XML (Extensible Mark-up Language) Hüseyin Kaya

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "XML (Extensible Mark-up Language) Hüseyin Kaya"

Transkript

1 XML (Extensible Mark-up Language) Hüseyin Kaya Mart 2002

2 2

3 XML e Giriş XML (Extensible Markup Language), W3C (Worl Wide Web Consortium) tarafından geliştirilen bir kaynak hazırlama standartıdır. XML aslında SGML (Standart Generalized Markup Language) adlı daha geniş ve kapsamlı bir standardın alt kümesi sayılabilir den beri var olan SGML çok kapsamlı ve karmaşık yapısıyla bazı zorluklar içeriyordu. XML bu karmaşayı mümkün olduğunca azaltmak ve uygulama kolaylığı sağlamak amacıyla geliştirildi. XML bir dil olmaktan çok bir dil tanımlama aracıdır. Bu standartı kullanarak kendi dilinizi üretebilir, kendi kurallarınızı koyabilirsiniz. HTML ile XML aynı şey değildir. HTML in önceden belirlenmiş kuralları vardır ve HTML ile yazılan bir döküman bu kurallara uymak zorundadır. Mesela <BODY> ve <HEAD> gibi imler HTML de önceden tanımlıdırlar; bunları değiştiremezsiniz. Fakat XML de imleri siz tanımlarsınız. Bu sayede <BuyukBaslik>, <KucukBaslik>gibi imler tanımlamanız mümkün olabilir. XML dokümanlarında elemanlar aşağıdaki gibi yazılırlar: <Paragraf> Bu ilk paragraf </Paragraf> Yukarıdaki eleman iki im in arasına yazılmıştır. İmler <ve > sembolleri arasında yazılırlar. Bir im in etki alanını bitirmek, bir başka deyişle bir im i kapatmak için / sembolü kullanılır. Elemanlara bazı özellikler atanabilir. <Para kur="dolar">34.25</para> Bu örnekte <Para>adlı imin kuradlı bir özelliği olduğu anlaşılıyor. XML de boş elemanlar tanımlanabilir. Buna örnek vermek gerekirse; <Resim kaynak="/home/user/resim.gif"></resim> veya 3

4 4 <Resim kaynak="/home/user/resim.gif"/> XML in bazı kurallarından bahsedelim: Elemanların özellikleri her zaman tırnak işaretleri içerisinde tanımlanmak zorundadır. <Yazi tip="italik">maslak</yazi> Boş elemanlar hariç bütün elemanlar açma ve kapama imleri arasına yazılmak zorundadır. Bu kurala göre aşağıdaki satırlar XML kurallarına uygun değildir. <Paragraf>Ilk paragraf <Paragraf>Ikinci Paragraf Doğrusu şöyle olmak zorundaydı <Paragraf>Ilk paragraf</paragraf> <Paragraf>Ikinci Paragraf</Paragraf> İçiçe geçen imler doğru yapılmalıdır. Bu kurala göre aşağıdaki tanımlama yanlıştır. <Kalin><italik>Bu satır yanlış</kalin></italik> Doğrusu şöyle olmalıydı <Kalin><italik>Bu satır doğru</italik></kalin> Yukarıdaki 3 kural XML kullanıcılarının en yaygın olarak çiğnedikleri kurallardır. Bunun kaynağı ise HTML kullanma alışkanlığıdır. Tarayıcı (Browser) üreticilerinin yazım hatalarını mümkün olduğunca tolere edebilme kaygısı yüzünden kurallara uygun olmayan HTML dökümanları sanaldoku üzerinde sorunsuz yayımlanabilmektedir. Ancak bu kaygı, beraberinde karmaşık yazılımları gerektirdiği için tarayıcıların dökümanları işleme hızlarında dikkate değer bir düşüş yaşanmaktadır. Bir XML dökümanı sözkonusu olduğunda 3 önemli dosya gündeme gelir. XML kaynak dökümanı stylesheet denilen, dökümanın herhangi bir yayım aracında nasıl görüneceğini belirleyen dosya.

5 XML kaynağının kurallarının yazıldığı DTD adlı dosya. DTD (Document Type Definition) dosyası XML dosyası içinde kullandığınız imlerin tanımlarının yapıldığı dosyadır. Örnek <?xml version="1.0" standalone="no"?> <!DOCTYPE OReilly:Books SYSTEM "sample.dtd"> <!-- XML dokumani burada basliyor --> <OReilly:Books xmlns:oreilly= > <OReilly:Product>XML Pocket Reference</Oreilly:Product> <OReilly:Price>8.95</Oreilly:Price> </OReilly:Books> İlk satırda <?xml ve?> arasında kalan kısım temel tanımların yapıldığı yerdir. versionxml dökümanının versiyonunu belirtir. standaloneseçeneği XML dökümanının dışarıdan verilecek bir DTD dosyasına ihtiyacının olup olmadığını belirler. standalone= no buyruğu dökümanın kendisini tanımlayabilmesi için bir DTD ye ihtiyac duyduğunu söyler. Bu örnekte ihtiyaç duyulan dosyanın sample.dtdadlı dosya olduğu ayrıca belirtiliyor. Aslında DTD ve stylesheet dosyalarını XML dökümanının içine gömmek mümkündür. Ama genelde tercih edilen bir yöntem değildir. <!DOCTYPE OReilly:Books SYSTEM "sample.dtd"> satırı dökümanın kök elemanını ve kök elemanı içerisinde yazılacak bütüm imlerin tanımlarının yer aldığı DTD dosyasını belirler. Bizim örneğimizde dökümanın kök elemanı OReilly:Books adlı elemandır. SYSTEM anahtar sözcüğü ise DTD dosyasının ayrı bir yerel dosya içerisinde bulunduğunu belirtir. <!-- ve -->sembolleri içerisinde yer alan bütün cümleler yorum olarak algılanır ve XML yorumlayıcıları tarafından ihmal edilir. Son olarak OReilly:Books,OReilly:Productve OReilly:Price imlerini kullandık. Çoğu XML imi gibi bunlar da kendilerini tanımlayan DTD ler olmadan anlamsızlardır. Bu imler görüldüğü gibi iki parçadan oluşmaktadır. Parçalar arasında : sembolü kullanılmış. Bunun sebebi im adlarını seçerken alanadı kullanmamızdır. : sembolünün sol tarafı alanadı nı, sağ tarafı ise imin kendisini ifade eder. Alanadı kullanımı XML dünyasında yeni kullanılmaya başlamıştır. Kabaca im tanımlarının karışmaması için tasarlanmıştır. Örnek vermek gerekirse; OReilly:Books yerine Books imini kullansaydık ve başka bir yayıncı da Books imini kullansaydı, iki üreticinin ürettikleri dökümanları ortak olarak 5

6 6 kullanmaları mümkün olamazdı. Alanadları xmlnsanahtar sözcüğü ile belirtilir. Eşsizlik sağlası amacıyla alanadları olarak genellikle sanaldoku yörelerinin adları kullanılır. Bizim verdiğimiz örnekte alanadı olarak kullanılmış. Alanadı olarak sanaldoku sayfalarını kullanmanın bir diğer faydası ise kullanılan XML dökümanı ile ilgili dosyaların herkes tarafından bilinen bir yere konulabilmesine imkan tanımasıdır. Buraya XML i tanımlayan DTD dosyaları konulabileceği gibi, bazı stylesheet dosyalarıda konulabilir. Son olarak eklenmesi gereken bir nokta ise şudur; ilerleyen zamanlarda tarayıcıların XML programlarını istenilen ölçüde tanımaları durumunda ilgili dökümanlar on-line olarak işlenebilecektir. Tarayıcı bir XML dökümanı ile karşılaştığında onu tanımlayan DTD yi ilgili yerden çekecek ve varsa stylesheet dosyasını kullanarak görüntüleyecektir.

7 DTD (Document Type Definition) Bu bölümde DTD kavramını kabaca bir örnek üzerinden anlatmaya çalışacağız. Örnek DTD dosyası aşağıda verilmiştir. <!-- Örnek bir DTD dosyası --> <!ELEMENT OReilly:Books (OReilly:Product, OReilly:Price)> <!ELEMENT OReilly:Product (#PCDATA)> <!ELEMENT OReilly:Price (#PCDATA)> Bu DTD dosyasının amacı bir önceki bölümde yazdığımız XML kaynağını tanımlamaktır. <!ELEMENT buyruğu XML dökümanı içerisinde kullanılan bütün imleri tanımlamak için kullanılır. OReilly:Product ve OReilly:Price imleri OReilly:Books iminin içerisinde ve belirlenen sıra ile kullanılmak zorundadır. Bu iki im e OReilly:Books iminin çocukları denir. OReilly:Product ve OReilly:Price imlerinin tanımlarında ise #PCDATA sözcüğü kullanılmıştır (PCDATA= Parsed Character Data ). Bunun anlamı OReilly:Product ve OReilly:Price imleri arasında < ve & hariç bütün karakter veya karakter kümesini kullanabilirsiniz. Mesela <OReilly:Product>O Reilly Books</OReilly:Product> satırı doğru bir XML satırıdır. 7

8 8

9 XSL (Extensible Stylesheet Language) Yazdığımız DTD ile XML dökümanını tanımlamış olduk. Bu çerçeve içinde elimizdeki dökümana doğru tanımlanmıştır (valid) diyebiliriz. Ancak dökümanın görüntülenişi hakkında hiçbirşey yapmadık. Bu iş için stylesheet kullanmamız gerekecek. Stylesheet olarak şu an yaygın olarak kullanılan CSS (Cascading Style Sheet) aracını kullanabilirsiniz. CSS daha çok HTML dökümanlarını biçimlendirmek için kullanılmakla birlikte XML i de desteklemektedir. Biçimlendirme için kullanılabilecek ikinci bir araç ise XSL (Extensible StyleSheet Language) adı verilen ve kendinize özgü stylesheet kodları oluşturabilmenize olanak sağlayan dildir. XML kullanmamızın sebebi yanlızca sanaldoku olmadığı için biz XSL kullanmayı tercih edeceğiz. Bu bölümde XSL kavramını kabaca bir örnek üzerinden anlatmaya çalışacağız. Örnek XSL dosyası aşağıda verilmiştir. <?xml version="1.0"?> <xsl:stylesheet xmlns:xsl="http://www.w3.org/tr/wd-xsl" xmlns:fo="http://www.w3.org/tr/wd-xsl/fo"> <xsl:template match="/"> <fo:block font-size="18pt"> <xsl:apply-templates/> </fo:block> </xsl:template> </xsl:stylesheet> Bu örnekte dikkati çeken ilk şey bir XSL dosyasının aynı zamanda düzgün tanımlı bir XML dökümanı olmasıdır. XML dökümanını biçimlendirecek buyruklar <xsl:stylesheet> ve </xsl:stylesheet> imleri arasında yer alırlar. Genel olarak bakıldığında XML dökümanı içerisinde yer alan imlerin formatları <xsl:template> ve </xsl:template> imleri arasında tanımlanır. <xsl:template match="/"> 9

10 10 Yukarıdaki satır, / ile belirtilen im için bir şekil tanımlar. /sembolü kök elemana karşılık gelir. Bizim örneğimizde kök eleman OReilly:Books idi. Bizim XSL örneğimize göre kök elemanı içerisindeki yazıların font büyüklükleri 18pt olmak zorunda. Bu XSL dosyasını XSL yorumlayıcılarından birinden geçirirsek XML dosyasının görüntüsünü elde edebiliriz. Bir XML dökümanının doğru olması için gereken şartlar: Bir XML dökümanı ya DTD kullanmalı ya da dökümanın başında <?xml version="1.0" standalone="no"?> deklerasyonu yer almalıdır. Elemanların bütün özellikleri çift tırnaklar içinde belirtilmelidir. Bütün elemanlar açma ve kapama imleri arasında yazılmalıdırlar. Boş bir im kullanılacaksa im in bitiminden önce \ işareti kullanılmalıdır. <Resim kaynak="demiralp.jpg"/> Bazı XML buyrukları <?xml...?> <?xml version="number" [encoding="encoding"] [standalone="yes[no]"]?> version XML dökümanının versiyonu gösterir ve kesinlikle yazılması gerekir. encoding Kullanılacak karakter kümesini belirtir US-ASCII, iso gibi. standalone Eğer no ise, dökümanı tanımlayan bir DTD belirtmek zorunludur. Bunun için <!DOCTYPE> buyruğu kullanılır. <!DOCTYPE> <!DOCTYPE root-element SYSTEM PUBLIC ["name"] "URI_of_DTD">

11 Bu buyruk XML dökümanını tanımlayan DTD kaynağını belirtmek için kullanılır. İki şekilde kullanılılabilir. <!DOCTYPE root-element SYSTEM "URI_of_DTD"> <!DOCTYPE root-element PUBLIC "name" "URI_of_DTD"> SYSTEM DTD dökümanının yerini belirtir. <!DOCTYPE <Book> SYSTEM "http://www.domain.com/dtd/mydoctype.dtd"> PUBLIC Eğer kullanılan DTD çok büyük bir yaygınlık kazandı ise özel bir isimlendirme şeması kullanılır. XML işlemcisi bu tanımı gördüğü zaman ilgili DTD kaynağını sistemde kayıtlı olduğu yerlerden bulmaya çalışacaktır. Eğer ilgili dosyayı bulamaz ise SYSTEM buyruğu ile tanımlanmış DTD yi kullanacaktır. <!DOCTYPE <Book> PUBLIC "-//O Reilly/DTD/EN" "http://www.oreilly.com/dtd/xmlbk.dtd"> <![CDATA[...]]> XML dilinde özel anlamları bulunan karakterleri özel anlamları haricinde kullanmaya yarar.... ile belirtilen yere yazılan herşey XML işlemcisi tarafından salt metin olarak algılanacaktır. <![CDATA[ Burada XML dilinde özel anlamları bulunan karakterleri bir problem olmadan rahatça kullanabiliyorum. Mesela <?xml version=" "?> yazmam bir hata mesajı üretmeyecektir. ]]> <! > <!--Yorumlar--> XML dökümanı içerisine bazı açıklamalar veya yorumlar yazabilmemizi sağlar. 11

12 12

13 XML e Has Özelikler xml:lang xml:lang="iso_639_identifier> xml:lang özeliği bütün elemanlar için kullanılabilir. Elemanın hangi dilde yazıldığını belirtmek için kullanılır. <Paragraf xml:lang="en">hello</paragraf> <Paragraf xml:lang="fr">bonjour</paragraf> xml:space xml:space="default preserve" Elemanın içerisinde yer alan boşluk veya tab karakterlerinin dikkate alınıp alınmamsını belirler. Eğer preserve seçeneği kullanılırsa boş ve tab karakterleri dikkate alınacaktır. xml:link xml:link="link_türü" Elemanın bir link olduğunu belirtmek için kullanılır. Özel Karakterler XML de özel manaları bulunan karakterleri ifade edebilmek için değişik bir metod kullanılır. XML de yaygın olarak kullanılan 5 özel karakter şöyle gösterilir. & & < < > > " " &apos; Kolaylıkla görüleceği gibi özel karakterleri ifade etmek için & ve ; işaretleri beraber kullanılır. 13

14 14 DTD İçinde Eleman Tanımları XML dökümanı içerisinde kullandığınız elemanların tanımlarını DTD dosyaları içerisinde yapmak zorunluluğu vardır. Bunun için şu kalıp kullanılır. <ELEMENT eleman_ismi kural> Eleman isminin içerisinde < ve > karakterleri olmamalıdır. Eleman isimleri karakter veya _ sembolü ile başlamalıdır. Ayrıca eleman isimleri xml ile başlamamlıdır. Bu son kurala uyulmaması aslında ciddi bir probleme yol açmayabilir. Ancak xml sözcüğü ile başlayan ve XML yapısı içerisinde özel anlamları olan bir takım imler bulunmaktadır. Bu imlerde çakışma olasılığı bulunduğundan ötürü bu kısıtlamaya uyulması çok yerinde olacaktır. 111 ANY ve PCDATA 222 En basit eleman tanımı ANY buyruğu ile yapılır. <!ELEMENTkutuphaneANY> ANY sözcüğü ile <kutuphane> ve </kutuphane> imleri arasında herhangi bir karakterin veya karakter katarının veya başka imlerin bulunabilmesi sağlanır. Eğer iki im arasında sadece özel bir takım karakterlerin tanımlanması isteniyorsa PCDATA anahtar sözcüğü kullanılır. <!ELEMENTkutuphane(#PCDATA)> Bu buyruk ile <kutuphane> ve </kutuphane> imleri arasında eleman isimleri hariç diğer karakterlerin yer alabileceği belirtilir. Bir örnek vermek gerekirse <kutuphane>itu Kütüphanesi</kutuphane> <kutuphane></kutuphane> kullanımları doğru olduğu halde <kutuphane> <universite>itu</universite> Kütüphanesi </kutuphane> kullanımı yanlıştır. Bununla beraber bir elemanın içerisinde başka elemanların bulunma zorunluluğu şu şekilde belirtilir. <!ELEMENT Kitap (Baslik>> <!ELEMENT Baslik (#PCDATA>> Yukarıdaki örnekte Kitap imi içerisinde Baslik imi bulunmak zorundadır.

15 15 <!ELEMENT Kitap (Baslik, Tarih)> <!ELEMENT Baslik (#Baslik)> <!ELEMENT Tarih (#Tarih)> Yukarıdaki örnekte Kitap im i içerisinde Baslik ve Tarih imleri olmak zorundadır ve belirtilen sıraya uymak zorundadır. <!ELEMENT Kitap (Baslik Tarih)> <!ELEMENT Baslik (#Baslik)> <!ELEMENT Tarih (#Tarih)> Yukarıdaki örnekte Kitap im i içerisinde Baslik veya Tarih imlerinden birisi olmak zorundadır. Ancak ikisi birden bulunamaz. Gruplama ve Yineleme İmlerin XML dökümanı içerisinde yer alma sırasını belirlemek mümkündür. <!ELEMENT kitaplar ((baslik, yazar) aciklama)> <!ELEMENT baslik (#PCDATA)> <!ELEMENT yazar (#PCDATA)> <!ELEMENT aciklama (#PCDATA)> Yukarıdaki örnekte kitaplar im i içerisinde ya aciklama im i olmak zorundadır ya da baslik ve yazar im i ardarda olmak zorundadır. Ayrıca bu imlerin? Ya bir kere, ya hiç kaçar defa yer alabileceğini belirleyebilirsiniz. + En az bir kere * Bir çok kere veya hiç <!ELEMENT yazar (yazarismi+)> <!ELEMENT yazarismi (#PCDATA)> Yukarıdaki örnekte yazar im i içerisinde yazarismi im i ya bir kere yer alacaktır veya hiç kullanmayacaktır. Buna benzer fakat daha karmaşık tanımlamalar yapmak mümkündür. Boş İmler XML dökümanı içerisinde yer alan boş elemalar ayrıca tanımlanmak zorundadır. <!ELEMENT elemanismi EMPTY>

16 16 Entities General Entities Bir karakter kümesi için makro tanımlamak için kullanılır. <!ENTITY isim "karsilik"> <, >, &, ve " karakterleri için gereken tanımlamalarıkendi DTD dökümanınız içerisinde yapmak zorunda değilsiniz. Bunlar XML işlemcisi tarafından önceden yapılmıştır. Copyright sembolu için bir makro tanımı aşağıdaki gibi yapılabilir. Bu sembolün Unicode karşılığı 169 (Hexadecimal 0xA9) dur. <!ENTITY copyright " "> Parameter Entities Bir önceki gibi makrolar tanımlamak için kullanılır ancak tanımlanan makrolar sadece DTD içinde kullanılmak içindir. Bu şekilde tanımlanan bütün makro isimlerinin başına % sembolü konulur. Bu sembol makronun sadece DTD içerisinde kullanılabileceğini gösterir. <!ENTITY % isim "karsilik"> External Entities Dısarıdan yapılan linkler için kullanılır. <!ENTITY alinti SYSTEM "http://www.oreilly.com/stocks/quoates.xml"> Eğer alinti adli makro, XML dökümanı içerisinde kullanılacak olursa, işaret edilen URL den yani adresinden içerik alınacak ve XML dökümanı içerisine gömülecektir.

17 Örnekler prog01.xml <?xml version="1.0" standalone="yes"?> <!DOCTYPE Kitap SYSTEM "file:///bilisim/hkaya/doc/xml/prog01.dtd"> <Kitap>Beginning XML</Kitap> prog01.dtd <!ELEMENT Kitap (#PCDATA)> prog01.xsl <?xml version="1.0"?> <xsl:stylesheet version="1.0" xmlns:xsl="http://www.w3.org/1999/xsl/transform"> <xsl:template match="/"> <xsl:value-of select="."/> </xsl:template> </xsl:stylesheet> prog02.xml <?xml version="1.0" standalone="no"?> <!DOCTYPE Kitap SYSTEM "file:///bilisim/hkaya/doc/xml/prog02.dtd"> <Kitap> Kitap <Baslik>Beginning XML</Baslik> </Kitap> prog02.dtd <!ELEMENT Kitap (Baslik)> <!ELEMENT Baslik (#PCDATA)> 17

18 18 prog02.xsl <?xml version="1.0"?> <xsl:stylesheet version="1.0" xmlns:xsl="http://www.w3.org/1999/xsl/transform"> <xsl:template match="/"> <xsl:value-of select="."/> </xsl:template> <xsl:template match="baslik"> <xsl:value-of select="."/> </xsl:template> </xsl:stylesheet> prog03.xml <?xml version="1.0" standalone="no"?> <!DOCTYPE Kisi SYSTEM "file:///bilisim/hkaya/doc/xml/prog03.dtd"> <Kisi> Madonna </Kisi> prog03.dtd <!ELEMENT Kisi (#PCDATA)> prog03.xsl <?xml version="1.0"?> <xsl:stylesheet version="1.0" xmlns:xsl="http://www.w3.org/1999/xsl/transform"> <xsl:template match="/"> <HTML> <xsl:value-of select="."/> </HTML> </xsl:template> </xsl:stylesheet> prog04.xml

19 <?xml version="1.0" standalone="no"?> <!DOCTYPE Kitap SYSTEM "file:///bilisim/hkaya/doc/xml/prog04.dtd"> <Kitap> <Baslik>System Performance Tuning</Baslik> </Kitap> 19 prog04.dtd <!ELEMENT Kitap (Baslik, Konu)> <!ELEMENT Baslik (#PCDATA)> <!ELEMENT Konu (#PCDATA)> prog04.xsl <?xml version="1.0"?> <xsl:stylesheet version="1.0" xmlns:xsl="http://www.w3.org/1999/xsl/transform"> <xsl:template match="/"> <HTML> <xsl:value-of select="."/> </HTML> </xsl:template> </xsl:stylesheet> prog05.xml <?xml version="1.0" standalone="no"?> <!DOCTYPE Kitap SYSTEM "file:///bilisim/hkaya/doc/xml/prog05.dtd"> <Kitap> <Baslik>System Performance Tuning</Baslik> </Kitap> prog05.dtd prog05.xsl <?xml version="1.0"?> <xsl:stylesheet version="1.0" xmlns:xsl="http://www.w3.org/1999/xsl/transform">

20 20 <xsl:template match="/"> <HTML> <xsl:apply-templates/> </HTML> </xsl:template> <xsl:template match="baslik"> <HEAD> <xsl:value-of select="."/> </HEAD> </xsl:template> </xsl:stylesheet> prog06.xml <?xml version="1.0" standalone="no"?> <!DOCTYPE Kitap SYSTEM "file:///bilisim/hkaya/doc/xml/prog06.dtd"> <Kitap> <Baslik>System Performance Tuning</Baslik> <Konu>System Performance Monitoring Tools in Unix</Konu> </Kitap> prog06.dtd <!ELEMENT Kitap (Baslik, Konu)> <!ELEMENT Baslik (#PCDATA)> <!ELEMENT Konu (#PCDATA)> prog06.xsl <?xml version="1.0"?> <xsl:stylesheet version="1.0" xmlns:xsl="http://www.w3.org/1999/xsl/transform"> <xsl:template match="/"> <HTML> <xsl:apply-templates/> </HTML> </xsl:template>

21 21 <xsl:template match="baslik"> <HEAD> <xsl:value-of select="."/> </HEAD> </xsl:template> <xsl:template match="konu"> <P> <xsl:value-of select="."/> </P> </xsl:template> </xsl:stylesheet>

22 22

23 Kaynakça [1] DocBook, The Definitive Guide, Norman Walsh and Leonard Muellner, O Reiily Assoc., 1999 [2] Beginning XML, David Hunter, Wrox, 2000 [3] Cascading Style Sheets, The Definitive Guide, Eric A. Meyer, O Reiily Assoc., 1999 [4] [5] 23

Bütün XML dökümanlarının bir kök elemanı olmalıdır. Diğer bütün elemanlar kök elemanı tarafından kapsanır.

Bütün XML dökümanlarının bir kök elemanı olmalıdır. Diğer bütün elemanlar kök elemanı tarafından kapsanır. XML Genişletilebilir İşaretleme Dili (extensible Markup Language), hem insanlar hem bilgi işlem sistemleri tarafından kolayca okunabilecek dokümanlar oluşturmayı sağlamaktadır W3C tarafından tanımlanmış

Detaylı

BTP208 İnternet Programcılığı II XML ve XML Uygulamaları. (2. Kısım)

BTP208 İnternet Programcılığı II XML ve XML Uygulamaları. (2. Kısım) BTP208 İnternet Programcılığı II XML ve XML Uygulamaları (2. Kısım) Hazırlayan Öğr. Gör. Özgür ÖZŞEN İçerik XML DTD Belge Tipi Tanımlamaları 1 Karakter Veri Bir elemanın başlangıç ve bitiş etiketi içindeki

Detaylı

Öğrenci nesnesi için bir etiket

Öğrenci nesnesi için bir etiket HTML gibi işaretleme etiketlerini kullanan, verilerin depolanmasını sağlayan ve bu verileri metin formatında saklayan bir dildir. HTML ile XML arasındaki temel fark XML işaretleme etiketlerinin bilginin

Detaylı

Laboratuar Notları #3

Laboratuar Notları #3 The European Union s Making the Labour Market more Inclusive III programme For North Cyprus Upgrading Internet Technology skills of Information and Communication Technologies (ICT) Professionals Module

Detaylı

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 13 World Wide Web (WWW) Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Katmanları İçerik World Wide Web (WWW) Anlık Mesajlaşma

Detaylı

XML. Ahmet Demirelli Sabancı Üniversitesi 2007

XML. Ahmet Demirelli Sabancı Üniversitesi 2007 XML Ahmet Demirelli Sabancı Üniversitesi 2007 Konular XML XSL DTD XML Schema ( XSD ) İşaretleme Dili (Markup Language) Nedir? Ne amaçla kullanılabilir? Etiket (Tag) nedir? Bildiğimiz işaretleme dilleri

Detaylı

İNTERNET PROGRAMLAMA II. Tanımlar

İNTERNET PROGRAMLAMA II. Tanımlar İNTERNET PROGRAMLAMA II Tanımlar WWW( World Wide Web) Dünya üzerindeki bütün bilgisayarların bağlı olduğu bir ağdır. Çoğunlukla Web olarak adlandırılır. Web üzerindeki bilgisayarlar standart protokolleri

Detaylı

2. HTML Temel Etiketleri

2. HTML Temel Etiketleri 2. HTML Temel Etiketleri Bu bölümü bitirdiğinizde, HTML ve etiket kavramlarının ne olduğunu, HTML komut yapısını, Örnek bir HTML dosyasının nasıl oluşturulduğunu, Temel HTML etiketlerinin neler olduğunu,

Detaylı

7. Çerçeveler. Bu bölümü bitirdiğinizde,

7. Çerçeveler. Bu bölümü bitirdiğinizde, 7. Çerçeveler Bu bölümü bitirdiğinizde, Çerçevelerden oluşan bir WEB sayfası tasarlamayı, İç içe çerçeveler oluşturmayı ve Çerçeveleri isimlendirmeyi, Bağ kurulan dosyaları belirtilen çerçeve içerisinde

Detaylı

4. Bağlantı (Köprü) Oluşturma

4. Bağlantı (Köprü) Oluşturma 4. Bağlantı (Köprü) Oluşturma Bu bölümü bitirdiğinizde, HTML dosyalarında nasıl bağlantı oluşturulduğunu, Bağ etiketinin ne olduğunu, Yerel dosyalara nasıl bağlantı kurulduğunu, İnternet üzerindeki dosyalara

Detaylı

Html temelleri. Ders 4

Html temelleri. Ders 4 Html temelleri Ders 4 1 Giriş World Wide Web (Kısaca web) uygun protokoller kullanarak haberleşen yazılımların çalıştırıldığı internet üzerindeki sistemlerin bir koleksiyonudur. Çoğu sistem gününüzde en

Detaylı

13 Aralık 2007. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Raporlar. Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz

13 Aralık 2007. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Raporlar. Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz 13 Aralık 2007 Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL Đlgili Modül/ler : Raporlar KULLANICI TANIMLI RAPORLAR Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz Kendi isteklerinize özel rapor tasarımları

Detaylı

BTP208 İnternet Programcılığı II XML ve XML Uygulamaları. (1. Kısım)

BTP208 İnternet Programcılığı II XML ve XML Uygulamaları. (1. Kısım) BTP208 İnternet Programcılığı II XML ve XML Uygulamaları (1. Kısım) Hazırlayan Öğr. Gör. Özgür ÖZŞEN Konular İşaretleme Dilleri ve Tarihçesi HTML in Sınırlamaları XML Söz Dizimi Kuralları 1 İşaretleme

Detaylı

http://alikoker.name.tr

http://alikoker.name.tr XML'e Giriş XML(eXtensible Markup Language-Genişleyebilir Anlamlandırma Dili) hakkında birşeyler duymuşsunuzdur muhakkak; onun Web üzerinde veri alışveriş methodunu değiştireceğini, HTML in bir nevi kardeşi

Detaylı

MODÜL 3 HTML İLE STİL ŞABLONLARI

MODÜL 3 HTML İLE STİL ŞABLONLARI MODÜL 3 HTML İLE STİL ŞABLONLARI Bu modülü bitirdiğinizde; CSS kodlama standartlarına uyarak işlevselliği ve verimliliği artırmak için HTML kodları ile Stil şablonu (CSS) yapılandırmasını gerçekleştireceksiniz.

Detaylı

BTP 207 İNTERNET PROGRAMCILIĞI I. Ders 5

BTP 207 İNTERNET PROGRAMCILIĞI I. Ders 5 BTP 207 İNTERNET PROGRAMCILIĞI I Ders 5 Stil Oluşturmak/CSS 2 CSS, Cascading Style Sheets = Katmanlı Biçim Sayfaları HTML nesnelerini biçimlendirmek için kullanılır. CSS Bileşenleri CSS yapısı 3 ana bileşenden

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜH.

FIRAT ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜH. FIRAT ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜH. WSDL-SOAP MURAT TEZGİDER Web Servisi Nedir? web servisi :standart formatları kullanarak programlama dili, işletim sistemi ve platformdan bağımsız olarak bilgiyi paylaşan

Detaylı

Şekil 1. Sitiller ve biçimlendirme

Şekil 1. Sitiller ve biçimlendirme ŞABLONUN KULLANILMASI Şablon yazım kuralları belirli olan metinlerin yazımında kolaylık sağlayan araçlardır. Bu şablonlarda yazım kuralları ile ilgili detaylar tanımlanarak kullanıcının detaylarla uğraşmadan

Detaylı

HAVAYOLU ELEKTRONİK BİLET RAPORU

HAVAYOLU ELEKTRONİK BİLET RAPORU HAVAYOLU ELEKTRONİK BİLET RAPORU Nisan 2016 Versiyon:1.0 Sayfa 1 / 26 ANKARA e-bilet Raporu GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Nisan 2016 Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı Versiyon:1.0 Sayfa 2 / 26 (I)

Detaylı

Internet Programming II. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2014 2015 Bahar Yarıyılı

Internet Programming II. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2014 2015 Bahar Yarıyılı Internet Programming II Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2014 2015 Bahar Yarıyılı Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU 11-14 May. 2014 Form Form İşlemleri Tarayıcıdan bilgi alarak işlem gerçekleştirme FORM elemanları

Detaylı

Kelime işlemcilerin işlevlerini öğrenmek. Başlıca kelime işlemcileri tanımak. Microsoft Word 2010 programı hakkında temel bilgileri öğrenmek.

Kelime işlemcilerin işlevlerini öğrenmek. Başlıca kelime işlemcileri tanımak. Microsoft Word 2010 programı hakkında temel bilgileri öğrenmek. Amaçlarımız 2 Kelime işlemcilerin işlevlerini öğrenmek. Başlıca kelime işlemcileri tanımak. programı hakkında temel bilgileri öğrenmek. da metin biçimlendirmek. 1 Kelime İşlemcilerin İşlevleri 3 Kelime

Detaylı

Ekran 1: Ziraat Bankasından alınan Excel formatındaki ZIRAATBANKASI.XLS isimli dosya

Ekran 1: Ziraat Bankasından alınan Excel formatındaki ZIRAATBANKASI.XLS isimli dosya 16 Ocak 2010 Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL BANKA EKSTRELERĐ Đlgili Modül/ler : Banka, Cari, Muhasebe BANKA EKSTRELERĐNĐN MUHASEBE, CARĐ VE BANKA FĐŞLERĐNE AKTARILMASI Banka hesap ekstrelerinin

Detaylı

2-Hafta Temel İşlemler

2-Hafta Temel İşlemler 2-Hafta Temel İşlemler * Html Komutlarının Yapısı * Açıklamalar * Htm Sayfasının Oluşturulması * Temel Html Komutları * Html Sayfalarının Düzenlenmesi * Html Sayfalarının İncelenmesi Html Komutlarının

Detaylı

Laboratuar Notları #2

Laboratuar Notları #2 The European Union s Making the Labour Market more Inclusive III programme For North Cyprus Upgrading Internet Technology skills of Information and Communication Technologies (ICT) Professionals Module

Detaylı

BTP 207 İNTERNET PROGRAMCILIĞI I. Ders 2

BTP 207 İNTERNET PROGRAMCILIĞI I. Ders 2 BTP 207 İNTERNET PROGRAMCILIĞI I Ders 2 HTML 2 Hyper Text Markup Language = Yüksek/İleri Metin İşaretleme Dili Web sayfaları oluşturmak için kullanılan içerik biçimlendirme dilidir. Yüksek/ileri metin

Detaylı

TÜİK e-vt Teknik Kılavuz

TÜİK e-vt Teknik Kılavuz TÜİK e-vt Teknik Kılavuz Genel Açıklamalar Mayıs 2015 ANKARA Versiyon: 1.1 1/6 Versiyon Yayım Tarihi Eklenen/Silinen/Değişen Bölüm Açıklama 1.0 20.02.2014 ---- Kılavuzun ilk sürümü. 1.1 04.05.2015 Sayfa

Detaylı

Sevdiğiniz editörü açın, Notepad, vi, pico vb. Daha sonra da aşağıdaki kodu yazın:

Sevdiğiniz editörü açın, Notepad, vi, pico vb. Daha sonra da aşağıdaki kodu yazın: HTML nedir? HTML e GİRİŞ E. Fatih Yetkin HTML Hyper Text Markup Language kısaltmasıdır. Bir HTML dosyası, çeşitli işaretleme etiketleri içeren bir metin dosyasıdır. Bu işaretleme etiketleri (markup tags)

Detaylı

WEB TASARIMI. Đnternet Nedir?

WEB TASARIMI. Đnternet Nedir? ĐÇĐNDEKĐLER İÇİNDEKİLER... 1 WEB TASARIMI... 2 İnternet Nedir?... 2 HTML (Hypertext Markup Language)... 4 (Hareketli Metin İşaretleme Dili)... 4 KLASÖR VE DOSYA İSİMLERİNDE... 5 STANDART TAKILAR... 5

Detaylı

Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM 206 - Web Programlama ÖDEV 1

Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM 206 - Web Programlama ÖDEV 1 Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM 206 - Web Programlama ÖDEV 1 Son Teslim Tarihi: 5 Mayıs 2014-09:00 (ÖRGÜN) - 19:00 (İKİNCİ) Ödevi Teslim Alacak Olan Asistan:

Detaylı

Regular Expressions Version 0.1

Regular Expressions Version 0.1 Regular Expressions Version 0.1 Hüseyin Kaya hkaya@be.itu.edu.tr 2001 Özet Bu belge Linux and Unix Shell Programming adlı kitaptan faydalalınarak yazılmıştır. Kitabın yazarı David Tansley. İngilizce bilenler

Detaylı

Dinamik Kodlama. [X] Fusion@6. [X] Yeni Fonksiyon

Dinamik Kodlama. [X] Fusion@6. [X] Yeni Fonksiyon Dinamik Kodlama Ürün Grubu Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Fusion@6 [X] Yeni Fonksiyon @6 Uygulama @6 Serisi ürünlerde, kullanıcı arabirimlerinin her yerine eklenen dinamik kodlama özelliği ile, programın

Detaylı

MENÜ AYARLAMA 1. MENÜ AYARLAMA. [X] Fusion@6. [X] Fusion@6 Standard. [X] Entegre@6. [X] Yeni Fonksiyon

MENÜ AYARLAMA 1. MENÜ AYARLAMA. [X] Fusion@6. [X] Fusion@6 Standard. [X] Entegre@6. [X] Yeni Fonksiyon MENÜ AYARLAMA Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon @6 Uygulama Fusion@6 serisi ürünlerde ürün ana menüsü çeşitli temalarla görsel olarak

Detaylı

C Programlama Dilininin Basit Yapıları

C Programlama Dilininin Basit Yapıları Bölüm 2 C Programlama Dilininin Basit Yapıları İçindekiler 2.1 Sabitler ve Değişkenler......................... 13 2.2 Açıklamalar (Expresions)........................ 14 2.3 İfadeler (Statements) ve İfade

Detaylı

İnternet,artık hayatımızın önemli bir parçası. Her gün interneti programlar aracılığı ile ya da internet siteleri aracılığı ile kullanıyoruz.

İnternet,artık hayatımızın önemli bir parçası. Her gün interneti programlar aracılığı ile ya da internet siteleri aracılığı ile kullanıyoruz. Mahmut BORA KARAKUŞ İnternet,artık hayatımızın önemli bir parçası. Her gün interneti programlar aracılığı ile ya da internet siteleri aracılığı ile kullanıyoruz. Peki internet nasıl çalışıyor ve internet

Detaylı

ENROUTEPLUS TA YAPILMASI GEREKENLER

ENROUTEPLUS TA YAPILMASI GEREKENLER 11 Mayıs 2010 İlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL İlgili Modül/ler : Transfer EnRoutePlus TAN METİN DOSYALARININ AKTARIMI (FATURA, NAKİT, ÇEK, SENET) Univera firmasının EnRoutePlus programından

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 JavaScript JavaScript Nedir? Nestcape firması tarafından C dilinden esinlenerek yazılmış, Netscape Navigator 2.0 ile birlikte

Detaylı

GoFeed Kullanıcı Arayüzü

GoFeed Kullanıcı Arayüzü GoFeed Kullanıcı Arayüzü GoFeed temel olarak yayıncıların, reklamverenlerin ürün/fırsat bilgilerine ulaşabildiği feed sistemidir. Yayıncılar oluşturdukları feedler ile kullanıcıları ürünlerin/fırsatların

Detaylı

e-fatura Uygulaması (Zarf Yapısı) Versiyon : 1.4 2/10

e-fatura Uygulaması (Zarf Yapısı) Versiyon : 1.4 2/10 e-fatura UYGULAMASI (Zarf Şema Yapısı) Aralık 2014 ANKARA Versiyon : 1.4 1/10 GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Denetim ve Uyum Yönetimi Daire Başkanlığı Versiyon : 1.4 2/10 Versiyon Yayım Tarihi Eklenen/Silinen/Değişen

Detaylı

XML ile Mesaj İşlemleri

XML ile Mesaj İşlemleri Doküman JETSMS XML Mesaj İşlemleri Yardım Dokümanı Tarih 15.02.2007 Sürüm 2.5.0 XML ile Mesaj İşlemleri SİSTEM ÖZELLİKLERİ Sistem üzerinden çok yüksek sayılarda (Bir kerede 20000 gibi) farklı içerikli

Detaylı

Web Programlama Kursu

Web Programlama Kursu Web Programlama Kursu Bu kurs ne değildir? Neyi amaç edinmiştir? Bilgisayar Programcısı? Web Tasarımcısı? Web Programcısı? Neler öğreneceğiz? Kurs sonunda neler yapılabileceğiz? Örnek siteler Örnek Projeler

Detaylı

KÜTÜPHANECİLİKTE STANDARTLAŞMA VE MARC-XML ÇÖZÜMÜ

KÜTÜPHANECİLİKTE STANDARTLAŞMA VE MARC-XML ÇÖZÜMÜ KÜTÜPHANECİLİKTE STANDARTLAŞMA VE MARC-XML ÇÖZÜMÜ Zehra TAŞKIN ztaskin@hacettepe.edu.tr http://yunus.hacettepe.edu.tr/~ztaskin PLAN MARC Standartları XML MARC XML Neden MARC için XML? MARC XML için gerekli

Detaylı

E-UYGULAMALAR VE DOKÜMAN YÖNETİM SİSTEMİ PROJESİ (EUP)

E-UYGULAMALAR VE DOKÜMAN YÖNETİM SİSTEMİ PROJESİ (EUP) E-UYGULAMALAR VE DOKÜMAN YÖNETİM SİSTEMİ PROJESİ (EUP) KİOSKA YÜKLENECEK RUHSAT BAŞVURUSU DOSYALARI İÇİN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR Bilindiği üzere, elektronik ruhsat başvurusunda bulunmak için İlaç Ruhsat

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Oluşturma(Build) Aracı Üst Düzey Programlama-ders05/ 1 ANT Oluşturma(Build) Aracı Ant, Apache firması tarafından geliştirilen açık kaynaklı bir oluşturma(build) aracıdır. Java dili

Detaylı

Kontrol: Gökhan BİRBİL

Kontrol: Gökhan BİRBİL Doküman Adı: DOKÜMAN HAZIRLANMASIYLA İLGİLİ TÜRKAK PRENSİPLERİ TALİMATI Doküman No.: T501-01 Revizyon No: 04 Yürürlük Tarihi: 25.12.2011 Hazırlayan: Tekin ALTUĞ Kontrol: Gökhan BİRBİL Onay: H. İrfan AKSOY

Detaylı

görüntüleyebilirsiniz. HTML, programlama dilleri bir programlama mantığı taşımadığından öğrenilmesi gayet kolay bir dildir.

görüntüleyebilirsiniz. HTML, programlama dilleri bir programlama mantığı taşımadığından öğrenilmesi gayet kolay bir dildir. 1. HTML NEDİR? HTML (HyperText Markup Language / Hareketli-Metin İşaretleme Dili)basitçe, browserlarla görebileceğimiz, internet dökümanları oluşturmaya yarayan bir çeşit dildir. Örneğin okuduğunuz bu

Detaylı

Çözüm Bilgisayar. Çözüm İntSite

Çözüm Bilgisayar. Çözüm İntSite Çözüm Bilgisayar Çözüm İntSite Çözüm İnternet Site Programı (intsite.exe) Firmamızca geliştirilen ve Çözüm HBYS programının ana modülü olan Hasta Takip modülünü kullanan tüm hastanelerin kullanabileceği

Detaylı

5. Tablo İşlemleri. Bu bölümü bitirdiğinizde,

5. Tablo İşlemleri. Bu bölümü bitirdiğinizde, 5. Tablo İşlemleri Bu bölümü bitirdiğinizde, Tablonun nasıl oluşturulduğunu, Satır ve hücrelerin ne olduğunu ve nasıl oluşturulduğunu, Tablonun ve hücrelerin nasıl hizalandığını, Satır veya sütunların

Detaylı

MOBILEPAX XML PRODUCT API KULLANIM ŞEKLİ

MOBILEPAX XML PRODUCT API KULLANIM ŞEKLİ MOBILEPAX XML PRODUCT API KULLANIM ŞEKLİ Versiyon: 1.0.4 URL Adresi http://merchant.mobilepax.com/services/product.aspx Gönderilen XML Yapısı MobilePaxProduct fonksiyonu buton bilgisi oluşturulacak ürünün

Detaylı

tarafından yayınlanmıştır.

tarafından yayınlanmıştır. XML Teknolojisi İlk resmi işaretleme dili olarak gösterilen GML (Generalized Markup Language), 1969 yılında, yasal belgelerin kolay bir şekilde paylaşılabilmesi ve taşınabilmesi amacıyla, IBM den Goldfarb,

Detaylı

İçindekiler. 1. Cep Anahtar Başvuru

İçindekiler. 1. Cep Anahtar Başvuru İçindekiler 1. Cep Anahtar Başvuru... 1 2. Cep Anahtar Aktivasyon... 3 3. Login (Giriş) Ekranı Çift İleri Güvenlik Aracı (İGA) Olan Kullanıcı... 4 4. Cep Anahtar Ayarlar... 5 a. Çoklu Kapama Bireysel ve

Detaylı

PASCAL PROGRAMLAMA DİLİ YAPISI

PASCAL PROGRAMLAMA DİLİ YAPISI BÖLÜM 3 PASCAL PROGRAMLAMA DİLİ YAPISI 3.1. Giriş Bir Pascal programı en genel anlamda üç ayrı kısımdan oluşmuştur. Bu kısımlar bulunmaları gereken sıraya göre aşağıda verilmiştir. Program Başlığı; Tanımlama

Detaylı

sayfa Başlığı Bu benim ilk sayfam bu metin koyu

<html> <head> <title>sayfa Başlığı</title> </head> <body> Bu benim ilk sayfam <b>bu metin koyu</b> </body> </html> HTML'e Giriş 1. HTML dosyası nedir? HTML'in açılımı Hyper Text Markup Language (Bunun tam Türkçe'si bulunmamakla beraber "çok yere açılan metin" denebilir. Bir HTML dosyası bir text dosyası olmakla beraber

Detaylı

dinamo / Periyodik İşler

dinamo / Periyodik İşler 1 Periyodik İşler dinamo / Periyodik İşler 2 Periyodik İşler Genel Tanım Periyodik İşler Nedir? Periyodik işler, kullanıcılar tarafından belirlenmiş olan rapor ve makroları yine kullanıcılar tarafından

Detaylı

1.1 Web Kavramlar. 1.1.1.3 URL terimini tanımlayınız ve anlayınız.

1.1 Web Kavramlar. 1.1.1.3 URL terimini tanımlayınız ve anlayınız. 1.1 Web Kavramlar 117 Anahtar 7erim/er 1.1.1.1 Web ve Internet terimlerini tanımlayınız. Her birinin anahtar özelliklerini tanımlayınız. Web bir Internet hizmetidir. Web Internet üzerinde bağlantılı html

Detaylı

Teknik Doküman. Autodesk Revit Building te yeni ölçü tipleri yaratmak

Teknik Doküman. Autodesk Revit Building te yeni ölçü tipleri yaratmak Teknik Doküman Teknik Doküman Numarası: 10771 Yayım Tarihi: 24.03.2006 Ürün: Autodesk Revit 6-9 Konu: Revit te yeni ölçülendirme tipleri yaratmak Tür: Öğretici Revizyon No: 0 Revizyon Tarihi: Autodesk

Detaylı

TecCom TecLocal Programı Kurulum ve Yapılandırma Rehberi

TecCom TecLocal Programı Kurulum ve Yapılandırma Rehberi TecCom TecLocal Programı Kurulum ve Yapılandırma Rehberi Giriş: TecLocal programı TecCom elektronik ticaret platformu üzerinden sisteme kayıtlı tedarikçi/distribütör firmalara bağlanmayı sağlayan ücretsiz

Detaylı

DSpace'in OpenAIRE ile Uyumlu Hale Getirilmesi

DSpace'in OpenAIRE ile Uyumlu Hale Getirilmesi DSpace'in OpenAIRE ile Uyumlu Hale Getirilmesi Sönmez ÇELİK scelik@dogus.edu.tr Doğuş Üniversitesi Kütüphanesi Eylül 2012 Özet: Bu çalışma, OpenAIRE Rehberi 1.1 ve DRIVER Rehberi 2.0 a göre hazırlanmıştır.

Detaylı

PHP I PHP I. E. Fatih Yetkin. 26 Eylül 2011

PHP I PHP I. E. Fatih Yetkin. 26 Eylül 2011 PHP I E. Fatih Yetkin 26 Eylül 2011 Outline Temel Tanımlar HTML e Giriş PHP ye Giriş MySQL ve PHP Temel Tanımlar Web Sunucu Nedir? Teknik detaylar bir kenara bırakılacak olursa, hazırlanan web sayfasını

Detaylı

Docmage.exe dosyasını çalıştırılır ve karşımıza Şekil-1 deki ekran gelecektir.

Docmage.exe dosyasını çalıştırılır ve karşımıza Şekil-1 deki ekran gelecektir. 22 Haziran 2007 Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL Đlgili Modül/ler : Etiket Yazdırma ETĐKET YAZDIRMA MODÜLÜNDE DOCMAGE DĐZAYNI (BARKOD) Doküman sihirbazı DocMage den görsel açıdan zengin form

Detaylı

WebInstaller. 1. Kurulum Đçin Gereksinimler

WebInstaller. 1. Kurulum Đçin Gereksinimler WebInstaller Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard Kategori [X] Yeni Fonksiyon Versiyon Önkoşulu @6 Uygulama E-Netsis.Net uygulamasının kurulumu Netsis\ENetsis.Net\Kurulum dizininde bulunan NetsisWebInstall.exe

Detaylı

Eczane İlaç Satış Onay Bildirimi Web Servislerinin Kullanım Kılavuzu

Eczane İlaç Satış Onay Bildirimi Web Servislerinin Kullanım Kılavuzu T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Eczane İlaç Satış Onay Bildirimi Web Servislerinin Kullanım Kılavuzu Sürüm 1.1 OCAK 2010 Eczane İlaç Satış Onay Bildirimi Web Servislerinin Kullanım Kılavuzu İçindekiler İçindekiler...

Detaylı

CSS(CASCADING STYLE SHEETS)

CSS(CASCADING STYLE SHEETS) CSS(CASCADING STYLE SHEETS) CSS NEDİR NE İŞE YARAR? Sıralı Sitil Şablonları olarak bilinen CSS Web sayfalarının biçimsel özelliklerini düzenlediğimiz ve yönettiğimiz kodlar bütünüdür. CSS kodları ile sayfamızdaki

Detaylı

Temel Bilgisayar Programlama

Temel Bilgisayar Programlama BÖLÜM 11: : Birçok programda, bazı verilerin disk üzerinde saklanmasına gerek duyulur. Bütün programlama dillerinde, sabit disk sürücüsü (Hard Disk Drive, HDD) üzerindeki verileri okumak veya diske veri

Detaylı

3. Metin ve Görünüm Etiketleri

3. Metin ve Görünüm Etiketleri 3. Metin ve Görünüm Etiketleri Bu bölümü bitirdiğinizde, Metin biçimlendirme etiketlerinin neler olduğunu ve nasıl kullanıldığını, Yatay çizginin nasıl çizildiğini ve özelliklerinin neler olduğunu, Satır

Detaylı

Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları

Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları Güven Fidan AGMLAB Bilişim Teknolojileri 18/10/11 GRID ÇALIŞTAYI 2007 1 MapReduce Nedir? Büyük data kümelerini işlemek ve oluşturmak

Detaylı

A Temel İlkeler. B Kurumsal Evrak

A Temel İlkeler. B Kurumsal Evrak A Temel İlkeler 1. Sembol 2. Yazı 3. Logotayp - Temel Kullanım 4. Logotayp - Dikey Kullanım 5. Logotayp - Kurumsal Renk Standartları 6. Logotayp - Güvenlik Alanı ve Minimum Kullanım Ölçüsü 7. Logotayp

Detaylı

Ekran 1 : Font Komutları Dosyası ekranı

Ekran 1 : Font Komutları Dosyası ekranı 27 Ekim 2010 Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL Đlgili Modül/ler : ETASQLFORM DĐZAYNLARDA FARKLI FONT LU YAZI TĐPĐ KULLANIMI ETASQL Doküman Düzenleyicisi olan ETASQLFORM.EXE ile Fatura, Sipariş,

Detaylı

Uygulama İş Akış Kaydında Koşul Tanımlamaları

Uygulama İş Akış Kaydında Koşul Tanımlamaları İŞ AKIŞ YÖNETİMİ YENİLİKLERİ Amaç ve Fayda İş Akış Kayıtlarında yapılan değişiklikler ile; İş akış kayıtlarının koşula bağlı tanımlanabilmesi, İş akış kaydında bulunan açık işlerin farklı iş akış kaydına

Detaylı

SIMAN KULLANIM KILAVUZU

SIMAN KULLANIM KILAVUZU SIMAN KULLANIM KILAVUZU Önder Öndemir SIMAN Simülasyon programı Model Çatı ve Deneysel Çatı olmak üzere iki kısımdan oluşur. Model çatı genel itibariyle modullerin ve işlem bloklarının yazıldığı kısımdır.

Detaylı

Kullanım Kılavuzu Milli Eğitim Bakanlığı 2010

Kullanım Kılavuzu Milli Eğitim Bakanlığı 2010 Kullanım Kılavuzu Milli Eğitim Bakanlığı 2010 Bu belge BT Sınıfı Etkinliklerinde Kullanılmak Üzere Hazırlanmıştır İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 3 ÜYE (KAYIT) OLMA... 3 YÖNETİM PANELİ İŞLEMLERİ... 5 ŞABLON AYARLARI...

Detaylı

SPSS-Tarihsel Gelişimi

SPSS-Tarihsel Gelişimi SPSS -Giriş SPSS-Tarihsel Gelişimi ilk sürümü Norman H. Nie, C. Hadlai Hull ve Dale H. Bent tarafından geliştirilmiş ve 1968 yılında piyasaya çıkmış istatistiksel analize yönelik bir bilgisayar programıdır.

Detaylı

NİTELİK YÖNETİMİ. [X] Yeni Modül. [X] Fusion. [X] Fusion Standart. [X] Nitelik. [X] Ürün Kategorisi Önkoşulu. [X] Modül Önkoşulu (Sistem)

NİTELİK YÖNETİMİ. [X] Yeni Modül. [X] Fusion. [X] Fusion Standart. [X] Nitelik. [X] Ürün Kategorisi Önkoşulu. [X] Modül Önkoşulu (Sistem) NİTELİK YÖNETİMİ Amaç ve Fayda Bu doküman ile, personel yetkinliklerinin tanımlanması ve personel, pozisyon, kademe ve departmanlara bu yetkinliklerin atanması ile ilgili bilgi verilmesi amaçlanmıştır.

Detaylı

Web Formlar ve Sayfalar Arasında Bilgi Gönderme. BATML İnternet Programcılığı 1

Web Formlar ve Sayfalar Arasında Bilgi Gönderme. BATML İnternet Programcılığı 1 Web Formlar ve Sayfalar Arasında Bilgi Gönderme BATML İnternet Programcılığı 1 Bazı web sitelerinde sayfalar arasında bilgi veya değişken göndermek gerekebilir. Gönderilen bu bilgi kullanıcı adı ve şifre

Detaylı

XBRL. Şükrü ŞENALP Yeminli Mali Müşavir Sorumlu Ortak Baş Denetçi

XBRL. Şükrü ŞENALP Yeminli Mali Müşavir Sorumlu Ortak Baş Denetçi Şükrü ŞENALP Yeminli Mali Müşavir Sorumlu Ortak Baş Denetçi XBRL dünya çapında iş dünyasıyla finansal veriler arasında elektronik iletişimi sağlayan devrimsel nitelikte bir dildir. Hazırlık aşamasında,

Detaylı

Excel Ürün Veri Yükleme Modülü

Excel Ürün Veri Yükleme Modülü Excel Ürün Veri Yükleme Modülü Exel Ürün Veri Yükleme Modülü bir Excel dosyası aracılığı ile neticaret sistemine yeni ürün yüklemesi ve/veya mevcut ürünlerin güncellenmesi işlemlerini gerçekleştirmek amacıyla

Detaylı

ONLİNE MAKALE GÖNDERME

ONLİNE MAKALE GÖNDERME ONLİNE MAKALE GÖNDERME DİKKAT! Online yazım kuralları bir makalenin dergi yönetimine elektronik ortamda gönderilmesi sırasında dikkat edilmesi gereken kuralları içermektedir. Bu kurallar "makale yazım

Detaylı

Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sorgulama işlemlerini bu tabloya göre yapacağız.

Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sorgulama işlemlerini bu tabloya göre yapacağız. Bu Derste Öğrenecekleriniz: 1- Basit Sorgulamalar a. Tablodan tüm alanları sorgulama b. Tablodan alanları belirterek sorgulama c. Tekrarlı satırları önleme d. Belirli sayıda veya oranda sorgulama yapma

Detaylı

HTTP & HTML BİRİNCİ BÖLÜM. HTTP Nedir? HTTP Safhaları Nelerdir? Protokol ve Eklentiler. HTTP Servisleri. HTTP Nedir? HTML Nedir?

HTTP & HTML BİRİNCİ BÖLÜM. HTTP Nedir? HTTP Safhaları Nelerdir? Protokol ve Eklentiler. HTTP Servisleri. HTTP Nedir? HTML Nedir? HTTP & HTML Seval ÖZBALCI Bilgisayar Programcılığı Bölümü Ders 3 HTTP ve HTML Kullanarak İlk Web Sayfasının Oluşturulması BİRİNCİ BÖLÜM HTTP Nedir? HTML Nedir? Temel Unsurlar Editör Türleri İlk Sayfanın

Detaylı

http://students.autodesk.com adresine tıklayarak kayıt ekranına giriş yapınız.

http://students.autodesk.com adresine tıklayarak kayıt ekranına giriş yapınız. AUTOCAD STUDENT ÜYELİK İŞLEMLERİ VE KURULUMU Aşağıdaki doküman Batman Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanlığı tarafından hazırlanmış olup, doküman Autocad2010-2014 Öğrenci(Student)Versiyonu kurulumu

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama JSP Etiketletleri(Tags) Üst Düzey Programlama-ders06/ 1 Kişiye Özel JSP Etiketleri JSP Etiketleri, JSP sayfasında yazılan Java script leri yerine kullanılabilen HTML etiketleri yapısına

Detaylı

UZAKTAN EĞİTİM SİSTEMİ ÖĞRENCİ EKRANLARI KULLANIM KILAVUZU

UZAKTAN EĞİTİM SİSTEMİ ÖĞRENCİ EKRANLARI KULLANIM KILAVUZU UZAKTAN EĞİTİM SİSTEMİ ÖĞRENCİ EKRANLARI KULLANIM KILAVUZU 1 GİRİŞ Bu doküman içerisinde, hizmete sunulan Uzaktan Eğitim Sistemi (UZEM) öğrenci ekranlarının kullanımına yönelik yardım içeriği bulunmaktadır.

Detaylı

JETSMS XML Mesaj İşlemleri Yardım Dokümanı Tarih 15.02.2007 Sürüm 1.1.0 XML ile Mesaj İşlemleri

JETSMS XML Mesaj İşlemleri Yardım Dokümanı Tarih 15.02.2007 Sürüm 1.1.0 XML ile Mesaj İşlemleri Doküman JETSMS XML Mesaj İşlemleri Yardım Dokümanı Tarih 15.02.2007 Sürüm 1.1.0 XML ile Mesaj İşlemleri SİSTEM ÖZELLİKLERİ... 2 1. ÇALIŞMA MODLARININ ORTAK ÖZELLİKLERİ... 2 1.1. Genel Hususlar... 2 1.2.

Detaylı

DOKÜMAN YÖNETİM SİSTEMİ KULLANIMI GİDEN EVRAK

DOKÜMAN YÖNETİM SİSTEMİ KULLANIMI GİDEN EVRAK DOKÜMAN YÖNETİM SİSTEMİ KULLANIMI GİDEN EVRAK 1. DYS (Doküman Yönetim Sistemi) nin kullanımı için 3. parti bir programa ihtiyaç yoktur. Tamamen WEB tabanlı çalışmaktadır. 2. Sisteme http://dys.akdeniz.edu.tr

Detaylı

Genel Açıklama: Bu çalışmanın kullanıcılarıma yararlı olmasını temenni ederiz. Saygılarımızla, 15 Ekim 2012 Datasoft Yazılım

Genel Açıklama: Bu çalışmanın kullanıcılarıma yararlı olmasını temenni ederiz. Saygılarımızla, 15 Ekim 2012 Datasoft Yazılım Datasoft Yazılım Personel Bordrosu Programı Kanuni Raporlar Menüsünde Aynı Đşyeri Đçin Birden Fazla Aylık Prim ve Hizmet Belgesi XML Dosyasını Bir Defada Hazırlayıp, SGK E-Bildirge Sitesine Gönderilmesini

Detaylı

AJAX nedir? AJAX nasıl çalışır? AJAX. Tahir Emre KALAYCI. Sunucu Yazılım Teknolojileri

AJAX nedir? AJAX nasıl çalışır? AJAX. Tahir Emre KALAYCI. Sunucu Yazılım Teknolojileri nedir? Sunucu Yazılım Teknolojileri nedir? Gündem 1 nedir? 2 XML 3 nedir? nedir? : Asynchronous JavaScript and XML Yeni bir teknoloji değil, daha çok bir yöntembilim, teknik, tasarım deseni. RIA = Zengin

Detaylı

Program ile birlikte 4 adet örnek Excel dosyası ve bu dosyaları transfer etmekte kullanılan örnek dizaynlar verilmektedir.

Program ile birlikte 4 adet örnek Excel dosyası ve bu dosyaları transfer etmekte kullanılan örnek dizaynlar verilmektedir. 27 Mayıs 2013 İlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL İlgili Modül/ler : Veri Aktarma, Muhasebe MUHASEBE FİŞİNE EXCEL DEN FATURA TRANSFERİ Excel de bulunan fatura verilerinin muhasebe fişine toplu olarak

Detaylı

HALK SAĞLIĞI LABORATUARI WEB MODÜLÜ

HALK SAĞLIĞI LABORATUARI WEB MODÜLÜ HALK SAĞLIĞI LABORATUARI WEB MODÜLÜ SIRASIYLA YAPILACAK İŞLEMLER ve SORULMASI MUHTEMEL SORULAR: 1. Web modülüne giriş yapma (Login) --> Kullanıcı Adı ve Şifre nasıl alınır? 2. Hastanın muayene işlemleri

Detaylı

İÜ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ. Süreç İyileştirme Standardı

İÜ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ. Süreç İyileştirme Standardı Dök. No: AUZEF-SS-1.2-11 Yayın Tarihi:30.12.2015 Rev No:00 Rev Tarihi: Sayfa 1 / 12 1. AMAÇ İÜ AUZEF süreçlerinin kalite, verimlik ve etkinliğini arttırmak için yapılan sürekli iyileştirme çalışmalarında

Detaylı

Flash ile Etkileşimli Öğretim Materyali Hazırlama Semineri

Flash ile Etkileşimli Öğretim Materyali Hazırlama Semineri Öğretim Teknolojileri Destek Ofisi Instructional Technologies Support Office Flash ile Etkileşimli Öğretim Materyali Hazırlama Semineri Semboller, Ses Ekleme, Video Ekleme Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Detaylı

Görsel Programlama DERS 03. Görsel Programlama - Ders03/ 1

Görsel Programlama DERS 03. Görsel Programlama - Ders03/ 1 Görsel Programlama DERS 03 Görsel Programlama - Ders03/ 1 Java Dili, Veri Tipleri ve Operatörleri İlkel(primitive) Veri Tipleri İLKEL TİP boolean byte short int long float double char void BOYUTU 1 bit

Detaylı

JAVASCRIPT JAVASCRIPT DİLİ

JAVASCRIPT JAVASCRIPT DİLİ JAVASCRIPT JAVASCRIPT DİLİ Netscape Navigator 2.0 ile birlikte geliştirilen JavaScript dili istemci taraflı (client-side) script dilidir. Web sayfalarında dinamik içerik sağlamak ya da kullanıcıyla iletişim

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. Masaüstü için rapor kısayolu. Ürün : GO Bölüm : Görev Zamanlayıcı

DESTEK DOKÜMANI. Masaüstü için rapor kısayolu. Ürün : GO Bölüm : Görev Zamanlayıcı Bölüm Görev Zamanlayıcı, kullanıcının belirlediği batch işlem ve raporları, sıralı bir şekilde seçerek takvime bağlayabilmekte, takvime bağlanan görev tanımlarını belirtilen zamanda otomatik olarak çalıştırmaktadır.

Detaylı

MOBILEPAX SOAP PRODUCT API KULLANIM ŞEKLİ

MOBILEPAX SOAP PRODUCT API KULLANIM ŞEKLİ MOBILEPAX SOAP PRODUCT API KULLANIM ŞEKLİ Versiyon: 1.0.4 URL http://merchant.mobilepax.com/services/product.asmx Metot MobilePaxProduct fonksiyonu buton bilgisi oluşturulacak ürünün bilgilerinin Mobilepax

Detaylı

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ 1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Bilindiği gibi internet üzerindeki statik web sayfaları ziyaretçinin interaktif olarak web sayfasını kullanmasına olanak vermemektedir. Bu yüzden etkileşimli web sayfaları oluşturmak

Detaylı

Seri Takibi Yenilikleri

Seri Takibi Yenilikleri Seri Takibi Yenilikleri Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon @6 Uygulama Yardımcı Programlar/ Şirket/Şube/Parametre Tanımlamaları bölümünde

Detaylı

CSS3, HTML 5 ve jquery ile Web Tasarımı. Umuthan Uyan

CSS3, HTML 5 ve jquery ile Web Tasarımı. Umuthan Uyan CSS3, HTML 5 ve jquery ile Web Tasarımı Umuthan Uyan JavaScript Kütüphanesi JavaScript ile yazılan özellikle AJAX ve diger web teknolojilerini kullanarak web yazılımlarını kolaylıkla gelistirmemizi saglayan

Detaylı

PHP 1. Hafta 2.Sunum

PHP 1. Hafta 2.Sunum PHP 1. Hafta 2.Sunum Hello World Bu derste görülecekler WAMP ve PHP Hosting kavramı ve bizi neden ilgilendirmediği Domain ve localhost kavramları www klasörü İlk PHP kodunun

Detaylı

WorkFlow. dinamo Work Flow

WorkFlow. dinamo Work Flow dinamo Work Flow 1 Ön Tanımlar Work Flow /Ön Tanımlar e-mail, sms gönderilecek alanın işaretli olmasıyla ilgili tanımlar yapılır. Her süreç adımı yaratılırken varsayılan değerler için oluşturulan tablodur.

Detaylı

Dizaynda Word Desteği

Dizaynda Word Desteği Dizaynda Word Desteği Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon 4.0.4 Onaylı Sürüm Uygulama 1.1 Amaç Dizayn modülüne eklenen yeni özellik

Detaylı