1/22. Bahse konu rapora adresinden ulaşılabilir.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1/22. Bahse konu rapora http://bookshop.europa.eu/en/the-maritime-dimension-of-csdp-pbbb3213048/ adresinden ulaşılabilir."

Transkript

1 KÜRESEL DENİZ GÜVENLİĞİ SORUNLARI VE DOĞURDUĞU SONUÇLAR 1. Giriş: Avrupa Parlamentosu Güvenlik ve Savunma Alt Komitesi nin talebi üzerine Finlandiya Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (FIIA) ve İsveç Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (SIIA) tarafından AB Ortak Güvenlik ve Savunma Politikasının Deniz Boyutu: Jeostratejik Deniz Sorunları ve AB İçin Sonuçları (The Maritime Dimension Of CSDP: Geostrategic Maritime Challenges And Their Implications For The European Union) başlıklı ortak bir araştırma raporu hazırlanmıştır. 1 Rapor, küresel deniz ortamının değişen doğasını ve bunun AB için sonuçlarını ele almaktadır. Bu itibarla; değişen jeopolitik ortamın başlıca deniz ikmal yolları üzerindeki potansiyel sorunları nasıl etkilediği ve bu değişikliklerin Avrupa Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası nda ne tür zorunluluklar dayattığı analiz edilmekte; bu sorunlarla mücadele etmek için AB nin kapasitesi tartışılarak, AB nin devam eden deniz operasyonlarının etkinliği değerlendirilmektedir. Bu kapsamda raporda dile getirilen hususlar, özetle aşağıdaki başlıklar altında sunulmuştur: 2. Küresel Deniz Ortamı: Küresel deniz ortamı, çok kutuplu dünya düzeni ve küresel jeopolitikteki değişiklikler sonucu büyük bir dönüşüm geçirmektedir. Gücün mevcut dağılımı, artan ekonomik bağımsızlık ve jeostratejik eksenin Asya ya kayması, Soğuk Savaş sonrası döneme nazaran farklı bir deniz güvenlik ortamı yaratmıştır. Deniz kaynaklı ticaret son çeyrek yüzyılda dörde katlanmıştır. Küresel ısınma, teknolojik değişiklik ve ekonomik uygulanabilirlik sayesinde yeni deniz yollarının açılması mümkün hale gelmiştir. Bu kapsamda Kuzey Buz Denizi nde yeni suyollarının açılması Avrasya kıtasını bir adaya çevirerek, jeostratejik dengeyi değiştirme potansiyeline sahiptir. Aynı şekilde bir diğer kritik altyapı projelerinden olan ve Afrika, Ortadoğu ve Pasifik arasındaki deniz ticaret yollarını 600 deniz mili kısaltacak olan ve güney Tayland dan geçmesi planlanan Kra Isthmus Kanalı projesi, önemli stratejik sonuçlar doğuracaktır. Deniz ticaret akışı aynı zamanda insan kaçakçılığı, uyuşturucu trafiği, korsanlık gibi suçlar ve bazı durumlarda terör bağlantılı faaliyetler nedeniyle risk altındadır. Gelişen dünyada güvenlik sorunları çeşitli ve öngörülemez bir karmaşıklığa sahiptir. Söz konusu karmaşıklık ve karşılıklı bağımlılık gelecekteki krizlerin niteliğini belirleyecektir. Başka bir deyişle, dünya coğrafi olarak kümelenmiş ve iç içe geçmiş birbirini etkilemeye eğilimli kriz faktörlerinden oluşan çoklu krizlerle (polycrises) karşı karşıya gelebilecektir. 1 Bahse konu rapora adresinden ulaşılabilir. 1/22

2 Denizlerin öneminin artmasının arkasındaki bir başka kilit unsur, ABD nin jeostratejik vizyonunda süregelen değişimdir. Ekonomik baskı ve yükselen yeni güçlerle karşı karşıya kalan ABD, Soğuk Savaş sonrası uyguladığı Devlet inşa etme operasyonları ndan çekilmekte; onun yerine daha ılımlı bir vizyon olan Küresel ortak varlıklar (Global commons) 2 ın erişimine hakim olmak ve bununla ilişkili küresel akışı güvenceye almak istemektedir. ABD, 2011 Ulusal Askeri Strateji belgesinde Küresel ortak varlıklar ve küresel irtibatlı alanları mevcut ve gelecekteki stratejik ortamın kilit unsuru olarak tanımlamıştır. ABD, söz konusu politik, ekonomik ve stratejik buyruk sayesinde uluslararası normları güçlendirerek ve ortak askeri yetenekleri muhafaza ederek, küresel ortak varlıkların kullanımını ve serbest erişimini temin etmek isteyecek ve küresel gayretlere liderlik etmeyi sürdürecektir. İkinci Dünya Savaşı ndan itibaren denizdeki askeri güç dengesi ABD tarafından tayin edilmektedir. ABD, Soğuk Savaş dönemi ve sonrasında da deniz gücü üstünlüğünü devam ettirmiştir. Ancak, yeni güç merkezlerinin ortaya çıkışı küresel deniz dengesini derinden etkilemektedir. Son yirmi yılda yükselen güçler iddialı donanma geliştirme programları başlatmıştır. Çin, Rusya, Hindistan ve Brezilya karasularının ötesinde güç uygulayabilecek gemi ve amfibi savaş yeteneği geliştirmektedir. Bu kapsamda ABD, Çin, Rusya, Hindistan ve Brezilya nın deniz gücü kapasitesi aşağıda sunulmuştur. Devletler Uçak Gemisi Diğer Su Üstü Gemileri Denizaltı Büyük Amfibi Gemisi Muharip Devriye Gemisi ABD Çin Rusya Hindistan Brezilya Yükselen güçlerin deniz gücü kapasitesini geliştirmesinin pek çok nedeni bulunmaktadır. Öncelikle, Doğu ve Güney Çin Denizi nden Arap Körfezine ve Akdeniz e kadar dünya denizleri pek çok aktif ve pasif deniz uyuşmazlıklarını içinde barındırmaktadır. 2 Sürdürülebilir kalkınma olgusunun kavramlarından biri olan Küresel Kamu Malları (Global Public Goods), sürdürülebilir kalkınma ile ilgili olarak çevre, sağlık, bilgiye erişim, barış, güvenlik ve insan hakları gibi konuları kapsamaktadır. Bununla birlikte çevre alanında çalışan bazı gruplar çevrenin Küresel Kamu Malları arasında ticari bir mal olarak değerlendirilemeyeceğini, onun yerine çevre konularıyla ilgili olarak Küresel Ortak Varlıklar (Global Commons) ifadesinin tercih edilmesi gerektiğini ifade etmektedir. 2/22

3 BM Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS) nin zayıflığı göz önüne alındığında, askeri gücünü sağlamlaştıranlar, deniz uyuşmazlıklarında yasal belirsizlikten en fazla fayda sağlayabilecek taraflar olabilecektir. İkinci olarak, yeni güçler açısından büyüyen ekonomik kapasiteleri ve ihtiyaçları için kritik deniz yollarının ve altyapılarının korunması ve kontrolünün önemi artmıştır. Ayrıca, petrol fiyatlarındaki hızlı artış ve ham metale artan talep birçok deniz bölgesinde kıyı ötesi arama ve sondaj çalışmalarının artmasına sebep olmuştur. Üçüncü olarak, kıyı sularının önemi artmıştır. Yeni eğilim, ülkelerin sığ sulardaki deniz yeteneklerini birleştirmesi üzerinedir. Son olarak, deniz gücü uluslararası statü ve askeri maharetin görünür ifadesi olmayı sürdürmektedir. Öte yandan; Amerikan ve Batı gücüne karşı tarihsel önyargı ve askeri özerklik arzusu söz konusu donanma inşasını teşvik eden diğer unsurları oluşturmaktadır. Bu durum, yeni güçler arasında ve bu güçler ile ABD arasında potansiyel bir karşılıklı cepheleşme ortamı doğurmaktadır. ABD ve Çin in Asya-Pasifik bölgesinde müttefik bulma rekabeti kendi toprak iddialarını desteklemek için büyük güçleri kullanmak isteyen küçük devletlerin korku politikası davranışlarını artırabilecektir. Gelecekte deniz güvenliği ortamının nasıl şekilleneceğine ilişkin çeşitli senaryolar geliştirilmektedir. Bu senaryolardan birine göre, artan karşılıklı ekonomik bağımlılık ve güç yayılımı denizlerde çok taraflı işbirliğini teşvik edecektir. Donmuş deniz uyuşmazlıkları denizlerdeki doğal kaynakların ortak işletilebilmesi ve deniz yollarının güvenliğini sağlamak için çözülecek ve uluslararası aktörler deniz kaynaklarını korumak ve terörizm, korsanlık ve ulus ötesi suçların etkisini engellemek için uyum içinde çalışacaktır. İkinci senaryoya göre, küresel deniz yönetimi sistemi Çin ve ABD arasında artan rekabet nedeniyle çökecek ve uzun vadede iki deniz bloğu oluşacaktır. Bu kapsamda ABD, Atlantik ve onun bir parçası olan Kuzey Pasifik te egemen olurken, Çin, Asya-Pasifik te hakim güç olabilecektir. Üçüncü senaryoya göre, güç yayılması büyük güç çatışmalarını engelleyecek, fakat karşılıklı anlaşmaya dayalı küresel rejimi de zayıflatacaktır. Onun yerine bölgesel güvenlik sistemlerinin gelişmesine ağırlık verilecektir. Asya Pasifik Bölgesi nde Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) güçlenecek ve deniz uyuşmazlıklarının çözümlenmesine katkı sağlayacak; Hint Okyanusu nda Hint Okyanusu Donanma Sempozyumu (Indian Ocean Naval Symposium) 3 benzer bir rolü yerine getirmek için gelişecek ve Akdeniz de ise, Avrupa-Akdeniz Ortaklığı (Euro-Mediterranean Partnership-EMP) uzun süredir devam eden uyuşmazlıkların üstesinden gelecektir. Dördüncü senaryoya göre, mevcut deniz gücünün yeniden dengelenmesi küresel bölünmeye yol açacaktır. Deniz gücü sadece farklı devletler ve bölgeler arasında değil, aynı 3 Hint Okyanusu Donanma Sempozyumu, Hint Okyanusu na kıyısı olan devletlerin donanmaları arasında deniz işbirliğini artırmak amacı güden gönüllü bir girişim olup, 35 üyesi bulunmaktadır. 3/22

4 zamanda devletler ve devlet dışı aktörler arasında da yayılacaktır. ABD, deniz gücü üstünlüğünü korumasına rağmen, küresel deniz varlıklarının garantörü olmayı sürdüremeyecektir. İşlevsiz olan bölgesel ve küresel yönetim sistemleri boşluğu dolduramayacak, ekonomik milliyetçilik ve korumacılık yükselecek ve sonuçta küresel ticaret akışı bozulacaktır. Böylece, muhtemel ülkesel çatışmalar ve bölgesel gerilim artacaktır. 3. AB nin Deniz Komşuları: AB nin deniz komşuları farklı bölgelerden oluşmaktadır. Bunlar Baltık Denizi, Akdeniz ve Karadeniz olmak üzere üç iç deniz ile Atlantik ve Batı Afrika kıyıları boyunca uzanan önemli deniz yollarıdır. Bu deniz alanları AB nin ticaretine, enerji ve besin arzına geçiş yolu sağlamakta; aynı zamanda ekonomik gelişmenin ve Avrupa güç projeksiyonunun merkezi olup, AB yi küresel ticaret akışına bağlamaktadır. a. Akdeniz: Akdeniz, küresel deniz ticaretinin %30 u ve petrol trafiğinin %25 inin geçtiği bir geçiş alanıdır. AB nin, Ortadoğu ve Asya yla deniz ticaretinin çoğu Akdeniz güzergahından geçmektedir. Ancak, Akdeniz deki ticari akış diğer deniz bölgelerindeki gelişmelere bağlı ve entegredir. Bu kapsamda, Aden Körfezi ndeki istikrarsızlık Asya trafiğinin bir kısmını Ümit Burnu na çevirmiştir. Benzer şekilde 2014 yılında tamamlanması beklenen Panama Kanalı nın genişlemesi, Doğu Asya dan Avrupa ya olan akışın yönünü Akdeniz dışına yönlendirebilecektir. Akdeniz aynı zamanda bazı kritik enerji ve iletişim altyapılarına da ev sahipliği yapmaktadır. Bunlar Avrupa ve Kuzey Afrika yı birbirine bağlayan dört adet doğal gaz boru hattı, birçok sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminali ve deniz altı iletişim kablolarını içermektedir. Bunların yanı sıra, AB nin mevcut balık filosunun yarısı Akdeniz dedir. Akdeniz e giriş üç önemli tıkanma noktasından (chokepoint) 4 kontrol edilmektedir. Bunlar, Cebelitarık Boğazı, Süveyş Kanalı ve Türk Boğazları dır. Süveyş Kanalı ve kanaldan geçemeyecek büyüklükteki tankerler için bir alternatif olarak oluşturulan SUMED (Suez Mediterranean) boru hattı, İran Körfezi nden Avrupa ya geçen petrol gemileri için stratejik güzergahlardır. Öte yandan, Hazar Denizi nden petrol ihracının artması Türk Boğazları nın önemini artmıştır. Soğuk Savaş ın sona ermesinden itibaren, NATO nun askeri hakimiyeti ve ABD nin Altıncı Filosu nun varlığı nedeniyle Akdeniz de konvansiyonel güvenlik sorunu ile karşılaşılmamıştır. Ancak, Doğu Akdeniz de Rusya ve Türkiye nin yeniden ortaya çıkışı ve 4 Dünyada yaklaşık 200 civarında boğaz ya da kanal bulunmaktadır. Fakat, bunlardan yalnızca çok azı petrol nakliyesinde önemli bir yere sahip olup, bu ana geçiş noktaları Tıkanma noktaları (Chokepoint) olarak anılmaktadır. Tıkanma noktası deniz trafiğini (Özellikle petrol trafiğini) durdurmak için bloke edilebilecek veya kapatılabilecek bir kanal veya boğazı ifade eder. Bu noktalardaki problemler, küresel enerji güvenliği bakımından kritik sonuçlar doğurmaktadır. 4/22

5 artan girişkenliği ile Çin gibi bölge dışı devletlerin artan varlığı, Avrupa çapında savunma bütçelerinin azalmasıyla birlikte ele alındığında, uzun vadeli bir dönüşümün başladığını göstermektedir. Bu kapsamda, Rusya donanması 2008 yılında yeniden Akdeniz e dönmüş ve o tarihten itibaren bölgede düzenli tatbikatlar yaparak ve Suriye deki Tartus askeri donanmasının ikmaliyle ilgilenerek, bölgedeki varlığını yeniden inşa etmeye çalışmaktadır. Çin ve İran, 2012 yılında ilk defa savaş gemilerini Süveyş Kanalı ndan geçirmiş olup, gelecekte bu bölgede daha fazla bayrak göstermek niyetindedir. Öte yandan, Türkiye nin, Doğu Akdeniz de iddialı donanma gemisi inşa programı bölgesel güvenlik içeriğini şekillendirecektir ki Türkiye önümüzdeki 20 yıl içinde Fransa ve İngiltere nin iki katı kadar bir savaş gemisini kendi askeri teçhizat envanterine eklemek istemektedir. Yeni aktörlerin varlığı ve Avrupa da azalan savunma bütçelerine rağmen, NATO nun üstünlüğü yakın gelecekte de devam edecektir. NATO nun füze savunma kalkanı inşası doğrultusunda ilave donanma yetenekleri Akdeniz e kaydırılacaktır. Ancak, NATO dışı güçlerin varlığı ve bölgede artan askeri güç, istenmeyen olayların meydana gelmesi ihtimalini artırmaktadır. Bu kapsamda; AB üyesi olmayan Akdeniz ülkelerinin deniz gücüne ilişkin sayısal veriler aşağıda sunulmuştur. Ülkeler Denizalt Büyük Su Üstü Muharip Devriye Muharip ı Gemisi Gemisi Gemisi Cezayir Mısır İsrail 3/6 59 Lübnan 11 Libya Fas 3 49 Suriye 32 7 Tunus 25 Türkiye Mayın Batı Akdeniz ile Doğu Akdeniz in güvenlik ortamı arasında belirgin farklar bulunmaktadır. Doğu Akdeniz de güvenlik ortamı Türkiye ve Rusya ile İran Körfezi ve Hint Okyanusu ndaki ortamla bağlantılı olarak şekillenirken, Batı Akdeniz Sahra ve Atlantik bölgesindeki dinamiklerle bağlantılı sorunlarla karşı karşıyadır. Batı Akdeniz deki temel güvenlik riski Sahra ve Batı Afrika daki artan istikrarsızlıkla ilgili olup, bu kapsamda yasadışı göç, silah ve uyuşturucu kaçakçılığı ile terörizm ve suç örgütlerinin varlığı artmıştır. Küresel ve bölgesel gelişmelerin sonucu olarak, gelecekte Akdeniz in jeostratejik önemi artacaktır. Bu durum, Akdeniz bölgesinin ekonomik ve politik dinamizmini artırabilecek, ancak, aynı zamanda gerilim ve çatışmayı artırarak, Akdeniz deki deniz 5/22

6 güvenliğini sarsabilecektir. Öncelikle Libya, Mısır ve Suriye deki devlet otoritesinin yıkılması; teröristler, kaçakçılar ve suç örgütleri için güvenli bir ortam sağlayan denetimsiz deniz alanlarının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Suç ağları ve terörist gruplar Mağrip, Sahra ve Güney Arap Yarımadası ndaki kontrolsüz deniz alanlarından şimdiden yarar sağlamaktadır. Bu durum Avrupa ya insan ve uyuşturucu kaçakçılığı gibi illegal akışı da artırmaktadır. Gelecekteki bir başka sorun, Doğu Akdeniz deki son doğal gaz keşiflerinin İsrail ve Türkiye nin karışabileceği bir çatışmaya sebebiyet vermesi olacaktır. Doğal kaynaklar ve deniz sınırları uyuşmazlıklarına ilişkin artan gerilim, bölgesel işbirliğini azaltacak ve enerji kaynaklarının işbirliği içinde kullanılmasını engelleyebilecektir. Atlantik ten Pasifiğe doğru olan küresel güç değişimi ile ABD ve Çin arasındaki artan rekabet, Akdeniz bölgesini doğrudan etkilemektedir. Bu küresel düzeyde stratejik deniz yollarının birbiriyle bağlantılı olmasının kaçınılmaz bir sonucudur. Öte yandan, Akdeniz den geçecek gemi sayısının 2025 yılına kadar iki veya üç katına çıkacağı; bunun yanı sıra iklim değişikliğinin sonuçlarının da artacağı göz önüne alındığında, gelecekte Akdeniz de balık stokları, içme suyu ve diğer kaynaklar üzerindeki rekabetin artacağı muhtemel görünmektedir. b. Karadeniz: Günümüzde Karadeniz, AB, ABD, Türkiye ve Rusya yı içine alan büyük Avrasya güçlerinin buluşma noktası ve Avrupa ile merkezi Asya arasında bir atlama tahtasıdır. AB için Karadeniz, Hazar enerji ithalatı için önemli bir geçiş güzergahı anlamına gelmektedir. Karadeniz in, Güney Akım ve Nabucco gibi rekabet içindeki boru hatları inşa planları ve devam eden derin deniz petrol ve doğal gaz arama çalışmaları göz önüne alındığında stratejik öneminin gelecekte daha da artacağı öngörülmektedir. AB nin, Karadeniz deki askeri ve stratejik kaygısı, Rusya nın Sivastopol daki Karadeniz Filosu dur. Rusya, deniz filosunu modernize etmek için 2020 yılına kadar 15 yeni savaş gemisi ve denizaltıyı Karadeniz Filosu na katacağını açıklamıştır. Rusya nın bu hedefi gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceği belirsiz olmakla beraber, e kadar 3 yeni firkateynin filoya katılması beklenmektedir. Bu kapsamda, AB üyesi olmayan Karadeniz ülkelerinin deniz gücü kapasitesi aşağıda sunulmuştur. Ülkeler Denizaltı Büyük Su Üstü Muharip Devriye Muharip Gemisi Gemisi Mayın Gemisi Rusya Ukrayna Gürcistan 17 Türkiye Rusya nın bütün deniz gücü yeteneği değil, sadece Karadeniz Donanmasına ait veriler gösterilmektedir. 6 Türkiye nin Akdeniz ve Karadeniz deki deniz gücü yeteneği gösterilmektedir. 6/22

7 Rusya ve Gürcistan arasında askeri bir çatışma riski olmamasına rağmen, bölgenin çözülmemiş donmuş uyuşmazlıkları risk faktörlerinin devam ettiğini göstermektedir. Rusya ve Ukrayna arasında Rusya Filosu nun yeniden silahlanması konusunda uyuşmazlık mevcuttur. Öte yandan, NATO nun füze kalkanı ve ABD-Gürcistan deniz tatbikatları Rusya tarafından eleştirilmektedir. Karadeniz, geleneksel olmayan güvenlik riskleri bakımından da pek çok soruna ev sahipliği yapmaktadır. Abhazya gibi bazı alanlarda devlet kontrolünün olmaması yasadışı faaliyetlere zemin hazırlamıştır. Yasadışı göç, uyuşturucu kaçakçılığı ve silahların yayılması en önemli sorunlar olmaya devam etmektedir. Bölgedeki güvenlik tehditlerine karşı koymak için Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü, Karadeniz Deniz İşbirliği Görev Grubu (Blackseafor) ve Karadeniz Uyum Harekatı (Black Sea Harmony) gibi birçok bölgesel kurum olmasına rağmen, iki taraflı gerginlikler yüzünden bu kurumlar tam kapasiteyle çalışamamakta ve etkisiz kalmaktadır. Aynı şekilde, AB nin Karadeniz Sinerji Girişimi de çok etkili olamamıştır. Gelecekte enerji geçiş merkezi ve enerji üreticisi olarak Karadeniz in jeostratejik öneminin artması beklenmektedir. Bu daha fazla işbirliği ve kalkınmayı teşvik etmesine rağmen, bölgenin yeni bir büyük oyunun içine karışması riski bulunmaktadır. Rusya ve NATO arasındaki kötüleşen ilişkiler nedeniyle Rusya, NATO nun füze savunmasından kaynaklanan tehdidine karşılık vermek için bölgesel etkisini artırmaya girişebilecek; Rusya ve Türkiye nin daha ileri deniz varlığına sahip olması Karadeniz deki deniz güvenliği ortamını etkileyebilecek; ayrıca Güney Kafkasya veya İran Körfezi nde meydana gelebilecek herhangi bir kriz Karadeniz bölgesine yayılabilecektir. c. Baltık Denizi: Baltık Denizi pratikte AB nin iç gölü olup, bölgedeki kıyı devletlerini ekonomik, kültürel, siyasi ve güvenlik sonuçlarıyla birlikte birbirine bağlamaktadır yılında Avrupa da deniz yoluyla taşınan malların %23 ü Baltık Denizi ne kıyıdaş ülkelerin limanlarında işlenmiştir. Baltık Denizi nden geçen petrol taşımacılığı geçen on yılda %300 artmıştır. Rusya nın petrol ihracatının %40 ı bu bölgeden geçmektedir. Gelecekte söz konusu sevkiyatın hacminin ve petrol tankerlerinin boyutlarının artması beklenmektedir. Artan petrol taşımacılığı ve Kuzey Akım doğal gaz boru hattı, Baltık Denizi ni Rusya nın en önemli enerji aktarım koridoru haline getirmiştir. Baltık Denizi ndeki güvenlik kaygıları mal ve insan taşımacılığı güvenliği, artan petrol ve kimyasal madde taşımacılığının meydana getirdiği çevre felaketleri ve doğal yaşam alanının bozulmasıyla ilgilidir. Baltık Denizi nin AB nin bir iç gölü olması ve çevre konularına ilişkin uzun süredir devam eden iş birliği süreci, çevre ve taşımacılıkla ilgili deniz güvenliği 7/22

8 sorunlarının ele alınmasını kolaylaştırmaktadır. Baltık Denizi Konseyi, bu kapsamda önemli bir bölgesel hükümetler arası işbirliği ortamı oluşturmuştur. Askeri ve stratejik seviyedeki güvenlik kaygıları ise, Rusya ile ilgilidir. Yakın zamanda tamamlanan Kuzey Akım doğal gaz boru hattı, enerji güvenliği bakımından Avrupa ve Rusya yı birbirine bağlamaktadır. Litvanya, Letonya, Estonya ve İsveç, Kuzey Akım sayesinde Rusya nın Baltık Denizi nde güvenlik rolünü artıracağını ileri sürmektedir. Rusya, Baltık Denizi nin enerji koridoru olarak önemi nedeniyle yaklaşık kırk gemi ve yüzden fazla uçak ve helikopterden oluşacak şekilde deniz filosunu modernize etme programını başlatmıştır. Bir başka stratejik deniz konusu NATO-ABD anti balistik füze kalkanının genişleme ihtimalidir. Sistemin parçaları kaçınılmaz bir şekilde Baltık Denizi nden taşınacaktır. Rusya buna karşı bir dizi karşı önlem alacağını açıklamıştır. d. Batı Afrika: Uyuşturucu ticaretinin ve yasadışı göçün önemli bir bölümü Kanarya Adası ndan Gine Körfezi ne kadar uzanan bu deniz güzergahı üzerinden Avrupa ya ulaşmaktadır. Üstelik Somali Yarımadası çevresindeki istikrarsızlık ve artan sigorta ücretleri, Asya deniz trafiğinin Ümit Burnu na yönelmesi ve Güney Atlantik ile Batı Afrika deniz yolu üzerinden Avrupa ya ulaşması anlamına gelmektedir. Öte yandan; bölgedeki petrol keşifleri nedeniyle Gine Körfezi nin jeostratejik önemi artmıştır. Bu nedenle ABD, Gine Körfezi ni askeri müdahale gerektiren Stratejik ulusal çıkar alanı olarak ilan etmiştir. Batı Afrika daki deniz güvenliği yasadışı göç, uyuşturucu kaçakçılığı ve korsanlık gibi çeşitli sorunlarla karşı karşıyadır. Batı Afrika dan deniz yoluyla göçler Kanarya Adaları üzerinden İspanya ya ulaşmaktadır. Başlıca gemiye bindirme noktaları Senegal ve Moritanya olup, göçmenlerin çıkış ülkeleri Mali, Moritanya, Gine ve Senegal dir. Kokain trafiği bir diğer sorunu oluşturmaktadır. Avrupa ya giren uyuşturucunun %13 ü Batı Afrika güzergahından geçmektedir. Terörizm, ayrılıkçı hareketler ve silah kaçakçılığı sorunları da devam etmektedir. Batı Afrika kıyı ötesinde keşfedilmemiş 24 milyar varil petrol ve 110 trilyon ayak küp doğal gaz olduğu tahmin edilmektedir. Bu kaynakların çıkarılması bölge güvenliğini önemli ölçüde etkileyecektir. Son zamanlarda bölge dışı aktörlerin özellikle Çin in, Batı Afrika ya olan ilgisi artmıştır. Çin, Cape Verde de önemli alt yapı projelerini finanse etmekte ve Atlantik teki filosunun beslenme ihtiyacını karşılamak için burada bir balık işleme merkezi kurmayı planlamaktadır. Birçok Batı Afrika ülkesinde özellikle Mali deki siyasi ortam istikrarsızdır. Bölgesel krizler yasadışı göçü artırma potansiyeli taşımaktadır. Ayrıca terörizm ve korsanlık gelecekte ortaya çıkabilecek krizlerin bir sonucu olarak artma eğilimi göstermektedir. 8/22

9 4. Deniz İkmal Yolları: AB için hayati öneme sahip üç deniz ikmal yolu bulunmaktadır. Bu deniz ikmal yolları; Güney Koridoru, Doğu Koridoru ve Kuzey Koridoru olarak adlandırılmaktadır. a. Güney Koridoru: Güney Koridoru, Kızıldeniz deki Süveyş Kanalı ndan Hint Okyanusu na ve oradan Malaka Boğazı na kadar uzanan dünyanın en hayati deniz yolunu oluşturmaktadır. Batıda Süveyş ve Doğu da Malaka Boğazı na bağlı olan koridor, aynı zamanda Hürmüz Boğazı ve Bab el Mandeb gibi dünyanın başlıca tıkanma noktalarını içinde barındırmaktadır yılında Hürmüz Boğazı ndan günlük 17 milyon varil petrol taşınmış olup, bu miktar dünyada deniz yoluyla taşınan petrolün %35 i ve uluslararası petrol ticaretinin %20 sini oluşturmaktadır. Hürmüz Boğazı nı by-pass etmek amacıyla oluşturulan Birleşik Arap Emirlikleri nin Habshan-Fuceyra boru hattı ile Suudi Arabistan ın doğu-batı boru hatları devrede olmasına rağmen 7, Hürmüz Boğazı nı telafi edebilecek başka bir yer bulunmamaktadır. Koridorun güney kolu Kızıldeniz i Aden Körfezi ne bağlayan Bab el- Mandeb üzerinden geçmektedir yılında Bab el-mandeb den günlük 3,4 milyon varil petrol taşınmıştır. Bu koridor boyunca deniz trafiği güvenliğini tehdit eden üç temel konu bulunmaktadır. Birincisi, Aden Körfezi çevresindeki korsanlık ve silahlı soygun, ikincisi İran sorununun Basra Körfezi ndeki deniz taşımacılığının istikrar ve güvenliğine yönelik 7 Hürmüz Boğazı nı by-pass etmek amacıyla Birleşik Arap Emirlikleri tarafından petrolü batıdaki sahalardan doğu kıyısındaki depolama tesislerinin bulunduğu Fuceyra limanına götürecek olan 370 kilometre uzunluğundaki Habshan-Fuceyra boru hattı, 15 Temmuz 2012 tarihinde açılmıştır. Bu hat, ilk aşamada günde 1,5 milyon varil ham petrolü aktarabilecektir. Suudi Arabistan da aynı dönemde Fuceyra limanının diğer tarafındaki Arap yarımadasında alternatif boru hattı çalışmaları başlatmış ve Basra Körfezi yakınından Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu ya uzanan doğu-batı doğal gaz boru hattını, petrol boru hattına dönüştürmüştür. Bu iki Arap ülkesinin Hürmüz Boğazı nın dışındaki petrol borularının debileri 6,5 milyon varil düzeyine ulaşıyor ki, bu Hürmüz Boğazı ndan geçen kaynakların %40 ına denk gelmektedir. 9/22

10 oluşturduğu tehdit, üçüncüsü ise, Hint Okyanusu nda ABD ve Çin arasındaki jeostratejik rekabettir. Aden Körfezi, Avrupa nın petrol ve petrol ürünlerinin %30 unun taşındığı ve günde 20 ila 30 bin arasında geminin geçtiği kritik öneme sahip bir geçittir. Küresel olarak dünyanın petrol arzının %12 ve ticari malların %15 i, Süveyş Kanalı ve Aden Körfezi nden geçmektedir. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) verilerine göre; 2009 yılında Somali Yarımadasındaki korsanlık olaylarının sayısı 134 ten 222 ye çıkmıştır. Ancak, genişleyen operasyon alanı sonucunda Somali Yarımadası ndaki korsanlık olayları azalmıştır. Somali korsanlığının küresel ekonomiye maliyetinin 2011 yılı için 7 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir. Basra Körfezi, dünyanın kanıtlanmış petrol ve doğal gaz kaynaklarının %60 ını barındırmakta ve dünyanın en önemli enerji üreticisi olmayı sürdürmektedir. Bu yüzden Körfez in enerji kaynaklarına erişim, küresel ekonomik sistemin devamı için hayatidir. Körfez in güvenliğine yönelik herhangi bir sorun, aynı zamanda ABD nin hakim uluslararası güvenlik sağlayıcı statüsüne ve bölgesel güç pozisyonuna doğrudan bir meydan okuma olarak görülebilmektedir. ABD, yirminci yüz yılın ortalarından itibaren Hürmüz Boğazı ndaki uluslararası nakliyeye yönelik tüm tehditlere karşı güçlü bir rol oynamıştır. Bu amaçla ABD donanmasının Altıncı Filosu, Manama ve Bahreyn de konuşlandırılmıştır. İran ın nükleer programıyla ilgili artan gerilim karşısında ABD, Körfez deki askeri varlığını kuvvetlendirmiştir. İki uçak gemisi Altıncı Filo nun operasyon bölgesindeki görev yerinde sürekli hale getirilmiştir. ABD, 2012 yılında helikopterler için pist, sualtı dalış timleri için lojman, mayın temizleme gemileri için de yakıt istasyonu olarak kullanılacak yüzer askeri üssü Ponce u Körfez e göndererek, Amerikan donanmasının Hürmüz Boğazı çevresindeki varlığının hissedilir oranda güçlenmesini sağlamıştır. Hint Okyanusu ise, ABD ve Çin arasında jeostratejik rekabetin ana mekanı olmaktadır. Her iki ülkenin çıkarları Hint Okyanusu nda kesişmektedir. Çin, korsan saldırılarını caydırmak ve askeri diplomasiyi yürütmek için Aden Körfezi nde bir deniz görev gücü bulundurmaktadır. Çin, aynı zamanda Hint Okyanusu boyunca donanma tesisleri ve ticari limanlardan oluşan stratejik bir İnciler dizisi (String of pearls) oluşturmak gayreti içerisindedir. Pakistan a ait Gwadar limanı, Sri Lanka nın Colombo limanı, Bangladeş teki Chittagong da bir konteynır limanı ve Myanmar-Çin arasında inşası devam eden petrol ve doğal gaz boru hatları (Çin, Myanmar-Çin boru hattı tamamlandığında enerji ithalatında Malaka Boğazı yerine daha güvenli gördüğü bu hattı kullanmayı planlamaktadır. ) söz konusu stratejik inciler dizisi arasında yer almaktadır. Çin in Hint Okyanusu nda artan görünümü ABD yi ürkütmektedir. Hindistan ın donanma yeteneklerini geliştirmesi ve Japonya, Singapur 10/22

11 ve Avustralya ile stratejik işbirliğini güçlendirmesi de dikkat çekmektedir. Çin ve Hindistan arasında artan rekabetin de bu duruma eşlik etmesi, bölgede istikrarsızlaştırıcı bir etki yapabilecektir. Her iki ülke şimdiden Maldivler ve Sri Lanka üzerinde nüfus mücadelesi vermekte olup, yakın bir gelecekte başka ülkelerin de bu nüfus mücadelesine konu olması muhtemeldir. ABD, karşılık olarak Hint Okyanusu ndaki bazı ülkelerle daha yakın stratejik ve diplomatik ilişkiler kurmak gayretindedir. Hint Okyanusu aynı zamanda sahip olduğu doğal kaynaklar ile de ilgi çekmektedir. Önümüzdeki on yıl içinde derin deniz madenciliği artacaktır. Deniz Yatağı Uluslararası Otoritesi şimdiden Güney Kore ve Çin in derin deniz yatağı bloklarına ilişkin münhasır madencilik haklarını onaylamıştır. Kaynaklar üzerindeki rekabet, bölgedeki istikrarsızlığı da artırabilecektir. Hindistan açısından, Çin in kazanımları stratejik açıdan kaygı vericidir. AB, bölgenin büyüyen jeostratejik önemi ve Somali Yarımadası ndaki operasyonlarının sonucu olarak Hint Okyanusu na çekilmektedir. b. Doğu Koridoru: Malaka Boğazı ndan Güney Çin Denizi ve Tayvan üzerinden Doğu Çin Denizi ne uzanan deniz yolu, küresel ticari akışın ana arterlerinden birini oluşturmaktadır. Malaka Boğazı, Hürmüz Boğazı ndan sonra dünyanın en yoğun trafiğine sahip olup, dünya ticaretinin 1/3 ü ve küresel enerji nakliyesinin %50 si bu Boğaz dan geçmektedir. ABD Enerji İstihbarat Dairesi, 900 kilometre uzunluğundaki Malaka Boğazı nı (en dar noktası 2,7 kilometredir) dünyanın yedi tıkanma noktasından biri olarak tanımlamaktadır. Malaka Boğazı nın kapanması halinde, dünya gemi filosu rotalarını değiştirerek Lombok/Makassar Boğazları veya Sunda Boğazını kullanarak, Endonezya etrafından dolaşmak zorunda kalacaktır. Alternatif yollar olması nedeniyle, Malaka Boğazı nın kapanması bütün Doğu Koridoru nu kapatmayacaktır. Ancak, Malaka Boğazı nı by-pass etmek maliyetleri artıracaktır. Güney Çin Denizi ndeki doğal kaynaklar küresel bir öneme sahiptir. Bölgede 30 milyar varil petrol olduğu tahmin edilmektedir. Çin, Vietnam, Filipinler, Malezya ve Endonezya şimdiden kendi kıyılarında sondaj çalışmaları yapmaktadır. Öte yandan Çin, Tayvan, Vietnam, Malezya ve Filipinler arasında Spratly Adaları üzerinde uyuşmazlık mevcuttur. Çin, açık deniz donanmasını hızla oluşturmakta olup, önümüzdeki 20 yıl içinde bölgede donanma üstünlüğüne sahip olacaktır. Vietnam da askeri harcamalarını önemli ölçüde artırmış ve yeni denizaltı, fırkateyn ve hafif savaş gemisi satın almaktadır. Güney Çin Denizi aynı zamanda bölge dışı deniz güçlerinin ilgi alanı içindedir. ABD donanması (Yedinci filo) ve İngiliz Kraliyet Donanması bölgede operasyon yapmaktadır. ABD, Filipinler, Japonya ve Güney Kore ile savunma anlaşmaları yapmıştır. ABD nin Asya-Pasifik bölgesinde birçok askeri üssü bulunmaktadır. ABD Pasifik Kuvveti nin Japonyada (Okinawa da olan deniz üssü 11/22

12 Guam a yerleştirilmiştir) ve Güney Kore de üsleri bulunmaktadır. ABD donanması ayrıca Singapur a kıyı savaş gemileri yerleştirmeyi planlamaktadır. Bu kapsamda, AB üyesi ülkelerin deniz aşırı üslerinin bulunduğu yerler aşağıda sunulmuştur. Ülkeler İngiltere Deniz Aşırı Üslerin Bulunduğu Yerler ve Asker Sayısı Kıbrıs (2430), Cebelitarık (370), Bermuda Adaları (600), Ascension Adası (23), Falkland Adaları (1520), Kenya (120), Diego Garcia Adası (40), Brunei (550) Danimarka Faroe Adaları (25), Grönland (80) Fransa Senegal (260), Gabon (450), Cibuti (1400), Reunion Adası/Mayottte (140), Birleşik Arap Emirlikleri/Hint Okyanusu (250) Bölgedeki Tayvan Boğazı, uluslararası sıcak noktalardan biri olup, Boğaz da bir çatışma çıkması Filipinler Denizi ve Doğu Çin Denizi dahil olmak üzere, geniş bir alanda taşımacılığın durması anlamına gelmektedir. Tayvan Boğazı nın sıcak nokta olmasının sebebi, Çin iç savaşından geriye kalan sözde Tayvan sorunudur. ABD, Çin iç savaşında Tayvan ı desteklemiş ve halen Tayvan a güvenlik teminatı vermektedir. Çin ve Tayvan daki mevcut rejim arasında olumlu gelişmeler yaşandığı için kısa vadede ortamın bozulması öngörülmemektedir. Ancak, Çin Komünist Partisi için Tayvan ın Çin ile birleşmesi kutsal bir görevdir. Doğu Çin Denizi ise, dünyanın en kalabalık limanlarını içinde barındırmaktadır. Kargo miktarı açısından Şangay limanı, dünyanın en büyük limanıdır 8. Doğu Çin Denizi nde deniz taşımacılığı açısından büyük riskler bulunmamaktadır. Ancak, Japonya nın Çin ile Senkaku/Diaoyu Adaları, Güney Kore ile Dokdo/Takeshima Adaları ve Rusya ile Kuril Adaları üzerindeki anlaşmazlıkları askeri bir çatışmaya sebep olabilecektir. Güney Çin Denizi nde olduğu gibi, ülkelerin karşılıklı ekonomik bağımlılıklarının gerilimi önlemesi beklenmektedir. Ancak, Kuzey Kore rejiminin öngörülemezliği bölgedeki ilave risk unsurudur. Doğu Koridoru nun görünür gelecekte jeostratejik önemi artacaktır. Doğu Koridoru ndaki tıkanma noktalarına ilişkin riskler ile dar ve sığ boğazların gemi büyüklüklerini karşılamadaki sınırlılıkları, Japonya, Güney Kore ve Çin in Kuzey Buz Denizi gibi alternatif yollar geliştirmesine sebep olmuştur. Atlantik ten Pasifiğe yönelik küresel güç değişiminin Doğu Koridoru na yansımaları olacaktır. Rusya ve Hindistan bölgede güç projeksiyonu içinde görünmektedir. Rekabetin düşmanlığa dönüşmesi halinde büyük güçlerin doğrudan çatışması yerine, onların bölgedeki vekilleri arasında savaş çıkması daha büyük bir olasılık olarak 8 Dünyanın diğer en büyük dokuz limanının adları şöyledir: Ningbo, Tianjin, Qingdao, Qinhuangdao, Busan, Singapur, Rotterdam, Guangzhou ve Hong Kong dur. 12/22

13 görünmektedir. ABD ve muhtemelen yakın bir gelecekte Hindistan ın bölgedeki deniz kuvvetlerinin varlığı çatışma riskini artırmaktadır. c. Kuzey Koridoru: Geçen on yıl içinde Kuzey Buz Denizi nin uluslararası siyasetteki önemi artmıştır. Kuzey Buz Denizi nde buzların erimesi nedeniyle, bu sularda ulaşım ve hidrokarbon kaynaklarının çıkarılması mümkün hale gelmektedir. ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS), söz konusu bölgenin kıyı ötesinde 500 metre su derinliğinde dünya doğal gazının %30 unun ve petrolünün %13 ünün bulunduğunu tahmin etmektedir. Norveç ve Rusya şimdiden Barents Denizi, Sibirya nın kuzeyindeki Kara Denizi ve Yamal Yarımadası nda zengin hidrokarbon kaynakları keşfinde bulunmuştur. Ticari taşımacılık açısından Kuzey Buz Denizi nde üç deniz güzergahı muhtemel görünmektedir. Bunlar; Kuzey Deniz Yolu (Northern Sea Route) 9, Kuzeybatı Geçidi (Northwest Passage) ve Kutup Ötesi Deniz Yolu (Transpolar Sea Route) dur. Bunların yanı sıra, Rusya dan Kanada ya uzanacak olan Kutup Deniz Köprüsü Yolu da (Arctic Bridge Route) dikkate alınmalıdır. Bu yollardan Kutup Ötesi Deniz Yolu güzergahı, Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika arasındaki mesafeyi kısalttığı için ekonomik ve stratejik üstünlük sağlamaktadır. Ancak, yazın farklılaşan buzlanma koşulları yüzünden bu güzergahta ve Kuzeybatı Geçidi güzergahında seyrüsefer sorunları yaşanmaktadır. Ayrıca Kanada nın, Kuzeybatı Geçidi nin kendi topraklarının ve iç sularının bir parçası olduğu yönündeki iddiasına karşı, ABD ve AB söz konusu geçidin uluslararası boğaz olduğu yönünde itiraz etmektedir. Mevcut durumda, Kuzey Deniz Yolu güzergahının ticari taşımacılığa açılması Süveyş Kanalı ve Malaka Boğazı yla 9 Kuzey Deniz Yolu, Rusya nın kuzeyinde yer alan ve Rusya nın münhasır ekonomik bölge, karasuları ve iç sularını içeren alanı tanımlamaktadır. Rusya bu deniz alanında resmi yetki kullanma iddiasındadır. ABD ve AB söz konusu deniz yolunu transit geçişe açık uluslararası boğaz olarak değerlendirmektedir. 13/22

14 karşılaştırıldığında %40 oranında deniz yolu mesafesinde tasarruf sağladığı için en çekici seçenek olarak görülmektedir. Ancak yasal belirsizlikler, güvenlik altyapısı, arama ve kurtarma yetenekleri gibi konulardaki sınırlılıklar devam etmektedir. Yine de ülkeler liman ve deniz kontrol noktalarını içeren önlemlere ilişkin altyapıya önemli ölçüde yatırım yapmayı planlamaktadır yılında Kuzey Deniz Yolu güzergahından Avrupa ve Asya arasında bir milyon tondan daha fazla mal taşınmış olup, 2020 yılına kadar yılda 40 milyon ton petrol ve doğal gaz taşınacağı tahmin edilmektedir. Yakın gelecekte buzların erimesi neticesinde Kutup Ötesi Deniz Yolu güzergahı, deniz yolları arasında en kısası olduğu ve gemi boyutları için de bir sınırlama getirmeyeceği için küresel deniz yollarını ve nakliye alışkanlıklarını etkileyebilecektir. Bu deniz yolunun açılması, aynı zamanda İzlanda nın stratejik konumunu güçlendirecek ve muhtemelen İzlanda yı gelecekte Avrupa taşımacılık merkezi haline getirecektir. Kuzey Buz Denizi ndeki ülkeler arasında ikili uyuşmazlıklar mevcuttur. Kanada ve Danimarka arasında Hans Adaları üzerinde; ABD ve Rusya arasında Bering Denizi üzerinde ve ABD ile Kanada arasında da Beaufor Denizi üzerinde deniz sınırı uyuşmazlıkları bulunmaktadır. Norveç ve Rusya nın 2010 yılında Barents Denizi ndeki deniz sınırları uyuşmazlığını çözmek üzere bir anlaşma imzalaması, gelecekte bölgedeki uyuşmazlıkların işbirliği içinde çözülebileceğini göstermektedir Ottowa Bildirisi ile kurulan Kuzey Kutbu Konseyi (Arctic Council-AC) nin üye devletleri Kanada, Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Norveç, Rusya, İsveç ve ABD dir. İklim değişikliği, petrol/doğal gaz ve Kuzey Kutbu deniz taşımacılığı üzerine faaliyet yürüten Konsey, bugüne kadar başarılı çalışmalar gerçekleştirmiştir. Bütün Kuzey Kutbu devletleri, bölgedeki askeri yeteneklerini geliştirme niyetlerini açıkladıkları için geleneksel güvenlik tehditleri devam etmektedir. Kuzey Kutbu ndaki son gelişmelerin hızı ve karmaşıklığı sadece bölge ülkelerinin değil, aynı zamanda AB, Çin, Japonya ve Güney Kore gibi bölge dışı ülkelerin de dikkatini çekmektedir. Bu aktörler, aynı zamanda AC nin daimi gözlemci üyesi olmayı istemektedir. AB nin yanı sıra Çin, bölgedeki en etkili dış aktördür. Çin in Kuzey Kutbu ilgisi, Doğu Koridoru nun deniz taşımacılığı açısından emniyetsiz hale gelmesi yüzünden alternatif güzergahlar geliştirme ve bölgedeki hidrokarbon kaynaklarına ulaşma ihtiyacından kaynaklanmaktadır. 10 Rusya Hükümeti, 2020 yılına kadar Kutup bölgesine yönelik sosyal ve ekonomik projelere 33 milyar Avro harcayacağını ifade etmiştir. 14/22

15 5. Deniz Güvenliği Aktörü Olarak AB : AB nin Ortak Dış ve Güvenlik Politikası nın bir parçası olan Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası, Birliğe sivil ve askeri operasyonel yetenek kazandırmıştır yılında AB ye acil müdahale imkanı veren Helsinki Zirvesi ile 2003 yılında NATO yetenekleri ve varlıklarını kullanabilmesini sağlayan Berlin Plus işbirliği anlaşması, AB nin savunma ve güvenlik yapısındaki önemli kilometre taşlarını oluşturmaktadır. Bir diğer önemli doküman ise, 2003 yılında kabul edilen Avrupa Güvenlik Stratejisi dir. Avrupa Güvenlik Stratejisi, dış politikada izlenmesi gereken ilkeleri önleyici müdahale, bütüncül yaklaşım ve çok taraflılık olarak belirlemiştir yılında açıklanan Avrupa Güvenlik Stratejisi Uygulama Raporu nda, deniz ticaretinde dünya ekonomisinin bağımlığına işaret edilmiş; iklim değişikliğinin ticaret yolları, deniz alanları ve doğal kaynaklar üzerinde uzlaşmazlıklara sebep olacağı belirtilmiştir. Avrupa Konseyi nin 2010 yılında kabul ettiği Deniz Güvenliği Stratejisi nin sonuç kısmında, Küresel deniz ortamına yönelik bir güvenlik stratejisinin açıklanması gerektiği ifade edilmesine rağmen, henüz deniz güvenlik stratejisi ortaya konmamıştır. AB nin deniz güvenliğini düzenleyen ikincil mevzuatı, Avrupa Komisyonu nun Entegre Denizcilik Politikası Bildirimi (2007), Avrupa Parlamentosu nun Denizde Korsanlık Kararı (2008), Avrupa Konseyi nin Deniz Güvenlik Stratejisi Sonuçları (2010) ve Somali Yarımadası için Stratejik Çerçevesi (2011) den oluşmaktadır. Entegre Denizcilik Politikası Bildirimi, Avrupa okyanusları ve denizlerine ilişkin tüm konuların birbiriyle bağlantılı olduğu esasına dayanmaktadır. Bu Bildiriye eşlik eden eylem planı ise, Avrupa Deniz İzleme Ağı dahil olmak üzere, birçok farklı projenin uygulanmasına ilişkin gayretlerden oluşmaktadır. Avrupa Parlamentosu, 2008 yılında Somali kıyılarındaki korsanlık faaliyetlerine karşılık vermek üzere, AB yi göreve çağıran bir karar almış ve söz konusu kararda iç denizlerde izleme faaliyeti yürüten AB ajansları arasında daha fazla işbirliği yapılması ve korsanlık probleminin bir suç faaliyeti olarak ele alınması çağrısında bulunmuştur. Deniz Güvenlik Stratejisi ise, tehditlerle mücadele için üye ülkeler ve AB kurumlarının sahip olduğu asker ve sivil yeteneklerin birleştirilmesi, ayrıca Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası kapsamında bir Görev Gücü nün oluşturulması gerektiğini ifade etmektedir. Ancak, şimdiye kadar söz konusu Görev Gücü hayata geçirilmemiştir. Avrupa Konseyi nin Somali Yarımadası na yönelik 2011 yılında kabul ettiği Stratejik Çerçeve ise, korsanlığın ana sebeplerini yok etmek ve sürdürülebilir ekonomik ve sosyal kalkınmayı teşvik etmek için barış içinde, istikrarlı ve demokratik bir Somali oluşturulmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Öte yandan, AB nin deniz güvenliği alanına teknik destek sağlayan birçok faaliyeti bulunmaktadır. Bu kapsamda Avrupa İstikrar Aracı, Avrupa Komşuluk ve Ortaklık Aracı, 15/22

16 Avrupa Kalkınma Fonu, Kalkınma İşbirliği Aracı ve Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi, AB nin mali kaynaklar sağlayan araçları olup, bu araçlar vasıtasıyla deniz güvenliği alanında çeşitli projelere mali destek sunulmaktadır. Avrupa İstikrar Aracı kapsamında; 2009 yılından itibaren Kritik Deniz Yolları adlı bir program uygulamaya konulmuştur. Bu programın bileşenlerinden biri, Malaka Boğazı ve Singapur deniz çevresinde çevre koruması ve seyrüsefer güvenliğinde işbirliği mekanizmasını desteklemektir. İkinci bileşeni, bilgi paylaşımı ve kapasite artırma yoluyla Batı Hint Okyanusu nda özellikle Cibuti, Yemen, Kenya ve Tanzanya da deniz emniyeti ve güvenliğini sağlamaktır. Üçüncü bileşeni ise, Interpol tarafından yürütülen Batı Afrika daki Seyşeller, Kenya, Tanzanya ve Somali deki deniz korsanlığıyla mücadele için ulusal kolluk kuvveti kapasitesini artırmaktır. Avrupa Komşuluk Politikasının mali aracı olan Avrupa Komşuluk ve Ortaklık Aracı, IMO adına denizde emniyet ve güvenlik alanında işbirliğini geliştirmek ve gemilerden kaynaklanan kirliliği önlemek amacıyla, Akdeniz bölgesindeki ülkelere teknik destek sağlamak için SAFEMED adlı bir program geliştirmiştir. Söz konusu programın temel faaliyeti, IMO nun Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi (SOLAS) nin uygulamasına destek vermektir. Ayrıca, Akdeniz de Entegre Denizcilik Politikası na da kaynak sağlamaktadır. Avrupa Komisyonu nun bir diğer mali aracı olan Avrupa Kalkınma Fonu nun Bölgesel Deniz Güvenliği Programı (MaSe), Doğu ve Güney Afrika da korsanlıkla mücadele ve deniz güvenliğini sağlamayı hedefleyen Hint Okyanusu Bölgesel Strateji ve Eylem Planı na mali destek sağlamaktadır. Avrupa Kalkınma Fonu nun ayrı bir projesi ise, ulusal ve bölgesel güvenlik düzenlemelerini uyumlaştırmak, deniz emniyetini geliştirmek için teknik destek ve eğitim vermek, bölgedeki liman etkinliğini artırmak ve deniz verilerini güncelleyerek veri değişimini sağlamak amacıyla, Gine Körfezi ne yönelik deniz ulaştırma sektörünü desteklemektir. Kalkınma İşbirliği Aracı, Yemen deki sınır güvenliği ve göç yönetimi alanında politika, düzenleme ve yönetim çerçevesini kuvvetlendirmeyi hedefleyen Göçlere Karşılık Vermek programına; Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi ise, 2010 yılından itibaren Korsanlık, Denizde Farkındalık ve Riskler konulu bir projeye kaynak sağlamaktadır. AB nin deniz güvenliği konularında çalışan çeşitli kurumları mevcuttur. Avrupa Deniz Güvenliği Ajansı (EMSA), Birliğin deniz güvenliği konularını ele alan kurumlarından birisidir. EMSA nın, Avrupa Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası ile bir ilgisi olmamasına rağmen, AB Deniz Gücü (EUNAVFOR) ile EMSA entegre deniz izleme servisini geliştirmek ve Somali kıyı ötesindeki riskli alanlarda ticari gemileri izlemek konularında birlikte çalışmıştır. 16/22

17 Halen kirlilik izleme, petrol sondajlarının kamu güvenliği riskleri ve gemi trafik izleme hizmetleri alanında yeni roller üstlenen EMSA, AB nin deniz alanında Ortak Bilgi Paylaşım Çevresi (CISE) nin oluşturulmasında resmi bir rol üstlenecektir. EMSA, halihazırda ticari gemileri sensör ve uydu araçlarıyla izleyen SafeSeaNet adlı deniz çevresi farkındalık sistemi üzerinde çalışmaktadır. Ayrıca, deniz güvenliğiyle ilgili bir başka inisiyatifi entegre denizcilik politikasına ilişkin çalışmalardır. AB nin deniz güvenliğiyle ilgili bir başka kurumu, Avrupa Birliği üyesi ülkelerin komşularıyla olan sınırlarının korunmasının ve güvenliğinin sağlanması için oluşturulmuş olan Frontex tir 11. Frontex in ortak operasyonlarından olan HERA 1 ve 2, Senegal, Moritanya, Cape Verde ve Kanarya Adaları nda yasadışı göçü izlemek amaçlı devriye gezen üye ülkelerin gemileri arasında koordine sağlamaktadır. Frontex in ortak operasyonlarından bir diğeri olan Natilus ile, hava ve deniz temelli devriyeler kullanılarak, merkezi Akdeniz deniz sınırları gözlenmektedir. Frontex in deniz güvenliği ile ilgili bir başka faaliyeti, Avrupa Dış Sınır İzleme Sistemi (EUROSUR) dir. EUROSUR, üye devletlerin dış sınırlarında farkındalık oluşturmak ve uydu teknolojisi kullanarak kolluk kuvvetlerinin tepki verme kapasitesini artırmak için destek sağlamaktadır. Özü itibariyle EUROSUR ortak bilgi değişimi çerçevesi sunmakta ve üye devletler ile Frontex arasında işbirliği sağlamaktadır. Deniz sınırları olan üye devletler şimdiden kendi ulusal sınır gözetimi koordinasyon merkezlerini oluşturmuşlardır. Denize kıyısı olmayan devletlerin ulusal koordinasyon merkezlerinin 2013 yılında bu sisteme bağlanması planlanmaktadır. Frontex ayrıca, EUROSUR un uydudan alınan imgeler gibi algılama ve gözetleme kapasitesi dahil diğer bileşenlerini de geliştirmeye çalışmaktadır. Bu kapsamda EUROSUR, AB Uydu Merkezi, EMSA ve EUROPOL ile işbirliği içinde çalışacaktır. EUROSUR un 2013 yılı Ekim ayında tam anlamıyla operasyonel olması planlanmaktadır. Avrupa daki mevcut mali ve ekonomik kriz şimdiden Avrupa savunma bütçelerine çok zarar vermiştir. Avrupa da stratejik hava ikmal, deniz ikmal, havada yakıt ikmali, havadan gözetleme, lojistik intikal, insansız hava aracı, CBRN (Kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer) savunması, hassas savaş gereçleri gibi birçok alanda belirgin bir kapasite eksikliği bulunmaktadır. Avrupa Savunma Ajansı nın bir havuzda toplamak ve paylaşmak (pooling and sharing) konsepti, Avrupa nın savunma kapasitesini artırmayı amaçlamaktadır Ancak, bu 11 Avrupa Birliği Üye Ülkelerinin Dış Sınırlarının Yönetimi için Operasyonel İşbirliği Ajansı, ya da Avrupa Birliği Sınır Güvenliği Birimi (Frontex), Avrupa Birliği üyesi ülkelerin komşularıyla olan sınırlarının korunmasını ve güvenliğini sağlamak amacıyla oluşturulmuş bir Avrupa Birliği kurumudur. Avrupa Birliği'nin birliğe üye olmayan komşu ülkelerle olan sınırlarının güvenliğinin sağlanması, ulusal sınır muhafızları arasında işbirliği yapılmasını ve sınırlarla ilgili risk analizleri oluşturulması amacıyla kurulmuştur. 17/22

18 konuda henüz somut sonuçlar alınabilmiş değildir. Avrupa Savunma Ajansı, deniz güvenliği ile ilgili olarak 2006 yılında 17 üye devletle birlikte Deniz Gözetleme Ağı (MARSUR) girişimini başlatmıştır. Bu projenin 2014 yılında operasyonel olması beklenmektedir. Avrupa Savunma Ajansı, aynı zamanda Uzun Vadeli Taktiksel İnsansız Hava Araçları Sistemi ile Deniz Mayınlarına Karşı Önlemler adlı iki projeyi daha başlatmıştır. Bunlara ilave olarak, AB nin bir havuzda toplama ve paylaşma konseptine uygun birçok alt bölgesel ve iki taraflı gayreti söz konusudur. Bunlar arasında Fransa-İngiltere güvenlik ve savunma işbirliği anlaşması öne çıkmaktadır. Yeteneklerin ortak kullanılmasına ilişkin bir başka alt bölgesel işbirliği örneği ise, Kuzey Ülkeleri Savunma İşbirliği (NORDEFCO) girişimidir. Kuzey ülkelerinin savunma kapasitesini artırmayı amaçlayan söz konusu girişim, deniz kapasitesini artırmaya yönelik Baltık Denizi nde Deniz Gözetleme İşbirliği (SUBSAC) projesini yürütmektedir. Avrupa Amfibi Girişimi (EAI) ise, İtalya-İspanya, İngiltere-Hollanda ve Fransa amfibi güçleri arasında yakın ilişkiler oluşturmak, AB ve NATO operasyonlarında görevlendirilecek söz konusu güçlerin yeteneklerini geliştirmek için 2000 yılında başlatılmıştır. Avrupa Müşterek Çalışabilir Taşıyıcı Grup Girişimi (ECGII), Avrupa nın amfi harekat ve nükleer operasyonlarda birlikte çalışılabilirliliğini artırmayı hedeflemektedir. Bu eylemlerin temel gerekçesi AB ve NATO görevlerinde daha hızlı ve etkili mevzilenme imkanı sağlamaktır. AB nin NATO ile askeri işbirliği, 1999 yılında Vaşington Zirvesi yle başlamıştır. 17 Mart 2003 tarihinde NATO ve AB arasında Berlin Plus olarak tanımlanan işbirliği anlaşması imzalanmıştır. Bu anlaşmayla AB, kendi kriz yönetimi görevlerinde NATO nun operasyonel planlaması dahil, ortak yetenek ve varlıklarını kullanabilecektir. Pratikte AB-NATO işbirliği pek çok alanda iyi yürümemektedir. Bununla birlikte, AB nin yanı sıra Somali Yarımadası ndaki deniz güvenliğinde NATO önemli bir role sahiptir. NATO, BM nin talebi üzerine korsanlık karşıtı ilk görevini 2008 yılında Somali de başlatmış, bu görev 2009 yılında Okyanus Kalkanı Harekatı olarak değiştirilmiştir. Okyanus Kalkanı Harekatı, NATO üyesi olan ve olmayan 24 ülkenin katkılarıyla gerçekleştirilmektedir. Harekat alanı, Aden Körfezi ve Batı Hint Okyanusu ndan Hürmüz Boğazı na kadar uzanan yaklaşık 2 milyon mil karelik alandır yılında kurulan Afrika Birliği Somali Görevi (AMISOM) nin amacı, Somali deki geçici hükümet yapılarını desteklemek, Somali güvenlik kuvvetlerini eğitmek ve insani yardım sevkine yardımcı olmaktır. AMİSOM un görev sahası kara alanları olmakla birlikte, Al Shabaab lojistik ikmalini engellemek ve deniz ikmal yollarını korumak şeklinde bazı sınırlı deniz görevleri de bulunmaktadır. ASEAN ve Avrupa Komisyonu arasındaki resmi ilişkiler 18/22

19 ise, 1998 de başlamıştır. AB ve ASEAN, 2007 yılında kabul edilen Nuremberg Bildirisi nin uygulanmasına ilişkin bir Eylem Planı nı kabul etmiştir. Söz konusu plan, deniz güvenliği alanında daha güçlü bir işbirliği çağrısında bulunmaktadır. Öte yandan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), son yıllarda deniz güvenliği konusunda siyasi ve yasal çerçeveyi güçlendirecek önemli adımlar atmıştır. BMGK, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) nün talebi üzerine 2008 yılında BM Şartı nın yedinci bölümü kapsamında birçok karar almıştır. 12 BM nin deniz güvenliğiyle ilgili Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) nin deniz güvenliği faaliyetleri ise, güvenlik-kalkınma ilişkisini kapsamakta ve özellikle denizde kaçakçılık konularıyla ilgilenmektedir. UNODC, 2009 yılında Somali korsanlığıyla mücadele için Somali Yarımadası ndaki devletleri desteklemek amacıyla korsanlık karşıtı programını başlatmıştır. IMO nun deniz güvenliği alanındaki görevi ise, denizde emniyetli ulaşımı sağlamaktır. IMO, bu itibarla Deniz Seyrüsefer Emniyetine Karşı Yasadışı Faaliyetleri Önleme Sözleşmesi, Kıta Sahanlığında Sabit Platformların Emniyetine Karşı Yasadışı Faaliyetlerin Önlenmesi Protokol ü ve Cibuti Davranış Kuralı nın benimsenmesini desteklemiştir. IMO aynı zamanda 1974 yılında Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi nin ve Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenliği Kodu (ISPS) nun tadiline yardımcı olmuştur. Deniz güvenliği alanında ABD, Somali kıyıları açığında uluslararası deniz operasyonlarını koordine eden Birleşik Deniz Gücü nü yönetmektedir. Birleşik Deniz Gücü, 25 katılımcı ülkeden oluşan ve Ortadoğu, Afrika ve Güney Asya da korsanlık ve terörizm karşıtı görevleri yerine getiren sivil gemilerin güvenliğini sağlamak amaçlı uluslararası donanma ortaklığı olup, üç ayrı görev gücünden oluşmaktadır. Bunlar deniz güvenliği ve terörizm karşıtı faaliyet yürüten Birleşik Görev Gücü 150, korsanlıkla mücadele için Birleşik Görev Gücü 151 ve Körfez güvenlik işbirliğinden sorumlu Birleşik Görev Gücü 152 dir. Küresel Terörle Mücadele Forumu (GCTF), ABD Dışişleri Bakanlığı nın liderliğindeki çok taraflı terörle mücadele girişimidir yılında kurulan girişimin amacı, terörle mücadele uzmanları ve yetkililerine ülkelerin terörle mücadeledeki yerel kapasitelerini güçlendirmesi için işbirliği ortamı sağlamaktır. 6. AB nin Deniz Güvenliği Operasyonları: Somali açıklarında artan korsanlık faaliyetleri üzerine AB, BMGK nın 1814, 1816 ve 1838 sayılı kararlarını desteklemek için 10 Kasım 2008 tarihinde ilk deniz operasyonu olan Atalanta Harekatı nı başlatmıştır. Atalanta Harekatı nın amacı, Somali deki mültecilere gıda yardımı götüren Dünya Gıda Programı gemilerine refakat etmek, Somali Yarımadası da korsanlık ve 12 Türk Silahlı Kuvvetleri deniz unsurları da BMGK kararları çerçevesinde Aden Körfezi, Somali karasuları, Arap Denizi ve mücavir bölgelerde dost ve müttefik deniz kuvvetleri ile birlikte 2009 yılından itibaren korsanlık karşıtı görev yürütmektedir. 19/22

20 silahlı soygun faaliyetlerini caydırmak, önlemek ve bölgedeki küresel deniz ticaret akışını korumaktır. Atalanta Operasyonu, AB nin Somali korsanlık sorununa olan kapsamlı yaklaşımının bir parçası olup, Kasım 2011 ayında kabul edilen AB nin Somali Yarımadası Stratejik Çerçevesi kapsamında Somali güvenlik güçlerine destek, insani yardım ve devlet desteğini de içermektedir. Ancak, Atalanta Operasyonu, deniz devriye uçağı, tıbbı destek, deniz tankerlerinin eksikliğinin sıkıntısını çekmiş olup, Operasyon un hava unsurları yetersizdir. Atalanta Operasyonu nun coğrafi yetki alanı Somali Karasuları dahil, Somali açıklarından Kızıldeniz, Aden Körfezi ve Hint Okyanusu nun batısına kadar uzanmaktadır. Operasyonun yeniliklerinden biri operasyonel karargahı İngiltere de olan Somali Yarımadası Deniz Güvenlik Merkezi (MSC-HOA) nin geliştirilmesidir. Söz konusu merkez Somali Yarımadası nı 24 saat gözleyerek bölgede yol alan ticari gemilere korsan saldırı uyarıları, risk değerlendirmeleri, seyrüsefer haberleri ve gemilerin kendilerini korumalarına yönelik tavsiye şeklinde hizmet vermektedir. Atalanta Operasyonu, NATO nun Okyanus Kalkanı Harekatı ndan sonra bölgedeki ikinci uluslararası gayreti oluşturmakta olup, üçüncü sırada ABD nin Görev Gücü 151 gelmektedir. Avrupa Konseyi, Somali Yarımadası ve Hint Okyanusu ndaki beş ülkeye deniz güvenliği kapasitesini geliştirecek şekilde yardım etmek amacıyla 2011 yılında iki yıllık bir süre için, Somali Yarımadası nda Bölgesel Deniz Kapasitesini İnşa Etmek Misyonu nu (EUCAP NESTOR) oluşturma kararı vermiştir. NESTOR, sivil bir görev olmasına rağmen, bölgedeki daha geniş uluslararası gayretin bir parçası olup, diğer girişimlere eklenmiştir. Bu amaçla AB, IMO, UNODC ve BM Kalkınma Programı (UNDP) ile stratejik ortaklık geliştirmiştir. Somali Yarımadası nda korsanlıkla mücadele operasyonlarında AB-NATO işbirliği gelişmiştir. Ayrıca bilgi paylaşımında da önemli ilerlemeler olmuştur. Somali korsanlığı ile mücadelede uluslararası toplumu bir araya getirmek için üç özel görev gücü kurulmuştur. Aden Körfezi nde AB ve NATO operasyonları arasında iletişimi sağlamak amacıyla oluşturulmuş CENTRIXS ve MERCURY olarak isimlendirilen iki sistem bulunmaktadır. Birleşik Bölgesel Bilgi Değişim Sistemi (CENTRIXS), ABD destekli tek, ortak, küresel ve çok uluslu veri ağı meydana getirmeyi amaçlayan bir bilgi paylaşma girişimidir. MERCURY ise, korsanlıkla mücadele amaçlı AB tarafından geliştirilen ve işletilen internet temelli iletişim platformudur. Somali açıklarındaki çeşitli uluslararası aktörler arasında koordinasyona yardımcı olmak amacıyla, 2008 yılında Müşterek Deniz Güçlerinin bulunduğu Bahreyn deki ABD deniz üssünde ayda bir defa personel düzeyinde toplanan Müşterek Farkındalık ve Çakışmayı Önleme (SHADE) platformu oluşturulmuştur. SHADE, Çin, Rusya ve Hindistan gibi 20/22

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 GELECEK İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 SARIKONAKLAR İŞ TÜRKĠYE MERKEZİ C. BLOK ĠÇĠN D.16 BÜYÜME AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE ÖNGÖRÜLERĠ 02123528795-02123528796 2025 www.turksae.com Nüfus,

Detaylı

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF)

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF) ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 1 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİ 269.665.223,68 305.580.419,69 13,32 ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 2 IRAK 155.240.675,64 92.044.938,69-40,71 ALTINDAN MAMUL

Detaylı

9. Dubai Uluslararası Gayrimenkul ve Emlak Fuarı (İPS) en yeni projemiz olan Dubai Sustainable City yi duyurmak için mükkemmel ve en doğru ortamdi.

9. Dubai Uluslararası Gayrimenkul ve Emlak Fuarı (İPS) en yeni projemiz olan Dubai Sustainable City yi duyurmak için mükkemmel ve en doğru ortamdi. 8,000 m 2 FUAR ALANI 291 KATILIMCI 77 YERLİ KATILIMCI 214 ULUSLARARASI KATILIMCI 37 MEDYA ORTAĞI 7,637 MEDYA ORTAĞI IPS (INTERNATIONAL PROPERTY SHOW) 2013, Dubai Arazi ve İskan Departmanı nın katkılarıyla

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER 4 Haziran 2012 SUNUŞ GÜNDEMİ Pazara Giriş Koordinasyon Yapısı Yeni Yaklaşım Pazara Giriş Komitesi Ülke Masaları

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları İÇİNDEKİLER 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları 3 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları çelik borular İthalat-İhracat

Detaylı

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI Sektörlerindeki ürünlerin, en son teknolojik gelişmelerin, dünyadaki trendlerin ve son uygulamaların sergilendiği, 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ

TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ Ülke TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ Temsilcilik Türü Şehir Telefon Faks e-posta A.B.D. Başkonsolosluk Adana (0322) 346 62 62 (0322) 346 79 16 A.B.D. Büyükelçilik Ankara 455 55 55 467 00 19 A.B.D.

Detaylı

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ 1. "Azerbaycan Milli Güvenlik Stratejisi Belgesi", Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 23 Mayıs 2007 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

International Cartographic Association-ICA

International Cartographic Association-ICA International Cartographic Association-ICA 1.AMAÇ: Uluslararası Kartografya Birliği (International Cartographic Association-ICA), 1959 yılında kurulmuştur. Hükümetler dışı bir kuruluş olan ICA nın ana

Detaylı

5.5. BORU HATLARI 5.5-1

5.5. BORU HATLARI 5.5-1 5.5. BORU HATLARI Türkiye coğrafi ve jeopolitik açıdan çok önemli bir konumda yer almaktadır. Ülkemiz, dünyanın en büyük ham petrol ve doğal gaz rezervlerinin bulunduğu Ortadoğu ve Orta Asya ülkeleri ile

Detaylı

Sn. Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci

Sn. Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci Sn. Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci Bilgilendirme Sunumu 22 Temmuz 214 Ankara 1 AJANDA 1) Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Görünüm 2) Dış Ticaretimizdeki Gelişmeler 3) Bölgesel Gelişmelerin Dış Ticaretimize

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye

Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye 1944 Şikago/ICAO Sivil Havacılık Rejimi Avrupa Birliği Sivil Havacılık Düzenlemeleri - Tek Avrupa Hava Sahası I

Detaylı

ÖZET 1. 2015 yılı Ağustos Ayında 2014 yılı Ağustos Ayına Göre:

ÖZET 1. 2015 yılı Ağustos Ayında 2014 yılı Ağustos Ayına Göre: ÖZET 1 Toplam İthalat 2015 yılı Ocak-Ağustos Döneminde 2014 yılı Ocak-Ağustos Dönemine Göre: Ham petrol ithalatı %47,07 artarak 15.842.395 ton olarak gerçekleşmiştir. Motorin (biodizel ihtiva eden motorin

Detaylı

UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var. AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var

UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var. AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var VİZE TABLOSU Pasaport Vize Tablosu MAVİ YEŞİL GRİ KIRMIZI ÜLKE UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK MAHSUS DAMGALI A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var ALMANYA

Detaylı

ÖZET. İhracat. İthalat. 2015 yılı Ocak- Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre:

ÖZET. İhracat. İthalat. 2015 yılı Ocak- Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre: ÖZET İthalat 2015 yılı Ocak-Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre: Ham petrol ithalatı %28,11 artarak 3.293.230 ton olarak gerçekleşmiştir. Motorin (biodizel ihtiva eden motorin hariç) ithalatı

Detaylı

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ 4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ Elektronik yan sanayi sektörünü bir araya getiren tek organizasyon Uluslararası Electronist Fuarı yerliyabancı birçok farklı şehir

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi)

ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi) ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi) Yük. Müh. Hamdi Sena Nomak* İstanbul Teknik Üniversitesi, Denizcilik Fakültesi

Detaylı

Vize Rejim Tablosu YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT. Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün)

Vize Rejim Tablosu YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT. Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Rejim Tablosu ÜLKE ÇİPLİ (UMUMA MAHSUS) PASAPORT YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT GRİ (HİZMET) PASAPORT LACİVERT (DİPLOMATİK) PASAPORT A.B.D AFGANİSTAN ALMANYA ANDORRA ANGOLA ANTİGUA-BARBUDA ANTİLLER ARJANTİN

Detaylı

T.C. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü. Deniz Ticareti. İstatistikleri

T.C. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü. Deniz Ticareti. İstatistikleri T.C. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü Deniz Ticareti 2012 İstatistikleri 2013 İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: DENİZYOLU TAŞIMA İSTATİSTİKLERİ...1 LİMANLARIMIZDA ELLEÇLENEN

Detaylı

2015 YILI OCAK EYLÜL DÖNEMİ EV TEKSTİLİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2015 YILI OCAK EYLÜL DÖNEMİ EV TEKSTİLİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ 2015 YILI OCAK EYLÜL DÖNEMİ EV TEKSTİLİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ Ocak Eylül 2015 Dönemi Ev Tekstili Genel İhracatı 2015 Ocak - Eylül Dönemi KG M² USD EURO TL TOPLAM EV TEKSTİLİ İHRACATI 227.814.574 274.117.940

Detaylı

Amerikan Stratejik Yazımından...

Amerikan Stratejik Yazımından... Amerikan Stratejik Yazımından... DR. IAN LESSER Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Jeopolitik Aldatma veya bağımsız bir Kürt Devletinden yana olmadığını ve NATO müttefiklerinin bağımsızlığını

Detaylı

T.C. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü. Deniz Ticareti. İstatistikleri

T.C. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü. Deniz Ticareti. İstatistikleri T.C. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü Deniz Ticareti İstatistikleri 2012 İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: DENİZYOLU TAŞIMA İSTATİSTİKLERİ...3 LİMANLARIMIZDA ELLEÇLENEN YÜK

Detaylı

ÖZET. 2015 yılı Haziran Ayında 2014 yılı Haziran Ayına Göre:

ÖZET. 2015 yılı Haziran Ayında 2014 yılı Haziran Ayına Göre: ÖZET Toplam İthalat 2015 yılı Ocak-Haziran Döneminde 2014 yılı Ocak-Haziran Dönemine Göre: Ham petrol ithalatı %43,76 artarak 11.198.127 ton olarak gerçekleşmiştir. Motorin (biodizel ihtiva eden motorin

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU 18-20 Haziran 2009 İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ 1 İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi 57 ülkeye yönelik düzenlenen İslam Ülkelerinde Mesleki ve Teknik Eğitim Kongresi 18-20 Haziran

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 29. Uluslararası Tekstil Makineleri Fuarı 4. İstanbul Teknik Tekstiller ve Nonwoven Fuarı 9. Uluslararası İstanbul İplik Fuarı Hazırlayan TEKNİK Fuarcılık

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

GTİP 3924 Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası

GTİP 3924 Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası GTİP 3924 Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası Haziran 2013 1 Genel kod bilgisi: VII PLASTİK VE PLASTİK ÜRÜNLERİ; KAUÇUK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİ 39 Plastikler ve mamulleri 3924 Plastikten

Detaylı

2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU

2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU 2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2014 AĞUSTOS

Detaylı

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO süt fiyat endeksi 184,3 ile Ekim ayında bir önceki aya göre %1,9 geriledi. Böylece geçen yıl aynı dönemin % 26,6 gerisinde kaldı. Tereyağı,

Detaylı

2013-Aralık Un İhracat Rakamları

2013-Aralık Un İhracat Rakamları 25 Şubat 2014 2013-Aralık Un İhracat Rakamları ÜLKE İHRACAT MİKTARI (KG) İHRACAT TUTARI ($) Almanya 554 239 İngiltere 38.279 16.518 Bulgaristan 2.000 1.080 Mısır 396.000 222.948 Sudan 8.614.530 4.622.432

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU

2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU 2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 ŞUBAT / TÜRKİYE

Detaylı

Dr. DERYA AYDIN OKUR. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi DENİZ HUKUKUNDA

Dr. DERYA AYDIN OKUR. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi DENİZ HUKUKUNDA Dr. DERYA AYDIN OKUR Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi DENİZ HUKUKUNDA LİMAN DEVLETİ YETKİSİ VE DENETİMİ GEMİ KAYNAKLI DENİZ KİRLİLİĞİNİN ÖNLENMESİNDE

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Eski adıyla İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) günümüzde nüfusunun çoğunluğu veya bir kısmı Müslüman olan ülkelerin üye olduğu ve üye ülkeler arasında politik, ekonomik, kültürel,

Detaylı

Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları

Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları - Türkiye ile Afganistan arasında 7 Kasım 1959 tarihinde Ankara'da "Kültür

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

Dış Ticaret Müsteşarlığı nca ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi amacıyla çeşitli stratejiler uygulamaya konmuş bulunmaktadır.

Dış Ticaret Müsteşarlığı nca ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi amacıyla çeşitli stratejiler uygulamaya konmuş bulunmaktadır. 1 CEM TOPBAŞ SUNUM- Giriş Dış Ticaret Müsteşarlığı nca ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi amacıyla çeşitli stratejiler uygulamaya konmuş bulunmaktadır. 2000 yılında Komşu ve Çevre Ülkeler

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

ÖZET. 2015 yılı Mayıs Ayında 2014 yılı Mayıs Ayına Göre: 2015 yılı Ocak- Mayıs Döneminde 2014 yılı Ocak-Mayıs Dönemine Göre:

ÖZET. 2015 yılı Mayıs Ayında 2014 yılı Mayıs Ayına Göre: 2015 yılı Ocak- Mayıs Döneminde 2014 yılı Ocak-Mayıs Dönemine Göre: ÖZET Toplam İthalat 2015 yılı Ocak-Mayıs Döneminde 2014 yılı Ocak-Mayıs Dönemine Göre: Ham petrol ithalatı %38,05 artarak 9.000.403 ton olarak gerçekleşmiştir. Motorin (biodizel ihtiva eden motorin hariç)

Detaylı

ERASMUS + YÜKSEKÖĞRETİM PROGRAMI 2015-2016 DÖNEMİ "ORTA ASYA" BÜTÇE KATEGORİSİNE AİT LİSTE

ERASMUS + YÜKSEKÖĞRETİM PROGRAMI 2015-2016 DÖNEMİ ORTA ASYA BÜTÇE KATEGORİSİNE AİT LİSTE "ASYA" BÜTÇE KATEGORİSİNE AİT LİSTE Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2015 1 TR01 KA107 021130 Hindistan 30.249,50 Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2015 1 TR01 KA107 021130 Nepal 5.044,92 Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Detaylı

2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU

2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU 2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 NİSAN / TÜRKİYE

Detaylı

SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX

SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX 3. ELEX FUARI 25-28 EYLÜL 2014 TARİHLERİ ARASINDA İSTANBUL FUAR MERKEZİ NDE SEKTÖRÜN EN ÖNEMLİ BULUŞMASINA İMZA ATTI 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında organize edilen ve

Detaylı

GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb.

GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb. GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb. Temmuz 2013 1 Genel kod bilgisi: XV ADİ METALLER VE ADİ METALLERDEN EŞYA 73 Demir

Detaylı

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU 2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 OCAK / TÜRKİYE

Detaylı

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ HAVA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI VİZYON 2035 KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ Vizyon-2035 Dokümanı, Hv.K.K.lığının geleceğe yönelik hedeflerini belirlemek amacıyla; Dünya ve Türkiye de güvenlik anlayışındaki

Detaylı

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) 6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU İslam Ülkelerinde Çok Boyutlu Güvenlik İnşası ( 06-08 Mart 2015, Serena Hotel - İslamabad ) Güvenlik kavramı durağan değildir.

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Eylül 2013 Sunum Planı STA ların Yasal Çerçevesi Türkiye nin

Detaylı

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER 20. yy.da meydana gelen I. ve II. Dünya Savaşlarında milyonlarca insan yaşamını yitirmiş ve telafisi imkânsız büyük maddi zararlar meydana gelmiştir. Bu olumsuz durumun

Detaylı

ÖZET 1. 2015 yılı Temmuz Ayında 2014 yılı Temmuz Ayına Göre:

ÖZET 1. 2015 yılı Temmuz Ayında 2014 yılı Temmuz Ayına Göre: ÖZET 1 Toplam İthalat 2015 yılı Ocak-Temmuz Döneminde 2014 yılı Ocak-Temmuz Dönemine Göre: Ham petrol ithalatı %47,74 artarak 13.789.890 ton olarak gerçekleşmiştir. Motorin (biodizel ihtiva eden motorin

Detaylı

2013-Haziran Un İhracat Rakamları

2013-Haziran Un İhracat Rakamları 2 Ağustos 2013 2013-Haziran Un İhracat Rakamları ÜLKE İHRACAT MİKTARI (KG) İHRACAT TUTARI ($) İngiltere 10.147 4.410 Arnavutluk 360.000 126.000 Rusya Federasyonu 200.000 83.000 Azerbaycan 176.000 82.754

Detaylı

YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş. Ders - III. Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ

YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş. Ders - III. Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş Ders - III Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ Giriş Taşıma, taşınacak eşyanın bir başlangıç noktası ile bitiş noktası arasındaki fiziksel hareketi

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi 2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi İhracat: 2014 YILI ADANA DIŞ TİCARET RAPORU Türkiye İstatistik Kurumu 2014 Haziran ayı sonu

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 12 17 Ocak 2016 İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE ÖRNEK YAPISI 3 2. FUAR SONUÇ ÖZET

Detaylı

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir Yalnız z ufku görmek g kafi değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir 1 Günümüz bilgi çağıdır. Bilgisiz mücadele mümkün değildir. 2 Türkiye nin Jeopolitiği ; Yani Yerinin Önemi, Gücünü, Hedeflerini

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Ortadoğu'da su ve petrol (*) Dursun YILDIZ İnş Müh Su Politikaları Uzmanı Petrol zengini Ortadoğu'nun su gereksinmesini gidermek amacıyla üretilen projelerden

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını,. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK İnsani yoksulluk (human poverty), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı

Detaylı

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül)

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) 2- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcunun Borçluya Göre Alacaklı Dağılımı (2002-2015

Detaylı

Türkiye-Meksika. Serbest Ticaret Anlaşması 2. Tur Müzakereleri. 15-16-17 Eylül 2014 Meksika

Türkiye-Meksika. Serbest Ticaret Anlaşması 2. Tur Müzakereleri. 15-16-17 Eylül 2014 Meksika Türkiye-Meksika Serbest Ticaret Anlaşması 2. Tur Müzakereleri 15-16-17 Eylül 2014 Meksika 24 Aralık 2014 Ozan ÖZDEMİR AB Uzman Yardımcısı (İstatistik) Ekonomik ve Teknik İlişkiler Dairesi Avrupa Birliği

Detaylı

Doğudan Batıya...Batıdan Doğuya...İPEK YOLU 2 İPEK YOLU

Doğudan Batıya...Batıdan Doğuya...İPEK YOLU 2 İPEK YOLU Avrasya için Yeni Bir Fırsat: Tarihi İpek Yolu nun Yeniden Canlandırılması Hüseyin Erdem Avrasya Ticaret ve Sanayi Odaları 2. Zirve Toplantısı 28 Mayıs 2006 Doğudan Batıya...Batıdan Doğuya...İPEK YOLU

Detaylı

TÜRKİYE NİN ENERJİ SATRANCI EKİM 2007

TÜRKİYE NİN ENERJİ SATRANCI EKİM 2007 EKONOMİ TÜRKİYE NİN ENERJİ SATRANCI EKİM 2007 SARIKONAKLAR İŞ MERKEZİ C. BLOK D.16 AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE 02123528795-02123528796 www.turksae.com TÜRKİYE NİN ENERJİ SATRANCI Yirmi birinci yüzyılda ekonomik

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ M. Şükran ARCAN Şube Müdür V. 24 Ekim 2014, İstanbul Ortaklık Programının Amacı Gelişmekte olan ülkeler ile yükselen ekonomilerin piyasa

Detaylı

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU 2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 HAZİRAN

Detaylı

BÖLÜM I KÜRESEL LOJİSTİK KAVRAMI ve LOJİSTİK ÜSLER

BÖLÜM I KÜRESEL LOJİSTİK KAVRAMI ve LOJİSTİK ÜSLER İÇİNDEKİLER BÖLÜM I KÜRESEL LOJİSTİK KAVRAMI ve LOJİSTİK ÜSLER 1.1. Küresel Ulaştırma Pazarı ve Yatırım Harcamalarındaki Eğilimler 1.2. Küresel Lojistik Anlayışının Gelişimi ve Temel Entegrasyon Türleri

Detaylı

2015 MART DIŞ TİCARET RAPORU

2015 MART DIŞ TİCARET RAPORU 2015 MART DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 MART / TÜRKİYE

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ)

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ) 2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ) DÜNYADA HİZMET TİCARETİ SAĞLIK TURİZMİ Dünya ticaret hacmi yaklaşık 100 milyar ABD Doları Her yıl

Detaylı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı Sunu Planı Dünya da Tarım İlacı Kullanımı Türkiye de Tarım İlacı Kullanımı İlaç Alet

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Nisan,2010 Çimento tüketimi gelişmiş ülkelerde az çok uzun dönem GSMH ile orantısal bir büyüklüğü sahip iken gelişmekte olan ülkelerde GSMH daki büyümenin çok üstünde

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

AVUSTRALYA NIN İLK ULUSAL GÜVENLİK STRATEJİSİ

AVUSTRALYA NIN İLK ULUSAL GÜVENLİK STRATEJİSİ AVUSTRALYA NIN İLK ULUSAL GÜVENLİK STRATEJİSİ 1.GİRİŞ: Güçlü ve Güvenli: Avustralya Ulusal Güvenliği İçin Strateji 1 adını taşıyan Avustralya nın ilk Ulusal Güvenlik Stratejisi, Avustralya Başbakanı Julia

Detaylı

Yurtdışı temsilciliklerimiz - RUSYA. Seyahat Rehberi. Son güncelleme: 29.01.2015. 1. esky.com.tr 2. Guide_homepage

Yurtdışı temsilciliklerimiz - RUSYA. Seyahat Rehberi. Son güncelleme: 29.01.2015. 1. esky.com.tr 2. Guide_homepage Son güncelleme: 29.01.2015 1. esky.com.tr 2. Guide_homepage Seyahat Rehberi Uçuşlar Uçak bileti Bagaj Check- in ve uçuşa hazırlık Gümrük ve vize bilgileri Türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

İSTANBUL A GELEN YABANCI SAYILARI

İSTANBUL A GELEN YABANCI SAYILARI İSTANBUL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ İSTANBUL BİLGİLERİ (Oca k 0 0) İSTANBUL A GELEN YABANCI SAYILARI TÜRKİYE 00 Bir Önceki Aya Göre Değişim Oranı İSTANBUL 00 OCAK 00 00 00 00 5.0. Önceki Yıla Göre Değişim

Detaylı