YEŞİL BİNALAR VE ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ ANKETİ 1

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YEŞİL BİNALAR VE ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ ANKETİ 1"

Transkript

1 İÇİNDEKİLER: YEŞİL BİNALAR VE ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ ANKETİ 1 1. ANKETİN AMACI 2. ANKETİN YAPISI 3. ANKET SONUÇLARI 4. GENEL SONUÇ VE YORUMLAR 1. ANKETİN AMACI: Ödemeler dengesi içinde faaliyet gelirleri, lojistik ve işçi gelirleri ile ülkemiz sınaî üretiminde önemli paya sahip yapı malzemeleri ihracatımızın arttırılmasında teknik müşavirlik ve müteahhitlik sektörümüzün uluslararası piyasalardaki konumu önem arz etmektedir. Bu kapsamda, Bakanlığımız, yurtdışı teknik müşavirlik ve müteahhitlik hizmetleri ile bu alanda faaliyet gösteren sektör örgütlerine yönelik kapsamlı bir devlet yardımı programı yürütmekte; teknik müşavirlik ve müteahhitlik firmalarımızın uluslararası piyasalarda işbirliği fırsatlarını değerlendirebilmesine yönelik iş forumu ve benzeri organizasyonlar düzenleyerek bahsekonu sektörün yurtdışındaki konumunu daha da güçlendirmeyi hedeflemektedir. Diğer taraftan, özellikle çevresel ürün ve hizmetlerin yaygınlaşmasına istinaden teknik müşavirlik ve müteahhitlik hizmetlerinin uluslararası piyasalarda giderek yapısal bir dönüşüm yaşadığı; bu bağlamda, yeşil binaların da geleceğin konutları olmaktan çıkarak günümüz hizmet sektöründe yerini emin adımlarla aldığı bilinmektedir. Nitekim, yeşil binalar alanında ülkemizde gerek kamu kuruluşları gerekse çeşitli sektör örgütleri tarafından çeşitli faaliyetlerde bulunulduğu malumlarıdır. Sözkonusu çalışmalara Bakanlığımızca önem verilmekte olup bu konuda ulusal düzeyde atılacak adımların ülkemiz teknik müşavirlik ve müteahhitlik hizmetlerinin yurtdışı piyasalardaki rekabet gücünü de doğrudan etkileyeceği düşünülmektedir. Bu çerçevede, gerek firmalarımızın gerekse ilgili kamu kuruluşlarının ve STK ların yurtdışı piyasalardaki bu dönüşümü ne düzeyde takip ettiğinin/bu dönüşümden ne düzeyde faydalanabildiğinin ve Bakanlığımızın yeşil binalara ilişkin yurtdışı ihalelerde ne tip ilave destekler sağlayabileceğinin sağlıklı bir şekilde tespit edilebilmesi amacıyla Kasım 2013-Ocak 2014 döneminde bir anket uygulanmıştır. Anket, 2. ANKETİN YAPISI: - yeşil bina alanlarında çalışmaları bulunan 5 kamu kuruluşuna (Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Kamu İhale Kurumu ve Sağlık Bakanlığı), 1 İzin sonrası, lütfen şu şekilde atıfta bulunun: TC Ekonomi Bakanlığı (2014), Yeşil Binalar ve Uluslararası Hizmet Ticareti Anketi, Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü. 1

2 - 4 kamu üniversitesinin mühendislik ve mimarlık fakültelerine (Dokuz Eylül Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi), - 7 sektör örgütüne (Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği, Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği, Türk Serbest Mimarlar Derneği, Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği, Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Yapı Araştırma Derneği) ve Tüketici Dernekleri Federasyonu ile Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği dâhil toplam 18 kuruluşa resmi yazıyla iletilmiştir. Ayrıca, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Türkiye Müteahhitler Birliği, Türk Standartları Enstitüsü, akademisyenler, müteahhitlik ve teknik müşavirlik şirketleri, çeşitli uzmanlar dâhil toplam 1000 den fazla kişiye e-posta kanalıyla bildirilmiş, bahsekonu e-postada anketin konuyla ilgili olabilecek tüm kişilere de iletilmesi talep edilmiştir. 3. ANKET SONUÇLARI: Ankete toplam 232 kişi katılmış olup, katılım oranı, beklenenin oldukça üzerinde gerçekleşmiştir. Ankete intikal eden cevaplara ilişkin incelemeler aşağıda sunulmaktadır: Soru 1: Görev yaptığınız organizasyonu nasıl tanımlarsınız? Anket kapsamında görüşlerini paylaşan katılımcı profili, Grafik-1 de sunulmaktadır. Buna göre ankete katılanların yarısından fazlası müteahhitlik ve teknik müşavirlik (mimarlık ofisleri dâhil) şirketlerinden, diğer yarısı ise kamu kuruluşları, yapı malzemesi firmaları, sivil toplum kuruluşları (STK) ile üniversitelerden oluşmaktadır. Ayrıca, katılımcılar arasında az sayıda ticaret borsası, danışmanlık firması ile yapı malzemelerine ilişkin teknik onay kuruluşu temsilcileri de kaydedilmiştir. Grafik 1: Katılımcı Profili Yapı malzemeleri firması Kamu kuruluşu 12,9% 15,1% STK 9,1% Müteahhitlik firması 24,1% TMŞ, Mimarlık Ofisi 31,5% Üniversite 7,3% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% 35,0% 2

3 Soru 2: Aşağıdakilerden hangisinin ülkemiz için daha öncelikli olduğunu düşünüyorsunuz? Katılımcıların çoğunluğu (%62,3), çevresel sorunlar ve iklim değişikliği konularının ekonomik büyümeden daha öncelikli olduğunu düşünmektedir. Bu oran, üniversitelerde %82,35 e, teknik müşavirlik şirketlerinde (TMŞ ler) %72,22 ye kadar çıkmakta; müteahhitlerde ise %42,86 ya kadar azalmaktadır. Grafik-2: Katılımcıların Çevresel Sorunlara İlgi Düzeyi Çevresel sorunlar ve iklim değişikliği 62,3% Ekonomik büyüme 37,7% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% Soru 3 ve 4: Yeşil binalar (sürdürülebilir bina, yeşil kent, vb.) konusu(nu) hakkında hangi kaynaklar veya kurumlar vasıtasıyla bilgi edindiniz (takip ediyorsunuz)? Katılımcıların, sırasıyla en çok internet, dergiler ve akademik kaynaklardan faydalandığı kaydedilmiştir (Grafik-3). Bu kaynakların ardından gelen Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği nin (ÇEDBİK), sektördeki takip edilirlik düzeyinin ciddi boyutlara (%32,4) ulaşması dikkat çekicidir. Sadece yapı malzemesi firmalarına bakıldığında bu oranın %55,56 ya, TMŞ lere bakıldığında %40 a kadar yükseldiği, müteahhitlik firmalarında ise %13,21 e kadar azaldığı kaydedilmiştir. Veriler, yeşil binalar hakkında sektöre ve diğer ilgili çevrelere bilgi ve rehberlik sağlamak bakımından yine sektörün daha ön planda olduğuna, kamu kuruluşlarının ise maalesef sektörün gerisinde kaldığına işaret etmektedir. Bu sonuçlara paralel olarak, katılımcılar tarafından yapılan ilave yorumlarda da en çok yeşil bina konseylerine (World Green Building Council, US Green Building, Green Building Council-Russia) ve yeşil bina konseyleriyle bağlantılı firmalara ve LEED yeşil bina sertifikası gibi unsurlara atıfta bulunulmuştur. Örneğin, Rusya da faaliyet gösteren bazı firmalarımızın, Green Building Council-Russia üyeliği kanalıyla ülkedeki yeşil bina alanındaki gelişmeleri takip ettiği tahmin edilmektedir. Katılımcılar tarafından ayrıca İngiliz yeşil bina sertifikası BREEAM ile Alman yeşil bina sertifikası DGNB ye atıfta bulunulmaktadır. Bilgi edinilen diğer uluslararası kuruluşlar arasında Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO), Avrupa Birliği (projeleri) ile Avrupa Fotovoltaik Endüstrisi Derneği (EPIA); ulusal kuruluşlar arasında ise Güneş Enerjisi Sanayicileri ve Endüstrisi Derneği (GENSED), Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (İMSAD), Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Türk Tesisat Mühendisleri Derneği (TTMD), Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), Yapı Endüstri Merkezi (YEM) açıkça anılmaktadır. Ayrıca, 3

4 katılımcıların bireysel veya kurumsal çabaları çerçevesindeki eğitimler, araştırmalar ve AR&GE faaliyetlerinin de konunun takip edilmesi bakımından önemli olduğu anlaşılmaktadır. Grafik-3: Yeşil Binalardaki Gelişmelerin Takibinde Başvurulan Kaynaklar Akademik kaynak 33,8% Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 19,9% TürkMMMB 8,8% TSE 3,2% ÇEDBİK 32,4% Dergiler İnternet 54,2% 60,2% (ilgim yok) 1,9% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% Soru 5: Organizasyonunuzda, yeşil bina konusunu takip etmek üzere görevlendirilmiş, bu konuda raporlar hazırlayan veya araştırmalar yapan araştırmacı veya konu hakkında bilgi sahibi diğer personel bulunuyor mu? Katılımcıların hemen yarıdan fazlası (%51,1), yeşil bina konusunu takip eden, bu konuda raporlar hazırlayan veya araştırmalar yapan araştırmacı veya konu hakkında bilgi sahibi diğer personel istihdam etmektedir. Grafik-4: Yeşil Bina Konusunda Görevli Personel İstihdam Eden Katılımcı Oranı Hayır 51,1% Evet 48,9% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% Bu oran, üniversitelerde %64,7 ye, yapı malzemesi firmalarında %63,3 e kadar artmakta, TMŞ lerde (%51,4) pek değişmemekte, müteahhitlik firmaları ile STK larda ise %37,5 ile %38,1 e kadar düşmektedir. Ancak, anket bu personelin toplam mesaisinin ne kadarını 4

5 yeşil bina konusuna ayırdığı veya bu kişilerin eğitim düzeyine ilişkin hususlara cevap vermemektedir. Soru 6: Yeşil binalara ülkemizce yapılan yatırımların, aşağıda sunulan seçenekler bazında nasıl etki yaratacağını düşünüyorsunuz? Grafik-5 te sıralanan beklentiler, temel olarak ekonomik ve çevresel beklentiler olarak ikiye ayrılabilir. Çevresel etkiler anlamında en öne çıkan olumlu beklenti, enerji tasarrufu artışı (%92,6) olarak kaydedilmiştir. Nitekim, bir katılımcı, yeşil binalardan akıllı yararlanılırsa enerjide bağımsızlık getirebileceğini, getiri-götürü analizi yapıldığında mali yük getirmeden kazan-kazan etkisiyle devlet, vatandaş, özel sektör dâhil herkesin kazançlı çıkacağını ifade etmiştir. İkinci en belirgin çevresel beklenti ise müteahhitlik faaliyetlerinin çevreye verdiği zararın azalması (%73,2) olarak kaydedilmiştir. Grafik-5: Yeşil Binalardan Beklentiler Çevresel zarar artması 4,8% Çevresel zarar azalması 73,2% Cari açığın artması 3,9% Cari açığın azalması Ekonomik büyüme 38,1% 40,7% Ekonomik daralma Enerji tüketimi artışı 2,2% 5,6% Enerji tasarrufu artışı 92,6% Müzakerelerde avantaj 67,1% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% 80,0% 90,0% 100,0% Ekonomik anlamda, katılımcıların %40,7 si yeşil binaların ekonomik büyüme sağlayacağını, %38,1 i ise cari açığı azaltacağını belirtmiştir. Cari açığın azalması konusunda yapı malzemesi firmaları %53,3, STK lar %47,6, müteahhitler ise %42,9 ile cari açığın azalmasında daha iyimser olarak kaydedilmiştir. Bunun dışındaki beklenen ekonomik ve çevresel faydalar, tüm katılımcı profilleri için ortalama değerler etrafında seyretmektedir. Ancak, enerji tasarrufu artışı seçeneğinin üniversite katılımcılarının tümü tarafından işaretlemesi dikkat çekicidir. Ülkemizin büyük oranda enerji tüketiminden kaynaklanan cari açığı bilinmektedir. Bu nedenle, enerji tasarrufu beklentisi oranının fazlalığına kıyasla cari açığın azalacağı beklentisi arasındaki fark dikkat çekicidir. Bu noktada, enerji ihtiyacımızın %70 den 5

6 fazlasının ithalattan karşılanmakta olduğunun; bir diğer ifadeyle ithalat için ödediğimiz her 4 Lira dan yaklaşık 1 Lira sının enerji ithalatına harcandığının hatırlatılmasında fayda görülmektedir. Bu nedenle, yeşil binaların makroekonomik etkilerinin katılımcılarca tam olarak anlaşılamadığı düşünülmektedir. Diğer taraftan, yeşil binaların artmasıyla enerji (ve su) tasarrufu yanında yapı malzemeleri ithalatında artış beklendiği de görülmektedir. Nitekim, bir katılımcı, yeşil binalar alanında yapılacak yatırımların ithal malzeme kullanımı nedeniyle başlangıçta cari açığı artıracağını, ancak talebin artması ve yaygınlaşması ile yerel üreticilerin artması durumunda cari açığa olumsuz etkisinin azalacağını belirtmiştir. Ancak katılımcıların sadece %3,9 unun cari açığın artacağını beklemesi dikkate değerdir. Son olarak, katılımcıların %67,1 i, yeşil binalar alanında ülkemizce atılacak adımların, uluslararası iklim değişikliği müzakerelerinde ülkemiz pozisyonuna olumlu katkı yapacağını belirtmiştir. Yeşil binalar, sağladığı enerji tasarrufuna paralel olarak karbon emisyonlarını da azalttığından sözkonusu beklenti anlamlı bulunmaktadır. Ancak sözkonusu beklentilerin gerçekleşmesinin, bir katılımcının da belirttiği üzere, yeşil binaların sertifikasyon sürecinin hazırlık ve uygulama aşamalarının iyi tasarlanması şartına bağlı olduğunun belirtilmesinde fayda görülmektedir. Bu noktada, kamudan beklenen faaliyetler katılımcıların ilave görüşlerine açıktır. Soru 7: Teknik müşavirlik ve müteahhitlik sektörünün, yeşil bina konusuna yaptığı / yapacağı yatırımların kâr olarak geri döneceğini düşünüyor musunuz? Katılımcıların büyük çoğunluğu (%77,1), yeşil bina konusuna yaptığı veya yapacağı yatırımların kâr olarak geri dönmesini beklemektedir. Zarar bekleyenlerin oranı, %4,1 ile son derece düşük olup, katılımcıların %18,8 i yatırımların ne kâr ne de zarar getireceğini belirtmiştir. Grafik-6: Yeşil Binalardan Sağlanacak Kâr/Zarar Beklentisi Zarar 4,1% Başabaş 18,8% Kâr 77,1% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% 80,0% 90,0% TMŞ ler, yapı malzemesi firmaları, STK lar ve üniversiteler bakımından kâr beklentisi ortalamadan daha yüksek, zarar beklentisi ise ortalamadan daha küçüktür. Örneğin, üniversiteler kesinlikle zarar beklememektedir. Müteahhitlerin %73,9 u kâr, %5,7 si 6

7 zarar beklentisi belirtmiş, bu rakamlarla ortalama değerlerin az gerisinde kalınmıştır. Kâr beklentisi en düşük (%62,50), zarar beklentisi en yüksek (%12,5) grup ise kamu kuruluşları olarak kaydedilmiştir. Katılımcılar tarafından yapılan ilave yorumlarda bu alandaki yatırımlara binaların kalitesi ile ekonomik ömrü bakımından uzun vadede bakılması gerektiği vurgulanmıştır. Bir katılımcı, yatırımların kâra dönüşebilmesi için müteahhitlerin yapması gereken ilave pazarlama harcamalarının önemi hatırlatmakta, ayrıca yatırımın fizibilitesinin ve yaşam dönemi etkilerinin iyi belirlenmesini şart koşmaktadır. Kâr beklentisini artıran önemli faktörler arasında deneyim sayılmakta olup deneyimle beraber uluslararası yeşil bina pazarlarından da pay elde edilebileceği belirtilmiştir. Soru 8: Teknik müşavirlik ve müteahhitlik sektörü tarafından yeşil bina lara yapılan / yapılacak yatırımların kâr olarak dönmesini bekliyorsanız, sektörün kaç yıl içinde kâr edebileceğini düşünüyorsunuz? Bilindiği üzere, yeşil binalara yönelik her yatırım firmalar için ilave maliyet anlamına gelmektedir. Bu yatırımların kâra dönüşmesi için reklam ve benzeri pazarlama harcamalarına ihtiyaç duyulmakta, ayrıca yeşil binalara yönelik genel tüketici talebinin artışı da zaman almaktadır. Buna paralel olarak, yatırımların yatırımcısına kâr olarak geri dönüşü belirli bir vakit almaktadır. Grafik-7: Yeşil Binalara Yapılan Yatırımların Kâr Olarak Geri Dönüş Süresi > 10 yıl 17,9% 5-10 yıl 46,8% 3-5 yıl 25,2% 1-3 yıl 10,1% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% 35,0% 40,0% 45,0% 50,0% Bu kapsamda, katılımcıların hemen hemen yarısı (%46,8), yatırımlarının 5-10 yıl arasında; dörtte biri (%25,2) ise 3-5 yıl arasında kâra dönüşeceğini beklemektedir. Katılımcıların %10,1 i, yatırımlarının kısa sürede (1-3 yıl arasında); %17,9 u ise yatırımların oldukça uzun vadede, 10 yılda fazla sürede kâra dönüşeceğini beklemektedir. Müteahhitler ve kamu kuruluşları, yatırımların kâr olarak geri dönüş süresinin kısalığı konusunda en kötümserler olarak kaydedilmiştir. Kamu kuruluşlarının sadece %3,6 si 1-3 yıl arasında, %28,6 si 3-5 yıl arasında, %46,4 u 5-10 yıl arasında, %21,4 u ise 10 yıldan fazla sürede yatırımların kâra dönüşmesini beklemektedir. 7

8 Müteahhitlerin her ne kadar %7,3 u yatırımların 1-3 yıl arasında kâra dönüşeceğini beklese de müteahhitlerin sadece %12,7 si 3-5 yıl arasında, çoğunluğu (%56,4) 5-10 yıl arasında, yaklaşık dörtte biri (%23,4) ise 10 yıldan fazla sürede kâr edebileceğini beklemektedir. En iyimser grup ise yapı malzemesi firmaları olarak kaydedilmiştir. Malzeme firmalarının %10,34 u 1-3 yıl arasında, sadece %6,9 u ise 10 yıldan fazla sürede yatırımların kâra dönüşmesini beklemektedir. Yapı malzemesi firmalarını, TMŞ ler takip etmektedir. Özellikle 1-3 yıl arasında kâr bekleyen TMŞ lerin oranının %15,9 olmasına istinaden kısa vadede TMŞ lerin daha iyimser olduğu söylenebilir. Ancak TMŞ lerin oldukça daha fazlası (%17,39) 10 yıldan fazla sürede kâr beklemektedir. Ayrıca, yapı malzemesi firmalarının %37,9 u 3-5 yıl arasında kâr beklerken TMŞ lerin %31,9 u; yapı malzemesi firmalarının %44,8 i 5-10 yıl arasında kâra geçmeyi beklerken TMŞ lerin %34,78 i aynı sürede kâra geçmeyi beklemektedir. Soru 9: Görev yaptığınız firmanın yurtiçinde üstlendiği projeler kapsamında yeşil bina larla bağlantılı bir proje bulunuyor mu? Grafik-8.a ya bakıldığında tüm katılımcıların %42,2 sinin, hâlihazırda yeşil binalarla bağlantılı bir proje üstlendiği ya da malzeme işi aldığı görülmektedir. Ancak kamu kuruluşları, STK lar ile üniversiteler, reel sektörde aktif olarak faaliyette bulunmadığı varsayımıyla grafikten çıkarıldığında rakamların bir derece değiştiği görülmektedir. Grafik-8a: Yurtiçinde Yeşil Binalarla Bağlantılı Proje Üstlenenler (Tüm Katılımcılar) Evet 42,2% Hayır 48,0% (ilgim yok) 9,9% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% Bu itibarla, Grafik-8.b ye, sadece TMŞ ler, müteahhitler ve yapı malzemesi firmalarına bakıldığında katılımcıların 5,5 puan daha fazlasının (%48,7) yeşil binalarla bağlantılı bir proje üstlendiği ya da malzeme işi aldığı görülebilir. 8

9 Grafik-8b: Yurtiçinde Yeşil Binalarla Bağlantılı Proje Üstlenenler (TMŞ ler, Müteahhitler, Yapı Malzemesi Firmaları) Evet 48,7% Hayır 48,1% (ilgim yok) 3,2% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% Grafik-7 deki kâr beklentisi süresi sonuçlarına paralel olarak, yeşil binalara yapılan yatırımların geri dönüşü konusunda en iyimser beklenti sahibi yapı malzemesi firmaları sözkonusu olduğunda yeşil binalarla bağlantılı iş alanların oranı %55,17 ye, iyimserlik bağlamında yapı malzemesi firmalarını takip eden TMŞ lerde ise proje üstlenenlerin oranı %52,78 e kadar çıkmaktadır. Müteahhitlerde aynı oran %40 a kadar inmektedir. Soru 10: Görev yaptığınız firmanın yurtiçinde katılmayı planladığı ihalelerde yeşil bina larla bağlantılı bir proje hedefleniyor mu? Grafik-9.a ya göre, katılımcıların yarıdan fazlası (%57,2), yurtiçinde yeşil binalarla bağlantılı proje veya iş hedeflediğini beyan etmiştir. Ancak bir önceki grafikte olduğu gibi, kamu kuruluşları, STK lar ile üniversiteler çıkarılarak oluşturulan Grafik-9.b ye bakıldığında proje hedefleyenlerin oranının 10 puan daha artarak %67,7 ye kadar çıkmaktadır. Grafik-9a: Yurtiçinde Yeşil Binalarla Bağlantılı Proje Hedefleyenler (Tüm Katılımcılar) Evet 57,2% Hayır 27,5% (ilgim yok) 15,3% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% 9

10 Grafik-9b: Yurtiçinde Yeşil Binalarla Bağlantılı Proje Hedefleyenler (TMŞ ler, Müteahhitler, Yapı Malzemesi Firmaları) Evet 67,7% Hayır 22,8% (ilgim yok) 9,5% -10,0% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% Bu bağlamda, yeşil binaların yurtiçi piyasadaki payının giderek artacağı açıktır. Özellikle bu anlamda müteahhitlerin daha hırslı olduğu görülmektedir. Müteahhitlik firmalarının %71,43 ü yeşil binalarla bağlantılı bir proje üstlenmeyi hedeflemektedir. Ayrıca, TMŞ lerin %67,12 si, yapı malzemesi firmalarının ise %62,07 si aynı hedefi paylaşmaktadır. Ortalama değerleri düşüren veriler, STK lardan, üniversitelerden ve kamu kuruluşlarından kaynaklanmaktadır. Bunun nedeninin ise bu tip katılımcıların piyasa oyuncusu olmaması; ancak kamu faaliyetleri (kalkınma ajansları, AB projeleri gibi) çerçevesinde bir takım projeleri desteklemeleri olduğu düşünülmektedir. Ankette, yeşil binalarla bağlantılı ülkemizde üstlenilen ve hedeflenen proje sayısı da sorulmuştur. Bu kapsamda, bölge kalkınma ajansları tarafından desteklenen projeler, binalarda enerji verimliliği projeleri kapsamındaki projeler, yeşil malzemelerle ilgili projeler, danışmanlık yapılan projeler, pilot projeler dâhil olmak üzere yaklaşık 560 projenin üstlenildiği ve 600 e yakın projenin ise hedeflendiği tahmin edilmektedir. 2 Özellikle TMŞ lerin bu alandaki ağırlığı dikkat çekicidir. Sözkonusu projelerden 400 civarındaki projenin TMŞ ler tarafından üstlenildiği; 390 kadar projenin de TMŞ ler tarafından hedeflendiği kaydedilmiştir. Soru 11: Görev yaptığınız firmanın yurtdışında üstlendiği projeler kapsamında yeşil bina larla bağlantılı bir proje bulunuyor mu? Grafik-8 ile Grafik-10 karşılaştırıldığında yurtiçi müteahhitlik ve teknik müşavirlik sektörümüzün henüz iç piyasada olduğu kadar dış piyasada proje üstlenemediği anlaşılmaktadır. Grafik-10.a ya bakıldığında, katılımcıların, yalnız %22,5 inin yurtdışında 2 Anket verilerinde zaman zaman tam rakamlar verilmemiş olup, sağlanan veriler ve yapılan tahminler yorumlanarak bu sonuçlara ulaşılmıştır. Bazı verilerin, birden fazla kez ankete girilmesi ihtimali bulunmaktadır. Bu nedenle, ankette detaylı veri analizinin sağlıklı olmayacağı düşünülmektedir. Ancak, bu rakamlar arasında katılımcılar tarafından sağlanan en dikkat çekici bilgi olarak, 50 nin üzerinde ihalenin Bölgesel Kalkınma Ajansları tarafından ihale yöntemiyle desteklenecek olmasının belirtilmesinde fayda görülmektedir. 10

11 yeşil bina projesi üstlendiği görülmektedir. Bu oran, yurtiçinde proje üstlenen katılımcı oranının (Bkz. Grafik-8.a; %42,2) hemen hemen yarısına tekabül etmektedir. Grafik-10.a: Yurtdışında Yeşil Binalarla Bağlantılı Proje Üstlenenler (Tüm Katılımcılar) Evet 22,5% Hayır 59,2% (ilgim yok) 18,3% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% Kamu kuruluşları, STK lar ile üniversiteler çıkarılarak oluşturulan Grafik-10.b ye bakıldığında da yurtdışında yeşil binalarla bağlantılı proje hedefleyenlerin oranının sadece %29,2 ye kadar ulaştığı görülmektedir. Bu değer de Grafik-8.b de belirtilen değerin (%48,7) oldukça gerisindedir. Bu durumun, sektörün daha ziyade iç piyasada büyümeyi tercih ettiğinin göstergesi olduğu düşünülmektedir. Grafik-10.b: Yurtdışında Yeşil Binalarla Bağlantılı Proje Üstlenenler (TMŞ ler, Müteahhitler, Yapı Malzemesi Firmaları) Evet 29,2% Hayır 61,0% (ilgim yok) 9,7% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% Diğer taraftan, TMŞ lerin %38,9 u yurtdışında proje üstlendiğini beyan ederek yurtiçi piyasaya kıyasla daha az bir oranla da olsa ülkemizin bu alanda yurtdışına açılımına öncülük ettiği düşünülmektedir. TMŞ leri %25 lik oranla yapı malzemeleri firmaları ve sadece %18,5 oranla müteahhitler takip etmektedir. Esasen sözkonusu oranların, genel anlamda müteahhitlik sektörünün yurtdışına açılımında TMŞ lerin anahtar rolünü bir kez daha gösterdiği düşünülmektedir. 11

12 Soru 12: Görev yaptığınız firmanın yurtdışında katılmayı planladığı ihalelerde yeşil bina larla bağlantılı bir proje hedefleniyor mu? Veriler, müteahhitlik ve teknik müşavirlik sektörümüzün yurtdışında proje üstlenmek bağlamında yurtiçi piyasalar kadar istekli olmadığına işaret etmektedir. Grafik-11.a ya bakıldığında katılımcıların sadece %36,5 inin yurtdışında yeşil binalara ilişkin proje üstlenmeyi hedeflediği görülmektedir. Katılımcıların, %41,1 i ise yurtdışında yeşil bina projesi hedeflememektedir. Grafik-11.a: Yurtdışında Yeşil Binalarla Bağlantılı Proje Hedefleyenler (Tümü) Evet 36,5% Hayır 41,6% (ilgim yok) 21,9% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% 35,0% 40,0% 45,0% Kamu kuruluşları, STK lar ile üniversiteler çıkarılarak oluşturulan Grafik-11.b ye bakıldığında proje hedefleyenlerin oranının yaklaşık 11 puan daha artarak %47,7 ye kadar çıkmakta; proje hedeflemeyenlerin oranı da bir miktar azalarak %38,7 ye düşmektedir. Ancak halen veriler, sektörün yurtdışı piyasaya yurtiçi piyasaya (Grafik- 9.b) kıyasla daha az ilgili olduğuna işaret etmektedir. Grafik-11.b: Yurtdışında Yeşil Binalarla Bağlantılı Proje Hedefleyenler (TMŞ ler, Müteahhitler, Yapı Malzemesi Firmaları) Evet 47,7% Hayır 38,7% (ilgim yok) 13,5% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% 35,0% 40,0% 45,0% Sözkonusu ilgi düzeyinin görece düşüklüğüne rağmen, veriler birtakım ilave analiz yapmaya olanak sağlamaktadır. Bu kapsamda, yurtdışı piyasalarda en istekli grupların, %52,1 oranla TMŞ lerin ve %51,2 oranla müteahhitlerin olduğu görülmektedir. Nitekim bir müteahhitlik firması yurtiçinde proje hedeflemeyip sadece yurtdışında proje hedeflediğini, bir yeşil bina ve enerji verimliliği danışmanlık firması ise, Avrupa da yerleşik birçok müteahhitlik firmasıyla çalışmakta olduğunu, yurtdışında ise 12

13 Turner, Alstom vb. büyük firmaların proje ihalelerine teklifler sunduğunu beyan etmiştir. Bir başka yeşil bina sertifika danışmanlığı firması hem yurtdışı hem de yurtiçindeki tüm projelerde yeşil bina sertifikası veya yeşil şehir sertifikası hedeflediğini belirtmiştir. Diğer taraftan, yapı malzemesi firmaları ise %28,6 oranla yurtdışı piyasalarda en az iddialı grup olarak kaydedilmiştir. Bu durumun, ulusal malzeme sektörümüzün katma değeri yüksek yeşil yapı malzemelerinde yurtdışıyla rekabet gücünün zayıf olduğuna işaret ettiği düşünülmektedir. Ankette, yeşil binalarla bağlantılı yurtdışında üstlenilen veya hedeflenen proje sayısı da sorulmuş olup Rusya ve Suudi Arabistan gibi ülkeler ile Afrika kıtası ve Ortadoğu bölgesi açıkça belirtilmek üzere müteahhitlerimiz, TMŞ ler ve yapı malzemesi firmalarınca toplam 200 den fazla proje üstlenildiği, yaklaşık 240 projenin de hedeflendiği kaydedilmiştir. 3 Bu çerçevede, sektörümüzün yeşil binalar alanında yurtdışına henüz açılmaya başladığı düşünülmektedir. Bu hareketlenme göz önünde bulundurularak yeşil bina projeleri alanındaki hizmet ihracatımız ile müteahhitlik ve teknik müşavirlik sektörümüzün uluslararası düzeydeki rekabet gücünün arttırılması amacıyla ilave önlemler alınması gerekmektedir. NOT: 13 üncü ve 14 üncü sorular bu notun en sonunda incelenmektedir. Soru 15: Ülkemizin uluslararası teknik müşavirlik veya müteahhitlik pazarından alacağı payı arttırması için Türk şirketleri aşağıda sunulan stratejilere ne düzeyde öncelik vermelidir? Ülkemizin uluslararası teknik müşavirlik veya müteahhitlik pazarından alacağı payı arttırması, bir diğer ifadeyle yeni işler alabilmesi için katılımcılar, 3,71 puanla en çok çevre ve yeşil bina alanında düzenli yatırım yapılması gerektiğini düşünmektedir. Diğer taraftan, Grafik-12 de de görüleceği üzere, idari ve teknik personelin güçlendirilmesi (mühendislik hizmet kalitesinin arttırılması, yeterli bilgi düzeyine sahip personel yetiştirilmesi dâhil) ile ulusal veya uluslararası ortaklıklara gitme stratejileri, %7,1 lik istatistiki hata payı dikkate alındığında, yaklaşık olarak eşdeğer seviyede öncelikli varsayılabilir. Hatta, istatistiki hata payı dikkate alındığında çevre ve yeşil bina alanında düzenli yatırım yapılması stratejisinin de eşdeğer önem arz ettiği söylenebilir. Nitekim, çevre ve yeşil bina alanında düzenli yatırım yapılması, aynı zamanda idari ve teknik personel artırımını ve mümkünse farklı uzmanlık alanlarına sahip firmaların ortaklık kurmalarını gerektirebilir. 3 Bazı verilerin, birden fazla kez ankete girilmesi ihtimali bulunmaktadır. Bu nedenle, ankette detaylı veri analizinin sağlıklı olmayacağı düşünülmektedir. 13

14 Grafik-12: Sektörün Yurtdışına Açılımında Öncelikli Stratejiler (En Öncelikli = 5) 5 4,5 4 3,5 3,5 3,41 3,71 3 3,04 2,5 2 1,5 1,98 1 0,5 0 İdari/teknik personel artırımı Ulusal/uluslararası ortaklıklar kurmak Çevre/yeşil bina alanında düzenli yatırım Türkiye de şirket birleşmeleri Hizmet çeşitliliğini artırmak Not: Grafikte yer alan oklar, %7,1 hata payı dikkate alınarak oluşan minimum-maksimum arası değer alanını göstermektedir. 4 Örneğin, idari/teknik personel artırımı, anket sonucunda ortalama 3,5 puan almış olup, minimum değeri 3,145; maksimum değeri ise 3,855 puan olarak hesaplanmaktadır. Katılımcılar gruplar halinde değerlendirildiğinde ise daha detaylı analiz yapılabilmektedir. Bu kapsamda; - Müteahhitler, idari ve teknik personel artırımını, - TMŞ ler, çevre ve yeşil bina alanında düzenli yatırım ile idari ve teknik personel artırımını beraber aynı derecede, - yapı malzemesi firmaları, STK lar ile üniversiteler, çevre ve yeşil bina alanında düzenli yatırımı, - kamu kuruluşları ise ulusal ve uluslararası ortaklıklar kurmayı en öncelikli olarak değerlendirmektedir. Sadece reel sektöre (TMŞ ler, müteahhitler ve yapı malzemesi firmaları) bakıldığında ise çevre ve yeşil bina alanında düzenli yatırım ile idari ve teknik personel artırımı stratejileri sadece 0,01 puan farkla en öncelikli iki kalem olarak kaydedilmiştir. Hem genel hem de grup bazlı analizlerde hizmet çeşitliliğini artırmak 4 üncü; şirket birleşmeleri stratejisi ise en az öncelikli yöntem olarak benimsenmektedir. Özellikle şirket birleşmeleri stratejisinin, istatistiki hata payı dikkate alındığında dahi en az öncelikli olarak kaydedilmesi dikkat çekicidir. Nitekim, katılımcılar, uygulanamaz seçeneğini diğer strateji kalemleri için 1-2 defa seçmişken, şirket birleşmeleri sözkonusu olduğunda uygulanamaz seçeneği 10 kez işaretlenmiştir. Anket, bu sonucun nedenlerine cevap vermemekte olup konu katılımcıların ilave görüşlerine açıktır

15 Soru 16: Bu kapsamda, ülkemizin uluslararası yeşil binalar pazarından aldığı payı arttırabilmesi için Bakanlığımız, teknik müşavirlik veya müteahhitlik sektörüne ne tip ilave destekler sağlamalı? Bilindiği üzere, Bakanlığımız, 2012/3 sayılı Teknik Müşavirlik Hizmetlerine Sağlanacak Devlet Yardımları Hakkında Tebliğ e istinaden mimarlık firmaları dâhil TMŞ lerin yurtdışında daha çok proje üstlenebilmesi amacıyla çeşitli destekler vermektedir. Bu itibarla, ankette, sektörümüzün yurtdışında daha çok yeşil bina projesi üstlenebilmesi için Bakanlığımızdan ne gibi ilave destekler beklendiği incelenmiştir. Bu kapsamda, ilave desteğe gerek yok diyen katılımcıların oranı neredeyse sıfıra yakındır. Bu nedenle, sektörün Bakanlığımızdan ilave destek talebi açıktır (Grafik- 13). Katılımcıların en sıklıkla talep ettiği destek, %66,3 oranı ile yeşil binalara ilişkin olarak faaliyetlerde bulunan ve uluslararası düzeyde tanınmış örgütlerin (ISO, USGBC gibi) teknik komite toplantıları gibi standardizasyon faaliyetlerine katılımın desteklenmesi olarak kaydedilmiştir. Sözkonusu oran, yapı malzemesi firmaları için %88,5; üniversiteler için %73,3; TMŞ ler için %65,7; müteahhitler için %64,9 ve STK lar için %57,9 dur. 5 Sözkonusu oranın yapı malzemesi firmaları için oldukça yüksek olmasının, ürünstandardizasyon ilişkisinin piyasa tarafından daha anlaşılır olmasına bağlı olduğu düşünülmektedir. Standardizasyon faaliyetlerine katılım ve bu faaliyetlerde ülkemizin de temsili sadece ürün bazında değil bina ve şehir ölçeğindeki standart/kriter hazırlama faaliyetleri bakımından da önem arz etmektedir. Daha çok ülkemiz dışında, uluslararası düzeyde belirlenen yeşil bina kriterlerinin/standartlarının hazırlanması aşamasında ülkemizin de söz sahibi olabilmesinin sektörün gelişimi bakımından olumlu sonuçlar yaratacaktır. Ancak, sektörün sadece uluslararası standardizasyon faaliyetlerini değil; aynı zamanda ulusal standardizasyon örgütü, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) bünyesinde kurulan çevresel ürün ve hizmetler bağlamında kurulan ayna komitelere de katılımı önem arz etmektedir. (Örneğin, MTC 111: Yapıların Sürdürülebilirliği 6 ) 5 Kamu kuruluşları için standardizasyon, ulusal sertifikasyon, 2012/3 sayılı Tebliğ desteklerinin artırılması kalemlerinin üçü de %53,3 ile aynı düzeyde önceliklendirilmiştir. 6 Bkz. yap%c4%b1-malzemeleri/mtc-111-yap%c4%b1lar%c4%b1n-s%c3%bcrd%c3%bcr%c3%bclebilirli%c4%9fi - %28-cen-tc-350-iso-tc-59-sc-16-sc-17-iso-tc-205-%29 15

16 Grafik-13: Sektörün Bakanlığımızdan Beklediği İlave Destekler 80,0% 70,0% 60,0% 58,2% 66,3% 50,0% 40,0% 30,0% 48,6% 37,0% 42,3% 20,0% 10,0% 0,0% 3,8% İlave desteğe gerek yok 2012/3 no'lu Tebliğ deki mevcut desteklerin artırılması Ulusal yeşil bina belgelerinin yurtdışında tanıtımının desteklenmesi Uluslararası yeşil bina standardizasyon faaliyetlerine katılımın desteklenmesi Yeşil binalara ilişkin akademik yayınlara üyelik bedellerinin desteklenmesi Üniversite personelimizce yeşil binalar hakkında yayımlanan makalelere ödül Not: Grafikte yer alan oklar, %7,1 hata payı dikkate alınarak oluşan minimum-maksimum arası değer alanını göstermektedir. 7 Örneğin, mevcut desteklerin artırılmasını talep edenler, katılımcıların %58,2 sini oluşturmakta olup, minimum payı %51,1; maksimum payı ise %65,3 olarak hesaplanmaktadır. Katılımcılarca en çok talep edilen 2 nci destek ise 2012/3 sayılı Tebliğ deki desteklerin arttırılması olmuştur (Grafik-14). Böylece, mevcut mevzuatta düzenlenen yurtdışında seminerlere katılım, pazar araştırması, fuarlara katılım, vb. desteklerin, esasen sektörün ihtiyacına yönelik olduğu teyit edilmektedir. Bu noktada, 17 nci sorunun incelenmesi önem arz etmektedir: Soru 17: Yurtdışında daha çok "yeşil bina" ihalesi alınabilmesi için, 2012/3 sayılı Tebliğ deki desteklerin arttırılması seçeneğini işaretlediyseniz; ülkemizin uluslararası yeşil binalar pazarından aldığı payı arttırabilmesi için, önem sırasına göre, hangi mevcut destek kalemlerinin arttırılması gerektiğini 1'den 10'a kadar sıralayınız. 2012/3 sayılı Tebliğ kapsamında Bakanlığımızca sağlanan desteklerden hangisinin en öncelikli olarak artırılması gerektiğine ilişkin soruda, katılımcılar, en öncelikli olarak yurtdışı eğitim (6,30 puan) ve fizibilite etüdü/nazım planı (6,26 puan) desteklerini; en az öncelikli olarak ise yurtdışı ofis (5,08 puan) ve sözleşme (5,18 puan) desteklerini seçmiştir. Katılımcılar gruplar halinde değerlendirildiğinde ise; - müteahhitler ile STK lar, yurtdışı teknik heyet ve fizibilite etüdü/nazım planı desteklerini, - TMŞ ler, yurtdışı eğitim ve teknoloji-standart dokümanı alım desteklerini, - yapı malzemesi firmaları, pazar araştırması ve fuar desteklerini, 7 16

17 - kamu kuruluşları, yurtdışı eğitim ve fizibilite/nazım planı desteklerini, - üniversiteler ise yurtdışı teknik heyet ve eğitim desteklerini en öncelikli olarak değerlendirmektedir. Sadece reel sektör (TMŞ ler, müteahhitler, yapı malzemesi firmaları) incelendiğinde ise yurtdışı fuarlara katılım, yurtdışı eğitim, teknoloji-standart alımı ve fizibilite etüdü/nazım planı destekleri, hemen hemen eş düzeyde öncelikli beklenen destekler olarak görülmektedir. Grafik-14: Bakanlığımızın Mevcut Desteklerinden Artırılması Beklenenler (En Öncelikli = 10) 8,00 7,00 6,00 5,00 5,08 5,39 5,24 5,63 5,76 5,80 6,30 5,75 6,26 5,18 4,00 3,00 2,00 1,00 0,00 Not: Grafikte yer alan oklar, %7,1 hata payı dikkate alınarak oluşan minimum-maksimum arası değer alanını göstermektedir. 8 Örneğin, yurtdışı ofis desteğinin artırılmasını talep edenler, ortalama 5,08 puan vermiş olup, minimum puan 4,37; maksimum puan ise 5,79 olarak hesaplanmaktadır. Nitekim Grafik-14 ten de görüleceği üzere, katılımcılar tarafından beklenen destek kalemlerine verilen puanlar arasındaki farkın oldukça az olduğu, bu bağlamda istatistiki olarak birinin diğerinden daha öncelikli olduğunun tayinin zor olduğu düşünülmektedir. Bunun en önemli nedeninin ise sektörün henüz 2012/3 sayılı Tebliğ in sunduğu destek imkânlarını tam olarak bilmemesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Nitekim en çok puanı alan yurtdışı eğitim ile oldukça yüksek düzeyde puanlanan standart alımı destekleri için Bakanlığımıza henüz uygun bir başvuru yapılmamıştır. Ayrıca, mevcut mevzuat kapsamında Bakanlığımızca en önemli destek kalemi olarak değerlendirilen sözleşme desteğinin de oldukça düşük puan alması Tebliğ in tam olarak bilinmemesine bağlanabilir

18 Soru 16-Devam: Bu kapsamda, ülkemizin uluslararası yeşil binalar pazarından aldığı payı arttırabilmesi için Bakanlığımız, teknik müşavirlik veya müteahhitlik sektörüne ne tip ilave destekler sağlamalı? Grafik-13 e tekrar bakıldığında, ülkemiz tarafından geliştirilen ulusal yeşil bina sertifikasyon sistemlerinin yurtdışında tanıtımının desteklenmesi, katılımcıların %48,6 sinin talep ettiği en öncelikli 3 üncü kalem olarak görülmektedir. Bu konuda, en istekli olanlar, %69,2 lik payla yapı malzemesi firmaları ile %53,3 luk payla kamu kuruluşlarıdır. Diğer katılımcı gruplarının payı, ortalamanın (%48,6) az altında seyretmektedir. Bu kapsamda, ülkemizde hâlihazırda 3 farklı ulusal yeşil bina sertifikası çalışmalarının yürütüldüğü bilinmektedir. Bunlardan biri Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği (ÇEDBİK) kapsamında hazırlanan Yeşil Konut Sertifikası, diğeri Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından yürütülen Güvenli Yeşil Bina Sertifikası ve Mimar Sinan Üniversitesi tarafından teknik çalışmaları halen devam eden SEEB-TR sertifikasıdır. Sözkonusu sertifikasyon sistemlerinin öncelikle tasarım sürecinin tamamlanarak uygulanmaya başlanması ve öncelikle iç piyasa tarafından kabul görmesinin önem arz ettiği düşünülmektedir. Son olarak, katılımcılar, yeşil binalara ilişkin akademik yayınlara üyelik bedellerinin desteklenmesini (%37) ve bu alanda araştırmalar yaparak uluslararası düzeyde yayım yapan üniversite personelimizin çalışmalarından ötürü ödüllendirilmesini (%42,3) talep etmektedir (Grafik-13). Bu alanda, tahmin edileceği üzere, üniversite katılımcılarının çoğunluğu (%73,3) özellikle yeşil bina alanındaki makalelerin ödüllendirilmesini beklemektedir. TMŞ ler ise %48,6 lik katılımcı payıyla akademik yayınlara üyelik bedellerinin desteklenmesini beklemektedir. Grafik-3 ten de hatırlanacağı üzere, katılımcıların %33,8 i yeşil bina alanındaki gelişmeleri akademik kaynaklardan, %54,2 si ise dergilerden takip etmektedir. Bu nedenle, bu tip desteklerin hedefine ulaşacağı düşünülmektedir. Soruya ilişkin yorumlarda ayrıca vurgulanan ve Bakanlığımızdan talep edilen hususlar, aşağıdaki şekilde özetlenmektedir: - Desteklerin tümünün bu alanda faaliyet gösteren TMŞ ler için artırılması, - TMŞ lerin teknik kapasitesinin yabancı firmaların kapasitesine ulaşabilecek şekilde yurt dışı müşavirlik hizmetlerinin devlet tarafından teşviklerle desteklenmesi, - TMŞ lerin kurumsal kimlik kazanmalarının ve markalaşmalarının sağlanması, - Yeşil bina danışmanlığı yapan firmalar ile STK ların, USGBC, DGNB gibi uluslararası kuruluşlara üyelik bedellerinin desteklenmesi, - Yeşil binalara ilişkin fuar etkinliklerinin tüm giderlerinin karşılanması, - Türkiye Müteahhitler Birliği ile ortak yapılacak etkinliklerde Türk imajının iyi ve Türk müteahhitlerinin etkin olduğu ülkelerde; o yerli müteahhitler ile yurtdışında iş yapan Türk müteahhitlere yeşil binalar hakkında bilgilendirme yapılması, o Ticaret Müşavirliklerine/Ataşeliklerine yeşil bina konusunun anlatılması, örneğin, bazı büyükelçilik binalarına yeşil bina sertifikası alınması, 18

19 - Bu alanda çalışan akredite profesyonellere de destek sağlanması, bu bağlamda teşvik kullanacak firma tanım ve koşullarının daha gerçekçi düzenlenmesi, - Ulusal ve uluslararası düzeyde düzenlenen seminer ve konferansların desteklenmesi, - Yeşil binalara ilişkin yapı malzemeleri ithalatının kolaylaştırılması, - Destek kapsamında uygulanan evrak prosedürünün optimize edilmesi, - Yeşil bina danışmanlığı yapan firmaların yurtdışı proje/yatırım takibi konusunda desteklenmesi, - Yeşil bina sertifikalarının hiç bulunmadığı ülkelerde uluslararası kuruluşların sağladığı desteklerin değerlendirilmesi, - Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği (ÇEDBİK) faaliyetlerinin desteklenmesi, - Müteahhitler için Duyarlı Müteahhit kavramının geliştirilerek yurtdışında bu firmaların desteklenmesi. Diğer kamu kurumlarının veya kuruluşların yetki alanına girdiği düşünülen talepler (Bkz. Grafik-15): Kurumsal & Sertifikasyon & Standardizasyon: - Müteahhit olma kriterlerinin yükseltilmesi, - Bu alanda ülkemizde faaliyet gösteren STK ların desteklenmesi, - Tek bir ulusal yeşil bina sertifikasyon sisteminin düzenlenmesi, - Ülkemizde alınan yabancı yeşil bina sertifikalarının yanında (belli bir süreliğine bedelsiz de olsa) ulusal sertifikalarımızın da verilip tanınırlığının arttırılması veya öncelikle uluslararası yeşil bina sertifikasyonu sistemlerinin ülkemizde varlığının güçlendirilmesi, - Ulusal sertifikasyon sistemlerinin geliştirilme süreçlerine, ihtiyaç duyulması halinde, finansman desteği sağlanması, (Örneğin, ülkemizde geliştirilen web tabanlı çalışacak bir ulusal sertifika sistemi projesi kapsamında online uzmanlık onay modülü nün geliştirilmesi), - Yeşil binaların öncelikle yurt içinde daha etkin desteklenmesi, bu kapsamda, örneğin, kentsel dönüşüm kapsamında yapılacak tüm binaların yeşil bina kategorisinde inşa edilmesi, tüm yeni yapılacak kamu binalarının ise en az LEED seviyesinde sertifikalandırılması, - Ülkemizde bina teknolojisi konusunda eksik olan standartların TSE tarafından hazırlanması, - Malzeme kabul standartlarının ve kriterlerinin yeşil bina şartlarına göre revize edilmesi. Teşvikler: - Mimari, mekanik ve elektrik tasarımı yapan firmaların entegre tasarım konusunda beraber çalışmalarının teşvik edilmesi, - Yeşil bina projelerine ilk etapta özellikle imar, mevzuat ve bürokrasi konularında daha sonra ise finansman konularında destek sağlanması, - Yeşil bina projelerinin çiziminin desteklenmesi, bu kapsamda ödemede kolaylıklar sağlanması, 19

20 - Yeşil bina yapımında vergi indirimleri ve teşvikler getirilmesi, bu kapsamda, örneğin, yeşil binaların belediye harçlarından ve -belli bir süre için- emlak vergilerinden muaf tutulması veya bunlara indirim getirilmesi, - Yeşil bina yatırımcısına, karbondioksit emisyonu azalımı, enerji tasarrufu miktarı ile diğer tasarruf edilen kaynaklara paralel şekilde vergi indirimi/muafiyeti ve yatırım teşviği sağlanması, - Yeşil bina sertifikası alımı kapsamında uygulanan puan sistemine bağlı belli ödenekler/destekler sağlanması, - Yeşil konutlar için daha düşük faizli konut kredisi, - Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği nin (ÇEDBİK) fon miktarı ve üye sayısının artırılması bağlamında desteklenmesi. Yeşil Yapı Malzemelerine Teşvik: - Güneş pili üretimine verilen teşvik benzeri uygulamaların, diğer yeşil bina teknolojileri ve ürünleri için de sağlanması, örneğin, solar panel gibi bazı yeşil bina ürünlerinin ülkemizde üretiminin desteklenmesi. Eğitim: - Müteahhitlerin bilinçlendirilmesi, - Kamu ve özel sektörde bilinçlendirme faaliyetlerinin artırılması, - Kamu kuruluşlarının, iyi tasarımın değer getireceği anlayışıyla mimariye önem vermesi, - Öncelikle yönetici kamu ve özel sektördeki yönetici kadrolarına konunun öneminin anlatılması, - Enerji, çevre, iklim değişikliği gibi konuların Ar-Ge çalışmaları ve çeşitli projeler olmaksızın ilerletilmesinin mümkün olmaması nedeniyle, Bakanlıklardaki hem idari hem de teknik birimlerin, sektördeki hem profesyoneller hem de sahadaki işgücünün proje yazımı, hibe yatırımları ve destekler gibi teknik ve uygulama konularında eğitilmesi, - LEED gibi sertifikasyon kurumlarının derecelendirme yaparken kullandığı puanlama yöntemlerine yönelik özellikle tasarım işinden sorumlu olan teknik müşavirlere kurs/seminer düzenlenmesi, - Konu hakkında Türkçe kaynakların çoğaltılması, ortak bir terminoloji geliştirilmesi, - Basında konunun işlenerek halka mal edilmesi, böylece tüketici bilincinin artırılması. Görüldüğü üzere, diğer kamu kurumlarının veya kuruluşların yetki alanına girdiği düşünülen talepler oldukça fazla sayıdadır. Genel olarak, yukarıda talep edilen hususların, daha çok iç piyasaya dönük olduğu düşünülmektedir. Soru 18: Yeşil binalar alanında ülkemizde öncelikle hangi konularda çalışmalar yapması gerektiğini düşünüyorsunuz? Bu soru, Bakanlığımız haricindeki kamu kuruluşlarından beklenen muhtemel destek taleplerinin ayrıca önceliklendirilmesine yönelik olarak hazırlanmıştır. (Bkz. Grafik-15) 20

21 Grafik-15: Diğer Kamu Kuruluşlarından Beklenen Destek Kalemleri (En Öncelikli = 5) 5,00 4,50 4,00 3,50 3,00 4,13 4,10 4,04 3,92 4,02 3,41 3,78 3,95 4,02 3,61 3,15 2,50 2,00 1,50 1,00 0,50 0,00 a b c ç d e f g ğ h ı Not: Grafikte yer alan oklar, %7,1 hata payı dikkate alınarak oluşan minimum-maksimum arası değer alanını göstermektedir. 9 Örneğin, (b)-düşük faizli eko-krediler talep edenler, ortalama 4,10 puan vermiş olup, minimum puan 3,75; maksimum puan ise 4,46 olarak hesaplanmaktadır. Grafik-15 teki Değişkenlerin Tanımı: a Yeşil yapı malzemelerinin üretiminin/ihracatının desteklenmesi b Düşük faizli eko-krediler sağlanması c Yeşil kamu alımlarının/ihalelerinin arttırılması ç Firmaların, "yeşil bina" sertifikasyonu maliyetlerinin desteklenmesi d Bina ölçeğinde ulusal bir "yeşil bina" sertifikasyon sisteminin kurulması Müteahhitlik şirketlerinin, faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel etkileri internet e sitesinde beyanı f Kentsel dönüşüm g Yeşil kentler kurulması ğ Kent ölçeğinde "ekolojik yerleşme birimi standardı" hazırlanması h "Tek tip" proje yapımını engelleyecek tedbirlerin alınması ı Şirketlerin "corporate/chief sustainability officer" görevlendirmesi Bu çerçevede, Grafik-15 te sunulan değerlerin yakınlığı ve istatistiki hata payı dikkate alındığında, tüm katılımcıların diğer kamu kuruluşlarından beklediği destekler 3 öncelik grubuna göre aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır: En öncelikli desteklenmesi beklenenler: a; Yeşil yapı malzemelerinin üretiminin/ihracatının desteklenmesi b; Düşük faizli eko-krediler sağlanması c; Yeşil kamu alımlarının/ihalelerinin arttırılması ç; Firmaların, "yeşil bina" sertifikasyonu maliyetlerinin desteklenmesi 9 21

22 d; Bina ölçeğinde ulusal bir "yeşil bina" sertifikasyon sisteminin kurulması g; Yeşil kentler kurulması ğ; Kent ölçeğinde "ekolojik yerleşme birimi standardı" hazırlanması Öncelikli desteklenmesi beklenenler: (f, h) f; Kentsel dönüşüm h; "Tek tip" proje yapımını engelleyecek tedbirlerin alınması Öncelikli olarak görülmeyenler: (e, ı) e; Müteahhitlik şirketlerinin, faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel etkileri internet sitesinde beyanı ı; Şirketlerin "corporate/chief sustainability officer" görevlendirmesi Ayrıca, bir katılımcı tarafından kentsel dönüşümün esasen yeşil dönüşüm olarak planlanması gerektiği belirtilmekte; ancak insan ölçeğine ve iyi mimariye de önem verilmesi gerektiği de hatırlatılmaktadır. Diğer taraftan, katılımcılar gruplar halinde değerlendirildiğinde ise; - STK lar, yeşil malzeme üretiminin/ihracatının desteklenmesini, eko-krediler sağlanmasını ve bina ölçeğinde ulusal bir sertifikasyon sisteminin kurulmasını, - Müteahhitler, eko-krediler sağlanmasını, yeşil malzeme üretiminin/ihracatının desteklenmesini ve firmaların yeşil bina sertifikasyon maliyetlerinin desteklenmesini, - Yapı malzemesi firmaları, bina ölçeğinde ulusal bir sertifikasyon sisteminin kurulmasını, eko-krediler sağlanmasını, yeşil malzeme üretiminin/ihracatının desteklenmesini ve yeşil kentler kurulmasını, - TMŞ ler, yeşil malzeme üretiminin/ihracatının desteklenmesini, eko-krediler sağlanmasını, yeşil kamu alımlarının arttırılmasını, firmaların yeşil bina sertifikasyon maliyetlerinin desteklenmesini ve kent ölçeğinde ekolojik yerleşme birimi standardı hazırlanmasını, - Kamu kuruluşları, yeşil kentler kurulmasını, kent ölçeğinde "ekolojik yerleşme birimi standardı" hazırlanmasını, - Üniversiteler ise bina ölçeğinde ulusal bir sertifikasyon sisteminin kurulmasını ve kent ölçeğinde "ekolojik yerleşme birimi standardı" hazırlanmasını en öncelikli konular olarak değerlendirmektedir. Sadece reel sektöre (TMŞ ler, müteahhitler, yapı malzemesi firmaları) bakıldığında ise yeşil malzeme üretiminin/ihracatının desteklenmesi, eko-krediler sağlanması, yeşil kamu alımlarının arttırılması, hemen hemen eş düzeyde olmak üzere en öncelikli ilk 3 kalem olarak görülmektedir. Yukarıdaki açıklamalar, Grafik-15 te sunulan ortalama puanlara istinaden yapılmış olsa da, destek kalemlerine biçilen öncelik puanı aralığının istatistiki bakımdan oldukça dar seyrettiğinin hatırlatılmasında fayda görülmektedir. Yeşil bina/kent sektörünün ülkemizde halen gelişmekte olması, dolayısıyla kamunun düzenlemesi veya 22

23 desteklemesi beklenen unsurların sayıca fazla olduğu, bu nedenle bu önceliklendirememe durumunun normal olduğu düşünülmektedir. Soru 19: Yeşil bina lar konusundaki yeni gelişmelerin, müteahhitlik firmalarıyla teknik müşavirlik (mimarlık dâhil) firmalarının çalışma biçimini nasıl etkileyeceğini düşünüyorsunuz? Grafik-16: Yeşil Binaların Müteahhitler/Teknik Müşavirler İşbirliğine Etkisi Müteahhitler, iç müşavirlik birimi kuracak 14,8% Mevcut işbirliği azalacak 1,4% Mevcut işbirliği korunacak 5,7% Daha çok işbirliği yapılacak 74,6% (ilgim yok) 3,3% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% 80,0% Ankete katılanların büyük çoğunluğu (%74,6), (müteahhitlerin %72,9 u, TMŞ lerin %78,6 si) yeşil bina faaliyetlerinin gelişmesine istinaden müteahhitler ile TMŞ ler arasında daha çok işbirliği yapılmasını beklediğini belirtmiştir. Birden çok sayıda katılımcı tarafından da belirtildiği üzere, konunun özel ve gelişen bir uzmanlık alanı olması nedeniyle müteahhitlerin daha çok teknik müşavirlik hizmetine ihtiyaç duyması makul karşılanmaktadır. Bu bağlamda, kamu tarafından sağlanacak desteklerin yeşil bina sertifikaları konusunda yetkin uzman, akademisyen, mühendis ve mimar danışmanlar üzerinden düzenlenmesi önerilmektedir. Son olarak, tüm katılımcıların %14,8 i, (müteahhitlerin %18,8 i, TMŞ lerin %12,9 u) müteahhitlerin kendi iç müşavirlik birimlerini kuracağını belirtmektedir. Bu noktada, bir katılımcı, müteahhitlerin kendi mimar-mühendis bürosunu oluşturmasının konuyu dejenere edebileceğinden bahsetmiştir. Diğer taraftan, bir katılımcı tarafından müteahhitlik projelerinde ekip yöneticisinin Japonya ve Almanya da olduğu gibi mimar olması gerektiği, buna paralel olarak sorumluluğun da mimarda olduğu, gerekirse tasarım hatalarından bile mimara meslek cezası verilebileceği belirtilmektedir. Son olarak, bir başka katılımcı, yeşil bina kavramının iş geliştirme bağlamında Türk müteahhitlerine hiç ummadıkları şekilde yeni bir kulvar açtığını ifade etmiştir. 23

24 Soru 13: Yeşil bina projelerinde çalıştığınız ya da çalışmayı planladığınız yerli veya yabancı teknik müşavirlik firmasının ismini not ediniz. YEŞİL BİNALAR ALANINDA ÇALIŞAN TEKNİK MÜŞAVİRLİK/MİMARLIK FİRMALARI A. YERLİ FİRMALAR (Toplam 28 tane, 6 sı yapı malzemesi firması, 2 müteahhitlik firması): (NOT: Parantez içindeki rakam, anketteki gözlem sayısını/sıklığını belirtmektedir. (*) Aynı zamanda müteahhitlik firması) Akşan Yapı Ekodenge,Çevre,Danışmanlık (2) Rönesans (*) (2) Altensis İnşaat Enerji San. EMK Mühendislik İnşaat Ltd SEİSO Enerji San. Tic. AŞ Bahri Türkmen Mühendislik Erde Elektrik Proje Müşavirlik Sera Yapı Balkar Mühendislik Erke Tasarım Solimpeks Enerji San. Tic. Birikim Mühendislik Eser Proje ve Mühendislik (2) Tasarım Mühendislik, Ticaret Cannon Design GVP Mühendislik Müşavirlik Tekfen Engineering Co., Inc. Çakmanus Mühendislik & Enerji KORAY İnşaat (*) Tekyapı İnsaat San. Tic. Ltd. Şti Çinici Mimarlık Merkezi Isıtma Sistemleri TİM İnşaat Müşavirlik Mühendislik Dansuk Mühendislik Okutan Mühendislik TURKECO İnşaat, Enerji Ltd. (4) D&K İnşaat Ontü Mühendislik Ünlü Mühendislik Deer Architects Öneren Proje Mühendislik Zorlu Mühendislik ECOBUILD Yeşil Binalar (3) Piramit Mimarlık EDSM Enerji Proplan (Firmalar alfabetik sıralamada sunulmuştur.) B. YABANCI FİRMALAR (Toplam 7 tane) Firma ARUP (2) ASWAR (Consulting Engineers) ATALIER 10 Biocity FmT BouwConsult GENSLER Grontmij Group (Firmalar alfabetik sıralamada sunulmuştur.) Soru 14: Yeşil bina projelerinde çalıştığınız ya da çalışmayı planladığınız yerli veya yabancı müteahhitlik firmasının ismini not ediniz. YEŞİL BİNALAR ALANINDA ÇALIŞAN MÜTEAHHİTLİK FİRMALARI A. YERLİ FİRMALAR (Toplam 16 tane): (Parantez içindeki rakam, anketteki gözlem sayısını/sıklığını belirtmektedir) (Firmalar alfabetik sıralamada sunulmuştur.) Ağaoğlu STFA Construction Group Eser Taahhüt ve Sanayi A.Ş. Tahincioğlu Gayrimenkul KORAY İnşaat TAV İnşaat NEF Tekfen İnşaat Regnum İnşaat TEPE İnşaat Rönesans YDA Polimeks Yorum İnşaat Soyak Zafer İnşaat 24

SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Mehmet ÇETİK Dış Ticaret Uzmanı 17 Serbest Bölgeler, İthalat Yurtdışı Genel Yatırım Müdürlüğü ve Hizmetler Genel Müdürlüğü

Detaylı

Türkiye de Yazılım Sektörü Tanıtım Sunumu. Murad Tiryakioğlu Afyon Kocatepe Üniversitesi

Türkiye de Yazılım Sektörü Tanıtım Sunumu. Murad Tiryakioğlu Afyon Kocatepe Üniversitesi Türkiye de Yazılım Sektörü Tanıtım Sunumu Murad Tiryakioğlu Afyon Kocatepe Üniversitesi Neden Yazılım Sektörü? Yazılım Sektörü, bilgi ve iletişim teknolojilerinin bir bileşeni olarak rekabet avantajı sağlama

Detaylı

TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİNE SAĞLANACAK DEVLET YARDIMLARI HAKKINDA KARAR (2014/10) -SORULAR & CEVAPLAR-

TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİNE SAĞLANACAK DEVLET YARDIMLARI HAKKINDA KARAR (2014/10) -SORULAR & CEVAPLAR- TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİNE SAĞLANACAK DEVLET YARDIMLARI HAKKINDA KARAR (2014/10) -SORULAR & CEVAPLAR- 1.Desteklerden yararlanmak için nasıl başvuru yapacağız? Desteklerden yararlanmak isteyen teknik

Detaylı

( 3 ) ( 5 ) STRATEJStratej STRATEJİK PROGRAMLAR: DEĞERLENDİRME TABLOSU 1 Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği nin Değerlendirmeleri GÜNDEM

( 3 ) ( 5 ) STRATEJStratej STRATEJİK PROGRAMLAR: DEĞERLENDİRME TABLOSU 1 Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği nin Değerlendirmeleri GÜNDEM STRATEJStratej STRATEJİK PROGRAMLAR: DEĞERLENDİRME TABLOSU 1 Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği nin Değerlendirmeleri GÜNDEM Stratejik Program Kapsam (amaç ve politikalar) Öncelik (1-5 ölçeği)

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği 3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı

Detaylı

TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİNE SAĞLANACAK DEVLET YARDIMLARI

TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİNE SAĞLANACAK DEVLET YARDIMLARI TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİNE SAĞLANACAK DEVLET YARDIMLARI A YURTDIŞI OFİS DESTEĞİ Teknik Müşavirlik Şirketlerinin yurtdışı pazarlarda tutunabilmeleri maksadıyla yurtdışı ülkelerde ofis açmalarının desteklenmesi.

Detaylı

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi RAPORUN AMACI Türk İnşaat Sektörünün rekabet gücünün arttırılması amacıyla

Detaylı

STRATEJİK PLAN (2015-2018) HEDEF-FAALİYET-MALİYET TABLOSU

STRATEJİK PLAN (2015-2018) HEDEF-FAALİYET-MALİYET TABLOSU STRATEJİK PLAN (215-218) HEDEF-FAALİYET-MALİYET TABLOSU Kurumsal Kaynakların Geliştirilmesi Zaman ve Stres Yönetimi eğitimi Etkinlik Katılımcı 25 25 25 25 1.2 1.2 1.4 1.4 Liderlik eğitimi Etkinlik Katılımcı

Detaylı

İKLİMLENDİRME KAPSAMI ISITMA, SOĞUTMA, HAVALANDIRMA, KLİMA, DERİN DONDURUCULAR, SOĞUTUCULAR, TESİSAT SİSTEMLERİ VE YALITIM

İKLİMLENDİRME KAPSAMI ISITMA, SOĞUTMA, HAVALANDIRMA, KLİMA, DERİN DONDURUCULAR, SOĞUTUCULAR, TESİSAT SİSTEMLERİ VE YALITIM İKLİMLENDİRME KAPSAMI ISITMA, SOĞUTMA, HAVALANDIRMA, KLİMA, DERİN DONDURUCULAR, SOĞUTUCULAR, TESİSAT SİSTEMLERİ VE YALITIM İKLİMLENDİRME SANAYİİ İHRACATÇILARI BİRLİĞİ (TURKISH HVAC-R EXPORTER S UNION)

Detaylı

Teknik Müşavirlik Sektörünün Desteklenmesi 2014/10 Sayılı Karar

Teknik Müşavirlik Sektörünün Desteklenmesi 2014/10 Sayılı Karar 2014/10 Sayılı Karar Amaç: Teknik müşavirlik firmalarının yurtdışı pazarlarda kalıcı şekilde yer edinmelerini, ayrıca, alınacak projelerle müteahhitlik ve inşaat malzemeleri sektörlerine yönelik mal ve

Detaylı

İnşaat Sektöründe Kalite & Tasarımın Önemi

İnşaat Sektöründe Kalite & Tasarımın Önemi Point Hotel Barbaros 15 Kasım 2011 İnşaat Sektöründe Kalite & Tasarımın Önemi Orhan TURAN Yönetim Kurulu Üyesi İMSAD, İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği İnşaat Sektöründe Kalite KALİTE: GELECEĞE BIRAKILACAK

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ

BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) ile Bandırma Ticaret Odası (BTO) tarafından Bandırma da faaliyet gösteren işletmelerin AB uyum sürecinde müktesebata

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 18 Nisan 2011 DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "Öncü Göstergeler" Erken Uyarı Mekanizmaları

Detaylı

YAPI FUARI TURKEYBUILD İSTANBUL FUARI ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI

YAPI FUARI TURKEYBUILD İSTANBUL FUARI ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI YAPI FUARI TURKEYBUILD İSTANBUL FUARI ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI Övgü PINAR-Nurel KILIÇ Yapı fuarları; mal ve hizmet üreten kuruluşlar ile yine bu sektörde çalışan yöneticiler, mimarlar, mühendisler,

Detaylı

Soru 1: Firma olarak 2012 yılının ikinci yarısı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz?

Soru 1: Firma olarak 2012 yılının ikinci yarısı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz? EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 56 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %9 una karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı AB ve Türkiye Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Avrupa Birliği Bakanlığı, Katılım Öncesi AB Mali Yardımı kapsamında finanse edilen diyalog sürecini desteklemeye devam etmektedir. Diyaloğu-IV

Detaylı

ÖZEL SEKTÖR DOSYASI: KOBİLERİN İSTİHDAMA KATKISI VE EKONOMİK BEKLENTİLERİ

ÖZEL SEKTÖR DOSYASI: KOBİLERİN İSTİHDAMA KATKISI VE EKONOMİK BEKLENTİLERİ ÖZEL SEKTÖR DOSYASI: KOBİLERİN İSTİHDAMA KATKISI VE EKONOMİK BEKLENTİLERİ Bu çalışma; (OKFRAM) ve İKSARA Araştırma ve Danışmanlık işbirliği ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklemi, Türkiye deki faal

Detaylı

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BİLGİ YÖNETİMİ DAİRESİ EKİM 2011 25 Görüş ve Önerileriniz İçin: E-posta: beklentianketi@bddk.org.tr Tel: (312)

Detaylı

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB GENEL BİLGİ KOBİ ler ve KOSGEB 1 Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço toplamı veya net satış hasılatı 40 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI Ekim 2009 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü Genel Enerji Durumu 2006 yılında, ülkemizin genel enerji

Detaylı

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır.

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır. escarus hakkında Nisan 2011 de faaliyetine başlayan Escarus Sürdürülebilir Danışmanlık A.Ş., deneyimli ve profesyonel kadrosuyla sürdürülebilirlik çözümleri geliştirerek, danışmanlık hizmetleri vermek

Detaylı

ISI SU SES YANGIN YALITIMI ÜRETİCİLERİ, SATICI VE UYGULAYICILARI

ISI SU SES YANGIN YALITIMI ÜRETİCİLERİ, SATICI VE UYGULAYICILARI ISI SU SES YANGIN YALITIMI ÜRETİCİLERİ, SATICI VE UYGULAYICILARI Her tür yalıtım malzemesi üretici, satıcı ve uygulayıcılarını temsil etmektedir. Isı, Su, Ses ve Yangın Yalıtımı olarak dört temel kategoriye

Detaylı

İNŞAAT MALZEMESİ SEKTÖRÜNDE KENTSEL DÖNÜŞÜM ÇERÇEVESİNDE YENİLİKÇİLİK VE ARGE

İNŞAAT MALZEMESİ SEKTÖRÜNDE KENTSEL DÖNÜŞÜM ÇERÇEVESİNDE YENİLİKÇİLİK VE ARGE İNŞAAT MALZEMESİ SEKTÖRÜNDE KENTSEL DÖNÜŞÜM ÇERÇEVESİNDE YENİLİKÇİLİK VE ARGE MART 2013 ÇALIŞMA EKİBİ Selda Başbuğ İMSAD Genel Sekreter Proje Koordinatörü Can Fuat GÜRLESEL Ekonomi ve Strateji Danışmanlık

Detaylı

SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. T.C. Ekonomi Bakanlığı

SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. T.C. Ekonomi Bakanlığı SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. Ekonomi Bakanlığı Nisan 2013 1 SERBEST BÖLGELER MEVZUATI VE UYGULAMALARI Hukuk İşleri, Mevzuat Dairesi 2 Sunum Planı Serbest Bölge Teşvikleri

Detaylı

TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları

TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı gelecek dönemdeki çalışmalarına yol vermesi amacıyla 128 paydaşın katılımı ile TR83 Bölgesi nde

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

Soru 1: Firma olarak 2011 yılının ikinci altı ayı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz?

Soru 1: Firma olarak 2011 yılının ikinci altı ayı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz? EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 67 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %12 sine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

EİB EGE DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2012/2013 DÖNEMİ ÇALIŞMA RAPORU

EİB EGE DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2012/2013 DÖNEMİ ÇALIŞMA RAPORU EİB EGE DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2012/2013 DÖNEMİ ÇALIŞMA RAPORU ĐÇĐNDEKĐLER 1 2012 YILI ĐHRACAT PERFORMANSIMIZIN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ... 1 1.1 ÜRÜN GRUPLARI ĐTĐBARĐYLE... 1 1.2

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

2012 Yılı İçin Nasıl Bir Ekonomik Beklenti İçindesiniz? Daha kötü 10% Daha iyi 45%

2012 Yılı İçin Nasıl Bir Ekonomik Beklenti İçindesiniz? Daha kötü 10% Daha iyi 45% EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 85 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %15 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM Şirket Tanıtımı Progino PROGİNO 2005 yılından itibaren Eskişehir de mühendislik ve danışmanlık hizmetleri vermektedir. Faaliyetlerine 2008 yılından beri Eskişehir Teknoloji Geliştirme Bölgesinde sürdürmektedir.

Detaylı

Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği

Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği www.pwc.com.tr Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği Sermaye Piyasaları Giriş Pegasus un Nisan ayında gerçekleşen halka arzından 278 milyon Euro elde edildi ve bu, son 12 ayda gerçekleşen

Detaylı

EGE BÖLGESİ SANAYİ ODASI. Faaliyet Programı

EGE BÖLGESİ SANAYİ ODASI. Faaliyet Programı EGE BÖLGESİ SANAYİ ODASI 2010 Faaliyet Programı İçindekiler 1- Ege Bölgesi Sanayi Odası Yönetim Kurulu 2010 Yılı Faaliyet 1-2 Programı 2- EBSO Üyelerine Yönelik Faaliyetler 3-4 3- EBSO Dışı Kuruluşlarla

Detaylı

Antalya da AB İşlerinin Yönetilmesine Yönelik Kapasitelere İlişkin Eğitim İhtiyaç Analizi

Antalya da AB İşlerinin Yönetilmesine Yönelik Kapasitelere İlişkin Eğitim İhtiyaç Analizi Antalya da AB İşlerinin Yönetilmesine Yönelik Kapasitelere İlişkin Eğitim İhtiyaç Analizi 1 Giriş Bu özet raporda, Avrupa Birliği Bakanlığı tarafından Antalya Valiliği ile birlikte Mart-Nisan-Mayıs 213

Detaylı

SUNUŞ. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol

SUNUŞ. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol SUNUŞ 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol sistemimizi uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği uygulamalarıyla uyumlu olarak yeniden yapılandırarak; kalkınma planları

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Sayı: 2016-25 BASIN DUYURUSU 31 Mayıs 2016 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,78 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

KOCAELİ 1. ÜNİVERSİTE TANITIM FUARI VE KARİYER GÜNLERİ FİNAL RAPORU

KOCAELİ 1. ÜNİVERSİTE TANITIM FUARI VE KARİYER GÜNLERİ FİNAL RAPORU KOCAELİ 1. ÜNİVERSİTE TANITIM FUARI VE KARİYER GÜNLERİ FİNAL RAPORU Bu yıl birincisi düzenlenen Üniversite Tanıtım Fuarı ve Kariyer Günleri organizasyonunun katılımcılar ve ziyaretçiler gözünden etkililiğin

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 39 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %5 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu. Sermaye Piyasası Beklenti Anketi. Eylül 2012. Araştırma Dairesi 2012/09

Sermaye Piyasası Kurulu. Sermaye Piyasası Beklenti Anketi. Eylül 2012. Araştırma Dairesi 2012/09 Sermaye Piyasası Kurulu Sermaye Piyasası Beklenti Anketi Araştırma Dairesi 2012/09 Yayına Hazırlayan SPK ARAŞTIRMA DAİRESİ Görüş ve Önerileriniz için spkanket_ad@spk.gov.tr Sermaye Piyasası Kurulu Eskişehir

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

İZMİR DE GİRİŞİMCİLİK EKOSİSTEMİNİ GELİŞTİRME TOPLANTILARI : FİNANSMAN KAYNAKLARINA ERİŞİM. 26 Şubat 2015 - İZMİR

İZMİR DE GİRİŞİMCİLİK EKOSİSTEMİNİ GELİŞTİRME TOPLANTILARI : FİNANSMAN KAYNAKLARINA ERİŞİM. 26 Şubat 2015 - İZMİR İZMİR DE GİRİŞİMCİLİK EKOSİSTEMİNİ GELİŞTİRME TOPLANTILARI : FİNANSMAN KAYNAKLARINA ERİŞİM 26 Şubat 2015 - İZMİR Sunum Planı 2 DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ 3 DÜNYA HİZMET İHRACATI

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

YATIRIM DESTEK PROGRAMI

YATIRIM DESTEK PROGRAMI T.C. Bilim, Sanayi & Teknoloji Bakanlığı Ar-Ge, İnovasyon ve Teknoloji Projeleri Ar-Ge ve Yatırım Destek Programları Bilgi Notu T E K N O L O J İ K Ü R Ü N YATIRIM DESTEK PROGRAMI www.eydem.com 0312 385

Detaylı

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 83 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %10,5 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Arttırılmasına Yönelik Kamu Destekleri

Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Arttırılmasına Yönelik Kamu Destekleri Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Arttırılmasına Yönelik Kamu Destekleri Dr. Sinan Tandoğan Girişim Destek Grubu TEYDEB TÜBİTAK TÜBİTAK Girişimcilik Destekleri: TÜBİTAK Girişimcilik Destekleri

Detaylı

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları 29 Mayıs 2013 tarihinde MMKD Stratejik İletişim Planı nı oluşturmak amacıyla bir toplantı yapıldı. Toplantının ardından, dernek amaç ve faaliyetlerinin

Detaylı

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ Öncelikler ve İhtisaslaşma Organizasyon ve Eşgüdüm Yaşam Kalitesinin Artırılması Sürdürülebilir Kalkınma Bilgi Toplumuna Dönüşüm Rekabet Gücünün

Detaylı

2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU T.C. 2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU STR A T EJ İ GELİ Ş TİR ME D AİRE BA ŞKA NLIĞ I TE MMU Z 2 0 1 5 İÇİNDEKİLER I. OCAK-HAZİRAN 2015 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI. 2 A. Bütçe Giderleri...2-8

Detaylı

Güncelleme: 15 Nisan 2012

Güncelleme: 15 Nisan 2012 İNOVİTA için Gözden Geçirilmiş Sürüm Dünya Bankası Türkiye Ulusal İnovasyon Sistemi Raporu ndan Özet Notlar Haziran 2009 Güncelleme: 15 Nisan 2012 1 2007 ve 2013 yılları arasını kapsayan 9. Kalkınma Planı,

Detaylı

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 46 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %6,8 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU 2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU HAZIRLAYAN 27.04.2014 RAPOR Prof. Dr. Halis Yunus ERSÖZ Prof. Dr. Mustafa DELİCAN Doç. Dr. Levent ŞAHİN 1. İşgücü Türkiye İşgücü Piyasasının Genel Görünümü Toplam nüfusun

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI 1. Programın Amacı ve Kapsamı 2013 yılı itibarıyla yaklaşık 105 milyar TL ile GSYH nin yaklaşık yüzde 7 si olarak gerçekleşen

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE)

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE) BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE) Seitcan ALTINKAYNAK Şubat 2015 SUNUM PLANI I. DESTEĞİN AMACI, KAPSAMI VE İŞBİRLİĞİ KURULUŞLAR II.

Detaylı

TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde;

TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde; TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Destek Kapsamı Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde; yeni bir ürün üretilmesi, mevcut bir ürünün geliştirilmesi,

Detaylı

SAĞLIK VE KAMU BİNALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMPOZYUMU

SAĞLIK VE KAMU BİNALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMPOZYUMU SAĞLIK VE KAMU BİNALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMPOZYUMU H Şubat 2015 26/27Meyra Palace Otel/Ankara 1 H Sempozyum Daveti Sağlık alanında enerjinin kullanımında tasarruf sağlamak ve enerji verimliliğine

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor Yılın ilk yarısında elektrik tüketimi 2013 yılının aynı dönemine kıyasla %3,6 artış gösterdi. Yıllık tüketim artış hızı ilk çeyrekte %3 olarak gerçekleşirken,

Detaylı

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 109 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %18 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları

Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları Gülgün ÇELİK Şube Müdürü Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünce Yürütülen

Detaylı

T.C. GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI

T.C. GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI YATIRIM DESTEK OFİSLERİ T.C. GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI GÜNEY EGE BÖLGESİNDE AR-GE VE YENİLİKÇİLİK YATIRIMLARINDA SAĞLANAN DESTEKLER BİLGİ NOTU Yatırım Destek Ofisleri 21/11/2012 İçindekiler 1. KOSGEB DESTEKLERİ...

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI SERA GAZI EMİSYON AZALTIM PROJELERİ SİCİL İŞLEMLERİ

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI SERA GAZI EMİSYON AZALTIM PROJELERİ SİCİL İŞLEMLERİ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI SERA GAZI EMİSYON AZALTIM PROJELERİ SİCİL İŞLEMLERİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ŞUBAT 2012 İklim Değişikliği ve Türkiye Türkiye, 24 Mayıs 2004 tarihinde Birleşmiş

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

Proje önerilen faaliyetler ön çalışma raporuna uygun mu, uygulanabilir mi, hedeflerle ve öngörülen sonuçlarla uyumlu mu?

Proje önerilen faaliyetler ön çalışma raporuna uygun mu, uygulanabilir mi, hedeflerle ve öngörülen sonuçlarla uyumlu mu? KONYA "BÖLGESEL İNOVASYON MERKEZİ" GÜDÜMLÜ PROJE ÖZETİ Başvuru Sahibi: Konya Sanayi Odası Proje Ortakları: Konya Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü, Konya Ticaret Odası,Konya ABİGEM, Konya Ticaret Borsası,

Detaylı

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BİLGİ YÖNETİMİ DAİRESİ NİSAN 2012 27 Görüş ve Önerileriniz İçin: E-posta: beklentianketi@bddk.org.tr Tel: (312)

Detaylı

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ 2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı Temmuz/2015 BURDUR İçindekiler GİRİŞ... 1 2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER

Detaylı

ULUDAĞ TEKSTİL İHRACATÇILARI BİRLİĞİ

ULUDAĞ TEKSTİL İHRACATÇILARI BİRLİĞİ ULUDAĞ ÜYELERİNE Uludağ Tekstil İhracatçıları Birliği olarak, üyelerimizin, uluslararası pazarlarda rekabet gücünü arttırmaya yönelik desteklenmesi, uluslararası rekabetçiliğinin geliştirilebilmesi ve

Detaylı

ESKİŞEHİR SANAYİ ODASI

ESKİŞEHİR SANAYİ ODASI EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım : 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 77 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %13 üne karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015

EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015 EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015 GİTES NİÇİN GEREKLİ? Sorunlar; Emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar ve artışlar, Dünya girdi kaynaklarının geleceğine yönelik belirsizlikler, Girdi tedarik

Detaylı

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından 1 16-30 Eylül 2011 Sayı: 21 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu GÜNCEL EKO-YORUM: TÜRKİYE NİN KREDİ NOTU NİHAYET ARTIRILDI Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından kredi notu, 20 Eylül de S&P

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI 2015 HALI SEKTÖRÜ Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılını %

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 Ticarette katma değer ölçümü, ihracata konu olan mal ve hizmetlerin üretimindeki değerin kaynağını ülke ve sektörler açısından ortaya koyabilmek amacıyla

Detaylı

FARKINDALIK EĞİTİMİ KOBİ'LERE YÖNELİK DEVLET DESTEKLERİ VE FİNANSAL AVANTAJLAR

FARKINDALIK EĞİTİMİ KOBİ'LERE YÖNELİK DEVLET DESTEKLERİ VE FİNANSAL AVANTAJLAR FARKINDALIK EĞİTİMİ KOBİ'LERE YÖNELİK DEVLET DESTEKLERİ VE FİNANSAL AVANTAJLAR İSMMMO AKADEMİ BAŞKANI NDAN Ekonomimizin ve mesleğimizin temel direklerinden olan KOBİ lere yönelik çeşitli devlet destekleri

Detaylı

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 64 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %8 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

İKTİSADİ YÖNELİM ANKETİ VE REEL KESİM GÜVEN ENDEKSİ

İKTİSADİ YÖNELİM ANKETİ VE REEL KESİM GÜVEN ENDEKSİ İKTİSADİ YÖNELİM ANKETİ VE REEL KESİM GÜVEN ENDEKSİ (Ekim 215) Reel Sektör Verileri Müdürlüğü 26 Ekim 215 28-1 28-4 28-7 28-1 29-1 29-4 29-7 29-1 21-1 21-4 21-7 21-1 211-1 211-4 211-7 211-1 212-1 212-4

Detaylı

SANAYİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN

SANAYİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI 1 Günümüzde toplumların ekonomik gücünü ve refah düzeyini belirleyen en önemli etken bilim

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2013 3. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 15 Temmuz 2013 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "Öncü Göstergeler" Erken Uyarı Mekanizmaları

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI 2014 YILI MALİ DESTEK PROGRAMLARI BİLGİ NOTU

TR42 DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI 2014 YILI MALİ DESTEK PROGRAMLARI BİLGİ NOTU Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 2014 Yılı Mali Destek Programları 2014 Yılı Mali Destek Programları kapsamında 6 farklı mali destek Programı 11 Kasım 2013 tarihinde ilan edilmesi planlanmaktadır. Toplam 25.100.000

Detaylı

STRATEJİK PLAN (2015-2018) 2015 YILI FAALİYET PLANI

STRATEJİK PLAN (2015-2018) 2015 YILI FAALİYET PLANI STRATEJİK PLA (2015-2018) 2015 YILI FAALİYET PLAI Faaliyet OCAK ŞUBAT MART İSA MAYIS Zaman ve Stres Yönetimi Eğitimi Müşteri/ ve İletişim Teknikleri Office ve oda programları eğitimi Performans değerlendirme

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Julide ÇERMİKLİ Şube Müdürü V. KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Bünyesinde Yürütülmekte Olan Destekler:

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı