratılan katma değerin dağılımında 2011 yılında 4 yılına göre çok büyük bir değişiklik gözlenmemektedir. Tarım sektöründe Türkiye nin güneyi ve batısı, kuzeyi ve doğusuna kıyasla daha büyük paya sahiptir. Grafik 5 ve Grafik 6 da; İBBS Düzey 2 için sanayi sektöründe 4 ve 2011 yıllarında yaratılan katma değerin Türkiye içindeki payları yer almaktadır. Bölgeler %0-1, %1-2, %2-3, %3-4, %4 ve üzeri olmak üzere, aldıklara paya göre 5 gruba ayrılmıştır. Grafik 5. Sanayi sektöründe yaratılan gayri safi katma değerin Türkiye içindeki payları, İBBS Düzey 2, 4 Grafik 6. Sanayi sektöründe yaratılan gayri safi katma değerin Türkiye içindeki payları, İBBS Düzey 2, 2011 Sanayi sektörünün bölgeler arasındaki dağılımında, yıllar itibariyle önemli bir yapısal değişim gözlenmemektedir. Türkiye de sanayi sektöründe yaratılan katma değerin önemli bir kısmı (yaklaşık %64 ü) 10 (İstanbul), 51 (Ankara) ve 31 (İzmir) üçgeninde yer alan bölgelerde üretilmektedir. Sanayi sektörü payı en düşük olan bölgeler ise Türkiye nin doğusunda yer alan A1 (Erzurum, 5

13 Erzincan, Bayburt), A2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) ve B2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgeleri ile 82 dir (Kastamonu, Çankırı, Sinop). Yıllar itibariyle bölgelerin payları incelendiğinde ise; İstanbul un sanayi sektöründeki payı azalmakta ve sanayinin bu bölgeden, özellikle İstanbul a komşu bölgelere doğru kaydığı gözlenmektedir. Ayrıca Türkiye nin güneydoğusundaki bölgelerden C1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis), C2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) ve C3 ün (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) paylarında önemli bir artış olmuştur. Sanayi sektöründe yıllar itibariyle en önemli düşüşün gözlemlendiği bölgelerin başında ise 32 (Aydın, Denizli, Muğla) yer almaktadır. 32 bölgesinin payı 4 yılında %3,4 iken; 2011 yılında %2,9 a gerilemiştir. Grafik 7 ve Grafik 8 de; İBBS Düzey 2 için hizmetler sektöründe 4 ve 2011 yıllarında yaratılan katma değerin Türkiye içindeki payları yer almaktadır. Bölgeler % 0-1, %1-2, %2-3, %3-4, %4 ve üzeri olmak üzere, aldıklara paya göre 5 gruba ayrılmıştır. Grafik 7. Hizmetler sektöründe yaratılan gayri safi katma değerin Türkiye içindeki payları, İBBS Düzey 2, 4 Grafik 8. Hizmetler sektöründe yaratılan gayri safi katma değerin Türkiye içindeki payları, İBBS Düzey 2,

14 Yıllar itibariyle, hizmetler sektörünün bölgeler arasındaki dağılımında önemli değişikliklerin olmadığı gözlenmektedir. Hizmetler sektöründe yaratılan katma değeri %4 ten fazla olan bölgeler 10 (İstanbul), 51 (Ankara), 31 (İzmir), 42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova), 41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik), 61 (Antalya, Isparta, Burdur) ve 62 dir (Adana, Mersin). Türkiye de hizmetler sektöründe yaratılan katma değerin yaklaşık %30 u 10 (İstanbul) bölgesi tarafından üretilmektedir. %4 ten fazla paya sahip olan bu 7 bölge, toplamda hizmetler sektöründe yaratılan katma değerin %66 sını üretmektedir. Hizmetler sektörü haritasının, sanayi sektörü haritasından farklılığı ise; Akdeniz de yer alan üç bölge olan 61, 62 ve 32 nin hizmetler sektöründe daha yüksek paya sahip olmasıdır. Ayrıca sanayi sektöründe 4 e göre hızlı bir büyüme yaşamış olan C (Güneydoğu Anadolu) bölgeleri için, hizmetler sektöründe paralel bir pay artışı gözlenmemektedir. Grafik 9, Grafik 10 ve Grafik 11 de yer alan sektörlere göre bölgesel paylar; 4 ve 2011 yılları için tarım, sanayi ve hizmetler sektöründe her bir bölgenin, o sektörün toplam katma değeri içindeki payını göstermekte; Grafik 12 de ise, 4 ve 2011 yılları için 26 bölgenin Türkiye gayri safi katma değeri içindeki payları yer almaktadır. Grafik 9. Tarım sektörü bölgesel paylar, (4, 2011) (%) Grafik 10. Sanayi sektörü bölgesel paylar, (4, 2011) (%) A1 A2 B1 B2 C1 C2 C A1 A2 B1 B2 C1 C2 C Veri için Ek 2 ye bakınız. Tarım sektöründe, 4 ve 2011 yılları için, en yüksek gayri safi katma değer payına sahip bölge 33 (Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak) olarak hesaplanmıştır. 33 bölgesi 4 yılında %7,3 ve 2011 yılında %7,6 ile tarım sektöründe 26 bölge içinde en yüksek payı almıştır. 4 yılı için tarım sektöründe en düşük gayri safi katma değer payı %0,9 ile 81 (Zonguldak, Karabük, Bartın) bölgesine ait iken; 2011 yılında en düşük paya sahip bölge %0,6 lık pay ile 10 (İstanbul) olmuştur. 7

15 Sanayi sektöründe, 4 ve 2011 yılları için, en yüksek gayri safi katma değer payına sahip bölge 10 (İstanbul) olarak hesaplanmıştır. 10 (İstanbul) bölgesi 4 yılı için %28,7 ve 2011 yılı için %27,0 pay ile sanayi sektörü toplam gayri safi katma değerinden en büyük payı almıştır. Sanayi sektöründe ikinci sırada 41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik) bölgesi yer almaktadır. 41 bölgesi sanayi sektöründe hem 4 hem de 2011 yılında %9,5 pay almıştır. A2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) bölgesi 4 ve 2011 yılları için %0,3 pay ile sanayi sektörü toplam gayri safi katma değerinden en düşük payı almaktadır. Grafik 11. Hizmetler sektörü bölgesel paylar, (4, 2011) (%) Grafik 12. bölgesel paylar, (4, 2011) (%) A1 A2 B1 B2 C1 C2 C A1 A2 B1 B2 C1 C2 C Veri için Ek 2 ye bakınız. Hizmetler sektörü, bölgelerin toplam gayri safi katma değer paylarına benzer bir tablo vermektedir. Bu sektörde yılları için ortalama %31,3 lük değer ile en yüksek payı 10 (İstanbul) bölgesi alırken; 51 (Ankara) bölgesi %9,8 lik ortalama ile aynı yıllar için ikinci sırada yer almıştır. İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması Düzey 2 de (26 Bölge) bölgesel gayri safi katma değer hesaplarında i kapsayan tüm yıllar için en yüksek payını 10 (İstanbul) bölgesi almıştır. 51 (Ankara) bölgesi ise ikinci sırada yer almaktadır. Bölgesel gayri safi katma değer hesaplarında yılları için en düşük pay ortalama %0,7 ile A2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) bölgesine aittir. 2.2 Sektörlerin Gayri Safi Katma Değer İçindeki Payları, Sektörlerin gayri safi katma değer içindeki payı, İBBS Düzey 2 de her bir bölgenin gayri safi katma değeri içinde tarım, sanayi ve hizmetler sektörlerinin payını gösterir. 8

16 Grafik 13-20; 26 bölge için tarım, sanayi ve hizmetler sektörlerinin, bölge toplam gayri safi katma değeri içindeki paylarına ait değişimleri yıllar itibariyle yansıtmaktadır. Grafik 13. Sektörlerin içindeki payı, 4 Tarım Sanayi Hizmetler Grafik 14. Sektörlerin içindeki payı, 5 Tarım Sanayi Hizmetler A1 A2 B1 B2 C1 C2 C A1 A2 B1 B2 C1 C2 C Grafik 15. Sektörlerin içindeki payı, 6 Tarım Sanayi Hizmetler Grafik 16. Sektörlerin içindeki payı, 7 Tarım Sanayi Hizmetler A1 A2 B1 B2 C1 C2 C A1 A2 B1 B2 C1 C2 C

17 10 Veri için Ek 3 e bakınız A1 A2 B1 B2 C1 C2 C3 Grafik 17. Sektörlerin içindeki payı, 8 Tarım Sanayi Hizmetler A1 A2 B1 B2 C1 C2 C3 Grafik 19. Sektörlerin içindeki payı, 2010 Tarım Sanayi Hizmetler A1 A2 B1 B2 C1 C2 C3 Grafik 18. Sektörlerin içindeki payı, 9 Tarım Sanayi Hizmetler A1 A2 B1 B2 C1 C2 C3 Grafik 20. Sektörlerin içindeki payı, 2011 Tarım Sanayi Hizmetler

18 Türkiye de tarım sektörünün toplam içindeki payı 4 yılında %10,7; 5 te %10,6; 6 da %9,4; 7 ve 8 de %8,5; 9 da %9,1; 2010 da %9,5 ve 2011 de %9,0 dur. Tarım sektörü payında yıllar itibariyle düşüş gerçekleştiği gözlenmektedir. Türkiye de sanayi sektörünün toplam içindeki payı ise 4 ve 5 yıllarında %28,0; 6 da %28,2; 7 de %27,8; 8 de %27,2; 9 da %25,3; 2010 da %26,4 ve 2011 de %27,5 olarak hesaplanmıştır. Tarım sektöründe olduğu gibi sanayi sektörü paylarında da 2011 yılına kadar yıllar itibariyle düşüş gerçekleşmiştir. Tarım ve sanayi sektörlerine karşılık, Türkiye için hizmetler sektörü payında yıllar itibariyle artış olmuştur. 4 yılında hizmetler sektörünün toplam içindeki payı %61,3 iken; 2011 yılında pay %63,5 e yükselmiştir. Gayri safi katma değerde en yüksek payı alan 10 (İstanbul) bölgesinin toplam si içinde tarım sektörü payı yılları için %0,3 ortalama ile 26 bölge içinde en düşüktür. Buna karşılık, kendi toplam si içinde tarım sektörü payı en yüksek olan bölge, gayri safi katma değerde en düşük payı alan A2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) bölgesidir yılları için A2 bölgesinin tarım sektörü ortalama payı %27,7 dir yılları itibariyle kendi si içinde sanayi sektörü payı en yüksek olan bölge 41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik) bölgesidir. 4-6 yılları için kendi si içinde hizmetler sektörü payı en yüksek olan bölge 51 (Ankara) iken, yıllarında sektör payının en yüksek olduğu bölgenin 10 a (İstanbul) kaydığı görülmektedir. 2.3 Kişi Başı Bölgesel Gayri Safi Katma Değer, Cari fiyatlarla bölgesel gayri safi katma değerin, yıl ortası bölge nüfus tahminine bölünmesi ile TL cinsinden kişi başı bölgesel gayri safi katma değer elde edilir. Hesaplanan bu değerin ithalat ağırlıklı ortalama dolar kuruna bölünmesi ile dolar değeriyle kişi başı bölgesel gayri safi katma değere ulaşılmaktadır yılları itibariyle kişi başı en yüksek 10 (İstanbul) bölgesi için hesaplanmıştır. 10 un kişi başı si 4 yılında TL ve 2011 yılında TL olarak gerçekleşmiştir. 4 yılında kişi başı en düşük TL ile C3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) bölgesine aitken; sonraki yıllarda kişi başı en düşük gayri safi katma değerin B2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesinde olduğu gözlenmektedir. Yıllar itibariyle bölgelere ait kişi başı gayri safi katma değerler arasındaki ilişkiyi gözlemlemek amacıyla, Türkiye değerinin olduğu varsayılarak, 26 bölge için endeks değerleri hesaplanmıştır. Grafik 21 ve Grafik 22 de, 4 ve 2011 yıllarına ait kişi başı bölgesel gayri safi katma değer endeksine göre oluşturulan iki harita yer almaktadır. Kişi başına düşen katma değerin Türkiye ortalamasına oranına göre oluşturulan ve Türkiye kişi başı gayri safi katma değerinin kabul edildiği endekste İBBS Düzey 2 bölgeleri, endeks değerlerine göre 5 gruba ayrılmıştır: 1. Bölge (Üst grup) : Endeks değeri 135 in üzerinde olan bölgeler 2. Bölge (Orta üst grup) : Endeks değeri arasında olan bölgeler 3. Bölge (Orta grup) : Endeks değeri arasında olan bölgeler 4. Bölge (Orta alt grup) : Endeks değeri arasında olan bölgeler 5. Bölge (Alt grup) : Endeks değeri 50 nin altında olan bölgeler 11

19 Grafik 21. Kişi başı bölgesel gayri safi katma değer endeksi, 4 Grafik 22. Kişi başı bölgesel gayri safi katma değer endeksi, yılında kişi başı bölgesel gayri safi katma değeri Türkiye ortalamasının üzerinde olan 9 bölge yer alırken, 2011 yılında Türkiye ortalamasının üzerinde yer alan bölge sayısının 7 ye düştüğü görülmektedir döneminde 32 (Aydın, Denizli, Muğla) ve 81 (Zonguldak, Karabük, Bartın) bölgelerinin kişi başı artış hızları Türkiye ortalamasının altında gerçekleştiği için, 2011 yılında bu iki bölge Türkiye ortalamasının altına gerilemiştir. Kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde 4 yılına göre en hızlı gelişen bölge C3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) olmuştur. 4 yılında Türkiye ortalamasının sadece %36 sı kadar kişi başı katma değer yaratabilen ve sıralamada sonuncu olan C3 bölgesi, 2011 yılında üç bölgeyi geçerek 23. sıraya yükselmiş ve Türkiye ortalamasının %51 i kadar kişi başı katma değer yaratmıştır. 12

20 Kişi başına yaratılan gayri safi katma değerin bölgesel dağılımı incelendiğinde, 2011 yılında 4 yılına göre iyileşme olduğu, yani bölgelerin kişi başı sinin Türkiye ortalamasına yaklaştığı gözlenmektedir. 4 yılında orta gruplarda (orta üst, orta, orta alt) 18 bölge yer alırken, 2011 yılında bu grupta yer alan bölge sayısı 21 e yükselmiştir. C3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) bölgesi alt gruptan, orta alt gruba yükselirken; 51 (Ankara) ve 41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik) bölgeleri ise üst gruptan, orta üst gruba gerilemiştir. Tablo 1 de, yıllarına ilişkin İBSS Düzey 2 ye göre Kişi Başı Bölgesel Gayri Safi Katma Değer Endeksi yer almaktadır (Türkiye=). Tablo 1: Kişi başı bölgesel gayri safi katma değer endeksi, İBBS Düzey 2, İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (Düzey 2) Türkiye 10 İstanbul Tekirdağ, Edirne, Kırklareli Balıkesir, Çanakkale İzmir Aydın, Denizli, Muğla Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak Bursa, Eskişehir, Bilecik Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova Ankara Konya, Karaman Antalya, Isparta, Burdur Adana, Mersin Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir Kayseri, Sivas, Yozgat Zonguldak, Karabük, Bartın Kastamonu, Çankırı, Sinop Samsun, Tokat, Çorum, Amasya Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane A1 Erzurum, Erzincan, Bayburt A2 Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan B1 Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli B2 Van, Muş, Bitlis, Hakkari C1 Gaziantep, Adıyaman, Kilis C2 Şanlıurfa, Diyarbakır C3 Mardin, Batman, Şırnak, Siirt yılları için kişi başı bölgesel endeksinde, 10 un (İstanbul) her yıl en yüksek değeri aldığı gözlenmektedir. Türkiye değeri kabul edildiğinde 10, 4 ve 7 yıllarında 156, 2011 yılında da 150 değerini almaktadır. 9 yılı hariç, mevcut diğer yıllar için 10 u, 42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgesi takip etmektedir. 9 yılında 51 (Ankara) ikinci sırada yer alırken; 4, 2010 ve 2011 yıllarında üçüncü sırada; 5, 6, 7 ve 8 yıllarında dördüncü sıradadır. 5, 6, 7 ve 8 yıllarında 41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik) bölgesinin üçüncü sırayı aldığı gözlenmektedir. 4 yılında en düşük endeks değerini alan bölge C3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) iken; 2011 yılında 38 endeks değeri ile B2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesi olmuştur yılları arasında B2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesi kişi başı bölgesel endeksinde 26 bölge içinde son sırada yer almıştır. 13

21 9, 2010 ve 2011 yıllarında bölgeler arası endeks değeri farklılıklarının azaldığı gözlenmektedir yılında en yüksek değeri alan 10 (İstanbul) için endeks değeri 150 iken; aynı yıl en düşük değeri alan B2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesi için endeks değeri 38 olarak elde edilmiştir. Grafik 23, 4 ve 2011 yılları için bölgelerin endeks değişimini ve Türkiye= ortalama endeks değerine göre bölgelerin durumunu gözlemlemek amacıyla, kişi başı bölgesel gayri safi katma değer endekslerini göstermektedir. Grafik 24 ise, 4 ve 2011 yılları için İBBS Düzey 2 bölgelerinin kişi başı ye göre sıralamalarını göstermektedir. Grafik ve 2011 yılı kişi başı bölgesel endeksi Grafik ve 2011 yılı kişi başı bölgesel sıralamaları A1 A2 B1 B2 C1 C2 C A1 A2 B1 B2 C1 C2 C Grafik 23 e göre; 4 ve 2011 yılları için kişi başı bölgesel değişiminin en fazla olduğu bölge C3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) bölgesidir. Bölge için kişi başı bölgesel endeksi 4 yılında 36 iken, 2011 de 51 e yükselmiştir. 33 (Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak) ve 82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) değişimin en fazla olduğu ikinci bölgelerdir. 33 bölgesi 2011 yılında, 4 yılına göre, pozitif yönlü değişim göstererek Türkiye ortalamasına yaklaşırken ; 82 bölgesi kişi başı bölgesel gayri safi katma değer endeksinde negatif yönlü değişim göstererek 4 yılına göre daha düşük 14

22 endeks değeri almıştır. 42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu), 52 (Konya, Karaman), 72 (Kayseri, Sivas, Yozgat), B2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) ve C2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) bölgeleri endeks değişiminin en az olduğu bölgeler olmuştur. Grafik 24 e göre; 4 ve 2011 yılları için bölgelerin kişi başı de 26 bölge içindeki sıralamaları arasındaki farkın en fazla olduğu bölge 82 dir (Kastamonu, Çankırı, Sinop). Bölge 4 yılında 26 bölge içinde 11. sırada yer alırken, 2011 yılında yedi sıra gerileyerek 18. sıraya yerleşmiştir. Kişi başı bölgesel değişiminin en fazla olduğu bölge konumundaki C3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt), 4 yılında 26 bölge içinde son sırada yer alırken; 2011 yılında, endeks değerindeki artışla birlikte, 23. sıraya yükselmiştir. 4 ve 2011 yıllarında endeks değerleri değişmesine rağmen; 10 (İstanbul), 41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik), 42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova), 51 (Ankara), 61 (Antalya, Isparta, Burdur), 62 (Adana, Mersin), 63 (Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye), 72 (Kayseri, Sivas, Yozgat) ve C1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) bölgelerinin kişi başı gayri safi katma değerdeki sıralamaları sabit kalmıştır. 15

23 3. BÖLGELERE GÖRE GAYRİ SAFİ KATMA DEĞER, İBBS DÜZEY 2 10 (İSTANBUL) 10 (İstanbul); İBBS Düzey 1, Düzey 2 ve Düzey 3 bölgesini aynı anda temsil eden, hem nüfus hem de toplam istihdam içindeki payı açısından Türkiye nin en büyük bölgesi konumundadır yılları için, 10 (İstanbul) bölgesi %27,4 ortalama ile gayri safi katma değer payı en yüksek olan bölgedir yılında, büyüklüğü açısından, kendisine en yakın olan bölge 51 (Ankara) ile arasındaki fark %18,6 ya ulaşmaktadır yılı için, İstanbul un toplam gayri safi katma değeri içinde tarım sektörünün payı %0,2 ile oldukça düşüktür. Aynı yıl için sanayi sektörünün payı %27,4; hizmetler sektörünün payı ise %72,4 tür. Kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde de, İstanbul tüm yıllar için 26 bölge içinde ilk sırada yer almaktadır yılında Türkiye için kişi başı gayri safi katma değer TL iken, İstanbul TL ile birinci bölge konumundadır. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla, 4 yılı için Türkiye ve 26 bölgenin gayri safi katma değeri kabul edilerek endeks değerleri hesaplanmıştır. Bu kapsamda hazırlanan Grafik 25, 26 ve 27 de sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ve 10 bölgesinin büyüme hızları, Grafik 28 de ise toplam büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 25. Tarım sektörü büyüme hızı, 10 Grafik 26. Sanayi sektörü büyüme hızı, Grafik 27. Hizmetler sektörü büyüme hızı, 10 Grafik 28. Toplam büyüme hızı,

24 4 yılından 2011 yılına kadar tarım sektörü büyüme hızı Türkiye için %95,6 iken, 10 (İstanbul) bölgesi için sadece %20,4 lük bir artış söz konusudur. Yıllar itibariyle, İstanbul un tarım sektöründeki büyümesinin oldukça düşük olduğu; 7 ve 8 yıllarında, 4 yılı tarım sektörü sinin bile gerisindee kaldığı görülmektedir. Sanayi sektöründe İstanbul un büyüme hızı, Türkiye ortalaması ile oldukça paralel bir yapı izlemektedir. 4= endeksi için 2011 yılı sanayi sektörü endeks değeri Türkiye için 228,5 iken, İstanbul için değer 215,2 olarak hesaplanmıştır. Sanayi sektörüne benzer şekilde,, hizmetler sektöründe de İstanbul ile Türkiye büyüme hızları oldukça benzer bir tablo sergilemektedir. Hizmetler sektöründeki büyüme Türkiye için %,7 iken, İstanbul için %132,9 dur. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, Türkiye için 4 ve 2011 yıllarına ilişkin büyüme hızı %132,5 hesaplanırken; İstanbul için %127,3 olarak bulunmuştur. Sanayi ve hizmetler sektörü ile toplam için, Türkiye büyüme hızı ile olan benzerliğin sebebi; bu iki sektörde ve toplam içinde İstanbul un payının diğer 25 bölgeye oranla oldukça yüksek olmasıdır. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıyla, Türkiye ve 26 bölge için 4 yılı kişi başı bölgesel gayri safi katma değerleri kabul edilerek endeks değerleri hesaplanmıştır. Bu kapsamda hazırlanan Grafik 29 da, yılları için, Türkiye ve 10 bölgesi kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla, 26 bölge için 4 yılı si ve kişi başı si kabul edilerek endeks değerleri hesaplanmıştır. Bu kapsamda hazırlanan Grafik 30 da, yılları için, 10 bölgesine ait hızı ve kişi başı hızı yer almaktadır. Grafik 29. Kişi başı, Grafik 30. hızı ve kişi başı hızı, 10 Kişi Başı Grafik 29 a göre, Türkiye kişi başı gayri safi katma değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; 10 için 204,4 endeks değerini almış ve kişi başı bölgesel gayri safi katma değer TL olmuştur. Yıllar itibariyle, Türkiye ve 10 için kişi başı gayri safi katma değer artışı oldukça paralel bir yapı sergilemektedir. Grafik 30 a göre; 10 bölgesi artış hızı, kişi başı artışş hızından daha büyüktür. Bunun sebebi; yılları için İstanbul da nüfusun artmaya devam etmesidir. 9 yılında, bir önceki yıla göre, İstanbul un gayri safi katma değeri azalırken; bölgedeki nüfus artışından dolayı kişi başı ve bölgesel si arasındaki farkın da arttığı görülmektedir. 20 ve 2011 yıllarında İstanbul un gayri safi katma değeri artmaya devam ederken, nüfus artışının daha büyük olması sebebiylee kişi başı ve bölgesel si arasındaki fark da açılmaya devam etmektedir. 10 bölgesi için endeksinee göre yılında endeks değeri 227,3 iken; kişi başı endeks değeri 204,4 olarak hesaplanmıştır. 17

25 21 (TEKİRDAĞ, EDİRNE, KIRKLARELİ) 22 (BALIKESİR, ÇANAKKALE) İBBS Düzey 1 de Batı Marmara Bölgesi içinde yer alan 21 Bölgesi Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli illerinden; 22 Bölgesi ise, Balıkesir ve Çanakkale illerinden oluşmaktadır yılları için, 21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) bölgesinin gayri safi katma değer payı ortalama %2,6 dır. Bölge gayri safi katma değer payı açısından 11. sırada yer almaktadır. İBBS Düzey 1 e göre aynı bölge içinde yer alan 22 (Balıkesir, Çanakkale) bölgesinin payı ise ortalama %2,1 olarak hesaplanmıştır. 22 bölgesi de İBBS Düzey 2 bölgeleri arasında 16. sırada yer almaktadır yılı için, 21 bölgesinin toplam gayri safi katma değeri içinde tarım sektörünün payı %9,7; 22 bölgesinin tarım sektörü payı ise %22,3 olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl için 21 bölgesi toplam si içinde sanayinin payı %39,1 ve hizmetlerin payı %51,2 iken; 22 bölgesi için sanayi sektörünün payı %22,2 ve hizmetler sektörünün payı %55,4 tür. Kişi başı bölgesel gayri safi katma değer hesaplamalarına göre 21 bölgesi, 4 yılı hariç, diğer yıllarda 26 bölge içinde 5. sırada yer almaktadır. 22 bölgesi için kişi başı bölgesel gayri safi katma değer sıralaması ise yıllar itibariyle değişkenlik göstermektedir yılında Türkiye için kişi başı gayri safi katma değer TL iken, 21 bölgesi için kişi başı gayri safi katma değer Türkiye değerinin üzerine çıkarak TL, 22 bölgesi için ise Türkiye değerinin gerisinde kalarak TL olarak hesaplanmıştır. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 31, 32 ve 33 de sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ile 21 ve 22 bölgelerinin büyüme hızları, Grafik 34 de ise toplam büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 31. Tarım sektörü büyüme hızı, 21, Grafik 32. Sanayi sektörü büyüme 26. Sanayi sektörü büyüme 26. Sanayi hızı, 21, hızı, 21, sektörü büyüme hızı, 21, yılının kabul edildiği endekslerde tarım sektöründe, 2011 yılı endeksi; 21 bölgesi için 148,9; 22 bölgesi için 214,5 olarak hesaplanmıştır. 21 bölgesi için tarım sektöründeki büyüme Türkiye ortalamasının (195,5) gerisinde kalırken, 22 bölgesi için ortalamanın üzerinde bir büyüme gözlenmektedir. Sanayi sektöründe 21 bölgesi Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümektedir. 22 bölgesi ise 4 yılından 7 ye kadar Türkiye ortalamasından daha yavaş büyümesine rağmen, bu 18

26 yıldan sonra Türkiye ortalamasının üzerine çıkmıştır. Bu sektörde endeksine göre, 2011 yılı 21 bölgesi endeks değeri 299,5 ve 22 bölgesi değeri 258; Türkiye değeri ise 228,5 olarak gerçekleşmiştir Grafik 33. Hizmetler sektörü büyüme hızı,21, Grafik 34. Toplam büyüme hızı, 21, Hizmetler sektöründee 21 ve 22 bölgelerinin büyüme eğilimi, Türkiye ortalaması ile paralel bir yapı göstermektedir. Hizmetler sektöründeki endeksinde Türkiye,7 iken, 21 bölgesi 253,4 ve 22 bölgesi 250,,4 tür. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, endeksinde Türkiye için 2011 yılına ilişkin büyüme 232,5 hesaplanırken; 21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) bölgesi için 251,,3 ve 22 (Balıkesir, Çanakkale) bölgesi için 242,9 olarak hesaplanmıştır. Hem 21 hem de 22 bölgesi için gayri safi katma değerdeki büyüme, Türkiye nin katma değer büyümesinin üzerindedir. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 35 de, yılları için, Türkiye ile 21 ve 22 bölgelerine ait kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 35. Kişi başı, 21, Grafik 35 e göre, Türkiye kişi başı gayri safi katma değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; 21 bölgesi için 223,6 ve 22 bölgesi için 232,2 olarak hesaplanmıştır. 9 yılında 21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) bölgesi kişi başı gayri safi katma değerinde bir önceki yıla göre düşüş yaşanmıştır. İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla hazırlanan Grafik 36 ve 37 de, yılları için, sırasıyla 21 ve 22 bölgelerine ait hızı ve kişi başı hızı yer almaktadır. 19

27 Grafik 36. hızı ve kişi başı hızı, 21 Grafik 37. hızı ve kişi başı hızı, Kişi Başı Kişi Başı (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) bölgesinin artış hızı, kişi başı artış hızından daha büyüktür. Yıllar itibariyle fark açılmaktadır. Bunun sebebi; yılları için 21 bölgesindeki nüfus artışıdır. 9 yılında, bir önceki yıla göre, 21 bölgesinin gayri safi katma değeri azalırken; bölgedeki nüfus artışından dolayı kişi başı ve bölgesel si arasındaki farkın arttığı görülmektedir. 21 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 251,3 iken; kişi başı endeks değeri 223,6 olarak hesaplanmıştır. 22 (Balıkesir, Çanakkale) bölgesinin artış hızı da, kişi başı artış hızından daha büyüktür. 21 bölgesi artış hızına göre daha küçük olmakla birlikte, yıllar itibariyle fark açılmaktadır. Bunun sebebi; yılları için 22 bölgesindeki nüfus artışıdır. 22 bölgesindeki nüfus artışı, 21 bölgesindeki artıştan daha küçükk olduğu için, 21 in hızlarının aksine, 22 bölgesine ait ve kişi başı endeks değerleri yıllar itibariyle birbirine oldukça yakındır. 22 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 242, 9 iken; kişi başı endeks değeri 232,2 olarak hesaplanmıştır. 20

28 31 (İZMİR) 32 (AYDIN, DENİZLİ, MUĞLA) 33 (MANİSA, AFYON, KÜTAHYA, UŞAK) İBBS Düzey 1 de Ege Bölgesi içinde yer alan 31 Bölgesi İzmir ilinden; 32 Bölgesi Aydın, Denizli ve Muğla illerinden; 33 Bölgesi ise Manisa, Afyon, Kütahya ve Uşak illerinden oluşmaktadır. 31 (İzmir) bölgesi 2011 yılında toplam gayri safi katma değerden %6,6 pay alarak 26 bölge içinde 3. sırada yer alırken; 32 (Aydın, Denizli, Muğla) bölgesi %3,5 lik pay ile 9. sırada; 33 (Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak) bölgesi %3,6 lık pay ile 8. sırada yer almaktadır yılı için, 31 bölgesinin toplam gayri safi katma değeri içinde tarım sektörünün payı %5,4; 32 bölgesinin tarım sektörü payı %16,7; 33 bölgesinin tarım sektörü payı ise %19,0 olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl için 31 bölgesinin si içinde sanayi sektörünün payı %26,9 ve hizmetler sektörünün payı %67,7; 32 bölgesi için sanayi sektörünün payı %22,8 ve hizmetler sektörünün payı %60,5; 33 bölgesi için sanayi sektörünün payı %35,9 ve hizmetler sektörünün payı %45,2 dir. Kişi başı bölgesel gayri safi katma değer hesaplamalarına göre 31 bölgesi, 4 yılı hariç, diğer yıllarda 26 bölge içinde 6. sırada yer almaktadır. 32 ve 33 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değer sıralaması ise yıllar itibariyle değişkenlik göstermektedir yılında Türkiye için kişi başı gayri safi katma değer TL iken, 31 bölgesi için kişi başı gayri safi katma değer Türkiye değerinin üzerine çıkarak TL, 32 ve 33 bölgesi için ise Türkiye değerinin gerisinde kalarak sırasıyla TL ve TL olarak hesaplanmıştır. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 38, 39 ve 40 da sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ile 31, 32 ve 33 bölgelerinin büyüme hızları, Grafik 41 de ise büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 38. Tarım sektörü büyüme hızı, 31, 32, 33 Grafik 39. Sanayi sektörü büyüme hızı, 31, 32, yılının kabul edildiği endekslerde tarım sektöründe, 2011 yılı endeksi; 31 bölgesi için 205,7; 32 bölgesi için 185,6; 33 bölgesi için 202,1 olarak hesaplanmıştır. Tarım sektöründe üç bölgenin büyüme hızı da Türkiye büyüme hızından farklılık göstermektedir. Sanayi sektöründe 33 bölgesi Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümektedir. 31 ve 32 bölgelerinde ise büyüme eğilimi Türkiye ortalamasının altında ancak ortalamaya paralel bir seyir göstermektedir. Sektörde endeksine göre, 2011 yılı için Türkiye değeri 228,5 iken; 21

29 31 bölgesi endeks değeri,9; 32 bölgesi değeri 192,8 ve 33 bölgesi değeri 268,9 olarak gerçekleşmiştir. Grafik 40. Hizmetler sektörü büyüme hızı, 31, 32, 33 Grafik 41. Toplam büyüme hızı, 31, 32, Hizmetler sektöründe 31, 32 ve 33 bölgelerinin büyüme eğilimi Türkiye ye paralellik göstermektedir. Hizmetler sektöründeki endeksinde Türkiye,7 iken; 31 bölgesi 241,2; 32 bölgesi 228,4 ve 33 bölgesi 238,7 dir. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, endeksinde Türkiye için 2011 yılına ilişkin büyüme 232,5 hesaplanırken; 31 (İzmir) bölgesi için 226,9; 32 (Aydın, Denizli, Muğla) bölgesi için 211,,6 ve 33 (Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak) bölgesi için,2 olarak hesaplanmıştır. Hem 31 hem de 32 bölgesi için, gayri safi katma değer artış hızı, Türkiye ortalamasının altında iken 33 bölgesi ortalamanın üzerinde büyümüştür. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 42 de, yılları için, Türkiye ile 31, 32 ve 333 bölgelerinee ait kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla hazırlanan Grafik 43, 44 ve 45 de, yılları için, sırasıyla 31, 32 ve 33 bölgelerine ait hızı ve kişi başıı hızı yer almaktadır. Grafik 42. Kişi başı, 31, 32, 33 Grafik 43. hızı ve kişi başı hızı, Kişi Başı Türkiye kişi başı gayri safi katmaa değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; 31 bölgesi için 203,1; 32 bölgesi için 190,8 ve 33 bölgesi için 239,9 değerlerini almıştır yılları arasında Ege Bölgesi içinde kişi başı bölgesel gayri safi katma değeri en büyük hızla artan bölge 33 olmuştur. 31 ve 32 bölgeleri kişi başı bölgesel gayri safi katma değer endeksinde Türkiye ortalamasının gerisinde kalmıştır. 22

30 Grafik 44. hızı ve kişi başı hızı, 32 Grafik 45. hızı ve kişi başı hızı, 33 Kişi Başı Kişi Başı ve 32 bölgesinin artış hızı, kişi başı artış hızındann daha büyüktür ve yıllar itibariyle fark açılmaktadır. Bunun sebebi; yılları için 31 ve 32 bölgesindeki nüfus artışıdır. Bu iki bölgede de nüfus, bölgelerin gayri safi katma değerinden daha büyük hızla arttığı için bölgelerin kişi başı gayri safi katmaa değeri geride kalmaktadır. 4 ten 2011 yılına kadar 33 bölgesinin artış hızı ise, kişi başı artış hızı ile çok yakın ilerlemiştir. 33 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri,22 iken; kişi başı endeks değeri 239, 9 olarak hesaplanmıştır. 31 ve 32 bölgelerinin endeks değeri sırayla 226,9 ve 211,6 iken; kişi başı endeksi sırasıyla 203,1 ve 190,8 olarak hesaplanmıştır. 23

31 41 (BURSA, ESKİŞEHİR, BİLECİK) 42 (KOCAELİ, SAKARYA, DÜZCE, BOLU, YALOVA) İBBS Düzey 1 de Doğu Marmara Bölgesi içinde yer alan 41 Bölgesi Bursa, Eskişehir ve Bilecik illerinden; 42 Bölgesi ise Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova illerinden oluşmaktadır. ile 5. sırada yer almaktadır. 41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik) bölgesi 2011 yılında toplam gayri safi katma değerden %6,4 pay alarak 26 bölge içinde 4. sırada yer alırken; 42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgesi %6,3 lük pay 2011 yılı için, 41 bölgesinin toplam gayri safi katma değeri içinde tarım sektörünün payı %5,6; 42 bölgesinin tarım sektörü payı ise %6,9 olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl için 41 bölgesi toplam si içinde sanayinin payı %41,1 ve hizmetlerin payı %53,4 iken; 42 bölgesi için sanayi sektörünün payı %36,1 ve hizmetler sektörünün payı %57,1 dir yılında 41 bölgesi için kişi başı gayri safi katma değer TL, 42 bölgesi için TL olarak hesaplanmıştır. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 46, 47 ve 48 de sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ile 41 ve 42 bölgelerinin büyüme hızları, Grafik 49 da ise büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 46. Tarım sektörü büyüme hızı, 41, Grafik 47. Sanayi sektörü büyüme hızı,41, yılının kabul edildiği endekslerde tarım sektöründe, 41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik) bölgesi 2011 yılı endeks değeri 165,8; 42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgesi değeri ise 210,1 olarak hesaplanmıştır. 41 bölgesi için tarım sektöründeki büyüme Türkiye ortalamasının (195,5) gerisinde kalırken, 42 bölgesinde ise Türkiye ortalamasının üzerinde bir büyüme gözlenmektedir. 41 ve 42 bölgeleri sanayi sektöründe Türkiye ile paralel bir büyüme eğilimi sergilemektedir. 42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgesinin büyüme hızı, özellikle 9 yılından sonra, Türkiye ortalamasının altında seyretmeye başlamıştır. 9 yılına kadar büyüme eğilimi ortalamanın çok daha üzerinde yer alan 41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik) bölgesi de, bu yıldan itibaren Türkiye ortalamasına yaklaşmıştır yılında endeksine göre 41 için endeks değeri 228,8; 42 için 216,8; Türkiye için ise 228,5 olarak gerçekleşmiştir. 24

32 Grafik 48. Hizmetler sektörü büyüme hızı, 41, 42 Grafik 49. Toplam büyüme hızı, 41, Hizmetler sektöründe 41 ve 42 bölgelerinin büyüme eğilimi Türkiye ortalamasının üzerinde seyretmektedir. endeksine göre hizmetler sektöründe Türkiye endeks değeri,7 iken, 41 bölgesi 252,1 ve 42 bölgesi endeks değeri 283,2 dir. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, endeksinde Türkiye için 2011 yılına ilişkin büyüme 232,5 olarak hesaplanırken; 41 bölgesi için 235,4 ve 42 bölgesi için 249,,7 olarak hesaplanmıştır. Hem 41, hem de 42 bölgesi için, gayri safi katma değer artış hızı, az da olsa Türkiye ortalamasınınn üzerindedir. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 50 de, yılları için, Türkiye ile 41 ve 42 bölgelerine ait kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 50. Kişi başı, 41, Türkiye kişi başı gayri safi katmaa değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; 41 bölgesi için 204,9 ve 42 bölgesi için 214,2 değerlerini almıştır. Türkiye ile 41 ve 42 bölgelerinin kişi başı gayri safi katma değer artış hızları yıllar itibariyle oldukça paralel bir yapıda seyretmektedir. İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla hazırlanan Grafik 51 ve 52 de, yılları için, sırasıyla 41 ve 42 bölgelerine ait hızı ve kişi başı hızı yer almaktadır. 25

33 Grafik 51. hızı ve kişi başı hızı, 41 Grafik 52. hızı ve kişi başı hızı, 42 Kişi Başı Kişi Başı ve 42 bölgelerinin artış hızı, kişi başı artış hızından daha büyüktür ve yıllar itibariyle fark açılmaktadır. Bunun sebebi; yılları için 41 ve 42 bölgesindeki nüfus artışıdır. Bu iki bölgede de nüfus, bölgelerin gayri safi katma değerinden daha büyük hızla arttığı için bölgelerin kişi başı gayri safi katma değeri geride kalmaktadır. 41 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 235,4 iken; kişi başı endeks değeri 204,,9 olarak hesaplanmıştır. 42 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 249,7 iken; kişi başı endeks değeri 214,2 olarak hesaplanmıştır. 26

34 51 (ANKARA) 52 (KONYA, KARAMAN) İBBS Düzey 1 de Batı Anadolu Bölgesi içinde yer alan 51 Bölgesi Ankara ilinden; 52 Bölgesi ise Konya ve Karaman illerinden oluşmaktadır. 51 (Ankara) bölgesi 2011 yılında toplam gayri safi katma değerden %8,6 pay alarak 26 bölge içinde 2. sırada yer alırken; 52 (Konya, Karaman) bölgesi %2,3 lük pay ile 14. sırada yer almaktadır yılı için, 51 bölgesinin toplam gayri safi katma değeri içinde tarım sektörünün payı %2,8; 52 bölgesinin tarım sektörü payı ise %22,5 olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl için 51 bölgesi toplam si içinde sanayinin payı %25,7 ve hizmetlerin payı %71,5 iken; 52 bölgesi için sanayi sektörünün payı %23,6 ve hizmetler sektörünün payı %53,9 dur yılında 51 bölgesi için kişi başı gayri safi katma değer TL, 52 bölgesi için TL olarak hesaplanmıştır. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 53, 54 ve 55 de sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ile 51 ve 52 bölgelerinin büyüme hızları, Grafik 56 de ise büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 53. Tarım sektörü büyüme hızı, 51, 52 Grafik 54. Sanayi sektörü büyüme hızı, 51, yılının kabul edildiği endekslerde tarım sektöründe, 2011 yılı için 51 bölgesi endeks değeri 196,5 ve 52 bölgesi endeks değeri 207,4 olarak hesaplanmıştır. Her iki bölgede de eğilim Türkiye ortalaması etrafında dalgalanmakla birlikte, 2010 yılında özellikle buğday rekoltesine bağlı olarak 52 bölgesinde daralma gözlenmektedir. Sanayi sektöründe 51 bölgesi Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümektedir yılında endeksinde 51 bölgesinin endeks değeri 243,0; 52 bölgesi değeri 214,2; Türkiye değeri ise 228,5 olarak gerçekleşmiştir. Özellikle 9 yılından itibaren 51 bölgesinde büyüme hızı Türkiye ortalamasının üzerinde seyretmektedir. 27

35 Grafik 55. Hizmetler sektörü büyüme hızı,51,522 Grafik 56. Toplam büyüme hızı, 51, Hizmetler sektöründe 51 ve 52 bölgelerinin büyüme eğilimi Türkiye ile paralel bir yapıda seyretmektedir. Hizmetler sektöründe 4= = endeksinde Türkiye değeri,,7 iken, 51 bölgesi değeri 238,2 ve 52 bölgesi değeri 242,3 tür. 52 bölgesi 9 yılına kadar Türkiye ortalamasının üzerindee seyrederken; 9 dan itibaren hizmetler sektöründeki büyüme hızı Türkiye ortalamasına göre daha yavaş gerçekleşerek 2011 yılında ortalamaya oldukça yaklaşmıştır. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, endeksinde Türkiye için 2011 yılına ilişkin büyüme 232,5 değerini alırken; 51 bölgesi için 238,0 ve 52 bölgesi için 226, 7 olarak hesaplanmıştır. Yıllar itibariyle iki bölge ve Türkiye nin endeks değerlerinin birbirine oldukça yakın seyrettiği görülmektedir. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 57 de, yılları için, Türkiye ile 51 ve 52 bölgelerine ait kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 57. Kişi başı, 51, Türkiye kişi başı gayri safi katmaa değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; 51 bölgesi için 205,7 ve 52 bölgesi için 214,44 değerlerini almıştır. Türkiye, 51 ve 52 bölgelerinin kişi başı gayri safi katma değer artış hızı yıllar itibariyle oldukça benzer bir yapı göstermektedir. İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla hazırlanan Grafik 58 ve Grafik 59 da, yılları için, sırasıyla 51 ve 52 bölgelerine ait hızı ve kişi başı hızı yer almaktadır. 28

36 Grafik 58. hızı ve kişi başı hızı, 51 Grafik 59. hızı ve kişi başı hızı, 52 Kişii Başı Kişi Başı ve 52 bölgelerinin artış hızı, kişi başı artış hızından daha büyüktür. Özellikle 51 bölgesinde daha fazla olmakla birlikte, yıllar itibariyle fark açılmaktadır. Bununn sebebi; yılları için 51 ve 52 bölgelerindeki nüfus artışıdır. Bu iki bölgede de nüfus, bölgelerin gayri safi katma değerinden daha büyük hızla arttığı için bölgelerin kişi başı gayri safi katma değeri geride kalmaktadır. 51 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 238,0 iken; kişi başı endeks değeri 205,7 olarak hesaplanmıştır. 52 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 226,7 iken; kişi başı endeks değeri 214, 4 olarak hesaplanmıştır. 29

37 61 (ANTALYA, ISPARTA, BURDUR) 62 (ADANA, MERSİN) 63 (HATAY, KAHRAMANMARAŞ, OSMANİYE) İBBS Düzey 1 de Akdeniz Bölgesi içinde yer alan 61 Bölgesi Antalya, Isparta ve Burdur illerinden; 62 Bölgesi Adana ile Mersin illerinden; 63 Bölgesi ise Hatay, Kahramanmaraş ve Osmaniye illerinden oluşmaktadır. 61 (Antalya, Isparta, Burdur) bölgesi 2011 yılında toplam gayri safi katma değerden %4,0 pay alarak 26 bölge içinde 6. sırada yer alırken; 62 (Adana, Mersin) bölgesi %4,0 lık pay ile 7. sırada; 63 (Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye) bölgesi %2,6 lık pay ile 12. sırada yer almaktadır yılı için, 61 bölgesinin toplam gayri safi katma değeri içinde tarım sektörünün payı %16,6; 62 bölgesinin tarım sektörü payı %14,7; 63 bölgesinin tarım sektörü payı ise %14,4 olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl için 61 bölgesi toplam si içinde sanayi sektörünün payı %13,3 ve hizmetler sektörünün payı %70,2 iken; 62 bölgesi için sanayi sektörünün payı %21,0 ve hizmetler sektörünün payı %64,2; 63 bölgesi için sanayi sektörünün payı %27,5 ve hizmetler sektörünün payı %58,1 dir. Kişi başı bölgesel gayri safi katma değer hesaplamalarına göre 61 bölgesi, tüm yıllarda 7. sırada; 62 bölgesi ise tüm yıllarda 12. sırada yer alırken; 63 bölgesi için sıralama yıllar itibariyle değişkenlik göstermektedir yılında 61 bölgesi için kişi başı gayri safi katma değer TL, 62 bölgesi için TL ve 63 bölgesi için ise TL olarak hesaplanmıştır. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 60, 61 ve 62 de sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ile 61, 62 ve 63 bölgelerinin büyüme hızları, Grafik 63 de ise büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 60. Tarım sektörü büyüme hızı, 61, 62, 63 Grafik 61. Sanayi sektörü büyüme hızı, 61, 62, yılının kabul edildiği endekslerde tarım sektöründe 2011 yılı için 61 bölgesi endeks değeri 241,4; 62 bölgesi değeri 192,1 ve 63 bölgesi endeks değeri 179,2 olarak hesaplanmıştır. 63 bölgesi Türkiye ye paralel bir eğilim sergilerken; 61 bölgesi 2010 yılından itibaren, özellikle domates üretiminden kaynaklanan bir artışla, Türkiye ortalamasının oldukça üzerinde bir büyüme sergilemektedir. 30

38 Sanayi sektöründe 63 bölgesi 7 yılından itibaren Türkiye ortalamasına göre çok daha büyük bir hızla büyümektedir. 61 ve 62 bölgelerinde ise büyüme eğilimi Türkiye ortalamasının altında ancak ortalamaya paralel bir seyir göstermektedir yılında endeksine göre 61 için endeks değeri 213,8; 62 için 206,7 ve 63 için 273,3 olarak gerçekleşirken; Türkiye için ise 268,9 olarak hesaplanmıştır. Grafik 62. Hizmetler sektörü büyüme hızı, 61, 62, 63 Grafik 63. Toplam büyüme hızı, 61, 62, Hizmetler sektöründe 61, 62 ve 63 bölgelerinin büyüme eğilimii Türkiye yee paralel ilerlemektedir. Hizmetler sektöründeki 4= = endeksinde Türkiye değeri,,7 iken, 61 bölgesi değeri 238,7; 62 bölgesi değeri 243,8 ve 63 bölgesi değeri,,4 tür. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, 0 endeksindee Türkiye için 2011 yıllarına ilişkin büyüme 232,5 hesaplanırken; 61 bölgesi için endeks 235,5; 62 bölgesi için endeks 226,3 ve 63 bölgesi için 247,5 olarak gerçekleşmiştir. 61 ve 63 bölgeleri Türkiye ortalamasının üzerinde büyürken, 62 bölgesi ortalamanın gerisindee kalmıştır. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 64 de, yılları için, Türkiye ile 61, 62 ve 63 bölgelerinee ait kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 64. Kişi başı, 61, 62, Türkiye kişi başı gayri safi katmaa değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; 61 bölgesi için 196,0; 62 bölgesi için 208,3 ve 63 bölgesi için 219,1 değerlerini almıştır yılında 63 bölgesi kişi başı bölgesel gayri safi katma değer endeksinde Türkiye ortalamasınınn üzerinde yer alırken, 61 ve 62 bölgeleri ortalamanın gerisinde kalmıştır. 31

39 İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla hazırlanan Grafik 65, 66 ve 67 de, yılları için, sırasıyla 61, 62 ve 63 bölgelerine ait hızı ve kişi başıı hızı yer almaktadır. Grafik 65. hızı ve kişii başı hızı, 61 Grafik 66. hızı ve kişi başı hızı, Kişi Başı Kişi Başı Grafik 67. hızı ve kişi başı hızı, 63 Kişi Başı , 62 ve 63 bölgesinin artış hızı, kişi başı artış hızından daha büyüktür. Özellikle 61 bölgesinde daha fazla olmakla birlikte, yıllar itibariyle üç bölgede de fark açılmaktadır. Bunun sebebi; yılları için bölgelerdeki nüfus artışıdır. Bu üç bölgede de nüfus, bölgelerin gayri safi katma değerinden daha büyük hızla arttığı için bölgelerin kişi başı gayri safi katma değeri geride kalmaktadır. 61 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 235,5 iken; kişi başı endeks değeri 196,0 olarak hesaplanmıştır. 62 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 226,3 iken; kişi başı endeks değerinin 208,3 olduğu gözlenmektedir. 63 bölgesi için 0 endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 247,5 iken; kişi başı endeks değeri 219,1 dir. 32

40 71 (KIRIKKALE, AKSARAY, NİĞDE, NEVŞEHİR, KIRŞEHİR) 72 (KAYSERİ, SİVAS, YOZGAT) İBBS Düzey 1 de Orta Anadolu Bölgesi içinde yer alan 71 Bölgesi Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir ve Kırşehir illerinden; 72 Bölgesi ise Kayseri, Sivas ve Yozgat illerinden oluşmaktadır. bölgesi %2,3 lük pay ile 15. sırada yer almaktadır. 71 (Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir) bölgesi 2011 yılında toplam gayri safi katma değerden %1,5 pay alarak 26 bölge içinde 19. sırada yer alırken; 72 (Kayseri, Sivas, Yozgat) 2011 yılı için, 71 bölgesinin toplam si içinde tarım sektörünün payı %22,7; 72 bölgesinin tarım sektörü payı ise %15,3 olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl için 71 bölgesi toplam si içinde sanayinin payı %22,9 ve hizmetlerin payı %54,4 iken; 72 bölgesi için sanayi sektörünün payı %30,0 ve hizmetler sektörünün payı %54,7 dir. Kişi başı bölgesel hesaplamalarına göre 71 ve 72 bölgeleri için kişi başı sıralamaları yıllar itibariyle değişkenlik göstermektedir yılında 71 bölgesi için kişi başı TL ve 72 bölgesi için TL dir. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 68, 69 ve 70 de sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ile 71 ve 72 bölgelerinin büyüme hızları, Grafik 71 de ise büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 68. Tarım sektörü büyüme hızı, 71, 72 Grafik 69. Sanayi sektörü büyüme hızı, 71, Grafik 70. Hizmetler sektörü büyüme hızı,71,72 Grafik 71. Toplam büyüme hızı, 71,

41 4 yılının kabul edildiği endekslerde tarım sektöründe, 2011 yılı endeksi; 71 bölgesi için 185,7 ve 72 bölgesi için 192,9 olarak hesaplanmıştır. Özellikle 5, 6, 7, 8 ve 9 yıllarındaa iki bölgenin büyüme hızları ile Türkiye büyüme hızı arasındaki fark açılmış, 9 yılından sonra ise büyüme hızları arasındaki fark azalmıştır. Sanayi sektöründe 7 ve 2010 yılları arasında hem 71 hem de 72 bölgesinin büyüme hızları Türkiye hızının üzerindedir. Özellikle 8 yılında 71 ve 72 bölgeleri Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyüdüğünden fark oldukça açılmıştır. Ancak 2011 yılında ikii bölge için sektördeki büyüme, Türkiye ortalamasına oldukça yaklaşmıştır. Bu sektörde endeksine göre, 2011 yılı 71 bölgesi endeks değeri 234,3; 72 bölgesi değeri 235,8 ve Türkiye değeri 228,,5 olarak gerçekleşmiştir. Hizmetler sektöründee 72 bölgesi büyüme hızı 2010 yılına kadar Türkiye ye oldukça yakın iken, 2011 yılında Türkiye ortalamasından daha yavaş büyüyerek geride kalmıştır. 71 bölgesi ise tüm yıllarda Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümüştür. Hizmetler sektöründeki endeksinde 2011 yılı Türkiye için değer,7 iken, 71 bölgesi için 258,3 ve 72 bölgesi için 226,7 dir. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, endeksinde Türkiye için 2011 yılına ilişkin büyüme 232,5 hesaplanırken; 71 bölgesi için 232,3 ve 72 bölgesi için 223, 3 olarak gerçekleşmiştir yılına kadar 72 bölgesinin toplam gayri safi katma değerindeki büyüme Türkiye ve 71 bölgesi ile çok yakın seyretmesine rağmen, 2011 yılında bölge büyümesi az da olsa yavaşlayarak Türkiye ortalamasının gerisinde kalmıştır. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 72 de, yılları için, Türkiye ile 71 ve 72 bölgelerine ait kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 72. Kişi başı, 71, Türkiye kişi başı gayri safi katmaa değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; 71 bölgesi için 225,8 ve 72 bölgesi için 215,0 değerlerini almıştır. 8 yılına kadar 71 ve 72 bölgeleri ile Türkiye kişi başı gayri safi katma değeri oldukça paralel bir artışla ilerlerken; bu yıldan sonra her iki bölgenin de kişi başı büyüme hızı Türkiye ortalamasına göre daha fazla gerçekleşmiştir. İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla hazırlanan Grafik 73 ve Grafik 74 de, yılları için, sırasıyla 71 ve 72 bölgelerine ait hızı ve kişi başı hızı yer almaktadır. 34

42 Grafik 73. hızı ve kişi başı hızı, 71 Grafik 74. hızı ve kişi başı hızı, 72 Kişi Başı Kişi Başı ve 72 bölgelerinin artış hızı, kişi başı artış hızından dahaa büyüktür. Ancak iki bölge için de artışlarr birbirine oldukça yakın seyretmektedir. Bu iki bölgede de nüfus, bölgelerin gayri safi katma değerinden daha büyük hızla artmakla birlikte bu artış yıllar itibariyle çok büyük değildir. 71 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 232,3 iken; kişi başı endeks değeri 225,8 olarak hesaplanmıştır. 72 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 223,33 iken; kişi başı endeks değeri 215,0 olarak hesaplanmıştır. 35

43 81 (ZONGULDAK, KARABÜK, BARTIN) 82 (KASTAMONU, ÇANKIRI, SİNOP) 83 (SAMSUN, TOKAT, ÇORUM, AMASYA) İBBS Düzey 1 de Batı Karadeniz Bölgesi içinde yer alan 81 bölgesi Zonguldak, Karabük, Bartın illerinden; 82 bölgesi Kastamonu, Çankırı ve Sinop illerinden; 83 Bölgesi ise Samsun, Tokat, Çorum ve Amasya illerinden oluşmaktadır. 81 (Zonguldak, Karabük, Bartın) bölgesi 2011 yılında toplam gayri safi katma değerden %1,3 pay alarak 26 bölge içinde 22. sırada yer alırken; 82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) bölgesi %0,7 lik pay ile 25. sırada; 83 (Samsun, Tokat, Çorum, Amasya) bölgesi %2,7 lik pay ile 11. sırada yer almaktadır yılı için, 81 bölgesinin toplam gayri safi katma değeri içinde tarım sektörünün payı %6,0; 82 bölgesinin tarım sektörü payı %23,1; 83 bölgesinin tarım sektörü payı ise %18,5 olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl için 81 bölgesi toplam si içinde sanayinin payı %39,7 ve hizmetlerin payı %54,3 iken; 82 bölgesi için sanayi sektörünün payı %20,1 ve hizmetler sektörünün payı %56,9; 83 bölgesi için sanayi sektörünün payı %21,8 ve hizmetler sektörünün payı %59,7 dir. Kişi başı bölgesel hesaplamalarına göre 81, 82 ve 83 bölgeleri için kişi başı sıralamaları yıllar itibariyle değişkenlik göstermektedir yılında 81 bölgesi için kişi başı TL, 82 bölgesi için TL, 83 bölgesi için ise TL olarak hesaplanmıştır. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 75, 76 ve 77 de sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ile 81, 82 ve 83 bölgelerinin büyüme hızları, Grafik 78 de ise büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 75. Tarım sektörü büyüme hızı, 81, 82, 83 Grafik 76. Sanayi sektörü büyüme hızı, 81, 82, yılının kabul edildiği endekslerde tarım sektöründe, 2011 yılı endeksi; 81 bölgesi için 174,3; 82 bölgesi için 168,8; 83 bölgesi için 181,2 olarak hesaplanmıştır. Tarım sektöründe üç bölgenin büyüme hızı da Türkiye büyüme hızının altında dalgalanma göstermektedir. Sanayi sektöründe 83 bölgesi Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümektedir. 81 ve 82 bölgelerinde ise büyüme eğilimi Türkiye ortalamasının altındadır. Bu sektörde endeksine göre, 2011 yılı 81 bölgesi endeks değeri 191,7; 82 bölgesi değeri 204,7; 83 bölgesi değeri 246,0 ve Türkiye değeri ise 228,5 olarak gerçekleşmiştir. 36

44 Grafik 77. Hizmetler sektörü büyüme hızı, 81, 82, 83 Grafik 78. Toplam büyüme hızı, 81, 82, Hizmetler sektöründee 81, 82 ve 83 bölgeleri Türkiye ortalamasına göre daha düşük bir hızla büyümüştür. 6 yılında 81 bölgesi Türkiye ve diğer iki bölgeye göre daha büyük bir hızla büyüyerek fark açmasına rağmen, bu yıldan sonra sektör büyüme hızı oldukça yavaşlamıştır. Hizmetler sektöründeki endeksinde Türkiye için değer,7 iken; 81 bölgesi endeks değeri,8; 82 bölgesi endeksi 197,2 ve 83 bölgesi endeksi 230,,2 dir. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, endeksinde Türkiye için 2011 yılına ilişkin büyüme 232,5 hesaplanırken; 81 bölgesi için 195,3; 82 bölgesi için 191,1 ve 83 bölgesi için 222,2 olarak gerçekleşmiştir. Tüm sektörlerdee bölge içi endeks değerleri ve Türkiye endeksi birbirinden oldukça farklılaştığı için toplam gayri safi katma değer büyümesinde e de aynı durum gözlenmektedir. 81, 82 ve 83 bölgeleri için, gayri safi katma değer artış hızı küçük olduğundan, bölgeler Türkiye endeksinin gerisinde kalmıştır. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 79 da, yılları için, Türkiye ile 81, 82 ve 83 bölgelerinee ait kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 79. Kişi başı, 81, 82, Türkiye kişi başı gayri safi katmaa değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; 81 bölgesi için 191,9; 82 bölgesi için 184,8 ve 83 bölgesi için 223,1 değerlerini almıştır. 83 bölgesinin kişi başı gayri safi katma değer artış hızı Türkiye ortalamasından daha fazla olduğu için endeks değeri Türkiye nin üzerindedir. 81 ve 82 bölgeleri ise yıllar itibariyle ortalamanın gerisindee kalmıştır. İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla hazırlanan Grafik 80, 81 ve 82 de, yılları için, sırasıyla 81, 82 ve 83 bölgelerine ait hızı ve kişi başıı hızı yer almaktadır. 37

45 Grafik 80. hızı ve kişii başı hızı, 81 Grafik 81. hızı ve kişi başı hızı, 82 Kişi Başı Kişi Başı Grafik 82. hızı ve kişi başı hızı, 83 Kişi Başı Yıllar itibariyle 81 ve 82 bölgelerinin artış hızı, kişi başı artış hızına göre, küçük bir farkla, daha fazladır. Bu farkın sebebi; yılları için bu iki bölgedeki nüfus artışıdır. 81 ve 82 bölgesinde nüfus, bölgelerin gayri safi katma değerinden, küçük bir farkla, daha hızlı artmıştır. Ancak 83 bölgesinde yıllar itibariyle nüfus artış hızı, kişi başı bölgesel gayri safi katma değer ile yaklaşık olarak aynı hızda ilerlediği için, ile kişi başı endeks değerleri birbirine oldukça yakın seyretmektedir. 81 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 195,3 iken; kişi başıı endeks değeri 191,9 olarak hesaplanmıştır. 82 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 191, 2 iken; kişi başı endeks değeri 184,8 olarak hesaplanmıştır. 83 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 222,2 iken; kişi başı endeks değeri 223,1 olarak hesaplanmıştır. 38

46 90 (ABZON, ORDU, GİRESUN, RİZE, ARTVİN, GÜMÜŞHANE) İBBS Düzey 1 de Doğu Karadeniz Bölgesini oluşturan 90 Bölgesi; Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin ve Gümüşhane illerinden oluşmaktadır. 90 (Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane) bölgesi 2011 yılında toplam gayri safi katma değerden %2,4 pay alarak 26 bölge içinde 13. sırada yer almaktadır yılı için, 90 bölgesinin toplam gayri safi katma değeri içinde tarım sektörünün payı %12,7 olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl için 90 bölgesi toplam si içinde sanayinin payı %23,1 ve hizmetler sektörünün payı %64,2 dir. Kişi başı bölgesel gayri safi katma değer hesaplamalarına göre 90 bölgesi için kişi başı sıralaması yıllar itibariyle değişkenlik göstermektedir yılında 90 bölgesi için kişi başı gayri safi katma değer TL olarak hesaplanmıştır. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 83, 84 ve 85 de sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ile 90 bölgesinin büyüme hızları, Grafik 86 da ise büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 83. Tarım sektörü büyüme hızı, 90 Grafik 84. Sanayi sektörü büyüme hızı, Grafik 85. Hizmetler sektörü büyüme hızı, 90 Grafik 86. Toplam büyüme hızı,

47 4 yılının kabul edildiği endekslerde tarım sektöründe, 2011 yılı endeksi; 90 bölgesi endeks değeri 193,5 olarak hesaplanmıştır. Bölge için tarım sektörü büyüme hızı, Türkiye tarım sektörü büyüme hızının üzerinde oldukça fazla dalgalanma göstermektedir. Sanayi sektöründe 90 bölgesi Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümeklee birlikte, eğilimi Türkiye ye paralel bir seyir göstermektedir. Büyüme hızları farkının en büyük olduğu yıl 2010 dur. Bu sektörde endeksinee göre, 2011 yılı 90 bölgesi endeks değeri 238,6 iken; Türkiye değeri 228,5 olarak gerçekleşmiştir. Hizmetler sektöründee 90 bölgesi büyüme hızı 2010 yılına kadar Türkiye ile oldukça paralel bir yapıda ilerlemesine rağmen, 2011 yılında yavaşlayarak Türkiye ortalamasının gerisinde kalmıştır. endeksine göre hizmetler sektöründe Türkiye için endeks değeri,7 iken, 90 bölgesi için 228,9 olarak hesaplanmıştır. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, endeksinde Türkiye için 2011 yılına ilişkin büyüme 232,5 hesaplanırken; 90 bölgesi için 225, 8 olarak gerçekleşmiştir yılına kadar bölgeninn gayri safi katma değer endeksi Türkiye den büyük iken, 2010 dan sonra büyüme hızı düşerek Türkiye ortalamasınınn gerisinde kalmıştır. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 87 de, yılları için, Türkiye ile 90 bölgesine ait kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla hazırlanann Grafik 88 de, yılları için, 90 bölgesine ait hızı ve kişi başı hızı yer almaktadır. Grafik 87. Kişi başı, Grafik 88. hızı ve kişi başı hızı, 90 Kişi Başı Türkiye kişi başı gayri safi katmaa değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; 90 bölgesi için endeks 219,7 olarak hesaplanmıştır. 4 yılından 2011 e kadar bölgenin kişi başı gayri safi katma değer artış hızı Türkiye nin kişi başı katma değer artışından fazla olduğu için Türkiye ortalaması, 90 bölgesinin gerisinde kalmıştır. Yıllar itibariyle 90 bölgesinin artışı, kişi başı artış hızına göre, oran çok düşük olmakla birlikte, daha fazladır. Bu farkın sebebi; yılları için bu iki bölgedeki nüfus artışıdır. 90 bölgesinde nüfus, bölgelerin gayri safi katmaa değerinden, küçük bir farkla, daha hızla arttmıştır. 90 bölgesi için endeksinee göre yılında endeks değeri 225,8 iken; kişi başı endeks değeri 219,7 olarak hesaplanmıştır. 40

48 A1 (ERZURUM, ERZİNCAN, BAYBURT) A2 (AĞRI, KARS, IĞDIR, ARDAHAN) İBBS Düzey 1 de Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi içinde yer alan A1 Bölgesi Erzurum, Erzincan ve Bayburt illerinden; A2 Bölgesi ise Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan illerinden oluşmaktadır. A1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt) bölgesi 2011 yılında toplam gayri safi katma değerden %0,9 pay alarak 26 bölge içinde 24. sırada yer alırken; A2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) bölgesi %0,7 lik pay ile son sırada yer almaktadır yılı için, A1 bölgesinin toplam gayri safi katma değeri içinde tarım sektörünün payı %17,4; A2 bölgesinde tarım sektörünün payı ise %24,8 olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl için A1 bölgesi toplam si içinde sanayinin payı %20,0 ve hizmetlerin payı %62,7 iken; A2 bölgesi için sanayi sektörünün payı %14,0 ve hizmetler sektörünün payı %61,2 dir. Kişi başı bölgesel gayri safi katma değer hesaplamalarına göre A1 ve A2 bölgeleri için kişi başı sıralamaları yıllar itibariyle değişkenlik göstermektedir yılında A1 bölgesi için kişi başı gayri safi katma değer TL, A2 bölgesi için TL olarak hesaplanmıştır. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 89, 90 ve 91 de sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ile A1 ve A2 bölgelerinin büyüme hızları, Grafik 92 de ise büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 89. Tarım sektörü büyüme hızı, A1, A2 Grafik 90. Sanayi sektörü büyüme hızı, A1, A2 A1 A2 280 A2 A Grafik 91. Hizmetler sektörü büyüme hız,a1,a2 Grafik 92. Toplam büyüme hızı, A1, A2 280 A2 A1 A2 A

49 4 yılının kabul edildiği endekslerde tarım sektöründe, yılı endeksi; A1 bölgesi için 165,4; A2 bölgesi için 163,3 olarak hesaplanmıştır. Tarım sektöründe hem A1 hem de A2 bölgesinin büyüme hızı, Türkiye büyüme hızının oldukça gerisinde kalmıştır. Sanayi sektöründe A1 bölgesi büyüme hızı 9 yılına kadar Türkiye ortalamasının altında ilerlemiş, bu yıldan sonra Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümüştür. A2 bölgesinin sanayi sektörü büyümesi ise 8 yılına kadar Türkiye ortalamasının üzerindedir. 8 yılında Türkiye değerinee oldukça yaklaşmış ve bu yıldan sonra yine Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümüştür. Bu sektörde 4= = endeksine göre, 2011 yılı A1 bölgesi endeks değeri 254,6; A2 bölgesi değeri 268,4; Türkiye değeri ise 228,5 olarak gerçekleşmiştir. Hizmetler sektöründee A2 bölgesi büyüme hızı 8 yılına kadar Türkiye ile oldukça yakın ilerlerken, bu yıldan sonra büyüme hızı artarak Türkiye ortalamasının üzerine çıkmıştır. A1 bölgesi de 8 yılına kadar Türkiye ile oldukça paralel seyretmiş, 8 den 2010 yılına kadar Türkiye ortalamasının çok az üzerine çıkmış ve 2011 yılında büyüme hızı Türkiye ortalamasına göre yavaşladığı için tekrar Türkiye değerine yaklaşmıştır. Hizmetler sektöründeki endeksinde Türkiye için endeks değeri,7 iken, A1 bölgesi için 237,6 ve A2 bölgesi için endeks 258,8 dir. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, endeksinde Türkiye için 2011 yılına ilişkin büyüme 232,5 hesaplanırken; A1 bölgesi için 223,7 ve A2 bölgesi için 227, 0 olarak gerçekleşmiştir. A2 bölgesi için büyüme, 2010 yılı hariç, tüm yıllarda Türkiye ortalamasının gerisinde kalırken; A1 bölgesi için yılları arasındak büyüme hızları Türkiye ortalamasının gerisinde yer almıştır. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 93 de, yılları için, Türkiye ile A1 ve A2 bölgelerine ait kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 93. Kişi başı, A1, A2 4 5 A1 A Türkiye kişi başı gayri safi katmaa değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; A1 bölgesi için 232,2 ve A2 bölgesi için 228,7 değerlerini almıştır. A1 ve A2 bölgeleri için kişi başı gayri safi katma değer artışı 8 yılına kadar Türkiye ile oldukça yakın ilerlerken, 8-9 yılları arasında Türkiye için kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızı sabit kalmış ve sonraki yıllarda tekrar artışa geçmiştir. Ancak 9 yılı sonrasında Türkiye kişi başı deki artış, A1 ve A2 bölgeleri artışına paralel olduğu için Türkiye ortalaması bu iki bölgenin gerisindee kalmıştır. İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla hazırlanan Grafik 94 ve Grafik 95 de, yılları için, sırasıyla A1 ve A2 bölgelerine ait hızı ve kişi başı hızı yer almaktadır. 42

50 Grafik 94. hızı ve kişi başı hızı, A1 Kişi Başı Grafik 95. hızı ve kişi başı hızı, A2 Kişi Başı A1 ve A2 bölgelerinin artış hızı, kişi başı artış hızından daha küçüktür. İBBS Düzey 1 de Kuzeydoğu Anadolu olarak adlandırılan A bölgesi, göç vermektedir. Nüfus azalışına bağlı olarak, bölgelerin gayri safi katma değeri, kişi başı gayri safi katma değerinden geride kalmıştır. A1 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 223,7 iken; kişi başı endeks değeri 232,2 olarak hesaplanmıştır. A2 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 227,0 iken; kişi başı endeks değeri 228,7 olarak gerçekleşmiştir. 43

51 B1 (MALATYA, ELAZIĞ, BİNGÖL, TUNCELİ) B2 (VAN, MUŞ, BİTLİS, HAKKARİ) İBBS Düzey 1 de Ortadoğu Anadolu Bölgesi içinde yer alan B1 Bölgesi Malatya, Elazığ, Bingöl ve Tunceli illerinden; B2 Bölgesi ise Van, Muş, Bitlis ve Hakkari illerinden oluşmaktadır. B1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) bölgesi 2011 yılında toplam den %1,4 pay alarak 26 bölge içinde 20. sırada yer alırken; B2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesi %1,0 lık pay ile 23. sıradadır yılı için, B1 bölgesinin toplam gayri safi katma değeri içinde tarım sektörünün payı %14,0; B2 bölgesinin tarım sektörü payı ise %23,0 olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl için B1 bölgesi toplam si içinde sanayinin payı %22,8 ve hizmetlerin payı %63,2 iken; B2 bölgesi için sanayi sektörünün payı %15,2 ve hizmetler sektörünün payı %61,8 dir. Kişi başı bölgesel gayri safi katma değer hesaplamalarına göre B1 ve B2 bölgeleri için kişi başı sıralamaları yıllar itibariyle değişkenlik göstermektedir yılında B1 bölgesi için kişi başı gayri safi katma değer TL, B2 bölgesi için TL olarak hesaplanmıştır. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 96, 97 ve 98 de sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ile B1 ve B2 bölgelerinin büyüme hızları, Grafik 99 da ise büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 96. Tarım sektörü büyüme hızı, B1, B2 Grafik 97. Sanayi sektörü büyüme hızı, B1, B2 B2 B1 280 B1 B Grafik 98. Hizmetler sektörü büyüme hızı,b1,b2 Grafik 99. Toplam büyüme hızı, B1, B2 B2 B1 B2 B

52 4 yılının kabul edildiği endekslerde tarım sektöründe, yılı endeksi; B1 bölgesi için 215,3 ve B2 bölgesi için 224,1 olarak hesaplanmıştır. B2 bölgesi için sektör büyüme hızı Türkiye büyümesinin üzerinde gerçekleşmiş ve yıllar itibariyle fark büyüyerek devam etmiştir. B1 bölgesi tarım sektöründe 5 yılında hem Türkiye ye hem de B2 bölgesine göre çok hızlı büyümüştür. Sonraki yıllarda büyüme hızında yavaşlama olmuştur. Sanayi sektöründe hem B1 hem de B2 bölgesi 9 yılına kadar Türkiye ortalamasına göre daha küçük bir hızla büyümüş; bu yıldan sonra B2 bölgesi yine Türkiye büyümesinin gerisinde kalırken, B1 bölgesi Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümüştür. Bu sektörde endeksine göre, 2011 yılı B1 bölgesi endeks değeri 253,4; B2 bölgesi değeri 207,3 ve Türkiye değeri 228,5 olarak gerçekleşmiştir. Hizmetler sektöründee B2 bölgesi büyüme hızı 8 yılına kadar Türkiye ile oldukça yakın ilerlerken, bu yıldan sonra büyüme hızı artarak Türkiye ortalamasının üzerine çıkmıştır. B1 bölgesi de 8 yılına kadar Türkiye ile oldukça paralel seyretmiş, 8 den 2010 yılına kadar Türkiye ortalamasının biraz üzerine çıkmış ve 2011 yılında büyüme hızı Türkiye ortalamasına göre yavaşladığı için tekrar Türkiye değerine yaklaşmıştır. Hizmetler sektöründeki endeksinde Türkiye için endeks,7 iken; B1 bölgesi endeks değeri 237,0; B2 bölgesi endeksi ise 250,8 dir. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, endeksinde Türkiye için 2011 yılına ilişkin büyüme 232,5 hesaplanırken; B1 bölgesi için 237,2 ve B2 bölgesi için 236, 8 olarak gerçekleşmiştir. Hem B1 hem B2 bölgesi için toplam büyüme hızı 8 yılına kadar Türkiye ile oldukça yakın ilerlerken, bu yıldan sonra büyüme hızı artarak Türkiye ortalamasınınn üzerine çıkmıştır. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıylaa hazırlanan Grafik de, yılları için, Türkiye ile B1 ve B2 bölgelerine ait kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. Grafik. Kişi başı, B1, B B1 B Türkiye kişi başı gayri safi katmaa değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; B1 bölgesi için 225,9 ve B2 bölgesi için 219,3 değerlerini almıştır. B1 ve B2 bölgesi için kişi başı gayri safi katma değer artışı 8 yılına kadar Türkiye ortalaması ile oldukça yakın ilerlerken, 8-9 yılları arasında Türkiye için kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızı sabit kaldığından, 9 yılından sonra her iki bölge için de kişi başı gayri safi katma değer büyümesi Türkiye ortalamasının üzerine çıkmıştır. İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla hazırlanann Grafik 101 ve Grafik 102 de, yılları için, sırasıyla B1 ve B2 bölgelerine ait hızı ve kişi başı hızı yer almaktadır. 45

53 Grafik 101. hızı ve kişi başı hızı, B1 Grafik 102. hızı ve kişi başı hızı, B2 Kişi Başı Kişi Başı B1 ve B2 bölgelerinin artış hızı, kişi başı artış hızından daha büyüktür. Özellikle B2 bölgesinde daha fazla olmakla birlikte, yıllar itibariyle iki bölgede de fark açılmaktadır. Bununn sebebi; yılları için bölgelerdeki nüfus artışıdır. Bu iki bölgede de nüfus, bölgelerin gayri safi katma değerinden daha büyük hızla arttığı için bölgelerin kişi başı gayri safi katma değeri geride kalmaktadır. B1 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 237,2 iken; kişi başı endeks değeri 225,9 olarak hesaplanmıştır. B2 bölgesi için endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 236,8 iken; kişi başı endeks değeri 219,3 olarak hesaplanmıştır. 46

54 C1 (GAZİANTEP, ADIYAMAN, KİLİS) C2 (ŞANLIURFA, DİYARBAKIR) C3 (MARDİN, BATMAN, ŞIRNAK, SİİRT) İBBS Düzey 1 de Güneydoğu Anadolu Bölgesi içinde yer alan C1 Bölgesi Gaziantep, Adıyaman ve Kilis illerinden; C2 Bölgesi Şanlıurfa ve Diyarbakır illerinden; C3 Bölgesi ise Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt illerinden oluşmaktadır. C1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) bölgesi 2011 yılında toplam gayri safi katma değerden %1,8 pay alarak 26 bölge içinde 18. sırada yer alırken; C2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) bölgesi %2,0 lık pay ile 17. sırada; C3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) bölgesi %1,4 lük pay ile 21. sırada yer almaktadır yılı için, C1 bölgesinin toplam gayri safi katma değeri içinde tarım sektörünün payı %10,5; C2 bölgesinin tarım sektörü payı ise %24,0; C3 bölgesinin tarım sektörü payı ise %17,3 olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl için C1 bölgesi toplam si içinde sanayinin payı %32,0 ve hizmetlerin payı %57,5 iken; C2 bölgesi için sanayi sektörünün payı %19,0 ve hizmetler sektörünün payı %57,0; C3 bölgesi için sanayi sektörünün payı %28,8 ve hizmetler sektörünün payı %53,9 dur. Kişi başı bölgesel gayri safi katma değer hesaplamalarına göre C1, C2 ve C3 bölgeleri için kişi başı sıralamaları yıllar itibariyle değişkenlik göstermektedir yılında C1 bölgesi için kişi başı gayri safi katma değer TL, C2 bölgesi için TL ve C3 bölgesi için ise TL olarak hesaplanmıştır. Sektörlere göre bölgeler arası büyüme hızlarını karşılaştırmak amacıyla hazırlanan Grafik 103, 104 ve 105 de sırasıyla tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri için Türkiye ile C1, C2 ve C3 bölgelerinin büyüme hızları, Grafik 106 da ise büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 103. Tarım sektörü büyüme hızı, C1, C2, C3 Grafik 104. Sanayi sektörü büyüme hızı, C1, C2, C3 280 C3 C1 C C3 C2 C yılının kabul edildiği endekslerde tarım sektöründe, 2011 yılı endeksi; C1 bölgesi için,6; C2 bölgesi için 204,4; C3 bölgesi için 261,9 olarak hesaplanmıştır. C1 bölgesindeki büyüme hızı dalgalanma yaparak Türkiye büyümesinin üzerinde ilerlemiştir. C2 bölgesi büyümesi 2010 yılına kadar Türkiye büyümesinin altında ilerlemesine rağmen, 2010 dan itibaren Türkiye ortalamasının üzerine çıkmıştır. Tarım sektöründe C3 bölgesi 9 yılına kadar Türkiye büyümesinin altında iken; 9 dan itibaren Türkiye ortalamasının üzerine çıkmış ve özellikle son iki yılda hem diğer C bölgeleri hem de Türkiye ile arasındaki büyüme hızı farkı oldukça açılmıştır. 47

55 Sanayi sektöründe İBBS Düzey 1 e göre 3 olarak adlandırılan bölgelerin hepsi Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümüştür. C2 bölgesi 8 yılına kadar Türkiye büyümesinin altında yer almış, bu yıldan sonra Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla artarak, aralarındaki farkı açmıştır. Sanayi sektörü için C1, C2 ve Türkiye eğilimi daha paralel bir seyir gösterirken; C3 bölgesi özellikle 4-6 yıllarında oldukça fazla büyüyerek diğerleriyle olan farkı açmıştır. Bu sektördee endeksine göre, 2011 yılı C1 bölgesi endeks değeri 277,0; C2 bölgesi değeri 296,5; C3 bölgesi değeri 400,2 ve Türkiye değeri 228,5 olarak gerçekleşmiştir. Grafik 105. Hizmetler sektörü büyüme hızı, C1, C2, C3 Grafik 106. Toplam büyüme hızı, C1, C2, C C3 C2 C C3 C1 C Hizmetler sektöründee C3 bölgesi Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümüştür. C1 ve C2 bölgeleri ise 9 yılına kadar Türkiye ortalamasından daha yavaş büyürken, bu yıldan sonra sektördee daha hızlı büyüyerek Türkiye ortalamasının üzerinde yer almıştır. Hizmetler sektörü için endeksinde Türkiye endeks değeri,7 iken, C1 bölgesi değeri 246,8; C2 bölgesi değeri 258,3 ve C3 bölgesi endeksi ise 310,5 olarak gerçekleşmiştir. Toplam gayri safi katma değer incelendiğinde, endeksinde Türkiye için 2011 yılına ilişkin büyüme 232,5 hesaplanırken; C1 bölgesi için 252,5; C2 bölgesi için 248,6 ve C3 bölgesi için 321,0 olarak hesaplanmıştır. C3 bölgesi toplam gayri safi katma değerde Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümüştür. C1 ve C2 bölgeleri ise 9 yılına kadar Türkiye ortalamasından dahaa yavaş büyürken, bu yıldan sonra sektörde daha hızlı büyüyerek ortalamanın üzerindee yer almıştır. Kişi başı gayri safi katma değeri karşılaştırmak amacıylaa hazırlanan Grafik 107 de, yılları için, Türkiye ile C1, C2 ve C3 bölgelerine ait kişi başı gayri safi katma değer büyüme hızları yer almaktadır. Grafik 107. Kişi başı, C1, C2, C C3 C1 C Türkiye kişi başı gayri safi katmaa değeri endeksine göre 2011 yılında 212,1 değerini alarak TL ye ulaşırken; C1 bölgesi için 216,5; C2 bölgesi için 210,9 ve C3 bölgesi için 296,3 48

56 değerlerini almıştır. C3 bölgesi kişi başı gayri safi katma değerdee Türkiye ortalamasına göre daha büyük bir hızla büyümüştür. C1 ve C2 bölgeleri ise 9 yılına kadar Türkiye ortalamasından daha yavaş büyürken, bu yıldan sonra büyüme hızı artarak, Türkiye kişi başı katma değer büyümesini yakalamıştır. İBBS Düzey 2 bölgeleri için kişi başı bölgesel gayri safi katma değerde yıllar itibariyle nüfus etkisini gözlemlemek amacıyla hazırlanan Grafik 108, 109 ve 110 da, yılları için, sırasıyla C1, C2 ve C3 bölgelerine ait hızı ve kişi başı hızı yer almaktadır. Grafik 108. hızı ve kişii başı hızı, C1 Grafik 109. hızı ve kişi başı hızı, C2 280 Kişii Başı Kişi Başı Grafik 110. hızı ve kişi başı hızı, C Kişi Başı C1, C2 ve C3 bölgelerinin artış hızı, kişi başı artış hızından daha büyüktür. Özellikle C1 ve C2 bölgesinde daha fazla olmaklaa birlikte, yıllar itibariyle üç bölgedee de fark açılmaktadır. Bunun sebebi; yılları için bölgelerdeki nüfus artışıdır. Bu üç bölgede de nüfus, bölgelerin gayri safi katma değerinden daha büyük hızla arttığı için bölgelerin kişi başı gayri safi katma değeri geride kalmaktadır. C1 bölgesi için 0 endeksine göre 2011 yılında endeks değeri 252,5 iken; kişi başı endeks değeri 216,5 olarak hesaplanmıştır. C2 bölgesi için endeksinee göre 2011 yılında endeks değeri 248,6 iken; kişi başı endeks değeri 210,9 olarak hesaplanmıştır. C3 bölgesi için endeksinee göre 2011 yılında endeks değeri 321,0 iken; kişi başı endeks değeri 296,3 olarak gerçekleşmiştir. 49

57 İBBS Düzey 2 EKLER Ek 1: Cari Fiyatlarla Bölgesel Gayri Safi Katma Değer- İktisadi Faaliyet Kollarına Göre Temel Fiyatlarla, Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler A A B B C C C TL 50

58 Ek 1: Cari Fiyatlarla Bölgesel Gayri Safi Katma Değer- İktisadi Faaliyet Kollarına Göre Temel Fiyatlarla, (Devam) İBBS Düzey Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler A A B B C C C TL 51

59 Ek 2: Sektörlere Göre Bölgesel Paylar - İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması, Düzey 2, İBBS Düzey Tarım Sanayi Hizmetler Sıra Tarım Sanayi Hizmetler Sıra Tarım Sanayi Hizmetler Sıra Tarım Sanayi Hizmetler Sıra 10 1,0 28,7 32,0 27,8 1 1,0 28,5 31,5 27,4 1 0,9 28,4 31,1 27,5 1 0,8 27,6 31,6 27, ,8 2,9 2,1 2,5 12 3,6 3,0 2,2 2,6 12 3,5 3,2 2,3 2,6 11 3,6 3,3 2,2 2, ,8 1,5 1,8 2,1 16 4,9 1,5 1,8 2,1 16 4,6 1,4 1,8 2,0 16 4,9 1,5 1,9 2, ,8 7,3 7,0 6,8 3 3,3 7,2 7,0 6,7 3 3,9 6,8 7,0 6,6 4 3,6 6,6 7,0 6, ,8 3,4 3,5 3,8 8 6,1 3,3 3,5 3,7 8 7,1 3,3 3,5 3,8 8 5,9 3,1 3,6 3, ,3 4,0 2,6 3,5 9 7,4 4,0 2,7 3,5 9 7,5 4,2 2,7 3,6 9 7,7 4,2 2,7 3, ,6 9,5 5,1 6,3 4 4,8 9,7 5,3 6,5 4 4,6 10,1 5,4 6,6 3 4,6 10,6 5,3 6, ,5 8,7 4,8 5,8 5 4,5 8,4 5,0 5,9 5 4,7 8,6 5,2 6,1 5 4,0 8,6 5,2 6, ,7 7,6 9,8 8,4 2 2,7 7,4 9,7 8,3 2 2,6 7,4 9,9 8,5 2 2,4 7,8 9,6 8, ,5 2,1 2,0 2,4 14 5,4 2,1 2,0 2,4 14 5,2 2,0 2,0 2,3 14 5,6 2,0 2,1 2, ,9 2,0 4,4 3,9 7 5,9 2,2 4,5 4,0 7 6,4 2,2 4,4 4,0 7 7,1 2,1 4,4 4, ,6 3,3 4,0 4,1 6 7,2 3,4 3,9 4,1 6 7,1 3,3 3,9 4,1 6 7,8 3,4 3,9 4, ,5 2,2 2,2 2,4 13 4,7 2,2 2,2 2,4 13 4,4 2,2 2,1 2,3 13 4,6 2,3 2,2 2, ,1 1,3 1,2 1,5 19 3,9 1,3 1,3 1,5 20 3,6 1,3 1,3 1,5 20 3,7 1,3 1,3 1, ,9 2,4 2,1 2,4 15 3,8 2,3 2,1 2,3 15 3,4 2,3 2,1 2,3 15 3,4 2,5 2,2 2, ,9 2,2 1,3 1,5 20 0,9 2,3 1,4 1,6 19 0,8 2,2 1,4 1,6 19 0,9 2,0 1,2 1, ,1 0,6 0,8 0,9 25 1,8 0,6 0,7 0,8 25 1,8 0,6 0,7 0,8 25 1,9 0,6 0,7 0, ,0 2,0 2,6 2,8 10 5,8 2,0 2,6 2,8 10 5,7 2,2 2,6 2,8 10 5,4 2,3 2,6 2, ,5 2,0 2,6 2,5 11 4,5 2,1 2,6 2,7 11 4,8 1,9 2,6 2,6 12 4,5 2,0 2,6 2,6 12 A1 2,1 0,6 0,9 1,0 24 1,8 0,5 0,9 0,9 24 1,8 0,5 0,9 0,9 24 1,8 0,5 0,9 0,9 24 A2 2,2 0,3 0,6 0,7 26 2,0 0,3 0,6 0,7 26 2,0 0,3 0,6 0,7 26 1,9 0,3 0,6 0,6 26 B1 2,0 1,0 1,4 1,4 21 2,5 1,0 1,4 1,4 21 2,1 1,0 1,4 1,3 21 2,2 1,0 1,4 1,3 21 B2 2,3 0,6 1,0 1,0 22 2,5 0,7 1,0 1,0 23 2,4 0,6 0,9 1,0 23 2,6 0,5 1,0 1,0 23 C1 1,8 1,7 1,6 1,6 18 2,2 1,7 1,6 1,7 18 2,4 1,8 1,5 1,7 18 2,2 1,7 1,5 1,6 18 C2 5,2 1,1 1,7 1,9 17 4,8 1,1 1,7 1,8 17 4,9 1,0 1,7 1,8 17 4,9 1,0 1,6 1,7 17 C3 2,0 0,8 0,9 1,0 23 1,9 1,1 1,0 1,1 22 1,9 1,3 1,0 1,2 22 2,0 1,2 1,0 1,1 22 % 52

60 Ek 2: Sektörlere Göre Bölgesel Paylar - İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması, Düzey 2, (Devam) İBBS Düzey Tarım Sanayi Hizmetler Sıra Tarım Sanayi Hizmetler Sıra Tarım Sanayi Hizmetler Sıra Tarım Sanayi Hizmetler Sıra 10 0,7 27,1 31,4 27,7 1 0,7 26,6 31,0 27,1 1 0,6 26,8 30,8 26,9 1 0,6 27,0 31,0 27, ,7 3,6 2,2 2,7 11 3,2 3,6 2,1 2,6 12 3,1 3,7 2,2 2,7 11 2,9 3,9 2,2 2, ,1 1,8 1,9 2,2 16 4,9 1,8 2,0 2,2 16 5,0 1,7 1,9 2,2 16 5,3 1,7 1,9 2, ,7 6,4 7,0 6,5 4 3,6 6,3 6,8 6,4 3 4,0 6,3 6,9 6,5 3 4,0 6,5 7,0 6, ,1 2,9 3,6 3,6 9 6,0 2,9 3,6 3,6 9 6,3 2,9 3,4 3,6 9 6,5 2,9 3,3 3, ,5 4,3 2,7 3,6 8 8,1 4,7 2,6 3,7 8 7,7 4,7 2,6 3,6 8 7,6 4,7 2,6 3, ,3 10,3 5,4 6,6 3 4,5 9,9 5,3 6,4 4 3,8 9,5 5,3 6,3 4 3,9 9,5 5,4 6, ,4 8,7 5,3 6,2 5 4,8 8,5 5,2 6,0 5 4,5 8,2 5,3 6,0 5 4,8 8,2 5,6 6, ,6 7,8 9,6 8,5 2 2,9 7,8 10,0 8,8 2 2,7 8,1 9,8 8,7 2 2,7 8,1 9,7 8, ,6 1,9 2,1 2,4 14 5,8 2,0 2,1 2,4 14 4,7 2,0 2,1 2,3 15 5,9 2,0 2,0 2, ,6 2,1 4,2 3,9 7 6,6 2,0 4,4 4,0 7 8,0 2,0 4,4 4,1 6 7,3 1,9 4,4 4, ,3 3,5 3,8 4,0 6 7,2 3,3 3,8 4,0 6 6,8 3,2 4,0 4,1 7 6,5 3,0 4,0 4, ,7 2,6 2,3 2,6 13 4,5 2,7 2,2 2,6 13 4,3 2,7 2,3 2,6 12 4,1 2,6 2,4 2, ,5 1,4 1,3 1,5 19 3,9 1,3 1,3 1,5 19 3,9 1,2 1,3 1,5 19 3,9 1,3 1,3 1, ,5 2,6 2,1 2,3 15 3,6 2,6 2,1 2,4 15 3,7 2,6 2,1 2,4 14 3,9 2,5 2,0 2, ,9 1,9 1,2 1,3 20 0,9 1,9 1,1 1,3 21 0,8 1,8 1,1 1,3 22 0,8 1,8 1,1 1, ,9 0,5 0,7 0,7 25 1,8 0,6 0,7 0,8 25 1,8 0,6 0,7 0,8 25 1,8 0,5 0,6 0, ,2 2,2 2,6 2,8 10 5,8 2,1 2,5 2,7 10 5,7 2,2 2,5 2,7 10 5,5 2,1 2,5 2, ,5 2,0 2,7 2,6 12 3,7 2,1 2,7 2,6 11 3,7 2,2 2,6 2,6 13 3,4 2,0 2,5 2,4 13 A1 1,8 0,5 0,9 0,9 24 1,8 0,6 1,0 0,9 24 1,8 0,7 0,9 0,9 24 1,8 0,7 0,9 0,9 24 A2 1,8 0,3 0,6 0,6 26 1,9 0,3 0,6 0,7 26 2,0 0,3 0,7 0,7 26 1,8 0,3 0,6 0,7 26 B1 2,2 1,0 1,4 1,3 21 2,1 1,0 1,5 1,4 20 2,0 1,1 1,4 1,4 20 2,2 1,2 1,4 1,4 20 B2 2,6 0,6 1,0 1,0 23 2,7 0,6 1,1 1,1 23 2,8 0,6 1,1 1,1 23 2,7 0,6 1,0 1,0 23 C1 1,9 1,8 1,4 1,6 18 2,0 1,9 1,5 1,6 18 2,3 2,0 1,6 1,8 18 2,0 2,1 1,6 1,8 18 C2 4,3 1,0 1,6 1,7 17 4,9 1,3 1,7 1,9 17 5,4 1,3 1,8 2,0 17 5,4 1,4 1,8 2,0 17 C3 1,7 1,3 1,0 1,1 22 2,2 1,4 1,0 1,2 22 2,6 1,5 1,1 1,4 21 2,6 1,4 1,2 1,4 21 % 53

61 Ek 3: Sektörlerin Gayri Safi Katma Değer İçindeki Payları - İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması, Düzey 2, % İBBS Düzey 2 Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler 10,7 28,0 61,3 10,6 28,0 61,3 9,4 28,2 62,4 8,5 27,8 63,7 10 0,4 28,9 70,7 0,4 29,2 70,4 0,3 29,1 70,6 0,2 27,5 72, ,4 32,8 50,7 14,9 32,9 52,2 12,5 34,0 53,5 11,7 35,1 53, ,3 20,9 53,8 25,5 20,4 54,2 22,0 20,2 57,8 20,6 20,1 59,3 31 6,0 30,4 63,6 5,3 30,2 64,5 5,5 28,7 65,8 4,6 27,9 67, ,0 25,0 56,0 17,2 24,6 58,2 17,6 24,3 58,1 13,8 23,6 62, ,5 32,0 45,4 22,1 31,8 46,1 19,7 32,8 47,5 18,4 32,7 48,9 41 7,9 42,3 49,9 7,9 41,8 50,3 6,4 42,8 50,7 5,8 43,6 50,5 42 8,2 41,5 50,3 8,0 39,9 52,1 7,2 39,6 53,2 5,6 39,6 54,8 51 3,4 25,2 71,4 3,4 24,8 71,8 2,8 24,7 72,5 2,4 25,5 72, ,6 25,0 50,4 23,9 25,2 50,9 21,0 24,4 54,5 20,4 23,1 56, ,2 14,6 69,2 15,8 15,6 68,6 15,1 15,7 69,3 15,1 14,9 70, ,4 23,0 59,6 18,6 23,0 58,4 16,4 23,2 60,4 16,3 23,4 60, ,8 24,9 55,2 20,6 24,8 54,6 17,6 26,6 55,8 16,3 26,5 57, ,4 22,7 48,9 27,1 22,9 50,0 22,8 24,3 52,9 20,9 24,2 54, ,7 28,4 53,9 17,1 28,2 54,7 13,9 28,7 57,4 12,2 29,5 58,3 81 6,7 40,5 52,8 6,1 41,1 52,8 5,1 39,9 55,1 5,7 39,6 54, ,1 18,7 55,1 24,5 19,5 55,9 21,9 22,3 55,7 21,4 20,4 58, ,7 19,7 57,6 21,9 20,4 57,6 19,2 21,9 59,0 16,9 23,2 59, ,8 21,8 63,4 18,0 21,9 60,2 17,2 20,8 62,0 14,8 21,7 63,4 A1 23,5 17,5 59,0 21,9 17,0 61,0 18,9 16,8 64,3 17,5 16,4 66,2 A2 34,5 11,9 53,7 31,1 13,7 55,1 27,9 14,0 58,0 26,3 14,0 59,7 B1 15,4 21,3 63,2 18,9 20,6 60,5 14,9 20,9 64,1 14,3 19,9 65,8 B2 24,3 17,3 58,3 25,4 17,8 56,9 23,4 17,1 59,5 22,3 15,3 62,4 C1 12,0 29,2 58,8 14,0 29,1 57,0 13,2 30,0 56,8 11,8 29,8 58,4 C2 29,2 15,9 54,9 27,9 16,2 55,9 25,7 16,1 58,2 24,1 15,9 60,0 C3 21,2 23,1 55,7 18,1 28,9 53,1 15,6 32,1 52,3 14,8 29,9 55,3 54

62 Ek 3: Sektörlerin Gayri Safi Katma Değer İçindeki Payları - İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması, Düzey 2, (Devam) % İBBS Düzey 2 Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler Tarım Sanayi Hizmetler 8,5 27,2 64,3 9,1 25,3 65,6 9,5 26,4 64,1 9,0 27,5 63,5 10 0,2 26,7 73,1 0,2 24,9 74,9 0,2 26,3 73,5 0,2 27,4 72, ,5 35,6 52,9 11,1 35,3 53,6 11,1 37,0 51,9 9,7 39,1 51, ,1 22,6 57,4 20,5 20,5 59,0 22,0 20,9 57,1 22,3 22,2 55,4 31 4,8 26,7 68,4 5,2 25,0 69,8 5,9 25,8 68,4 5,4 26,9 67, ,4 21,8 63,8 15,1 20,2 64,8 16,7 21,3 62,0 16,7 22,8 60, ,8 32,3 47,9 20,3 32,5 47,3 19,9 34,3 45,8 19,0 35,9 45,2 41 5,5 42,1 52,4 6,3 39,1 54,5 5,7 39,8 54,4 5,6 41,1 53,4 42 6,1 38,3 55,6 7,2 35,9 56,9 7,1 36,1 56,8 6,9 36,1 57,1 51 2,6 24,9 72,5 3,0 22,3 74,6 2,9 24,6 72,4 2,8 25,7 71, ,0 22,3 57,7 21,6 21,0 57,4 19,4 22,8 57,8 22,5 23,6 53, ,4 14,7 70,9 15,2 12,6 72,2 18,7 12,7 68,6 16,6 13,3 70, ,4 23,6 61,0 16,4 21,1 62,5 15,9 20,9 63,2 14,7 21,0 64, ,5 27,3 57,2 16,0 26,9 57,1 15,6 27,6 56,8 14,4 27,5 58, ,6 25,1 55,4 22,9 21,6 55,4 23,8 21,2 55,0 22,7 22,9 54, ,5 30,0 57,5 13,8 27,7 58,5 14,9 29,0 56,1 15,3 30,0 54,7 81 5,5 38,2 56,3 6,2 37,3 56,5 5,8 38,3 55,8 6,0 39,7 54, ,8 19,3 58,9 22,0 18,5 59,5 22,6 20,4 57,1 23,1 20,1 56, ,6 21,6 59,8 19,4 19,8 60,8 19,9 21,4 58,6 18,5 21,8 59, ,4 20,9 64,7 12,9 20,3 66,8 13,2 22,1 64,6 12,7 23,1 64,2 A1 16,8 16,9 66,4 17,7 16,3 66,0 17,9 18,3 63,8 17,4 20,0 62,7 A2 24,6 12,6 62,8 25,8 11,8 62,4 26,6 12,6 60,8 24,8 14,0 61,2 B1 13,7 19,5 66,8 13,7 18,2 68,2 13,3 21,5 65,2 14,0 22,8 63,2 B2 21,3 15,8 62,9 21,6 14,2 64,2 23,1 14,7 62,3 23,0 15,2 61,8 C1 10,4 30,5 59,1 10,8 28,8 60,3 11,9 29,8 58,3 10,5 32,0 57,5 C2 21,5 16,6 61,9 23,7 17,2 59,0 25,3 17,5 57,2 24,0 19,0 57,0 C3 13,0 31,2 55,8 16,2 28,7 55,1 18,1 28,6 53,4 17,3 28,8 53,9 55

63 Ek 4: Kişi Başına Gayri Safi Katma Değer İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması, Düzey 2, TL, Kişi başına (TL) İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (Düzey 2) 4 (1) Sıra 5 (1) Sıra 6 (1) Sıra 7 Sıra 8 Sıra 9 Sıra 2010 Sıra 2011 Sıra Türkiye İstanbul Tekirdağ, Edirne, Kırklareli Balıkesir, Çanakkale İzmir Aydın, Denizli, Muğla Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak Bursa, Eskişehir, Bilecik Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova Ankara Konya, Karaman Antalya, Isparta, Burdur Adana, Mersin Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir Kayseri, Sivas, Yozgat Zonguldak, Karabük, Bartın Kastamonu, Çankırı, Sinop Samsun, Tokat, Çorum, Amasya Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane A1 Erzurum, Erzincan, Bayburt A2 Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan B1 Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli B2 Van, Muş, Bitlis, Hakkari C1 Gaziantep, Adıyaman, Kilis C2 Şanlıurfa, Diyarbakır C3 Mardin, Batman, Şırnak, Siirt (1) Yenilenen yıl ortası nüfus projeksiyonları kullanılarak güncellenmiştir. 56

64 Ek 5: Kişi Başına Gayri Safi Katma Değer İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması, Düzey 2, ($), Kişi başına ($) İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (Düzey 2) 4 (1) Sıra 5 (1) Sıra 6 (1) Sıra 7 Sıra 8 Sıra 9 Sıra 2010 Sıra 2011 Sıra Türkiye İstanbul Tekirdağ, Edirne, Kırklareli Balıkesir, Çanakkale İzmir Aydın, Denizli, Muğla Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak Bursa, Eskişehir, Bilecik Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova Ankara Konya, Karaman Antalya, Isparta, Burdur Adana, Mersin Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir Kayseri, Sivas, Yozgat Zonguldak, Karabük, Bartın Kastamonu, Çankırı, Sinop Samsun, Tokat, Çorum, Amasya Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane A1 Erzurum, Erzincan, Bayburt A2 Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan B1 Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli B2 Van, Muş, Bitlis, Hakkari C1 Gaziantep, Adıyaman, Kilis C2 Şanlıurfa, Diyarbakır C3 Mardin, Batman, Şırnak, Siirt (1) Yenilenen yıl ortası nüfus projeksiyonları kullanılarak güncellenmiştir. 57

65 Ek 6: Tarım Sektörü Gayri Safi Katma Değer Endeksi,, İBBS Düzey 2, İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (Düzey 2) Tarım Sektörü Gayri Safi Katma Değer Endeksi () Türkiye 114,6 118,2 121,4 136,4 148,6 175,0 195,5 10 İstanbul 113,2 106,9 98,4 95,4,1 99,9,4 21 Tekirdağ, Edirne, Kırklareli 108,6 108,8 113,9 131,3 123,0 143,1 148,9 22 Balıkesir, Çanakkale 116,6 111,8 123,1 144,2 151,3 181,2 214,5 31 İzmir 101,0,5 114,9 134,6 142,8 184,9 205,7 32 Aydın, Denizli, Muğla 102,2 123,9 104,7 123,3 130,3 162,1 185,6 33 Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak 115,9 121,6 127,1 158,2 165,4 183,5 202,1 41 Bursa, Eskişehir, Bilecik 119,1 116,0,5 125,8 142,7 143,3 165,8 42 Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova 114,9 124,2 108,2 135,4 158,4 177,2 210,1 51 Ankara 114,0 113,1 109,4 131,4,5 173,5 196,5 52 Konya, Karaman 111,3 111,2 123,0 138,4 154,6 150,2 207,4 61 Antalya, Isparta, Burdur 114,6 127,2 144,5 151,0 165,9 237,7 241,4 62 Adana, Mersin 124,5 128,0 143,6 150,8 163,2 181,9 192,1 63 Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye,7 115,1 125,0 142,5 149,0 167,6 179,2 71 Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir 109,5 103,8 109,7 116,4,0 164,3 185,7 72 Kayseri, Sivas, Yozgat 109,6 102,3 104,6,5 136,2 167,0 192,9 81 Zonguldak, Karabük, Bartın 108,9 105,0 121,4 123,9 139,8 142,9 174,3 82 Kastamonu, Çankırı, Sinop 99,7 98,8 108,3 122,3 127,5 148,7 168,8 83 Samsun, Tokat, Çorum, Amasya 111,0 112,9 109,8 141,7 144,6 167,0 181,2 90 Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane 148,3 162,3 157,7 176,8 158,7 184,1 193,5 A1 Erzurum, Erzincan, Bayburt,4,7 104,3 114,1 130,5 149,6 165,4 A2 Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan 103,6 105,1 106,1 110,6 126,6 157,6 163,3 B1 Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli 144,5 126,0 137,9 149,7 161,2 175,5 215,3 B2 Van, Muş, Bitlis, Hakkari 122,7 123,3 134,3 149,9 170,3 210,6 224,1 C1 Gaziantep, Adıyaman, Kilis,0 153,1 148,6 145,6 159,9 218,5,6 C2 Şanlıurfa, Diyarbakır 107,5 113,1 115,7 113,8,5 183,1 204,4 C3 Mardin, Batman, Şırnak, Siirt 108,8 116,5,0 118,0 167,1 232,3 261,9 58

66 Ek 7: Sanayi Sektörü Gayri Safi Katma Değer Endeksi,, İBBS Düzey 2, İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (Düzey 2) Sanayi Sektörü Gayri Safi Katma Değer Endeksi () Türkiye 115,8 136,3 151,4 168,0 158,0 187,1 228,5 10 İstanbul 115,2 134,7 145,5 158,9 146,7 174,7 215,2 21 Tekirdağ, Edirne, Kırklareli,0 147,6 171,4 203,2 195,9 238,4 299,5 22 Balıkesir, Çanakkale 112,6 124,3 145,0 196,1 182,1 208,4 258,0 31 İzmir 113,3 125,4 136,3 147,0 136,4,6,9 32 Aydın, Denizli, Muğla 111,2 129,9 135,8 141,7 132,5 156,6 192,8 33 Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak 117,1 142,4 158,7 181,4 186,1 222,9 268,9 41 Bursa, Eskişehir, Bilecik 117,4 144,0 168,1,8 164,2 185,7 228,8 42 Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova 112,5 134,6 149,3 167,5 155,3 176,2 216,8 51 Ankara 112,3 133,5 155,7 172,6 161,6 199,1 243,0 52 Konya, Karaman 115,7 127,6 137,9 152,2 147,9 174,8 214,2 61 Antalya, Isparta, Burdur 125,5 146,6 157,2 170,8 151,5 179,2 213,8 62 Adana, Mersin 116,5 136,3 155,3 173,7 158,1 177,4 206,7 63 Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye 115,3 137,8 161,5 198,9 199,1 235,3 273,3 71 Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir 116,1 139,1 159,4 187,2 165,6 184,0 234,3 72 Kayseri, Sivas, Yozgat 112,4 131,4 157,7,0 169,8 202,5 235,8 81 Zonguldak, Karabük, Bartın,9 135,9 139,1 143,1 138,5 155,0 191,7 82 Kastamonu, Çankırı, Sinop 110,6,5 144,0 151,1 149,9 187,4 204,7 83 Samsun, Tokat, Çorum, Amasya 119,6 149,0 173,7 190,0 170,3 207,5 246,0 90 Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane 122,3 133,5 157,0 174,1 169,0 209,2 238,6 A1 Erzurum, Erzincan, Bayburt 104,5,0 130,8 153,4,6 206,0 254,6 A2 Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan 132,9 153,7 164,4 165,1 167,8 216,8 268,4 B1 Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli 113,5 127,7 138,2 153,8 155,1 204,9 253,4 B2 Van, Muş, Bitlis, Hakkari,5 126,7 129,4 155,4 156,5 187,6 207,3 C1 Gaziantep, Adıyaman, Kilis 119,6 142,4 153,6 175,7 174,4 223,7 277,0 C2 Şanlıurfa, Diyarbakır 114,5 130,2 139,5,6 187,0 232,6 296,6 C3 Mardin, Batman, Şırnak, Siirt 159,1,4 222,0 258,7 270,2 335,9 400,2 59

67 Ek 8: Hizmetler Sektörü Gayri Safi Katma Değer Endeksi,, İBBS Düzey 2, İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (Düzey 2) Hizmetler Sektörü Gayri Safi Katma Değer Endeksi () Türkiye 115,6 137,4 158,3 181,2 186,9 207,2,7 10 İstanbul 113,6 133,5 156,2 177,7,6 199,6 232,9 21 Tekirdağ, Edirne, Kırklareli 123,2 150,2 168,0 195,1 192,2 216,4 253,4 22 Balıkesir, Çanakkale 116,7 138,6 166,5 194,1 204,5 221,8 250,4 31 İzmir 115,4 137,2 157,5 179,5 181,9 203,0 241,2 32 Aydın, Denizli, Muğla 117,3 138,8 161,3 185,1 190,3 203,5 228,9 33 Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak 119,6 145,4 167,4 190,0 191,1 210,1 238,7 41 Bursa, Eskişehir, Bilecik 119,6 144,7 165,0 190,8 194,1 215,1 252,1 42 Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova 121,1 149,1 170,5,8 203,3 228,4 283,2 51 Ankara 114,6 138,2 154,9 177,1 190,5 206,5 238,2 52 Konya, Karaman 115,9 141,0 166,9 195,1,3 219,0 242,3 61 Antalya, Isparta, Burdur 116,2 136,8 156,3 173,6 183,6 203,9 238,7 62 Adana, Mersin 114,0 136,7 154,2 173,5,6 209,5 243,8 63 Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye 114,6 130,7 157,8 188,2 190,6 219,3,4 71 Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir 117,4 139,9 167,3 191,3 196,7 221,3 258,3 72 Kayseri, Sivas, Yozgat 114,9 138,5 164,1 181,4 189,3 205,6 226,7 81 Zonguldak, Karabük, Bartın 119,1 143,7 147,0 161,5,7 172,2,8 82 Kastamonu, Çankırı, Sinop 107,7 119,0 139,5 156,7 163,4 177,9 197,2 83 Samsun, Tokat, Çorum, Amasya 115,2 137,3 153,3,1 179,0 193,5 230,2 90 Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane 116,0 137,0 157,8 185,9 192,0 210,6 228,9 A1 Erzurum, Erzincan, Bayburt 111,3 136,5 157,2 179,5 193,3 212,6 237,6 A2 Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan 118,0,3 154,5 181,8 196,4 231,2 258,8 B1 Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli 112,7 132,1 154,5 177,9 196,4 209,9 237,0 B2 Van, Muş, Bitlis, Hakkari 114,7 131,0 157,2 184,5 211,0 236,3 250,8 C1 Gaziantep, Adıyaman, Kilis 116,3 133,8 149,4 168,5 181,2 217,0 246,8 C2 Şanlıurfa, Diyarbakır 114,5 136,3 153,3 174,1 186,0,1 258,3 C3 Mardin, Batman, Şırnak, Siirt 121,3 148,8 170,1 192,4 215,4 259,7 310,5 60

68 Ek 9: Toplam Gayri Safi Katma Değer Endeksi,, İBBS Düzey 2, İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (Düzey 2) Toplam Gayri Safi Katma Değer Endeksi () Türkiye 115,5 135,1 152,4 172,7 174,7 198,1 232,5 10 İstanbul 114,0 133,7 152,9 171,9 170,5 191,8 227,3 21 Tekirdağ, Edirne, Kırklareli 119,8 142,6,2 187,3 182,1 211,4 251,3 22 Balıkesir, Çanakkale 115,8 128,8 151,0 181,9 186,4 208,8 242,9 31 İzmir 113,9 132,6 148,5 166,9 165,8 189,1 226,9 32 Aydın, Denizli, Muğla 112,9 133,7 144,1 162,5 164,4 184,0 211,6 33 Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak 118,0 139,1 155,5,1 183,7 208,0,2 41 Bursa, Eskişehir, Bilecik 118,7 142,1 162,8 181,5 177,4 196,9 235,4 42 Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova 117,0 141,0 156,6 181,6 179,7 202,6 249,7 51 Ankara 114,0 136,2 153,5 174,4 182,2 203,3 238,0 52 Konya, Karaman 114,7 130,3 148,9 170,4 175,9 191,1 226,7 61 Antalya, Isparta, Burdur 117,3 136,7 154,5 169,6 176,0 205,9 235,5 62 Adana, Mersin 116,4 135,1 152,6 169,6 172,4 198,4 226,3 63 Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye 116,0 129,4 152,2 181,8 184,5 213,0 247,5 71 Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir 114,9 129,5 149,2 169,1 173,5 196,5 232,3 72 Kayseri, Sivas, Yozgat 113,2 130,1 151,8 170,3 174,4 198,0 223,3 81 Zonguldak, Karabük, Bartın 119,2 138,0 142,1 151,5 150,3 163,6 195,3 82 Kastamonu, Çankırı, Sinop 106,1 117,7 132,2 146,7 151,4 172,4 191,2 83 Samsun, Tokat, Çorum, Amasya 115,1 134,0 147,4 173,3 169,5 190,4 222,2 90 Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane 122,2,0 157,6 182,0 182,0 206,2 225,8 A1 Erzurum, Erzincan, Bayburt 107,5 125,2,1 159,6 172,8 196,5 223,7 A2 Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan 114,8 129,8 139,0 155,3 168,9 204,1 227,0 B1 Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli 117,8 130,2 148,5 168,4 182,1 203,4 237,2 B2 Van, Muş, Bitlis, Hakkari 117,7 128,4 146,8 171,1 191,7 222,1 236,8 C1 Gaziantep, Adıyaman, Kilis,1 138,6 150,5 167,9 176,7 219,2 252,5 C2 Şanlıurfa, Diyarbakır 112,5 128,6,1 154,4 172,9 211,3 248,6 C3 Mardin, Batman, Şırnak, Siirt 127,4 158,5 171,5 192,0 217,9 271,8 321,0 61

69 Ek 10: Kişi Başı Bölgesel Gayri Safi Katma Değer, Endeksi, Kişi Başı Bölgesel Gayri Safi Katma Değer Endeksi () İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (Düzey 2) Türkiye İstanbul Tekirdağ, Edirne, Kırklareli Balıkesir, Çanakkale İzmir Aydın, Denizli, Muğla Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak Bursa, Eskişehir, Bilecik Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova Ankara Konya, Karaman Antalya, Isparta, Burdur Adana, Mersin Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir Kayseri, Sivas, Yozgat Zonguldak, Karabük, Bartın Kastamonu, Çankırı, Sinop Samsun, Tokat, Çorum, Amasya Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane A1 Erzurum, Erzincan, Bayburt A2 Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan B1 Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli B2 Van, Muş, Bitlis, Hakkari C1 Gaziantep, Adıyaman, Kilis C2 Şanlıurfa, Diyarbakır C3 Mardin, Batman, Şırnak, Siirt