Giriş. Uluslararası Teknolojik Ekonomik Sosyal Araştırma Vakf

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Giriş. Uluslararası Teknolojik Ekonomik Sosyal Araştırma Vakf"

Transkript

1 Giriş Anayasalar, devletlerin temel hukuk metinleri ve yol haritalarıdır. Anayasa, bir devletin yönetim biçimini ve örgütlenişini, temel kurumlarının neler olduğunu, bunların birbirileriyle olan ilişkilerini ve temel hak ve özgürlükleri düzenleyen kurallar bütünüdür. Anayasalar, devlet iktidarını sınırlandırarak, insan hak ve özgürlüklerini genişletmeyi ve güvence altına almayı hedefleyen temel hukuki metinlerdir. Bu bağlamda anayasalar, toplumsal hayatı düzenlemekle birlikte, insan onuruna yaraşır bir yaşamın teminatı da olmaktadırlar. Anayasacılık hareketleri 19.yüzyılda Avrupa da ortaya çıkmıştır. Bu hareketler ile devlet iktidarının sınırlanması suretiyle insan hak ve özgürlüklerinin genişletilmesi yolunda önemli mesafeler kaydedilmiştir. Osmanlı da ise devlet iktidarının sınırlandırılması düşüncesi 19.yüzyılın yarısında ortaya çıkmıştır. Bugüne kadar Osmanlı-Türk anayasa tarihinde beş anayasa yapılmıştır. Bunlar sırasıyla, 1876; 1921; 1924; 1961; ve 1982 Anayasalarıdır. Osmanlı dan Türkiye Cumhuriyetine uzanan anayasacılık hareketlerine bakıldığında Avrupa ülkelerine göre daha sık anayasa değiştirdiğimiz görülmektedir. Anayasalar temel hukuki metinler olduğu için çok sık değişikliğe uğramazlar. Fakat Türkiye de anayasalar olağanüstü dönemlerde yazıldığından, değişen toplumsal talepler doğrultusunda dönem dönem anayasaların restorasyonu ya da yeniden yazımı toplumsal bir ihtiyaç haline gelmektedir. Türk toplumu hukukun üstün olduğu, demokratik katılımın yüksek olduğu, özgürlüklerin geliştiği, insan hak ve hürriyetlerinin önemli olduğu bir anayasayı özlemektedir de Senedi-i İttifak ın imzalanması ile Padişahın yetkileri sınırlandırılmaya başlanmış, 1839 da ilan edilen Tanzimat Fermanı ile hukuk devletine geçişin ilk aşamaları başlamıştır. Bu süreçte 1876 Kanuni esasi, (ilk Osmanlı Anayasası) 1921 Teşkilatı Esasi ve ardındanda Cumhuriyetimizin ilk anayasası 1924 Anayasası dır Anayasasından bugüne 1961 ve 82 Anayası yapılmıştır. Son iki Anayasamız İhtilal dönemlerinin ürünü olduğu için toplumsal gelişmemizin önünde büyük engeller oluşturmuştur. 82 Anayasası AB uyum süreci çerçevesinde 1/3 değişmiş fakat beklentileri karşılamakta yine yetersiz kalmıştır. 1

2 Olağanüstü dönemlerde yazılan anayasalar, normalleşme süreci ile toplumsal ihtiyaçların karşılanmasında yetersiz kalmaktadır. Bu yüzden sivil, demokratik ve özgürlükçü bir anayasa Türkiye nin en öncelikli meselesi olmaktadır. Toplumsal barışın sağlanması için farklılıkları zenginlik olarak gören, demokratik kazanımları geliştiren, toplumsal mütabakatı tesis eden, özgürlükleri en geniş şekliyle yaşanılır kılan bir zihniyet dönüşümüne ihtiyaç duyulmaktadır. Bu zihni dönüşüm yeni bir anayasa yapımının felsefesinde ve mimarisinde kendini göstererek Türkiye nin temel sorunlarına köklü bir çözüm getirmelidir. Türkiye ekonomik ve sosyal açıdan önemli bir değişim süreci geçirmektedir. Bu değişim rüzgarı sivil bir anayasa oluşturulması düşüncesi ile çok önemli bir aşamaya gelmiştir. Bu değişim rüzgarı, iç ve dış siyasetin konjonktürel baskısı altında hızını düşürmek zorunda kalmıştır. Türkiye artık geri dönülemez bir değişim rüzgarı yakalamıştır. Yeni bir anayasa ihtiyacı tüm toplum kesimleri tarafından dillendirilmektedir. Darbe anayasaları Türkiye nin önünü tıkamaktadır. Çağdaş bir anayasa Türkiye nin zenginleşmesi ve toplumsal barışının güçlenmesi için çok önemli bir fırsat ve vizyondur. Türkiye de anayasal reformun gerçekleştirilmesi ve sivil bir anayasa hazırlanmasına ilişkin toplumsal kesimlerde bir konsensüs olmasına rağmen, bu konuda siyasilerin gereken adımları atmamaları Türkiye nin değişim rüzgarının önün kesmektedir. Türkiye, 367 krizi ve AK Parti nin kapatılması istemi ile açılan kapatma davası sonucunda önemli siyasi krizler yaşadı. Yaşanan krizler anayasa reformunun nekadar önemli olduğunu tekrar gösterdi. Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç ın kapatma davasınına ilişkin sonucu açıklarken söylediği topluma ters gelen kurallar ve anayasa değişiklikleri varsa bu konuda süratle uzlaşarak, gerekli düzenlemelerin yapılması çağrısında bulunuyoruz ifadesi de, Türkiye nin en öncelikli meselesinin yeni bir anayasa olduğunu göstermektedir. Türkiye iç siyasi tartışmalara çok fazla odaklandığı için sorunlarını köklü bir şekilde ele alacak dikkat ve dinamiği bulmakta zorlanmaktadır. Türkiye nin değişmeyen sorun alanları ülke gündemini zaman zaman kilitlemekte ve krize sokmaktadır. Yeni anayasa bu nedenle Türkiye nin kronik sorunlarını çözebilecek bir toplumsal sözleşme olacaktır. 2

3 Toplumun talepleri en geniş şekliyle uzlaşma sağlanarak anayasada yer aldığında, Türkiye geleceğe daha emin adımlarla ilerleyecektir. AB nin 2008 yılı ilerleme raporunda Türkiye nin yeni bir anayasa yapma konusunda gösterdiği performans şu şekilde değerlendiriliyor: "İktidar partisi, bir grup akademisyeni 1982 Anayasası'nı, diğer unsurlar yanında Türkiye'de temel hakları uluslararası standartlarla uyumlu hale getirecek şekilde değiştirmekle görevlendirdi. Buna rağmen bugüne dek ne bir taslak TBMM'ye ya da kamuoyuna sunuldu, ne de bunun tartışılması için somut bir takvim belirlendi" İlerleme raporunda da değinildiği gibi, taslağın Meclis gündemine gelmeden rafa kaldırılması ve bu konudaki tartışmaların kesilmesi Türk toplumunun beklentilerini boşa çıkartmaktadır. sivil toplum ve medya konuya sahip çıkarak sivilleşmenin lokomotifi olmalı ve tüm toplum kesimlerini harekete geçirmelidir. Bugüne kadar birçok kez değiştirilen ve özellikle AB uyum yasaları çerçevesinde neredeyse üçte ikisine yakını değiştirilen 1982 Anayasası, bundan sonra da ne kadar değiştirilirse değiştirilirsin karakteri ve ruhu dolayısıyla Türkiye nin ihtiyaçlarını karşılayamamaktadır Anayasasının yapımı ve kabulünde, siyasal partilerin ve sivil toplumun yeterli katılımı söz konusu olmamıştır Anayasası, otoriter, vesayetçi ve devletçi bir zihniyeti yansıtmaktadır. Türkiye de şimdiye kadar yapılan anayasalar hep olağanüstü dönemlerin koşullarında ve bürokratik elitler tarafından hazırlanmıştır. Bu durum devlet ve halk arasında kopukluklar oluşturmuş ve toplumu tepeden yönetme anlayışının sonucu olarak toplumun talepleri gözardı edilmiştir. Türkiye nin normalleşmesi ve siyasal sistemin daha demokratik bir düzene kavuşması için demokratik açılımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bunun yolu da sivil özgürlükçü bir anayasa yapmaktan geçmektedir. Yeni Anayasa, daha fazla katılımcı, temel hak ve özgürlükleri tam olarak güvence altına alan, anayasa kavramlarının somut ve kesinlik taşıdığı, hukuki boyutu ön planda olan bir toplumsal sözleşme olmalıdır. Türkiye, hukukun üstünlüğünü, çoğulculuğu, katılımcılığı esas alan, ideolojik baskısı olmayan ve devlet karşısında ferdi öne çıkartan bir anaya yapmalıdır. Sivil anayasa taslağı Türkiye nin önünde yeni bir ufuk açtı. Bu taslakla, Türkiye tarihinde ilk defa toplum olarak sivil bir anayasa yapma fırsatını buldu. Fakat kısır siyasi tartışmalar nedeniyle sivil anayasa çalışmaları rafa kaldırıldı. 3

4 Türkiye, yeni bir anayasa yapamadığı için büyük krizlerle karşı karşıya kaldı. Sivil toplum, Anayasa mahkemesinin kapatma davasının sonucunda aldığı kararı iyi okuyarak hükümeti yeni bir anayasa yapmak için harekete geçirmelidir. Sivil toplum kuruluşları yeni anayasa için ortak çalışmalar yaparak geniş bir platform oluşturmalı ve tüm toplum kesimlerinin katılımını sağlayarak toplumsal mutabakatı oluşturmaya çalışmalıdır. Yeni anayasa ile ilgili çalışmaların tekrar ivme kazanması ve gündemdeki yerini yeniden alması gerekmektedir. Zamanında atılmayan adımların bedelini Türkiye, her an yeni bir kriz yaşama tehlikesi ile ödemektedir. Türkiye de toplumsal hayatın huzur ve barış içinde olması için reformların kararlı bir şekilde yapılması artık kaçınılmaz bir ihtiyaç olmuştur. Bu reformların başında sivil anayasa gelmektedir. Sivil inisiyatife bu süreçte önemli sorumluluklar düşmektedir. Türkiye ekonomik, siyasal, sosyal kalkınmasını ancak özgürlükçü ve insanı öncelikli tutan bir anayasa ile gerçekleştirebilir. Yeni anayasa çalışmaları sadece siyasilere bırakılamayacak kadar önemli bir konudur. Türkiye artık kaçan fırsatların peşinde koşan ve enerjisini boşa harcayan bir ülke olmamalıdır. 7.Haliç Buluşmasında sivil anayasanın tekrar ülke gündeminde hak ettiği yeri alabilmesi için neler yapılması gerektiğinini vurgulamaya çalıştık. Sivil anayasanın yapılması için her kurum ve kuruluşun, özellikle STK ların ve medyanın üzerine önemli sorumluluklar düşmektedir. Hepimiz el ele vererek sivil anayasanın yapılabilmesi için çalışmalarımızı güçlendirmeli ve toplumsal mutabakat sinerjisini oluşturabilmeliyiz. Bu sinerji ile siyaseti de uzlaşmaya yönlendirerek ülkemizin daha demokratik, özgür ve aydınlık bir geleceğe yürümesinin önünü açmalıyız. Programımızın bu vesile ile hayırlı olmasını diliyor, bu raporu hazırlayan Dr.İsmail Kapan a ve programımıza teşrif eden Sayın Prof. Dr. Ergun Özbudun a, TGTV Başkanı Sayın Necati Ceylana, Hukukçular Derneği Başkanı Kamil Uğur Yaralı ya ve tüm katılımcı dostlarımıza teşekkür ediyorum. İsrafil KURALAY UTESAV Başkanı 4

5 NEDEN YENİ BİR ANAYASA? 1. Mevcut anayasa, daha yürürlüğe girerken antidemokratik olduğu ve toplumsal mutabakatı sağlayamayacağı tartışmalarını da beraberinde yoğun şekilde getirmiş ve bugün de toplumun hemen tamamınca yetersiz, eksik ve hatalı bulunup şiddetle eleştirilmektedir Anayasası, 25 yıl içerisinde tam on beş defa değişikliğe maruz kalmış ve muhtevasının üçte birinden fazlası değişmiştir. 3. Mevcut anayasaya alternatif olarak, şimdiye kadar yarım düzineden fazla taslak ve öneri hazırlanmış, yeni anayasa yapılması konusunda sayısız konferans, panel vs. düzenlenmiştir. 4. Siyasal partiler, yüksek yargı organları, mesleki teşekküller, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler, düşünce kuruluşları vs. her vesile ile yeni anayasa talebini dile getirmektedir. 5. Günümüzde, anayasanın pek çok maddesi tartışma ve ihtilaf konusu oluyor ve bundan dolayı ikide bir siyasal krizler baş gösteriyor. 6. Anayasa hükümlerindeki belirsizlik veya keyfi yorumlara açık olma durumu sebebiyle, devletin; yasama, yürütme ve yargı erkleri arasında yetki çatışması, yetki gaspı ve zıtlaşmalar yaşanmaktadır. 7. Kanunların anayasaya uygunluğunu denetlemekle görevli Anayasa Mahkemesi, verdiği kararlarla; milli iradenin temsilcisi olan yasama organının iradesine ipotek koyacak uygulamalar yapmaktadır. 8. Türkiye Büyük Millet Meclisi, anayasal görev ve yetkileri içinde olan Cumhurbaşkanlığı seçimini ve anayasa değişikliğini gerçekleştirmekte zorlanmaktadır. 5

6 Çağdaş medeni toplumların sahip olduğu, gelişmiş ve kökleşmiş demokrasi standartlarında bir yönetimi öngöremeyen, evrensel ölçekte kabul görmüş hukuk devleti anlayışını yansıtamayan anayasadan dolayı; erkler arası işbirliği yerine, güvensizlik ve birbirini frenleme zihniyetinin hakim olduğu, sık sık rejim krizlerinin yaşandığı bir siyasal ortamda, yeni anayasa ihtiyacının olmadığından bahsetmek mümkün müdür? 2007 ve 2008 de meydana gelen, anayasa kaynaklı siyasi krizler; tek başına yeni bir anayasa ihtiyacını en şiddetli şekilde önümüze koymaktadır. Bugün Türkiye nin en önemli ve öncelikli siyasi ve hukuki meselesi anayasa meselesi dir. Bu temel meseleyi çözüme kavuşturmadan, ülkemizin beklenen medeni ilerlemeyi kaydetmesi mümkün değildir. YARIM ASIRLIK ANAYASA TARTIŞMASI Esasen Türkiye nin Anayasa Meselesi, yarım asırdan beri devam etmektedir ve ne yazık ki, bu kadar uzun zaman içinde, köklü ve kalıcı bir çözüm de bulunabilmiş değildir tarihli Sened-i İttifak, siyasal modernleşme için bir başlangıç olarak kabul edildiğine göre; Türkiye nin, tam iki yüz yıllık bir anayasal düzen arayışı, birikimi vardır Tanzimat Fermanı ile devrim niteliğinde bir hukuki modernleşme adımı atılmıştır da Kanun-u Esasi ve Birinci Meşrutiyetle birlikte devlet yapısına, seçimle teşekkül eden Meclisin de eklenmesiyle birlikte, siyasal modernleşmede önemli bir gelişme kaydedilmiştir. Bu tarih itibariyle, 132 yıllık fiili bir anayasa tecrübesi söz konusudur tarihli II. Meşrutiyet ilanını müteakip, çok partili siyasi hayata geçildiğinde ve bu şartlar altında seçimler de gerçekleşmiş olduğuna göre, demokrasi ile yönetim tarzının, şeklen de olsa benimsenmiş olmasından bu yana, en az yüz yıl geçmiş bulunmaktadır. 19. yüzyıl şartlarında Avrupa nın Demokrasi Standartları, halkın iradesini temsil eden Meclis Parlamento ve birden çok siyasi partiyle yapılan seçimler sonucu teşekkül eden hükümet olduğuna göre, bu standartları asgari seviyede de olsa yakalamış olan Osmanlı Devleti nin, artık sadece kağıt üstünde varlığını devam ettirdiği 1921 de; yani Türkiye Cumhuriyeti nin henüz kurulmamış bulunduğu bir siyasi ortamda, üstelik Kurtuluş Mücadelesi devam ederken, Türkiye de, meşru güç 6

7 kaynağı olan Millet Meclisi tarafından yeni bir Anayasa yapılabilmiş olması, büyük bir anlam ifade etmektedir. Devletlerin kuruluşundan önce veya sonra yapılan diğer anayasalara nazaran 1921 Anayasası, yapılış usulü ve muhteva yönünden, nevi şahsına münhasır özelliklere sahiptir. Bu anayasa, bir devrim komitesi veya bağımsızlık mücadelesi veren bir teşkilat tarafından değil, halkın reyleri ile seçilmiş olan Millet Meclisi tarafından hazırlanmıştır ANAYASALARDA MİLLİ İRADENİN YERİ 1921 Anayasası, devrin siyasi ve hukuki şartları çerçevesinde, milli iradeyi en güçlü şekilde öne çıkaran ve bütün salahiyetleri onun tahtında tanzim eden bir metindir Anayasası nın ilk iki maddesi, günümüzde milli irade üzerinde yapılan tartışmaların önünü açacak bir bakış açısı sunmaktadır: Madde - 1: Hakimiyet bilâkaydu şart milletindir. İdare usulü, halkın mukadderatını bizzat ve bilfiil idare etmesi esasına müstenittir. Madde 2: İcra kudreti ve teşri salahiyeti milletin yegane ve hakiki mümessili olan Büyük Millet Meclisinde tecelli ve temerküz eder. Bugün sağlıklı bir anayasa tartışması yapabilmek için, özellikle Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren, bu sahada kaydedilen gelişmeleri yakından bilmek gerekiyor. Ne yazık ki, ülkemizdeki eğitim sistemi, ders müfredatı ve halkın genel kültür seviyesi ile aydın zümrenin hukuk birikimi ve meseleleri objektif biçimde analiz etme yeteneğindeki zayıflık sebebiyle; toplumumuz siyasi ve sosyal meseleleri gerektiği gibi tartışamamaktadır. Sübjektif yaklaşımlar ve herkesin kendi doğrularını yahut belli bir ideolojinin görüşlerini dayatmaya kalkması yüzünden diyalog ortamı sağlanamamakta, tartışmalar mecrasından çıkarılarak ilgisiz yerlere çekilmektedir. Bu sebeple, hukukçular arasında dahi anayasa ve kanunlar gibi, son derece mühim konuların tartışılması; bilimsel yöntemlerden ziyade, siyasi tandans ve ideolojik sapmaların etkisi altında kalmaktadır. 7

8 Televizyonlardaki tartışmalar, yazılı basında çıkan makaleler ve anayasa konusunda zaman zaman düzenlenen kimi toplantılarda ortaya çıkan manzara, bu durumu bütün çıplaklığı ile ortaya koymaktadır. Mesela çok önemli bir hukuki düzenleme olan yeni Türk Ceza Kanunu, maalesef medya tarafından zinanın suç olup olmaması düzlemine indirgendiği için, çok hassas ve toplumun hak ve özgürlükleri, can ve mal güvenliği noktasında hayati önemi haiz hükümler, hemen hiç gündeme gelmemiş ve üzerinde doğru dürüst bir tartışma ve fikir teatisi yapılmamıştır. Oysa Türkiye Cumhuriyeti Devleti, ceza ve yargılama sistemi, bugün çok sıkıntılı bir evrede bulunmaktadır. Benzer durum yeni Anayasa çalışmaları için de tekerrür etmektedir. Anayasada yeniden tanzim edilmesi gereken sayısız konu varken, kasıtlı bir şekilde dikkatler ve tartışmalar hep başörtüsü meselesine yoğunlaştırıldı. Dolayısıyla daha baştan itibaren mesele şirazesinden çıkarılmış oldu. Anayasa ve kanunların sadece kitaplarda yazılı olması veya sadece hukukçular tarafından bilinmesi, tek başına bir anlam ifade etmez. Toplumun bütününün de belli ölçüde bunlardan haberdar olması, anlaması ve özümsemesi şarttır. Aksi halde geniş katılımlı müzakereler, mutabakatlar gerçekleştirilemez ANAYASASI ve TEK PARTİ REJİMİ 1921 ve 1924 anayasalarını yeterince inceleyip irdelemeden, 1961 ve 1982 anayasaları gerektiği gibi değerlendirilmez. Çünkü bu ilk iki anayasadaki özgürlükçü yaklaşım ve milli iradeye saygı, daha sonraki metinlerde daraltılmakta ve çeşitli mekanizmalarla kayıt altına alınmaktadır. İdeolojik saplantı içinde olanlar, nedense 1924 Anayasasını pek hatırlamak ve konuşmak istememektedir. Oysa Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan bir yıl sonra, yine Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılıp hayata geçirilen 1924 Anayasasının, en belirgin özelliği milli iradenin esas güç ve meşruiyet kaynağı olarak yeniden vurgulanmasıdır. 8

9 Vatandaşın oyuna baştan beri şaşı bakan, çok partili siyasi hayatın gerçek anlamda başladığı 1950 yılından itibaren, yapılan bütün seçimlerin sonuçlarını karşı devrim olarak algılayan zihniyetin milli iradeye karşı hep kuşku beslemesi anlaşılır değil. Ülkemizde, yurttaşların tahsil seviyesine göre oy değerlendirmesi yapan; hatta buna göre seçim kanunları taslağı hazırlayan kimi hukuk profesörleri de görülmüştü. Butür örnekler, esasen toplumdaki hukuk ve demokrasi anlayışının ne aşamada olduğunu da bir ölçüde yansıtmaktadır Anayasasının 2, 3, 4, 5, 6 ve 7. maddeleri, günümüzde devam eden tartışmalar bakımından çok önemli hukuki muhtevaya sahiptir yılında bazı kavramların tartışılmasına set çekmek isteyen, yeni yeni tabular oluşturmak isteyenlerin mutlaka 1924 Anayasasının ilk yedi maddesine tekrar bakması gerekir. Özellikle 1924/2. maddesinin geçirdiği değişiklikler, laiklikle ilgili bugünkü tartışmalarının seyri ve hukuksal değeri açısından büyük ipuçları vermektedir. Bugün laiklik kavramının bilimsel olarak dahi tartışılmasına tahammül edemeyenler, 1924/2 nin ilk şeklinin Devletin dini, Dini İslam dır; resmi dili Türkçe dir; makarrı Ankara şehridir olduğunu, 10 Nisan 1928 tarihine kadar böyle kaldığını, bu tarihte din ile ilgili hükmün maddeden çıkarıldığını ve 3 Şubat 1937 de de CHP nin parti ilkelerinin, parti devlet bütünleşmesi anlayışı çerçevesinde, yani korporatif devlet doktrini, ve parti ilkelerinin devlet ilkeleri olarak anayasaya derc edildiğini hatırlamak ve buna göre yeniden değerlendirme yapmak durumundadırlar. Hakimiyetin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu hükme bağlayan 1924/3 ile Meclis in milletin yegane ve hakiki mümessili olarak hakimiyet hakkını kullanmasını düzenleyen 4. madde muhtevaları, tek parti döneminde herhangi bir değişikliğe uğramazken; 27 Mayıs 1960 askeri darbesinden sonra, yapılan 1961 Anayasası nda milli iradeyi kayıt altına alan düzenlemeler yapılmıştır. Milli iradenin mahiyeti üzerinde, bugün devam eden hararetli tartışmaların kırılma noktası, şüphesiz 1961 Anayasasıdır Anayasası, Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren, devlete hakim olan elit bürokrat ve seçkinci kesimin; 1950 de bir nevi halk ihtilali ile sona eren tek parti döneminden sonra da, bu 9

10 hakimiyetini devam ettirebilmek için hazırladığı; milli iradeyi pek çok mekanizma ile kayıt altına alan, sıkı sıkıya sınırlayan bir hukuki metindir. Askeri Darbenin destekçilerince hararetle savunulan ve özgürlükçü anayasa olarak takdim edilen 1961 Anayasası; Milli Güvenlik Kurulu, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay a yüklenen fonksiyonlar, Üniversite rejimi ve en önemlisi de Genelkurmay Başkanlığı na verilen statü ile ülkede bir vesayet rejimi tesis etmiştir. Dünya siyasi ve askeri dengelerinin mecburi kıldığı çok partili rejimin ülkeye gelmesini artık geciktiremeyen ve bu düzenin gelmesiyle birlikte, zihniyet değişimine gitmedikçe bir daha demokratik yollardan iktidarı göremeyeceğini anlayan seçkinciler, son çare olarak askeri darbelere bel bağlamıştır. Ne yazık ki ülkemizde, evrensel trendin aksine, devrimcilikle otoriter rejim özlemi birbirine karıştırılmakta, buna da ulusalcılık kılıfı giydirilmektedir. Ancak bu nevi fikirlerin artık bütünüyle çağdışı kaldığını hala kabul edemeyenler var. Ülkemize mahsus bir başka gariplik de şudur: Başlangıçta 1961 Anayasasını savunanların önemli bir kesimi, 1971 askeri muhtırasından sonra; Bu anayasa ile ülke yönetilemez demeye başlamıştır Anayasası sadece sekiz yıl dayanabilmiş, 1969 da ilk değişikliğe uğramıştır!.. Ülkemizde bazı kanunlar bir asırdan daha fazla yürürlükte kalırken, hatta kimi geçici kanunlar bile seksen yıl kadar geçerliliğini muhafaza ederken, Anayasalarımız her 9-10 yılda bir önemli değişikliğe uğruyor veya her yılda bir rejimle birlikte rafa kaldırılıyor Anayasası, 1971 de neredeyse yarı yarıya tadilata maruz kalmıştır. Ancak bu da çözüm olmamıştır. Bu değişiklikten dokuz yıl sonra, Türkiye yeni bir askeri müdahale ile yüz yüze gelmiş ve demokrasi ile birlikte 1961 Anayasası da rafa kaldırılmıştır. Yetmişli yıllar boyunca Süleyman Demirel, ülkedeki yönetim sıkıntısını anlatmak üzere hep şunu söylüyordu: Meclis in üzerine çıkmış bir Anayasa Mahkemesi, Hükümetin üzerine çıkmış bir Danıştay ile karşı karşıyayız Gerçekten Danıştay ı ithal etmiş olduğumuz Fransa da, Yüksek İdari Mahkeme, yüz senede on tane tehir-i icra (yürütmeyi durdurma) kararı vermişken, bizde on sene beş bin tane tehiri icra kararı vermişti. 10

11 YÜRÜTMEYİ GÜÇLENDİRME VE 1982 ANAYASASI 1982 Anayasasının hazırlanması ve halkoyuna sunulması başlı başına hukuk tezlerine konu olacak bir olaydır. Bu süreçte ne bilimsel tartışma ortamı, ne de özgür iradeyle oylama için gerekli şartların mevcut olmadığı açıktır. İçi rahatlıkla görünen şeffaf zarflara, belli olacak renklerde oyların atılmasıyla sağlanan yüzde doksanlık evet çoğunluğu, elbette hiçbir zaman bu Anayasa nın demokratik biçimde yapılmış olduğunu göstermez. (1961 Anayasası için yapılan halk oylamasında kabul oranı, yüzde 62 dir.) Günümüzde artık halk oylaması ile ilgili tartışmanın da pek fazla anlamı kalmamıştır. Çünkü esas olan 1982 Anayasasının getirdiği düzen ve bunun çağdaş anlamda geçerlilik derecesidir Genel Seçimleri öncesinde, dönemin bütün siyasi partileri, anayasa değişikliğini programlarına almıştır yılında yapılan kapsamlı anayasa değişikliğinde, daha önce partiler toplam 21 madde üzerinde mutabakata varmışken, Meclis müzakereleri sırasında, ancak 15 madde üzerinde görüş birliği sağlanabilmiştir. CHP nin Tarihli Demokratikleşme Raporu nda mevcut anayasa için yaptığı değerlendirmenin bir bölümü şöyledir: Askeri Yönetim anlayışının ve 12 Eylül koşullarının ürünü olan; kişiden değil devletten, özgürlükten değil otoriteden yana bir Anayasa hala yürürlüktedir. Anayasa değişikliği konusundaki sayısız öneri ve girişim, istenen sonuca ulaşamamıştır. Bu Anayasa nın altında yer alan hukuk kuralları da, doğal olarak bu Anayasa nın felsefesini yansıtmaktadır Anayasayla ilgili Yargıtay eski başkanı Prof. Dr. Sami Selçuk tarafından Adli yıl açılış konuşmasında söylenilen Anayasanın meşruluk debisinin neredeyse sıfıra yaklaştığı tespiti (Bkz. Av. Nurullah Albayrak, Hukuk ve Hayat dergisi, 2008 Sayı: 6) türünden sayısız yorum ve değerlendirmeler, 1982 Anayasasının durumunu açıkça ortaya koymaktadır. Mevcut Anayasa geçmişte yaşanan sıkıntıları gideremediği gibi, yeni yeni problemler de getirmiştir arasında, Yürütme Gücü nün yaşadığı zafiyeti, güya bertaraf etmek üzere, 1982 Anayasasında; Prof. Mustafa Erdoğan ın kullandığı deyimle, eksantrik bir düzenleme yapılmıştır. (21 Şubat 2007, Star Gazetesi) Prof. Erdoğan a göre, 1982 rejiminde demokratik cumhuriyet ten 11

12 kast edilen ideoloji cumhuriyetidir. Güçlü Yürütme den anlaşılan da dolaylı seçim ve siyasi sorumsuzlukla göreve gelen Cumhurbaşkanının fazlasıyla yetkili kılınmasıdır. Zira 104. maddedeki yetkileriyle Cumhurbaşkanı; hükümeti bloke edebilecek, kamu idaresine vesayet edebilecek, hatta parlamentonun yasama yetkisine makulün ötesinde müdahale edebilecek konumdadır. Erdoğan bu durumu şöyle değerlendiriyor: Çünkü onların tasavvur ettikleri, kamu işlerini halk adına çekip çevirecek demokratik bir yürütme değil, fakat devlet otoritesini bihakkın temsil edecek ve gerektiğinde kayıracak bir yürütme idi 1982 Anayasası, başlangıç kısmı da dahil olmak üzere, bugüne kadar reform paketleri veya münferit maddeler halinde yapılan bunca değişikliğe rağmen, çağdaş normlar standardına tam olarak getirilememiştir. Zira bu anayasa, temel hak ve özgürlükleri 1961 den daha geriye götürmüştür. Evrensel insan hakları metinlerine atıf yapmak, bu hakların yeterince sağlandığı ve korunduğu anlamına elbette gelmemektedir. İçinde bulunduğumuz zamanda, hükümet Avrupa Birliği ile uyum çerçevesinde şekillendirdiği ulusal programda, anayasa değişikliği için yeni bir mini paket hazırlamış bulunmaktadır. Anayasa Komisyonu Başkanı Prof. Burhan Kuzu, bu paketin yakında Meclis gündemine geleceğini bildirmektedir. Ancak, kısmi değişikliklerin kesinlikle ülke ihtiyacını karşılayamayacağı noktasında genel bir kanaat mevcuttur. MUTLAKA YENİ BİR ANAYASA YAPILMALIDIR 1982 Anayasasına daha ilk günden karşı çıkan Türkiye Barolar Birliği (TBB), 12 Eylül 2001 tarihinde, bir bilim kuruluna hazırlattığı Anayasa Önerisini halka duyurmuştu. Önerinin sunuş yazısında şöyle deniliyordu: 1982 Anayasasının yapılması sürecinde, TBB, görüşünü belirtmek üzere toplanan Olağanüstü Genel Kurul tarafından bu Anayasa Tasarsısının getirdiği kuram ve düzenlemelerle, halk oyuna inanmayan ve genel olarak seçimi önemsemeyen, çoğulcu demokrasiye ve çağımızın tüm sosyal ve hukuksal değerlerine ters düşen, Türk Toplumunu çok gerilere ve çeşitli bunalımlara sürükleyebilecek nitelikte bulmuş, bu haliyle tasarının düzeltilemeyecek bir öneri olduğu ve yeni baştan kaleme alınması gerektiği görüş ve inancında olduğu belirtilmiştir 12

13 TBB, 2007 yılında da bu önerisini güncelleyerek tekrar kamuoyuna açıkladı. Ancak bu yeni metinde eskisi ile kıyas kabul etmez bir zihniyet değişikliği söz konusu olmaktadır Önerisi nin hazırlanmasında görev alan Prof. Rona Aybay ve Prof. Fazıl Sağlam gibi hukukçular, eski görüşleri ile taban tabana zıt bir tutum sergilemektedir yılı önerisinde, Anayasanın herhangi bir ideolojiyi yansıtmayan tarafsız bir hukuki metin olması gerektiği bildirilirken, yeni öneride 1982 Anayasasının da ötesinde bir Kemalist ideoloji empoze edilmektedir. Sosyal Bilimlerle uğraşan bilim adamlarının zamanla görüş değiştirmesi, makul ve bilimsel sebeplere dayandığı takdirde anlaşılabilir. Ancak bilim adına ideolojik saplantı ve siyasi taassubun fikirlere yön vermesi kabul edilebilecek bir durum değildir. Aynı şekilde 1992 yılında, TÜSİAD adına bir anayasa önerisi hazırlayan çalışma grubunun içinde yer alan Prof. Erdoğan Teziç, Prof. Necmi Yüzbaşıoğlu ve Prof. Süheyl Batum un da, tıpkı Rona Aybay ve Fazıl Sağlam gibi, görüşlerinde yüz seksen derece dönüş yapması çok gariptir. TÜSİAD ın 1992 tarihli önerisinin hazırlanmasında görev alan Prof. Erdoğan Teziç Başkanlığındaki akademisyenler heyeti; son derece özgürlükçü ve çağdaş bir yaklaşımla, anayasadaki değiştirilemez maddeler hakkında şu görüşleri serdediyordu: Bu konuda asli kurucu organ yetkisini kullanan bir Meclisin kendini bağımsız hissetmesi doğal ve gereklidir. Bu açıdan önerilebilecek ideal formül, yeni bir anayasa hazırlama girişiminin başında TBMM nin bir Anayasa değişikliği yaparak, değişmezlik hukukunun daha önceki Cumhuriyet Anayasalarında olduğu gibi, Cumhuriyet ilkesi ile sınırlı tutması olacaktır 1992 de bu görüşü savunanların, yıl sonra çok katı, otoriter bir anlayışla; bırakın değişim meselesini, laiklik kavramının bilimsel olarak tartışılmasına dahi şiddetle karşı çıkmalarının bilimsel izahı, merak konusudur.1924 Anayasa sında değişmez madde olarak, sadece devletin şeklinin cumhuriyet olduğu hükmü vardır arasındaki tek parti iktidarı döneminde, buna herhangi bir ilave yapılmamıştır. Mesela Devrim Kanunları nın Anayasa nın koruması altına 13

14 alınması söz konusu olmamıştır. Bu dönemde, özgürlüklerin genişletilmesi ile ilgili herhangi bir faaliyet de söz konusu değildir. Zira bu dönemde, devletin modernleştirilmesi adeta bir kenara bırakılmış, daha ziyade toplumun dönüştürülmesine ağırlık verilmiştir 1961 Anayasası, Çeşitli Hükümler başlıklı dördüncü kısımda, Cumhuriyetin laiklik niteliğini koruma amacını güden Devrim Kanunları hükümlerinin, Anayasaya aykırı olduğu şeklinde anlaşılamayacağı ve yorumlanamayacağı hükmünü getirmiştir. Burada şu paradoksa dikkat çekmek gerekiyor: 25 Teşrinisani 1341 tarihli ve 671 sayılı Şapka İktisası hakkında kanuna göre, bugün şapka giymeyen bütün devlet memurları suç işlemektedir Aynı şekilde 26 Teşrinisani 1934 tarihli ve 2590 sayılı Efendi, Bey, Paşa gibi Lakap ve Unvanların Kaldırıldığına dair Kanun a göre, günümüzde suç işlemeyen hemen hiçbir vatandaş yoktur. Çünkü efendi, bey ve paşa lakaplarını herkes günlük dilde en yaygın şekilde kullanmaktadır. Oysa aynı 1961 Anayasası, 1924 Anayasasının ikinci maddesinde devletin nitelikleri olarak sayılan Türkiye Devleti, cumhuriyetçi, milliyetçi, halkçı, devletçi, laik ve inkılapçıdır hükümlerini pekala değiştirme ihtiyacı hissetmiştir. Çağdaş anayasaların en önemli özelliği, tabulara karşı yenilikçiliği teşvik etmesi ve daima özgürlükleri genişletici olmasıdır. Dogma ve tabuların yıkıldığı 2000 li yıllarda, hala daha 1930 ların 40 ların hüküm ve şartlarını dayatmaya kalkışmak ne denli modernliktir, sorgulanması gerekir Anayasası, 174. maddesinde, 1961 Anayasası nın 153. maddesini, sadece üst başlığındaki Devrim kelimesini İnkılap şeklinde değiştirerek aynen almıştır. Mevcut Anayasa, 1961 in aksine, değiştirilemez hükümleri de genişleterek devlet şeklinin cumhuriyet olduğunu derpiş eden 1. maddeye ek olarak, devletin nitelikleri ile ilgili 2. ve devletin bütünlüğü, resmi dili, bayrağı ve başkenti ile ilgili 3. maddeyi de, 4. madde ile değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez hükümler arasına katmıştır. Bugün Anayasa nın başlangıç kısmındaki ideolojik yaklaşım ile Atatürk Milliyetçiliği kavramı ve değiştirilemez hükümlerle ilgili tartışmalar giderek yoğunlaşmaktadır. Nitekim mevcut Anayasanın başlangıç kısmı 1995 ve 2001 de olmak üzere tam iki defa değişikliğe uğramıştır. Ülkemiz aydınları, bu tartışmayı bilimsel objektiviteye uygun olarak hiçbir baskı ve kayıt altında kalmadan tam bir özgürlük ortamında yapabilmelidirler. 14

15 1982 Anayasasının Temel Hak ve Hürriyetler ve kişi hakları ile ilgili bütün hükümleri istisnasız değişikliğe uğramıştır: Bu çerçevede, Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması ile ilgili 13., kötüye kullanılmaması ile ilgili 14. ve temel hak ve hürriyetlerin durdurulması ile ilgili 15. maddesi, AB müktesebatına paralel olarak önemli değişikliklere uğramıştır. Keza kişi hürriyeti ve güvenliği ile ilgili 19., özel hayatın gizliliği ile ilgili 20., konut dokunulmazlığı ile ilgili 21., haberleşme hürriyeti ile ilgili 22., yerleşme ve seyahat hürriyeti ile ilgili 23., düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti ile ilgili 26., Basın hürriyeti ile ilgili 28., Basın araçlarının korunması ile ilgili 30., Dernek Kurma Hürriyeti ile ilgili 33., Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ile ilgili 34., Hak arama hürriyeti ile ilgili 36, Suç ve cezalara ilişkin esaslarla ilgili 38., Temel Hak ve Hürriyetlerin korunması ile ilgili 40. ve sendika kurma hakkı ile ilgili 51. madde önemli değişikliğe uğramıştır. Bu kadar geniş değişikliğe uğramış bir metinde, tutarlılık ve insicamın ne derece korunabileceği hususu ayrıca ele alınmalıdır. Din ve vicdan hürriyeti ile ilgili 24. madde başlı başına ele alınması gereken bir konudur. Bu madde resmi laiklik anlayışını tanımlamaktadır. Hak ve hürriyetler bölümünde bugüne kadar herhangi bir değişikliğe uğramayan tek maddedir. Onuncu Cumhurbaşkanı Necdet Sezer e göre, bunun dışında ne bir tanım yapılabilir ne de bu tanım değiştirilebilir. Meclis eski Başkanı Bülent Arınç ın, laiklik yeniden tanımlanmalıdır yolundaki beyanı üzerine askeri cenahtan da benzeri bir tepki gelmişti. Oysa bilimsel olarak bu madde pek çok açıdan eleştiri almaktadır. Mesela Anayasa Hukukçusu Prof. Mustafa Erdoğan:. Din ve Vicdan Hürriyeti başlıklı bu maddeyi, teknik anlamda laikliğin tanımı olarak kabul etmek mümkün değildir diyor. (7 Şubat 2007 Star Gazetesi). Prof. Erdoğan, aynı madde için Din ve Vicdan özgürlüğünü başlı başına bir değer olarak görmüyor dedikten sonra şöyle devam ediyor: Ona resmi laiklik doktrinine hizmet etmesi ölçüsünde bir değer biçiyor. Bu hükümde din özgürlüğüne önyargılı bakış o kadar belirgindir ki, başka hiçbir temel hak için değil de, sadece din ve vicdan özgürlüğü için özel bir hakkın kötüye kullanılması yasağı getirilmiştir. Erdoğan nihai hükmü şöyle veriyor: Sonuç olarak 24. maddenin amacı ne din ve vicdan özgürlüğünü doğru dürüst bir güvenceye kavuşturmak ne de sahici bir laiklik tanımı yapmaktır. Bu maddenin işlevi 15

16 yabancı bir gözlemcinin de belirttiği gibi, din özgürlüğünü hiçbir çağdaş demokraside örneği görülmeyecek şekilde dar bir kişisel alana sıkıştırmaktır Anayasasının eskimişliği ve geriliği, sadece temel hak ve özgürlüklerle sınırlı kalmamaktadır. Devlet yönetimi, kuvvetler ayrılığı prensibi, genel olarak yargı düzeni ve askeri yargı alanı, idari eylem ve işlemlerin yargı denetimine tabi olması, Silahlı Kuvvetlerin görev tanımı ve statüsü, Milli Güvenlik Kurulu nun yapısı ve fonksiyonu gibi çok önemli ve temel konularda, hukuk devleti ve demokratik yönetimin işleyişine ket vuran hükümler mevcuttur. Bu hükümlerin 21. yüzyıl şartlarında yeniden gözden geçirilmesi ve ülkenin kalkınmasına ve ilerlemesine mani olan unsurların ayıklanması gerekmektedir. Yukarıda da dile getirildiği üzere, sadece 2007 ve 2008 yılında, yargı ile yasama ve yürütme arasında baş gösteren kriz eksenli ihtilaflar dahi tek başına, acil bir anayasa değişikliğini zaruri kılmaktadır. Özellikle Anayasa Mahkemesi nin hukuki açıdan çok tartışmalı kararları sebebiyle, devlet sistemi ciddi bir kilitlenme tehlikesi ile yüz yüze gelmiş bulunmaktadır! Meşhur 367 Kararı ile yaşanan travma, daha sonra yapılan genel seçimler, Cumhurbaşkanlığı seçimi ve Meclis in toplantı yeter sayısı ile ilgili 96. ve Cumhurbaşkanının halk oyu ile seçilmesine dair 102. maddenin değiştirilmesiyle atlatıldı sayılır. Ancak 411 milletvekilinin oyu ile değiştirilen Anayasa nın 10. ve 42. madde değişikliklerini, Anayasa Mahkemesinin kendi görev ve yetki sınırlarını açıkça aşarak ve Meclis in iradesini bir nevi ipotek altına alarak iptal etmesinden doğan rejim bunalımını, yeni bir anayasa yapılmadan aşmak mümkün görünmemektedir. Prof. Ergun Özbudun, bahse konu kararın gerekçesine dair, Yeni Anayasa Şart Oldu başlıklı yorumunda (23 Ekim 2008 Zaman Gazetesi), gelinen noktayı şöyle değerlendirmektedir: Bu karar, Türk demokrasisinin karşı karşıya bulunduğu anayasa sorununun ciddiyetini bir kere daha ortaya koymaktadır. Düğümün çözülmesi, ancak evrensel demokratik ve hürriyetçi standartlarda ve devlet organlarının karşılıklı yetkilerini yerleşik demokrasilerdekine benzer şekilde düzenleyen yeni bir anayasanın yapılmasıyla mümkün olacağa benzemektedir. Aksi halde Türkiye, milletlerarası reyting kuruluşlarının (mesela Freedom House) listesinde olduğu gibi, bir yarı 16

17 demokrasi (semi democracy) ya da kısmen hür (partially free) bir ülke olarak kalmaya devam edecektir. TBMM BAŞKANI İNİSİYATİF ALMALIDIR Yeni Anayasa için bundan böyle yapılacak çalışmaların, herhangi bir partiye, siyasi kesime veya gruba mal edilmeksizin, bütün topluma ait olacak şekilde yürüyebilmesi için, bu meselenin asıl sahibi ve yetkilisi olan Türkiye Büyük Millet Meclisi nin uhdesinde ve önderliğinde devam ettirilmesi şarttır. Bunun için de TBMM Başkanının bizzat inisiyatif alıp, Anayasa konusunu yeniden ülke gündemine sokması gerekmektedir. Bütün siyasal partilerin de bu meselede sorumlu hareket edip, olumlu bir tavırla yaklaşması şarttır. Aksi halde, vatandaş nezdinde itibar kaybına uğrayacakları aşikardır. Sadece görünürde yeni anayasa istiyoruz deyip, ardından hiçbir ciddi faaliyet göstermeyenler, bunun sonucuna katlanmak durumundadır. Zira halkın büyük bir kısmının olayları yakından takip ettiği bir ortamda, kaçak güreşmek artık mümkün olmayacaktır. Anayasa her şeyden önce bir Toplumsal Mutabakat olduğuna göre, bu konuda toplumun her kesiminin sürece katılıp katkıda bulunması lazımdır. Burada medyaya ve bütün kitle iletişim araçlarına, sivil toplum kuruluşlarına, tek tek bütün aydınlara, kanaat önderlerine büyük sorumluluk düşmektedir. Yeni Anayasa üzerinde gerçek anlamda bir genel uzlaşamaya varabilmek için, öncelikle, var olan mutabakat noktalarının tebarüz ettirilmesi gerekiyor. Yani Anayasanın ihtilaf konusu teşkil eden hükümlerinden önce, üzerinde konsensüs sağlanmış olan kısımları netleştirilmelidir. Zira ihtilaflardan yola çıkarak uzlaşma sağlamak verimli bir usul değildir. Şimdiye kadar yapılmış olan çalışmalar, hazırlanmış olan öneri ve taslaklar, kaleme alınmış olan bilimsel analiz ve eleştiriler vb. tüm doküman, bir araya getirilip, benzer ve ortak kısımları belirlenmelidir. Hukuk ve Hayat Derneği bunun ilk örneğini hayata kavuşturmuş bulunuyor. 17

18 Adı geçen Dernek, 350 Sayfalık dergisinde (Yıl 2008, Sayı: 6) ciddi bir mukayeseli çalışma yaparak; 1982 Anayasasının mevcut metni ile, Bilim Kurulu; TBB, TUSKON ve TÜSİAD ın daha önce hazırlamış olduğu taslak ve önerileri madde madde karşılaştırmış ve derli toplu bir doküman meydana getirmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi, şüphesiz çok daha kapsamlı ve ciddi bir mukayeseli çalışma ile, her şeyden önce ilgili kesimleri yeterli şekilde bilgilendirebilir, bu konudaki mevcut birikimleri güncelleştirebilir. Böyle bir hazırlık, özellikle siyasi partilerin çalışmaları açısından yararlı olacaktır. TBMM Başkanı, Meclis te temsil edilen bütün partilerin liderleriyle görüşerek Yeni Anayasa meselesinin aciliyetini müzakere etmeli ve akabinde, izlenecek yolun detaylarını belirlemek üzere, Meclis Başkanvekilleri ile ortak çalışma yapıp bir deklarasyon yayınlamalıdır. MEDYAYA BÜYÜK SORUMLULUK DÜŞMEKTEDİR Sivil Toplum Kuruluşları da, Anayasa konusunda bütün topluma bir çağrı olmak üzere, ortak deklarasyon yayınlamalıdır. UTESAV bu deklarasyon zeminini hazırlamak üzere, planlı bir dizi faaliyeti başlatabilir. Başlangıç olarak, konuya duyarlılık gösteren medya organları ziyaret edilerek, Anayasa konusu aktüel hale getirilebilir. Tartışmaların amacından saptırılmaması ve doğru zeminde sürdürülebilmesi için, gazete ve televizyonlara özel bir sorumluluk düşmektedir. Haberler, yorumlar ve açık oturum programları, geçmişte olduğu gibi vatandaşın kafasını karıştırmak için değil, konuya açıklık getirmek maksadına matuf olmalıdır. Bu noktada etik kuruluşlarına, gönüllü teşekküllere de büyük görev düşmektedir. Ülke genelinde, Anayasa ile ilgili miting, konferans, panel, sempozyum vb. bilgilendirici ve bilinçlendirici faaliyetlerin düzenlenmesi için, üniversiteler, mesleki teşekküller, düşünce kuruluşları ve çağdaş bir demokrasi ve evrensel standartlara sahip bir hukuk devleti özlemini çeken herkes ve her kesim, bu sürece fiilen dahil edilmelidir. Yeni Anayasa çalışmaları, gerektiği gibi başlatılıp devam ettirilemezse, Türkiye yeni siyasi krizlerle karşılaşabilir. Önümüzde 100 günlük bir yerel seçim süreci bulunmaktadır. Bu süreçte 18

19 siyasi partilerin, Anayasa meselesine fiili olarak fazla zaman ayırmayacakları bellidir. Ancak sivil toplum kuruluşları, bu alanda yapacakları güçlü etkinliklerle, siyasi partileri belli ölçüde tavır almaya zorlayabilir yılında, Anayasa tartışmaları ülke çapında yürütülüp tamamlanmalı ve en geç 2010 yılı başlarında, Türkiye yeni bir Anayasa ile yönetilmeye başlanmalıdır. Aksi halde, doğacak çeşitli siyasi gerilimler ve rejim tıkanıklıkları, ülkeyi bir erken seçime zorlayabilir. Bu da Türkiye nin siyasi istikrar açısından, istenmeyen durumlarla yüz yüze gelmesine yol açabilir. Bu sebeple bir kere daha tekrar edelim ki, yeni bir anayasa yapmak Türkiye nin en önemli ve en öncelikli meselesidir. Bunun için bir anayasa seferberliği başlatılmalıdır!.. SONUÇ Türkiye nin bir yarı demokrasi veya kısmen hür bir ülke olması kimsenin kabul edemeyeceği bir durumdur. Zaten ülkede yeni anayasa ihtiyacını inkar eden herhangi bir kişi, grup veya kesim de bulunmamaktadır. Herkes, yeni bir anayasanın yapılmasını gerekli görmektedir. Bu noktada herhangi bir tereddüt yoktur. Tereddüt ve tartışmaların olduğu husus, yöntem meselesidir. Yeni bir anayasa yapılmalı ama nasıl? İktidar Partisinin, bir bilim kuruluna anayasa taslağı hazırlatması, özünde doğru ve isabetli karardı. Ancak süreç iyi yönetilemediği için, hem hazırlanan taslak kamuoyunda hak ettiği ilgiyi bulamadı, hem de daha sonraki gelişmelerden ötürü ülke derin bir siyasi bunalıma girdi. Şayet ilan edildiği üzere, 2008 in Ocak ayından itibaren Yeni Anayasa Taslağı kamuoyuna takdim edilebilseydi, ne AK Parti hakkında kapatma davası açılmış olurdu, ne de anayasa değişikliği ve onun iptali ile doğan rejim krizi doğardı. Şu halde bundan sonra, yeni anayasa hazırlanması sürecini tekrar harekete geçirmek ve bu süreci doğru, kararlı bir şekilde yönetmek, toplumsal mutabakatı sağlayacak yöntemler geliştirmek, Türkiye nin en acil meselesidir. 19

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2.

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.02.2016 Türk Hukukunun Bilgi Kaynakları - Mevzuat, Yargı

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX BIRINCI BÖLÜM ANAYASA HUKUKUNUN KISA KONULARI 1. 1961 Anayasası ile 1982 Anayasası nın Hazırlanış ve Kabul Ediliş Süreçlerindeki Farklılıklar...1 2. Üniter, Federal ve Bölgeli

Detaylı

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1. HAFTA: OSMANLI ANAYASAL GELİŞMELERİ [Türk Anayasa Hukukukun Bilgi Kaynaklarının Tanıtımı:

Detaylı

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU DERSİMİZİN TEMEL KONUSU 1 1. TÜRK HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARINI TANIMAK 2. TÜRKIYE DE NELER YAPABİLİRİZ SORUSUNUN CEVABINI BULABİLMEK DERSİN KAYNAKLARI 2 SİZE GÖNDERİLEN MATERYAL: 1. 1982 Anayasası: https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf

Detaylı

TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA. Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR

TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA. Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR ANAYASANıN TEMEL ILKELERI 2 1. madde Türkiye devleti bir cumhuriyettir. 2. Madde Cumhuriyetin nitelikleri Cumhuriyetçilik Başlangıç ilkeleri Atatürk

Detaylı

TÜRKİYE TİPİ BAŞLANLIK SİSTEMİ MODEL ÖNERİSİ. 1. Başkanlık Sistemi Tartışmasının Temel Gerekçeleri

TÜRKİYE TİPİ BAŞLANLIK SİSTEMİ MODEL ÖNERİSİ. 1. Başkanlık Sistemi Tartışmasının Temel Gerekçeleri TÜRKİYE TİPİ BAŞLANLIK SİSTEMİ MODEL ÖNERİSİ Mehmet Uçum 1. Başkanlık Sistemi Tartışmasının Temel Gerekçeleri a. Tartışmanın Arka Planı Ülkemizde, hükümet biçimi olarak başkanlık sistemi tartışması yeni

Detaylı

TÜRK ANAYASA DÜZENİ Bahar dönemi Ara sınavı

TÜRK ANAYASA DÜZENİ Bahar dönemi Ara sınavı TÜRK ANAYASA DÜZENİ 2016 Bahar dönemi Ara sınavı 1. Divan-ı Hümayun hangi Osmanlı padişahı döneminde kurulmuştur? A) I. Osman B) Orhan C) II. Murat D) III. Selim E) II. Mahmut 2. Divan-ı Hümayunun kaldırılmasıyla

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI Soru 1 : "Anayasa" deyince ne anlaşılır, ne anlamak gerekir? 7 Soru 2 : Türk tarihindeki anayasa hareketlerinin başlıca aşamaları ve özellikleri nelerdir? 15 İkinci

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2.

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2015 2016 ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 28.09.2015 30.09.2015 05.10.2015 07.10.2015 12.10.2015 TANIŞMA

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2014 2015 ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.09.2014 TANIŞMA DERSİ TANIŞMA DERSİ 17.09.2014 22.09.2014

Detaylı

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...v GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm Antik Demokrasi I. ANTİK DEMOKRASİNİN

Detaylı

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu..

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. 28 Nisan 2014 Basın Toplantısı Metni ; (Konuşmaya esas metin) Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. -- Silahlı Kuvvetlerimizde 3-4 yıldan bu yana Hava Kuvvetleri

Detaylı

Yeni Anayasa Nasıl Olmalı, Nasıl Yapılmalı?

Yeni Anayasa Nasıl Olmalı, Nasıl Yapılmalı? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Yeni Anayasa Nasıl Olmalı, Nasıl Yapılmalı? 12 Aralık 2011, Ankara Slide 2 Çerçeve TEPAV nedir? Yeni anayasa neden önemlidir? Yeni anayasa sürecinin ana

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

Türkiye nin Yeni Anayasa Arayışı: 2011-2013 TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu Tecrübesi

Türkiye nin Yeni Anayasa Arayışı: 2011-2013 TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu Tecrübesi Taylan BARIN Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi Türkiye nin Yeni Anayasa Arayışı: 2011-2013 TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu Tecrübesi AK Parti, CHP, MHP ve BDP

Detaylı

MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ

MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XIX GİRİŞ...1 1. DEMOKR AT PARTI İKTIDARININ SONUNA DOĞRU...9 1.1. DP nin Muhalefete Karşı Tutumu...9 1.1.1.

Detaylı

İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI. Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM. Genel Esaslar. I. Devletin şekli... 1...19

İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI. Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM. Genel Esaslar. I. Devletin şekli... 1...19 İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar I. Devletin şekli... 1...19 II. Cumhuriyetin nitelikleri... 2...19 III. Devletin bütünlüğü, resmî dili,

Detaylı

ÖZETLE. Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem

ÖZETLE. Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem ÖZETLE Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem MiLLETiN ONAYIYLA Mevcut Anayasa da Cumhurbaşkanı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti nin başıdır. Sistemin işleyişi, devletin bekası ve vatanın bütünlüğü, Türkiye

Detaylı

DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr

DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr YENİ ANAYASA DEĞİŞİKLİK ÖNERİLERİMİZ (TCBMM Başkanlığı na iletilmek üzere hazırlanmıştır) 31.12.2011 İletişim: I. Anafartalar Mah. Vakıf İş Hanı Kat:3 No:

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN TEMEL HUKUK BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Yargı nedir? Türk hukukunda yargının bölümleri Anayasa Yargısı İdari Yargı Adli Yargı TEMEL HUKUK YARGI Yargı, devletin hukuk

Detaylı

Yerel Demokrasi, Yerel Hukuk ve Evrensel Değerler

Yerel Demokrasi, Yerel Hukuk ve Evrensel Değerler Yerel Demokrasi, Yerel Hukuk ve Evrensel Değerler 2000 li yıllara gelindiğinde iç dinamikler, Türkiye nin uluslararası hukuk taahhütleri, AB süreci, bölgesel ve küresel gelişmelerin etkisiyle değişim kaçınılmaz

Detaylı

2-) Türkiye de tek dereceli seçim ilk kez hangi seçimlerde uygulanmıştır? A) 1942 B) 1946 C) 1950 D) 1962 E) 1966

2-) Türkiye de tek dereceli seçim ilk kez hangi seçimlerde uygulanmıştır? A) 1942 B) 1946 C) 1950 D) 1962 E) 1966 1-) 1921 Anayasası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Milli egemenlik ilkesi benimsenmiştir B) İl ve nahiyelerde yerinden yönetim ilkesi kabul edilmiştir. C) Yasama ve yürütme kuvvetleri

Detaylı

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 A. ANLATIM SORUSU (10 puan) Temsilde adalet yönetimde istikrar kavramlarını kısaca açıklayınız. Bu konuda

Detaylı

GENEL OLARAK DEVLET TEŞKİLATI SORULARI

GENEL OLARAK DEVLET TEŞKİLATI SORULARI 1.... ilkesi, Devlet organları arasında üstünlük sıralaması anlamına gelmez. Belli devlet yetki ve görevlerinin kullanılmasından ibaret olup bununla sınırlı medeni bir iş bölümü ve işbirliği olduğunu anlatır.

Detaylı

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI II. Mahmut ve Tanzimat dönemlerinde devlet yöneticileri, parçalanmayı önlemek için ortak haklara sahip Osmanlı toplumu oluşturmak için Osmanlıcılık fikrini

Detaylı

Biz yeni anayasa diyoruz

Biz yeni anayasa diyoruz Biz yeni anayasa diyoruz Ocak 05, 2015-9:32:00 AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Şentop, "Biz 'anayasa değişikliği' demiyoruz, 'yeni anayasa' diyoruz. Türkiye'nin anayasayla ilgili sorunu ancak

Detaylı

Devletin Şefleri Cumhurbaşkanları

Devletin Şefleri Cumhurbaşkanları Devletin Şefleri Cumhurbaşkanları Cumhuriyetin kuruluşu Anadolu insanının iman, namus, bağımsızlık, özgürlük, vatan ve millete sevgi ile bağlılığının inancı ve iradesi ile kendisine önderlik yapan Mustafa

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

TARİHSEL VE TOPLUMSAL GELENEK

TARİHSEL VE TOPLUMSAL GELENEK İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 KISALTMALAR 17 BİRİNCİ BÖLÜM: TARİHSEL VE TOPLUMSAL GELENEK I. İSLAMİYET ÖNCESİNDE KURULAN DEVLETLER VE ANAYASAL YAPI 20 A. HUN DEVLETİ (MÖ. IV. yy.-ms 4. yy) 20 B. GÖKTÜRK DEVLETİ

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tevfik Sönmez KÜÇÜK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARTİ İÇİ DEMOKRASİ

Yrd. Doç. Dr. Tevfik Sönmez KÜÇÜK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARTİ İÇİ DEMOKRASİ Yrd. Doç. Dr. Tevfik Sönmez KÜÇÜK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARTİ İÇİ DEMOKRASİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMALAR...XXI TABLOLAR

Detaylı

Fikret BABAYEV * * Azerbaycan Anayasa Mahkemesi Başkanı

Fikret BABAYEV * * Azerbaycan Anayasa Mahkemesi Başkanı Fikret BABAYEV * Sayın Başkan, değerli katılımcılar! Öncelikle belirtmek isterim ki, bugün bu faaliyete iştirak etmek ve sizlerle bir arada bulunmak benim için büyük bir mutluluktur. Bu toplantıya ve şahsıma

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK ANAYASA HUKUKU LAW

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK ANAYASA HUKUKU LAW DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK ANAYASA HUKUKU LAW 117 2 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

2 Ders Kodu: KMY Ders Türü: Seçmeli 4 Ders Seviyesi Yüksek Lisans

2 Ders Kodu: KMY Ders Türü: Seçmeli 4 Ders Seviyesi Yüksek Lisans TÜRKİYE NİN GÜNCEL ANAYASAL SORUNLARI 1 Ders Adi: TÜRKİYE NİN GÜNCEL ANAYASAL SORUNLARI 2 Ders Kodu: KMY5120 3 Ders Türü: Seçmeli 4 Ders Seviyesi Yüksek Lisans 5 Dersin Verildiği Yıl: 1 6 Dersin Verildiği

Detaylı

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Siyasi İşler Başkanlığı 20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 - Reform İzleme Grubu nun (RİG) 20. Toplantısı, Devlet Bakanı ve Başmüzakerecimiz

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ ANAYASA HUKUKU HAKKINDA GENEL BİLGİLER BİRİNCİ BÖLÜM DEVLET

İÇİNDEKİLER GİRİŞ ANAYASA HUKUKU HAKKINDA GENEL BİLGİLER BİRİNCİ BÖLÜM DEVLET İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III GİRİŞ ANAYASA HUKUKU HAKKINDA GENEL BİLGİLER I-ANA YASA HUKUKUNUN KONUŞU VE ÖNEMİ...1 II-ANAYASA HUKUKU VE SİYASİ KURUMLAR...2 III-ANAYASA HUKUKUNUN METODU VE KAYNAKLARI...4 1-

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun Dallara Ayrılması (Kamu Hukuku-Özel Hukuk) Kamu Hukuku Özel Hukuk Ayrımı Hukuk kuralları için yapılan eski ayrımlardan biri, hukukun kamu

Detaylı

ANAYASA DERSĐ ( GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI)

ANAYASA DERSĐ ( GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) A. ANLATIM SORUSU ANAYASA DERSĐ (2012 2013 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) Anayasal devlet sözünü tek cümleyle açıklayınız. Bir devletin anayasal kabul edilebilmesi için ne gibi unsurlara sahip olması gerekir,

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI BAŞLANGIÇ

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI BAŞLANGIÇ TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI BAŞLANGIÇ Türk Vatanı ve Milletinin ebedi varlığını ve Yüce Türk Devletinin bölünmez bütünlüğünü belirleyen bu Anayasa, Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu, ölümsüz önder ve eşsiz

Detaylı

DEVLET TEŞKİLATINA TEORİK YAKLAŞIMLAR PROF. DR. TURGUT GÖKSU VE PROF. DR. HASAN HÜSEYIN ÇEVIK

DEVLET TEŞKİLATINA TEORİK YAKLAŞIMLAR PROF. DR. TURGUT GÖKSU VE PROF. DR. HASAN HÜSEYIN ÇEVIK DEVLET TEŞKİLATINA TEORİK YAKLAŞIMLAR PROF. DR. TURGUT GÖKSU VE PROF. DR. HASAN HÜSEYIN ÇEVIK 2 Takdim Planı Modernleşme Süreci Açısından Devlet Devlet-Toplum İlişkileri Açısından Devlet Teşkilatlanma

Detaylı

BASIN AÇIKLAMASI: İnsan Hakları Ortak Platformunun TBMM de yeni Anayasa ile ilgili çalışmaları yürütecek olan Komisyonun işleyişine dair önerileri

BASIN AÇIKLAMASI: İnsan Hakları Ortak Platformunun TBMM de yeni Anayasa ile ilgili çalışmaları yürütecek olan Komisyonun işleyişine dair önerileri BASIN AÇIKLAMASI: İnsan Hakları Ortak Platformunun TBMM de yeni Anayasa ile ilgili çalışmaları yürütecek olan Komisyonun işleyişine dair önerileri 18.10.2011 Kamuoyunun da bildiği üzere, 19 Ekim 2011 tarihinde

Detaylı

İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI)

İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI) SORULAR İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI) 1- İdarenin denetim yollarından biri olarak, idari yargının gerekliliğini tartışınız (10 p). 2- Dünyadaki idari yargı sistemlerini karşılaştırarak, Türkiye nin mensup

Detaylı

ANAYASA DEĞĠġĠKLĠKLERĠ HAKKINDA GÖRÜġ VE ÖNERĠLERĠMĠZ

ANAYASA DEĞĠġĠKLĠKLERĠ HAKKINDA GÖRÜġ VE ÖNERĠLERĠMĠZ 5 Aralık 2011 ANAYASA DEĞĠġĠKLĠKLERĠ HAKKINDA GÖRÜġ VE ÖNERĠLERĠMĠZ I.YENĠ BĠR ANAYASA MI? GENĠġ KAPSAMLI BĠR ANAYASA DEĞĠġĠKLĠĞĠ MĠ? Anayasa hazırlığıyla ilgili olarak kamuoyunda önemli bir tartışma yaşanıyor:

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ. 5.Ders. Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER

KAMU YÖNETİMİ. 5.Ders. Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER KAMU YÖNETİMİ 5.Ders Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER 1 TÜRK KAMU YÖNETİMİNİN YAPISI (MERKEZ ÖRGÜTÜ) DEVLETİN TEMEL ORGANLARI KAMU YÖNETİMİNİN YAPISI MERKEZ (BAŞKENT) ÖRGÜTÜ Cumhurbaşkanı Bakanlar kurulu Başbakan

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

Sosyal Düzen Kuralları. Toplumsal Düzen Kuralları. Hukuk Kuralları Din Kuralları Ahlak Kuralları Görgü Kuralları Örf ve Adet Kuralları

Sosyal Düzen Kuralları. Toplumsal Düzen Kuralları. Hukuk Kuralları Din Kuralları Ahlak Kuralları Görgü Kuralları Örf ve Adet Kuralları TEMEL HUKUK Sosyal Düzen Kuralları Toplum halinde yaşayan insanların yerine getirmek zorunda oldukları ödevleri ve kullanacakları yetkileri belirten kurallara, sosyal düzen kuralları veya sadece sosyal

Detaylı

Tüm Kamu Personeli İçin GYS. Görevde Yükselme Sınavlarına Hazırlık El Kitabı. Konu Anlatımı + Soru Bankası

Tüm Kamu Personeli İçin GYS. Görevde Yükselme Sınavlarına Hazırlık El Kitabı. Konu Anlatımı + Soru Bankası Tüm Kamu Personeli İçin GYS Görevde Yükselme Sınavlarına Hazırlık El Kitabı Konu Anlatımı + Soru Bankası Memurluk, Şeflik, Uzmanlık, Şube Müdürlüğü ve Diğer Unvanlar Adalet Bakanlığı Aile ve Sosyal Politikalar

Detaylı

Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar. Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu

Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar. Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu Yardımcı Kuruluşlar Hükümete veya bakanlıklara görevlerinde yardımcı olmak, belirli konularda görüş bildirmek, bir idari

Detaylı

İdare Hukuku Ve İdari Yargı Alanında Anayasa Değişikliği İle İlgili Bazı Öneriler

İdare Hukuku Ve İdari Yargı Alanında Anayasa Değişikliği İle İlgili Bazı Öneriler İdare Hukuku Ve İdari Yargı Alanında Anayasa Değişikliği İle İlgili Bazı Öneriler Arş. Gör. Ahmet Kürşat ERSÖZ* * S. Ü. Hukuk Fak. İdare Hukuku ABD. Mevcut anayasamızda idare hukukuna ilişkin olan hükümler

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu: Gezi Parkından dünyaya yansıyan ses daha fazla özgürlük, daha fazla demokrasi sesidir. Tarih : 15.06.2013 Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu Türkiye de görev yapan yabancı

Detaylı

Türkiye'de "Decentralization" Süreci

Türkiye'de Decentralization Süreci Türkiye'de "Decentralization" Süreci 30 Nisan 2013 Bahçeşehir Üniversitesi İlker Girit Ahmet Ketancı Türkiye'de "Decentralization" Süreci Decentralization Prensipleri Türkiye deki Tarihi Süreç Türkiye

Detaylı

16 ŞUBAT 2011 CHP İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ÇETİN SOYSAL IN DİNLEMELERLE İLGİLİ BASIN AÇIKLAMASI

16 ŞUBAT 2011 CHP İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ÇETİN SOYSAL IN DİNLEMELERLE İLGİLİ BASIN AÇIKLAMASI 16 ŞUBAT 2011 CHP İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ÇETİN SOYSAL IN DİNLEMELERLE İLGİLİ BASIN AÇIKLAMASI Değerli Arkadaşlar, Türkiye zor günlerden geçiyor. Ajan filmlerini aratmayan olaylar gün geçmiyor ki gündeme

Detaylı

ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 5-

ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 5- ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 5- Değerlendirme Raporu Doğrudan ve Temsili Demokrasi Merkezi ve Yerel Yönetimler Şeffaflık www.tkmm.net 1 2 ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ (Halk konuşuyor, TBMM dinliyor) Türkiye

Detaylı

CUMHURBASKANININ YETKİ VE SORUMLULUKLARI

CUMHURBASKANININ YETKİ VE SORUMLULUKLARI CUMHURBASKANININ YETKİ VE SORUMLULUKLARI CİFT BASLILIK BİTİYOR Cumhurbaşkanı ile Başbakanın yetkileri birleştiriliyor. Cumhurbaşkanı yürütmenin başı oluyor. Yönetimde çift başlılık ortadan kalkıyor. Cumhurbaşkanları

Detaylı

2000 li Yıllar / 8 Türkiye de Eğitim Bekir S. GÜR Arter Reklam 978-605-5952-25-9 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011

2000 li Yıllar / 8 Türkiye de Eğitim Bekir S. GÜR Arter Reklam 978-605-5952-25-9 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011 Seri/Sıra No 2000 li Yıllar / 8 Kitabın Adı Türkiye de Eğitim Editör Bekir S. GÜR Yayın Hazırlık Arter Reklam ISBN 978-605-5952-25-9 Baskı Tarihi Ağustos-2011 Ofset Baskı ve Mücellit Ömür Matbaacılık Ömür

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI 6 1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI Kavramlar Türk Bayrağı Kanunu İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (11. Protokol ile Düzenlenen Metin) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (11.

Detaylı

ANAYASA HUKUKU DERSİ

ANAYASA HUKUKU DERSİ ÇOKTAN SEÇMELİ SORULAR HİTİT ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT BÖLÜMÜ (İÖ) ANAYASA HUKUKU DERSİ ARA SINAVI (11 Kasım 2010 Saat 19:00) 1- Amerikan modeli anayasa yargısı için aşağıdakilerden

Detaylı

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUHARREM YILMAZ IN DEMOKRASİNİN KURUMSALLAŞMASI VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUHARREM YILMAZ IN DEMOKRASİNİN KURUMSALLAŞMASI VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUHARREM YILMAZ IN DEMOKRASİNİN KURUMSALLAŞMASI VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI 27 Kasım 2013 The Marmara Taksim Oteli, İstanbul Sayın Konuklar, Değerli

Detaylı

Dr. Serdar GÜLENER TÜRKİYE DE ANAYASA YARGISININ DEMOKRATİK MEŞRULUĞU

Dr. Serdar GÜLENER TÜRKİYE DE ANAYASA YARGISININ DEMOKRATİK MEŞRULUĞU Dr. Serdar GÜLENER TÜRKİYE DE ANAYASA YARGISININ DEMOKRATİK MEŞRULUĞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER...IX KISALTMALAR... XVII TABLOLAR LİSTESİ... XIX ŞEKİLLER LİSTESİ...XXIII GİRİŞ...1 Birinci Bölüm

Detaylı

GJYKATA KUSHTETUESE УСТАВНИ СУД CONSTITUTIONAL COURT. Dava No: KO 29/11. Başvurucu. Sabri Hamiti ve Kosova Meclisinin diğer milletvekilleri

GJYKATA KUSHTETUESE УСТАВНИ СУД CONSTITUTIONAL COURT. Dava No: KO 29/11. Başvurucu. Sabri Hamiti ve Kosova Meclisinin diğer milletvekilleri REPUBLIKA E KOSOVËS - РЕПУБЛИКА КОСОВO - REPUBLIC OF KOSOVO GJYKATA KUSHTETUESE УСТАВНИ СУД CONSTITUTIONAL COURT Priştine, 30 Mart 2011 Nr. ref.: OM 108/11 Dava No: KO 29/11 Başvurucu Sabri Hamiti ve Kosova

Detaylı

TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ

TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ 12 Eylül Darbesi 1973 seçimlerinden 1980 yılına kadar gerçekleşen seçimlerde tek başına bir iktidar çıkmadığından bu dönem hükümet istikrarsızlığı ile geçen bir dönem olmuştur.

Detaylı

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, 24 Kasım 2011 Perşembe günü Üniversitemiz Merkez Kampüsü Hünkar Salonu nda, hem Üniversitemizin

Detaylı

HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU

HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU HSYK Teklifi Teklif; 2797 sayılı Yargıtay Kanunu, 6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu, 4954 sayılı Türkiye Adalet

Detaylı

YENİ ANAYASA YAPIMINDA GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLER Doç.Dr. Abdurrahman Eren

YENİ ANAYASA YAPIMINDA GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLER Doç.Dr. Abdurrahman Eren YENİ ANAYASA YAPIMINDA GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLER Doç.Dr. Abdurrahman Eren Anayasa yapımının, süreç ve içerik olmak üzere iki yönü bulunmaktadır. Yapım sürecine kimlerin katılacağı, hangi yöntemin izleneceği

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 KISALTMALAR 21

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 KISALTMALAR 21 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER II KISALTMALAR 21 GİRİŞ 25 A. ANAYASACIL1K VE ÖZGÜRLÜK 25 1. Giriş 25 2. Önceki Türk Anayasalarının Özgürlük Açısından İrdelenmesi 32 a. 1876 Kanuni Esasisi 32 b. 1921 Teşkilatı

Detaylı

(DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı)

(DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı) GAU AKADEMİK PERSONEL AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU Prof.Dr. Meltem DİKMEN CANİKLİOĞLU Kastamonu 01/08/1962 Profesör 07/12/2010 (DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı) İzmir Ekonomi

Detaylı

MACARİSTAN SUNUMU Dr. Csaba UJKERY

MACARİSTAN SUNUMU Dr. Csaba UJKERY VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

1-Hâkim ve Savcılar idari görevleri dolayısıyla aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır?

1-Hâkim ve Savcılar idari görevleri dolayısıyla aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır? 1-Hâkim ve Savcılar idari görevleri dolayısıyla aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır? A) Cumhurbaşkanlığı B) Başbakanlık C) Adalet Bakanlığı D) Halk E) HSYK 3-Aşağıdakilerden hangisi adli yargının

Detaylı

DEMOKRASİ, LİBERALİZM VE SINIRLI DEVLET 1

DEMOKRASİ, LİBERALİZM VE SINIRLI DEVLET 1 DEMOKRASİ, LİBERALİZM VE SINIRLI DEVLET 1 Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Liberalizm ve demokrasi birbirleriyle uyuşabilmelerine rağmen aynı şey değildirler. Liberalizm devlet gücünün kapsamı, demokrasi ise bu

Detaylı

Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı

Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı Nihat Kayar Mersin Üniversitesi, Đ.Đ.B.F. Kamu Yönetimi Bölümü Giriş Anayasa Mahkemesi ilk defa 1961 Anayasası ile kurulmuş ve ilk

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

2 Ders Kodu: KMY Ders Türü: Seçmeli 4 Ders Seviyesi Doktora

2 Ders Kodu: KMY Ders Türü: Seçmeli 4 Ders Seviyesi Doktora KARŞILAŞTIRMALI ANAYASA YARGISI 1 Ders Adi: KARŞILAŞTIRMALI ANAYASA YARGISI 2 Ders Kodu: KMY6117 3 Ders Türü: Seçmeli 4 Ders Seviyesi Doktora 5 Dersin Verildiği Yıl: 1 6 Dersin Verildiği Yarıyıl 1 7 Dersin

Detaylı

40 yılı aşkın bir süre, önce öğrenci, sonra değişik unvanlarla öğretim elemanı ve

40 yılı aşkın bir süre, önce öğrenci, sonra değişik unvanlarla öğretim elemanı ve 04.10.2010 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Sayın Cumhurbaşkanı, Muhterem Konuklar, 40 yılı aşkın bir süre, önce öğrenci, sonra değişik unvanlarla öğretim elemanı ve yönetici olarak içinde yer aldığım Ankara

Detaylı

Faruk TURİNAY. Suçta ve Cezada. Kanunilik İlkesinin Anayasal Temelleri

Faruk TURİNAY. Suçta ve Cezada. Kanunilik İlkesinin Anayasal Temelleri Faruk TURİNAY Suçta ve Cezada Kanunilik İlkesinin Anayasal Temelleri İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER...VII KISALTMALAR...XIII GİRİŞ...3 Birinci Bölüm Kanunilik İlkesinde Terminoloji ve Kavramların İncelenmesi

Detaylı

Adalet Bakanlığı. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü. Personeli Görevde Yükselme GYS. Konu Anlatımlı. Sınavlarına Hazırlık El Kitabı

Adalet Bakanlığı. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü. Personeli Görevde Yükselme GYS. Konu Anlatımlı. Sınavlarına Hazırlık El Kitabı 28 Ekim 2005 Tarihli ve 25980 Sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görvede Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ne uygun olarak hazırlanmıştır. GYS 2016

Detaylı

İdari Yargının Geleceği

İdari Yargının Geleceği İdari Yargının Geleceği Av. Zühal SİRKECİOĞLU DÖNMEZ* * Ankara Barosu. İdari Yargının Geleceği / SİRKECİOĞLU DÖNMEZ Ülkemiz Hukuk Fakültelerinde iki Ana Bilim dalı vardır: Özel Hukuk ve Kamu Hukuku. Özel

Detaylı

ANAYASAL ÖZELLİKLER. Federal Devlet

ANAYASAL ÖZELLİKLER. Federal Devlet ANAYASAL ÖZELLİKLER Ulus devlet, belirli bir toprak parçası üzerinde belirli bir nüfus ve egemenliğe sahip bir örgütlenmedir. Ulus-devlet üç unsura sahiptir: 1) Ülke (toprak), 2) Nüfus, 3) Egemenlik (Siyasal-Yönetsel

Detaylı

KPSS 2007 GK (50) DENEME 3 / 52. SORU 50. Aşağıdakilerden hangisi hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri değildir? A) Yasal idare B) Devlet faaliyetlerinin belirliliği C) İdarenin mali sorumluluğu

Detaylı

SİYASET ÜSTÜ DÜŞÜNMEK Pazar, 30 Kasım :00

SİYASET ÜSTÜ DÜŞÜNMEK Pazar, 30 Kasım :00 Türkiye de siyaset yalnızca oy kaygısı ile yapılıyor Siyasete popülizm hakimdir. Bunun adı ucuz politika dır ve toplumun geleceğine maliyet yüklemektedir. Siyaset Demokrasilerde yapılır. Totaliter rejimler

Detaylı

Özgürlükleri daha da güçlendirmek istiyoruz

Özgürlükleri daha da güçlendirmek istiyoruz Özgürlükleri daha da güçlendirmek istiyoruz Kasım 09, 2013-11:57:28 anda bulunduğu noktadan asla geri gitmez" dedi. anda bulunduğu noktadan asla geri gitmez, bunun teminatı AK Parti ve AK Parti hükümetleridir"

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ Ayrıntılı Bilgi ve On-line Satış İçin www.hukukmarket.com İSMAİL KÖKÜSARI Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix

Detaylı

İDARİ YARGI ( ADL104U )

İDARİ YARGI ( ADL104U ) İDARİ YARGI ( ADL104U ) KISA ÖZET kolayaof.com İDARİ YARGI - ADL104U İÇİNDEKİLER Ünite Ünite Adı Sayfa Ünite 1 : İdarenin Denetlenmesi 1 Ünite 2 : İdari Yargı Yetkisi Ve Yargı Düzenleri 4 Ünite 3 : İdari

Detaylı

Anayasa ve İdare Türk idare teşkilatı Anayasal bir kurumdur. 1982 Anayasası belli başlıklar altında idari teşkilatlanmayı düzenlemiştir.

Anayasa ve İdare Türk idare teşkilatı Anayasal bir kurumdur. 1982 Anayasası belli başlıklar altında idari teşkilatlanmayı düzenlemiştir. İDARE HUKUKU Anayasa ve İdare Türk idare teşkilatı Anayasal bir kurumdur. 1982 Anayasası belli başlıklar altında idari teşkilatlanmayı düzenlemiştir. Bu düzenlemede yer alan ilkeler şunlardır; - Hukuk

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun kaynakları Normlar hiyerarşisi Hukukun Kaynakları Hukukta kaynak kavramı, hukukun varlık kazanabilmek ve yürürlüğe geçebilmek için hangi

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIGI NA

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIGI NA TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIGI NA 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun ek 7 nci maddesinin birinci fıkrasının değiştirilmesi hakkındaki kanun teklifim ve gerekçesi ilişikte sunulmuştur. Gereğini

Detaylı

Türkiye de Zorunlu Din Dersi Uygulaması

Türkiye de Zorunlu Din Dersi Uygulaması Türkiye de Zorunlu Din Dersi Uygulaması Derya Kap* Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nin (AİHM)16 Eylül 2014 tarihli zorunlu din dersinin mevcut içerikle uygulanamayacağına dair hükmü, Türkiye de din dersi

Detaylı

Aşağıdakilerden hangisi parlamenter sistem ile ilgili doğru bir bilgi değildir? A) Yasama organı, güvensizlik oyu ile Bakanlar Kurulunu düşürebilir.

Aşağıdakilerden hangisi parlamenter sistem ile ilgili doğru bir bilgi değildir? A) Yasama organı, güvensizlik oyu ile Bakanlar Kurulunu düşürebilir. SORU 1 Aşağıdakilerden hangisi parlamenter sistem ile ilgili doğru bir bilgi değildir? A) Yasama organı, güvensizlik oyu ile Bakanlar Kurulunu düşürebilir. B) Yürütmenin yasama ile yasamanın yürütme ile

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

Türk Parlamento Hukuku (LAW 256) Ders Detayları

Türk Parlamento Hukuku (LAW 256) Ders Detayları Türk Parlamento Hukuku (LAW 256) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Türk Parlamento Hukuku LAW 256 Güz 2 0 0 2 3 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili

Detaylı

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS ANAYASA HUKUKU İÇINDEKILER Birinci Bölüm ANAYASA HUKUKUNA GIRIŞ I. ANAYASA HUKUKU... 1 II. ANAYASA KAVRAMI... 1 III. ANAYASACILIK DÜŞÜNCESİ VE DOĞUŞU...

Detaylı

Türkiye'de 3 Ay OHAL İlan Edildi

Türkiye'de 3 Ay OHAL İlan Edildi Türkiye'de 3 Ay OHAL İlan Edildi Erdoğan, "OHAL uygulaması kesinlikle demokrasiye, hukuka ve özgürlüklere karşı değildir" dedi. 21.07.2016 / 09:56 Cumhurbaşkanı Erdoğan, 15 Temmuz darbe girişiminin ardından

Detaylı

BİRİNCİ KISIM İDARE HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI

BİRİNCİ KISIM İDARE HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI İÇİNDEKİLER BİRİNCİ KISIM İDARE HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI Birinci Bölüm: İdare Hukukunun Tanımı I. İdare... 3 II. İdari Fonksiyon... 4 A. Toplumun Genel ve Sürekli İhtiyaçlarının Karşılanmasına Yönelik

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

M. Gözde ATASAYAN. Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi

M. Gözde ATASAYAN. Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi M. Gözde ATASAYAN Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR...XXI GİRİŞ...1 A. «KAMU HİZMETİ» KAVRAMI...1 1. Kamu Hizmetinin Klasik Tanımı...1

Detaylı

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ ANAYASASI

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ ANAYASASI İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ ANAYASASI Türkiye'deki Tek Üniversite İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ ANAYASASI Biz, İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi nin paydaşları; gelecek kuşaklara daha yaşanabilir

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı