İNSANSIZ KARA ARAÇLARI VE MUHAREBE GEREKSİNİMLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İNSANSIZ KARA ARAÇLARI VE MUHAREBE GEREKSİNİMLERİ"

Transkript

1 HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ DERGİSİ OCAK 2009 CİLT 4 SAYI 1 (1-10) İNSANSIZ KARA ARAÇLARI VE MUHAREBE GEREKSİNİMLERİ Yzb. Rafet AKSOY * HHO Havacılık ve Uzay Teknolojileri Enstitüsü Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı 34149, Yeşilyurt, İstanbul Alb. Sefer KURNAZ HHO Havacılık ve Uzay Teknolojileri Enstitüsü Müdürü 34149, Yeşilyurt, İstanbul Geliş Tarihi: 29 Temmuz 2008, Kabul Tarihi: 19 Ocak 2009 ÖZET Bu çalışmada, robot ve robotik teknolojilerin gelişimi süreci, terminolojisi ve kategorileri incelenerek İnsansız Kara Araçları na ait muharebe gereksinimleri ortaya konmuştur. Geleceğin muharebe sistemlerinde önemli bir yeri olan insansız kara aracı teknolojileri için askeri konsept ve doktrinlerin öngördüğü mühendislik ve geliştirme ihtiyaçları genel bir değerlendirmeye tabi tutulmuş ve çok kritik olan bu sistemlerin günümüzün asimetrik muharebe koşullarındaki önemi ve avantajları tespit edilmeye çalışılmıştır. Birlik seviyesinde üretici ve teknoloji şirketlerinden beklenen nihai ürün parametreleri işlevsel beklentiler başlığı altında detaylı olarak derlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Robot, İnsansız Kara Aracı, Muharebe Gereksinimleri. UNMANNED GROUND VEHICLES AND OPERATIONAL REQUIREMENTS ABSTRACT In this study, the development process, terminology and categories of robot and robotic technology is surveyed and operational requirements of Unmanned Ground Vehicles are presented. Anticipation of military concepts and doctrines about engineering and improvement necessities for the Unmanned Ground Vehicles which has a great importance in future combat systems are evaluated in general and advantages of these very critical systems in todays asymmetric operational conditions are identified. Expected final product parameters from producers and technology companies in unit level are compiled in detail under functional requirements title. Keywords: Robot, Unmanned Ground Vehicles, Operational Requirements. 1. GİRİŞ İnsansız araçlar en geniş anlamıyla içinde veya üzerinde görev gerektirmedikçe insan unsuru bulundurmayan, uzaktan yada otonom olarak yönetilebilen ve önceden belirlenmiş görevleri icra eden kritik teknolojilerdir. Muharebe alanında ve muharebe öncesi üstünlük istekleri, terörizme karşı savaş, tesis ve bina güvenliği, uzay araştırmaları, bilimsel uygulamalar ve sebepleri çok çeşitli diğer istek ve gereksinmeler nedeniyle, ülkelerin insansız araçlara olan talebi teknolojiyle paralel olarak gün geçtikçe artmaktadır. Bu maksatla yapılan yatırımlar her yıl katlanarak yükselmekte ve yakalanan başarılar önemli üstünlük ve avantajları da beraberinde getirmektedir [1]. İnsansız araçlara olan talepte belki de en temel faktör bu araçların insanların emniyetle gidip dönemeyecekleri her yere gönderilebiliyor olmasında yatmaktadır. Diğer bir husus ise bu araçların muharebe ortamında daha insani olabilmeleridir. Savaş suçu ve suçlularıyla dolu dünya tarihi bu teknolojiye kaçınılmaz olarak muhtaçtır. İnsanlar mı robotlaştırılmalı yoksa robotlar mı insanileştirilmeli sorusunun cevabını dünya halkları ve teknoloji üreticileri verecektir ama aslolan teknolojinin bu yönleriyle kritik bir teknoloji olduğudur. Kritik teknoloji kavramı şu şekilde tarif edilmektedir: Bir ürün veya süreç teknolojisi, uzun dönemli ulusal güvenliğin ve ekonomik refahın geliştirilmesi için vazgeçilmez olarak tespit edilmişse, bu teknolojiye kritik teknoloji denir. Ulusal ve uluslararası ölçekteki * Sorumlu Yazar 1

2 sanayi rekabeti açısından ise kritik teknoloji kavramına önemli bir özelliğin daha eklenmesi gerekmiştir: Geliştirme çabaları sonunda geniş bir yelpazeye yayılmış ve getirisi olacağı düşünülen teknolojiler kritiktir [2]. 2. TARİHÇE Günümüzün en kritik teknolojilerinden biri olan insansız araçların kökeninde otomatlar ve robotlar bulunmaktadır. Teknoloji sanıldığının aksine yeni değildir. Bu konuda yapılan çalışmaların neredeyse 3000 yıllık bir gelişim evresi söz konusudur. Robot kavramı tarihte ilk defa Homeros un İlyada adlı eserinde bahsettiği hareketli üçayaklılarla ortaya çıkmıştır. Sadece mekanik yapıda olan ve daha çok otomat denilebilecek bu ilkel robotların zeki olarak tanımlanmasına katkı sağlayan, aynı zamanda da dijital bilgisayarların atası olan Şekil 1 deki Abaküs ise M.Ö yıllarında Hindistan' da geliştirilmiştir. Şekil 1. Abaküs Otonomi kavramı da Aristo'nun M.Ö. 4. yüzyılda yazdığı, "Eğer her araç kendi işini görebilseydi, mekik insan eline ihtiyaç duymadan kendi dokuyabilseydi, lir kendi çalabilseydi, yöneticilerin elemanlara ihtiyacı kalmazdı." sözüyle tarihteki yerini almıştır. M.Ö 300'lü yıllarda İskenderiye'li Hero, Herkül'ün bir ejderhayı okla öldürüşünü ifade eden bir otomat (Şekil 2) ve M.Ö. 250'de de İskenderiye'li mucit Ctesibius suyla çalışan bir saat mekanizması yapmıştır. Bu icatların önayak olduğu otomatlar ilk nesil robotlar sayılabilir. Otomatların çoğu basit saat zembereği ile çalışan süs ve oyuncaklardır. Şekil 2. İskenderiye'li Heron'un Otomatı Dünya literatüründe "Robot" kelimesi ilk defa 1917 yılında Karel Capek'in kısa hikâyesi olan Opilec'de geçmiş, fakat terim olarak 1921 yılında yine aynı yazarın Rossum's Universal Robots adlı tiyatro eserinde ortaya atılmıştır. Robotlar eserde Rossum ve oğlunun topluma hizmet için oluşturduğu insan görünüşlü yaratıklardır. Robot kelime olarak ise Çek dilinden gelmektedir. Ağır, sıkıcı, angarya iş manasındadır [3]. Robotlarla ilgilenen bilim dalına "Robotik" ifadesini ilk olarak kullanan kişi Isaac Asimov'dur. Robotik; Makine Mühendisliği, Elektrik ve Elektronik Mühendisliği ve Bilgisayar Mühendisliği disiplinlerinin ortak çalışma alanıdır. Robotlar değişik görevlerde insan işgücünün yerini alarak yararlı bir amaç için iş ve değer üreten, bir yazılım aracılığı ile yönetilen, belirli derecelerde karar verme ve iletişim yeteneği olan ve ayrıca canlı organizma biçimselliğide gösterebilen makinelerdir. Isaac Asimov a göre robot kavramında insanlığın geleceği için üç önemli kuram vardır. Bu kuramlara "Asimov Robot Kanunları" denmiştir [4]. Bir robot insana zarar vermez ve bir insanın zarar görmesine izin vermez. Diğer aşağıdaki kuramlar tarafından aksi iddia edilemez. Bir robot birinci kanuna aykırı olmadığı sürece insanlar tarafından verilen tüm emirlere itaat eder. Bir robot birinci ve ikinci kanuna aykırı bir durum olmadığı sürece kendi varlığını korur. Daha sonradan 0 ncı kuramı eklemiştir, Robotlar asla insan olgusuna zarar vermemelidir. Hiçbir insan müdahalesi olmadan çevresindekileri algılayıp tepki vermek üzere proğramlanabilen ilk robot, yapay zekâ laboratuarlarında algılama ve görme ile ilgili teorileri test edebilmek amacı ile tasarlanmıştır. Bu tip çalışmalardan biri de 1940'lı yıllarda Shannon un geliştirdiği labirent çözebilen faredir. Bu fare basit bir öğrenme algoritması ile çalışmaktadır. Bu gelişmelerin devamında ilk otonom mobil robot olan Shakey (Şekil 3) üretilmiştir. Shakey, Stanford Enstitüsünde DARPA destekli olarak 1960 yılında yapay zekâ kullanılarak geliştirilmiş bir test platformudur. Shakey, navigasyon ve keşif yapabilen SDS-940 bilgisayarına radyo frekansıyla bağlantılı, tekerlekli, üzerinde dönebilen kamera, ultrasonik menzil bulucu ve dokunma sensörleri olan ve otonom özellikler sergileyen ilk araçtır. Shakey her ne kadar tam otonom hareket kabiliyeti kazanamamış ve proje durdurulmuş olsa da günümüz otonom insansız kara araçlarının hem ilk örneği olmuş hem de otonomi çalışmalarının başlamasına vesile olmuştur [5]. 2

3 kabiliyetidir. Bu kabiliyet canlının tecrübelerden faydalanabilmesini gerektirir. Dolayısıyla otonom araç, kendi gücüyle hareket edebilen, çevresinde meydana gelen değişimlere adapte olarak gözle görülebilir akıllılıkta tepki verebilen ve tüm karar verme faaliyetini kendi makine sistemi içerisinde yürütebilen araçtır. Otonomide robotun hareketlerini yönlendirecek veya müdahalede bulunacak harici bir operatör yoktur. Sisteme bir defa başla komutu verildiğinde, beklenen tüm sıralı hareketler robot akıl mekanizması tarafından yönetilir. Şekil 3. Shakey Shakey farklı büyüklükteki bloklarla dolu bir odada yürüyebiliyor ve bunu üzerine monteli kameranın blokları algılamasıyla yapıyordu. Araç kamera verilerini yorumlayan, bir iç model geliştiren, bu modele dayalı olarak hareketleri planlayan ve bu plana dayalı olarak hareketi yöneten harici bir bilgisayarla kontrol ediliyordu. Shakey kendi zamanında büyük bir başarı olarak görülsede hem çok yavaş hemde sadece tamamiyle bilinen ve özel olarak yapılandırılmış bir çevrede çalışabiliyordu. Bloklar kavrama algoritmasına yardımcı olmak için farklı renge boyanmıştı, aydınlatma düzeni sıkı kontrol altındaydı ve oda sınırları açık şekilde işaretlenmişti. Shakey etraftaki eşyalara çarpmadan odalar arasında dolaşabildiği gibi, sesli komutlara göre tahta kutuları da üst üste dizebiliyordu. Hatta kutuların düzgün durup durmadığını kontrol ediyor, gerekirse düzeltiyordu. Bir defasında Shakey'e yüksek bir platformdaki bir kutuyu aşağı itmesi söylenmişti. Shakey kutuya yetişemiyordu ama oraya çıkmasına yarayacak bir eğik düzlemi platformun yanına itmiş, eğik düzleme tırmanarak yukarı çıkmış ve kutuyu aşağı itmiştir. Tamamiyle otonom mobil araçların geliştirilmesi neredeyse son elli yılın en önemli araştırma konusu olmuştur. Uzayın keşfi ve kara mayınlarının temizliği gibi birbirinden çok farklı konular araştırmayı, mekanik ihtiyaçlara, algılamaya, işlemsel gereksinimlere ve otonom karar verebilme için gerekli zekâya yöneltmiştir. 3. TERMİNOLOJİ ve KATEGORİLER Makine veya hayvan, gerçekten akıllı bir canlı etrafında meydana gelen değişimlere anlamlı bir şekilde adapte olabilmelidir. Zekâ, bilgi elde etmeyi, soyut düşünmeyi, amaçlı hareketi ve çevrede meydana gelen değişimlere adapte olmayı ifade eder. Zekâ, biyolojik veya başka türden bir sisteme gerçek dünyada hayatta kalabilme şansını artırma ve gerektiğinde diğerleriyle yarışma veya dayanışma yetisi sağlar. Zekânın ikincil bir parçası ise öğrenme Bu tanımla vurgulanan özellikler sıralanırsa, otonom robot; Hareket edebilen bir makinedir, Otonom olarak tepki verir, Gözle görülebilir akıllılıkta tepki verir. Otonom araçlarla fabrika zeminlerine gömülü kablolar veya boyanarak işaretlenmiş izleri takip eden erken otomatik güdümlü araçlar arasında önemli bir fark vardır. Güdümlü araçlar özel harici donanımlara ihtiyaç duyduğundan otonom değillerdir lerin sonlarına doğru otomatik güdümlü araçlar bu sınırlamalardan sensör ve sensör füzyon teknikleri, navigasyon algoritmaları ve kontrol stratejileri gibi robot teknolojilerini kullanarak kurtulmuşlardır. Otomatik araçlar otonomlaştıkça daha esnek ve etkili olmaya başlamışlardır. Özet olarak otonomi, güzergâh tespiti ile hedef seçimi ve hedef noktalara intikali üzerinde bulunan sensörler, kontrol ve navigasyon yazılımları ile hiçbir dış müdahaleye ihtiyaç duymadan kendi başına yapabilme ve karar verebilme yeteneği iken otomatik, önceden belirlenmiş bir yol veya plan doğrultusunda hareket etmektir. Otonom araçların çevresindeki değişimleri tespit edecek çok çeşitli algılayıcıları, tespit edilen değişimleri anlamlandırarak kullanacak bir kavrama metodu, karar vermek ve tepki göstermek için bir karar mekanizması, kararlarını eyleyicileri vasıtasıyla yürüteceği bir de kontrol stratejisi vardır. Geçmişten günümüze geliştirilen tüm robotlar iki temel hareket sınıfına dâhildir. Biri yer değiştirme, diğeri ise nesneleri tutmadır. Bu iki hareket türü de iki farklı çalışma sahası açmıştır. Mobil ve nesne tutucu robotlar. Mobil robotlar, lokomosyon mekanizmaları sayesinde yada raylı sistemlerle gezinen, yüzen, uçan tüm robotların yer aldığı sınıftır. Bu robotlar iki ve üç boyutta hareket ederler. Nesne tutucu robotlar ise genelde endüstride ve tıpta hassas ve yoğun işçilik 3

4 gerektiren işlerde kullanılırlar. Bir yada daha fazla düzlemde hareket edebilirler. Yukarıda bahsedilen tarihi temellerle bugünkü yeteneklerini kazanan ve kökenlerinde robot teknolojisi bulunan insansız araçlar uygulama amaçlarına göre insan kontrollü, yarı otomatik, otomatik, yarı otonom veya otonom olabilirler. Uygulama amaçlarına bağlı olarak insansız araçların kullanım alanları dört ana grupta toplanmaktadır [6]. İnsansız Hava Araçları (İHA), İnsansız Kara Araçları (İKA), İnsansız Deniz Araçları (İDA), İnsansız Denizaltı Araçları (İDAA). İnsansız araçlar grubunda yer alan İnsansız Kara Araçları na ait intikal konfigürasyonları ise şu sınıflandırmaya tabidir: Tekerlekli, Paletli, Ayaklı (İki veya Çok Ayaklı, Eklem Bacaklı), Müteferrik (Tekerlekli-Paletli, Sürünme Kabiliyetli), 4. MUHAREBE GEREKSİNİMLERİ İnsansız kara araçları geliştirme çabalarını iki ana grupta toplamak mümkündür. Mevcut güvenlik birliklerinin yerini alarak stratejik veya taktik harekât icra edebilecek insansız kara araçları ile bu birliklere her türlü operasyon ile hava ve arazi şartlarında destek sağlayacak insansız kara araçlarıdır. Güvenlik temelli askeri konseptler; Taarruz Harekâtları, Savunma Harekâtları, Geri Bölge Emniyeti, Beka Tedbirleri, İç Güvenlik, Emniyet/Asayiş, Meskûn veya Arazide Antiterör Operasyonları ile her türlü Savaş Dışı Harekâtları kapsamaktadır. İnsansız kara araçları bu konseptler içerisinde ülke kara birliklerinin geleceğe dönük dönüşüm planlarının önemli bir unsurudur. Geleceğin muharebe sistemlerinde hafif unsurların taktik sistemi, birleşik bir komuta ve kontrol unsuru ile mürettebatlı ve mürettebatsız unsurlardan oluşacaktır. Bu unsurlar günümüz birliklerinden daha küçük ve daha hafif, taktik olarak daha iyi tertiplenmiş, fakat daha güçlü ve dayanıklı olacaktır. Geleceğin muharebe sistemlerinde bir diğer temel konsept öldürücü olmayan silahları insansız sistemlere entegre ederek etkinliği artırmak, operasyon süresini kısaltmak ve başarıyı daha kısa sürede yakalamaktır. Öldürücü olmayan silahlar ölüm olaylarını, personelin yaralanmasını ve mülk ya da çevrenin istenmeyen biçimde hasar görmesini önlemek amacıyla personeli veya materyali en az zayiat ve hasarla tesirsiz hale getirmek için tasarlanan ve kullanılan silahlardır. Bu silahlar, hedeflerini patlama ve parçalama yoluyla imha eden konvansiyonel öldürücü silahların aksine hedefin faaliyetlerini önlemeye yöneliktir ve toplu fiziksel imha yerine personel veya malzeme üzerinde nispeten geri çevrilebilir etkilere sahiptirler. Bu yönde yapılan araştırmalarda teknik strateji; kullanıcılar tarafından dile getirilen ihtiyaç setlerine uygun, gerçekçi ve sağlıklı çözümü bulmaktır. Bu kapsamda insansız kara araçlarının gelişimini doğrudan etkileyen istekler güvenlik birliklerinin ilk önce görmesini, ilk önce anlamasını, ilk önce harekete geçmesini ve ilk önce kesin sonuca ulaşmasını mümkün kılacak olan sistemler sistemi olmalıdır. İnsansız kara araçları rutin ve sıkıcı işleri yapabilmeleri, korkusuz olmaları ve yorulmamaları, tekrar eden görevleri hızlı ve tamamen doğru yapabilmeleri, kaybedilmelerinin insan kaybından daha önemsiz olması, daha ekonomik olmaları nedeniyle de ayrıca önem arz etmektedir. Örneğin bubi tuzaklı bir mağaraya girmek gibi muharipler tarafından yapmaya çekinilen görevleri yerine getirmek için çok rahatlıkla ve personel güvenliğini riske etmeden bu araçlar kullanılabilirler. Ayrıca Birleşmiş Milletlerin yayınladığı bir rapora göre kara mayınları, yılda yaklaşık kişinin ölümüne ve bir o kadarının da yaralanmasına sebep olmaktadır. Bu kişilerin büyük bir kısmı sivil ve yarısına yakını çocuklardır. Ayrıca binlerce evcil ve vahşi hayvan da bu mayınlardan kendilerini koruyamamaktadır. Her ülkenin başını ağrıtan bir sorun olan mayınların temizlenmesi için birçok ülkede önemli yatırımlar yapılmıştır. Kanada, İsrail, ABD, İsveç, Almanya bu ülkelerin başlıcaları olarak sayılabilir. Sadece bu rapor bile insansız kara aracı kullanımını süratle hayata geçirme zorunluluğunu vurgulamak açısından büyük önem arzetmektedir. Silah Sistemleri Mühendisliği, üretimine ihtiyaç duyulan insansız araç, zırhlı araç, savaş uçağı veya denizaltı gibi platformların tasarlanmasından görev dışı bırakılmasına kadar olan tüm süreçleri organize edip yönlendiren disiplinler arası bir mühendislik faaliyetidir. Bir silah sisteminin ömrü boyunca kat edeceği süreçler genel olarak konseptinin tanımlanması, araştırma ve geliştirme, risklerin tanımlanması ve yönetilmesi, araç konfigürasyonun tasarlanması, prototip üretimi, test ve değerlendirme, seri üretim, bakım ve idame, modernizasyon ve görev dışı bırakılma aşamaları olarak sıralanabilmektedir. Yeni bir insansız kara aracı üretimini talep edilen zaman planlaması çerçevesinde ve maliyet sınırlamalarında gerçekleştirebilmek için silah sistem mühendisliği kültürünü benimseyen kurumsallaşmış bir tedarik organizasyonu, geleceğe yönelik harekât doktrinine göre taktik ihtiyaçlarını kapsamlı olarak tanımlayabilen bir kullanıcı kuvvet ile arge çalışmalarına önem veren rekabetçi bir milli savunma sanayi entegrasyonunun gerçekleştirilmiş olması 4

5 gereklidir. Silah sistemleri mühendisliği açısından kritik noktalardan biri de harekâta yönelik ihtiyaçların sistem performans parametrelerine doğru olarak dönüştürülebilmesidir. Her türlü muhaberenin en önemli parçası olan dost ve düşman operatif, taktik ve teknik istihbarat bilgilerinin güncel, hızlı ve hassas olarak elde edilmesi, yorumlanması ve eyleme dönüşmesi, muharebenin kazanılmasında çok önemli rol oynamaktadır. Askeri tarihten alınan dersler göstermektedir ki, düşman kuvvetlerinin büyüklüğüne bakılmaksızın, askeri zafer kazanmanın anahtarı; Komuta, Kontrol, Koordinasyon, Muhabere, Elektronik ve Bilgi Sistemleri sürecinde düşmanın zaman ve hassasiyet açısından bir adım önünde olmaktır. Şayet harekât ihtiyaçları ile şekillendirilen sistem saldırıyı zamanında tespit edip bir sonraki olası eylemin ne olacağı konusunda uyarabiliyor ise, ondan önce davranarak avantajlı pozisyonu ele geçirmek ve onu yok etmek mümkün olabilmektedir [7]. Birliklerin etkinliğini artıracak ve kuvvet çarpanı olacak insansız kara araçlarının askeri ihtiyaçlara yönelik olarak özgün ve üstün performanslı tasarımlar şeklinde üretilerek envantere kazandırılması, birliklerin caydırıcılık gücünün korunması ile gelecekte meydana gelebilecek muharebelerin kazanılmasına yönelik yapılabilecek en akıllı yatırımlardan biridir. Bu sürecin başlangıç safhasını oluşturan silah sistem konseptinin ortaya konması ve konfigürasyonunun tasarlanmasında gerçekleştirilen mühendislik faaliyetleri, tedarik için toplamda harcanan çaba, zaman ve maliyetin küçük bir yüzdesini oluştursa da, bu aşamada yapılabilecek ufak hataların dahi sonraki faaliyetlerde ortaya çıkaracağı verimsizlikler ve cezai maliyetler, bu sürecin etkin yürütülmesinin önemini ortaya koymaktadır. İnsansız kara araçlarının asimetrik muharebe koşullarının gerektirdiği değişik fonksiyonları da yerine getirebilecek çok yönlülüğe sahip olmaları beklenmektedir. Silah sisteminin tasarımından birliklerde kullanıma sunulmasına kadar geçen toplam süre, teknolojinin hızlı bir şekilde dönüşüm gösterdiği günümüzde kritik bir faktördür. Bu süre aşırı uzarsa, nihai ürün ortaya çıktığında kısmen de olsa demode olmuş bir duruma düşebilmektedir. Envanterdeki diğer platformlarla taktik, teknik ve lojistik uyum açısından tasarlanan aracın, mümkün olduğu kadar ortak alt sistemler kullanması, aynı gövde yapısında olması, mevcut eğitim ve lojistik altyapıya uyum göstermesi talep edilir. Tasarımda maliyet etkinlik açısından işletme, eğitim, bakım, yedek parça, personel ve görev dışı bırakma gibi giderlerin de göz önünde bulundurulması, silah sisteminin ömür devri maliyetinin düşürülmesine yardımcı olur. Tasarım ve konfigürasyon döngü sayısının azaltılması ancak başlangıçta araç konseptinin tutarlı bir şekilde oluşturulmasıyla sağlanabilir. Tasarım sürecinde genel amaç, mevcut mali kaynak çerçevesinde ve kabul edilebilir bir zaman fasılasında, farklı özellikteki alanlarda dengeli performanslar sergileyebilecek bir aracın tedarikidir. Bu sürecin her aşamasında son kullanıcı olan birliklerle koordinasyonun sürdürülmesi ürün kalitesine önemli katkı sağlar. Çatışma bölgesinde denenen ve geri besleme sonucu düzeltilip hemen cephedeki birliklere yaygınlaştırılan yeni alt sistem uygulamaları da insansız kara araçlarının muharebe etkinliğine olumlu katkı sağlar [8]. Beraber çalışabilirlik ve değiştirilebilirlik bir sistemler sisteminin çok değişik uygulamalarda kullanılabilmesini ve verimliliğini sağlayan anahtar kavramlardır. Modüler sistemler birbirleriyle etkileşim halinde olan daha küçük alt sistemlerden meydana gelir. Bu yöntem birçok yönden daha avantajlıdır. Ticari markaların artık raflarda kolaylıkla bulunabilen hazır bileşenleri kullanılarak sistemler ve alt sistemler gitgide daha fazla yeniden kullanılabilir ve konfigüre edilebilir hale gelmektedir. Böylelikle sistemin daha dinamik organize olması sağlanmakta ve diğer tip sistemlere nazaran çok çeşitli özellikleri olan uygulamalar için uygun hale gelmektedir. Uzmanlaşmış bileşenlere hiç ihtiyaç olmadığından bakım ve güvenilirlik daha iyi seviyededir. Sistemlerin etkinliği ve güvenirliliği de yapılandırma kolaylıkları ve bileşenlerin değiştirilebilir olması nedeniyle geliştirilmiş olur. Günümüzde hem devlet hem de özel sektörlerde birçok mobil robotik sistem üretilmektedir. Üreticiler arasında ANDROS u üreten REMOTEC, TALON u üreten Foster-Miller, ODIS i üreten TARDEC ve diğer birçok şirket bulunmaktadır. Bu araçlar sistem için beklenen görev parametreleri incelenerek tasarlanır ve mobil robotik ünitelerde ancak daha sonra beklenen uygulama alanlarında özel operasyonel ihtiyaçları karşılamaları için üretilirler. Her bir sistem bir başka sisteme doğrudan çevrilemeyen kendine özel kontrol sistemleriyle inşa edilir. Yük ve manipülasyon kolları genellikle karşılıklı değiştirilemezler. Yukarıda adı geçen sistemlerin mevcut hali, değiştirilebilir olmayan, pahalı ve tescilli bileşenler nedeniyle sıkıntılıdır. Bu nitelikler ayrıca kontrol ve birlikte çalışma zorluklarını artırmaktadır. Bu sistemlerin aksine modüler sistemler kolaylıkla değiştirilebilir ve özel monte kiti veya donanım 5

6 gerektirmeyen sensör yüklerini faydalı hale getirir. Modüler tasarımdan faydalanıldığında, bir bileşenin kusuru doğrudan sistemin çalışma durumunu etkilemez, komple arızalı parça tak ve çalıştır yeteneğiyle hazır bir bileşenle hızla ve kolaylıkla değiştirilir. Beraber çalışabilirlik modüler tasarlanmış bir sisteme kolaylıkla uygulanabilir. Ticari sistemlerde, modüler sistemlerde olmayan kusurlar bulunmaktadır. Bu sistemler çok özel amaçlar için geliştirilmiştir, beraber çalışabilirlik kontrol yetenekleri yoktur ve sensör yükleri kolaylıkla değiştirilemezler. Mikro Elektro Mekanik Sistem (MEMS) teknolojisi ile çoklu fonksiyonların tek sistem tarafından, yüksek performansta, düşük üretim zaman ve maliyetinde, küçük boyutlarda, düşük güç sarfiyatında, dayanıklı/uzun ömürlü, az bakım isteyen ve çevreye uyumlu olarak gerçeklenebilmektedir. Örneği Şekil 4 de görülen MEMS teknolojileri otomotiv, tüketici, medikal, çevre ve petro-kimya gibi endüstrilerde, basınç, ivme, açısal hız, sıcaklık ve kimyasal ölçümlerde kullanılarak milyarlarca dolarlık market oluşturulmuştur. elektrik motorları, hidrolik hareketlendiriciler ve pnömatik hareketlendiricilerdir. Bu geleneksel hareketlendiriciler dışında şekil bellekli alaşımlarda hareketlendirici teknolojilerine eklenmiştir. Şekil bellekli alaşım hareketlendiricisi kullanılmış robot el örneği Şekil 5 de gösterilmiştir. Şekil 5. Şekil Bellekli Alaşım Kullanılmış Robot El ITUHand Robot El Prototipi ROB3i de de (Şekil 6) dünyada kullanımı hızla artmakta olan nikel-titanyum şekil bellekli alaşım kullanılmıştır. ITUHand Robot El Sistemi nin en büyük avantajı sistemin basit ve ekonomik olmasıdır. Sistemin gürültü yapmadan, çevreyi kirletmeden çalışması diğer bir avantajıdır. Mayın temizleme, patlamamış mühimmat ve tuzaklanmış sistemler gibi risk taşıyan bölgelerde görev yapacak robot sistemlerinin hafif, ekonomik ve basit çalışma prensibine sahip olması, oluşturulacak prototip çalışmada her zaman istenilen özelliklerdir [11]. Şekil 4. MEMS Teknolojili Dişliler Benzer sistemler savunma sanayinde de çok geniş uygulama alanı bulmuş olup, navigasyon, gece görüş ve kimyasal/biyolojik algılama sistemleri, bu uygulamalara örnek teşkil etmektedir. İnsansız kara araçlarının etkinliğinin artırılması ile maliyet hesapları, silah sistemleri mühendisliği safhasından itibaren değerlendirmeye alındığında MEMS teknolojilerinin sistemlere kaçınılmaz olarak entegre edilmesi gerekliliği vardır [9]. Şekil bellekli alaşımlar günümüzde havacılık ve uzay, otomotiv, tıp ve medikal, bazı endüstriyel ürünler, telekomünikasyon, mikro makinalar, oyuncaklar, sıra dışı sanat eserleri gibi pek çok dalda kullanılmaktadır. Sıcaklıkla değişen faz yapısı ve eski formuna tekrar kavuşabilme özelliği, yüksek elastikiyet yeteneği, korozyona dayanımı bu alaşımları diğer metalik malzemelere oranla avantajlı kılan özelliklerden bir kısmıdır [10]. Robot ellerde eklemlerin hareketi için gerekli gücü üreten çeşitli teknolojilere dayalı eyleyiciler vardır. En yaygın olarak kullanılan hareketlendirici teknolojileri Şekil 6. İTÜ Beş Serbestlik Dereceli Robot Kolu Konuşlandırılabilme, uzaktan erişim ve kendi kendine organize olabilme özelliği, sensör ağlarının düşman sahada, yaklaşma/hareket yönlerinde, Nükleer, Biyolojik ve Kimyasal (NBC) etki altında, doğal afete maruz kalmış bölgede kullanılmasına imkân tanır. Sensör ağlarla kapsama altına alınmış düşman mevkilerinden, düşmanın hareket yönü, hedeflerin konumu, canlı sayısı gibi bilgiler alınabilir. Atış kontrol sistemleri için hedef koordinatları belirlenebilir. NBC etkisine ve doğal afet/sabotaja maruz kalmış bölgede ise canlı tespiti, etki tesiri ve kimyasal, sismik, sıcaklık ölçüm değerleri alınabilir. Muharebe esnasında askerlerin sağlık durumundan, 6

7 silah sistemlerinin durumuna kadar tüm bilgiler raporlanabilir [12]. Sensör ağların askeri uygulamalarda kullanılma amaçları (Şekil 7), şu başlıklar altında sıralanabilir; İstihbarat, Hedef bilgileri, Tanıma-tanıtma, Durum raporu, Ölçüm yapma, İzleme (monite etme), Erken uyarı faliyetleri, Şekil 7. Muharebede Sensör Ağlar ile Komuta ve Kontrol Faaliyeti Günümüze kadar geliştirilen ve kullanılmakta olan platform merkezli savaş konseptleri muharebe elemanlarının konumundan hareketle üretilmekteydi. Sensör ağların askeri faaliyetlere sağlayacağı avantajlar ile birlikte Ağ Merkezli Savaş askeri literatüre girmekte ve bu konuda konseptler geliştirilmektedir. Ağ merkezli savaş ile platform merkezli savaş karşılaştırıldığında şu farklılıkların bulunduğu görülmektedir. Ağ merkezli savaşta; Silah sistemleri etkili angajman alanı platform merkezli savaştaki silah sistemleri etkili angajman alanından fazladır, Tanıma-tanıtma ve tespit faliyetleri süresi daha kısadır, Hedef imha oranı daha yüksektir, Komuta-kontrolün reaksiyon (tespit-plan-karar) süresi kısadır, Konuşlanma çok daha basit ve kısa sürede gerçekleşir, Güç tasarrufu sağlanır, İstihbarat güvenirliği çok yüksektir. Ağ merkezli savaşta etkinliği artırmak için insansız sistemlerde müşterek bir mimari geliştirmek, muharebe öncesi avantaj elde etmenin diğer önemli bir anahtarıdır. İnsansız Sistemlerde Müşterek Mimari nin (İSMM) amacı askeri ve ticari uygulamalar için çok çeşitli insansız sistemler arasında birlikte çalışabirliği sağlamaktır. Sistem topolojisi Şekil 8 de görülen İSMM, bileşen denilen, yani arayüz mesajları basit ve anlaşılır olarak tanımlanmış, fonksiyonel olarak birbirine bağlı bina blokları geliştirerek bu amacına ulaşma arayışı içindedir [13]. İSMM dilinde tüm hiyerarşiyik pozisyonları resmetmek için birkaç terim kullanılır. Bu terimler mimarinin farklı seviyelerini tarif ederler ve genellikle dâhili hiyerarşik alt gruplamayı nitelerler. Bu seviyeler şunlardır: Sistem, Alt sistem, Düğüm, Bileşen, Bir sistem bir veya birkaç alt sistemden oluşur. Bir alt sistem bir veya birkaç düğümden oluşur ve genellikle tek bir araç olarak düşünülür. Bir düğüm bir veya birkaç bileşenden oluşur ve tipik olarak işlem yapan tek bir cihaz olarak düşünülür. İSMM örnek mimarisinde bir bileşen en küçük ayrışmayı temsil eder ve sadece özel bir fonksiyonu yerine getirir. Şekil 8. İSMM Sistem Topolojisi İSMM tekrar kullanılabilir bir set ve onların arayüzlerini tanımlar. Sisteme modüler olarak yükseltmeler yapılabilir. Tekrar kullanılabilir bileşenler sadece bakım masraflarını azaltmazlar aynı zamanda takipçi bir sistemin geliştirme masraflarını da önemli ölçüde azaltırlar. Tek bir insansız sistem için geliştirilmiş bileşenin tekrar kullanımı bileşenin kolaylıkla başka bir sisteme aktarılmasına veya teknolojik ilerlemelere paralel olarak kolaylıkla değiştirilebilmesine olanak sağlar. İnsansız sistemin görevi için önemli kabul edilen bileşenler paket halinde basitçe eklenebilir. İSMM uygulamadan bağımsız olarak otonom operasyonun uzaktan kontrolünden insansız sistemlerin tüm sınıflandırmaları için bileşenleri tanımlar. Buraya kadar yapılan tespitler ağırlıklı olarak sistem geliştirme, alt yapı, teknoloji ve organizasyon ihtiyaçlarını ortaya koymaktadır. Bu tespitlere makro gereksinmeler demek yerinde olacaktır. Günümüz muharebe koşulları, makro gereksinmeler dışında mikro seviyede de birtakım beklentilerin üretim parametrelerine dönüştürülmesini talep etmektedir. Bu 7

8 parametreler makro gereksinmelere kıyasla daha spesifik ve işlevsel ağırlıklıdır. Yetenek, donanım ve taktik talepler olarak sınıflandırabileceğimiz bu parametreler aşağıda listelenmiştir Yetenek Talepleri Her türlü hava koşulunda gece ve gündüz kesintisiz çalışabilme, Her türlü arazide (kurak, nemli, engebeli, ormanlık) kesintisiz çalışabilme, Gerektiğinde tersine dönük şekilde çalışabilme, Su geçirmezlik ve amfibi harekât kabiliyeti, Yüksek manevra ve mobilite kabiliyeti, Darbelere karşı dayanım, Merdivenlere tırmanabilme, Kapı aralığından geçebilme, Enkaz tipi engelleri aşabilme, İnsan tarafından taşınabilme, Uzun çalışma süresi, Otonom kontrol ve navigasyona sahip olma, Basit kullanıcı arayüzü tasarımı, Tak ve çalıştır modüler donanım entegrasyon kabiliyeti, Hızlı veri aktarım yeteneği, Kolay kullanım ve kısa operatör eğitim süresi, Düşük maliyet ve seri üretim, Kolay güncellenebilir yazılım mimarisi, Bakım ve idame kolaylığı, Havadan indirme, Bir duvar üzerinden veya araçtan atılabilme, Düşük profilli konfigürasyon ve düşük tespit edilebilirlik, Hava ve kara saldırılarına karşı personel için zırh koruması, Diğer insanlı ve insansız araçlarla iletişim, Sessiz izleme ve hareket, Silah platformu rolü, Kendi arızasını tespit edebilme, Elektronik karıştırma yapabilme ve şifreli muhabere Donanım Talepleri Çoklu kamera sistemi (renkli, siyah beyaz, kızılötesi, termal), Haberleşme teçhizatı, Veri saklama ünitesi, NBC (Nükleer/Biyolojik/Kimyasal) sensörler, Radyasyon sensörleri, Patlamamış mühimmat ve mayın sensörleri, Dağıtıcılar ve karıştırıcılar, Akıllı mühimmat hedef yönlendirme, Lazer nişanlama modülü, Lazer mesafe ölçme cihazı, Küresel konumlama sistemi, Akustik ve kimyasal nokta tespit sensörleri, Silah ve füze taret sistemi, El Bombası ve sis modülleri, Kara mayın harbi aletleri, Robot eli/kolu, Şarj ünitesi, Yakıt ikmal tankı Taktik Talepler Yakından veya uzaktan keşif, gözetleme ve hedef tespit edebilme, Doğal veya suni engelleri, yapıları, tesisleri ve içlerini uzaktan inceleyebilme, Karanlıkta ve aydınlıkta görüntü toplayabilme, Veri saklama ve yayma kabiliyeti, Muhabere cihazları için batarya şarj istasyonu olabilme, İletişim rölesi olarak hareket edebilme, Konuşma tanıması ve üç boyutlu ses algılama yeteneği, Numara eri arayüzü desteği sağlayabilme, İçeride, dışarıda veya yeraltında olmak üzere meskûn mahal ortamlarında icra edilen harekâtlarda görev alabilme, Tünel, kanalizasyon ve yeraltı sığınağı keşiflerinde görev alabilme, Yakından veya uzaktan patlamamış mühimmatı etkisiz hale getirme, Füze tespit yeteneğine sahip olma, Kara dışındaki patlayıcıları araştırabilme yeteneği, Bubi tuzakları ve anti-personel mayınlarını tespit edebilme, Engeller, kara mayınları, serpme mayınlar, patlamamış tali mühimmat, bubi tuzakları, antipersonel engelleri ve elektrik teli engelleri içinden güvenli geçiş yolu açabilme, Binalara giriş için patlayıcı tip penetratörler dağıtma, NBC varlığını tespit edebilme, Uzaktan nakliye yapabilme, Araç altı kontrol ve incelemesi yapabilme, Suni sis yayabilme, Karşı keskin nişancı kabiliyeti, Taktik yanıltma yapabilme, Malzeme nakliye kabiliyeti ve yük dağıtma yeteneği, Ekipman veya gereçlerin yüklenmesi veya indirilmesine yardımcı olacak mekanizmalara (robot eli/kolu) sahip olma, Yaralı tahliyesi yapabilme, Su üretme ve su arıtma kabiliyeti, Rasgele devriye, giriş tespiti, envanter değerlendirmesi, görsel değerlendirme ve sesli yanıtta bulunabilme, Yetkili veya güvenilir olmayan personel tespit edebilme, Bariyer ve malzeme durumu doğrulayabilme, Alarm kaynağını uzaktan sorgulayabilme, İnsansız hava ve kara araçlarına yakıt ikmali yapabilme, Muharebe hasarını değerlendirebilme, 8

9 Kritik araziyi zapt edebilme, İleri izleme atışları sağlayabilme, Tespit edilen hedefleri ateş altına alabilme, Füze fırlatabilen taret sistemi içerme, Ateşle mücadele edebilme, Doğal afet temizliği ve kurtarma yapabilme, Takipçi sistemlere elektronik takip ve bilgi kırıntıları bırakabilme, Önde giden aracı takip edebilme, Askeri hizmetlere insansız kuvvet koruması sağlayabilme, İnsan yerleştirilebilme, Otonom yön bulabilme ve pozisyon alabilme, Önceden belirlenmiş koordinatlar arasında veya elle çizilmiş yolları izleyerek hareket edebilme. 5. SONUÇ İnsansız Kara Araçları geleceğin muharebe ortamında hiç şüphesiz çok önemli bir yere sahiptir. Ağ merkezli konseptlerin önemli bir bileşeni olan otonom sistemler modüler yapıda, müşterek mimaride ve işlevsel beklentiler paralelinde güçlü bir mühendislik çalışmasıyla projenlendirilip üretildiği takdirde hem ülke ekonomisine önemli katkı sağlayacak hemde muharebede inisiyatif ve üstünlüğün elde bulundurulmasında kuvvet çarpanı olacaktır. KAYNAKLAR [1] /ground/ugv.htm [2] Yönetici Özeti, Vizyon 2023 Projesi, Savunma Havacılık ve Uzay Sanayii Paneli, TÜBİTAK, Ankara, Temmuz 2003, pp [3] [4] CONNOR, Clinton D., Sensor Fusion, Navigation and Control of Autonomous Vehicles, A Thesis Presented For The Master of Science Degree, Virginia Polytechnic Institute and State University, July 2000, pp [5] GAGE, Douglas W., A Brief History of Unmanned Ground Vehicle (UGV) Development Efforts, Special Issue on Unmanned Ground Vehicles, Unmanned Systems Magazine, Volume 13, Number 3, Summer 1995, pp. 4-7 [6] KIRSCH, Patricia J., Autonomous Swarms Of Unmanned Vehicles: Software Control System And Ground Vehicle Testing, Master of Science, Faculty of the Graduate School of the University of Maryland, College Park, 2005, pp. 2-8 [7] UCUZAL, Levent., Komuta Kontrol Bilgi Sistemleri nde (KKBS) Coğrafi Bilgi Sistemlerinin (CBS) Yeri ile NATO ve TSK de Bu Bağlamda Yapılan Çalışmalar ve AR-GE ile Geliştirilen Milli CBS Ürünlerinin KKBS İçerisindeki Önemi, SAVTEK 2002, Savunma Teknolojileri Kongresi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi-Kara Harp Okulu, Ankara, Ekim 2002, pp [8] ALPER, İrfan H., Ulusal Tank ve Zırhlı Araç Tasarımlarına Yönelik Silah Sistemleri Mühendisliği Yaklaşımları, SAVTEK 2006, 3. Savunma Teknolojileri Kongresi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara, Haziran 2006, pp [9] GÜRBÜZ, Yaşar, BOZKURT, Ayhan, DEMİRCİ, Tuğba, NASEER, Mansoor, PARLAK, Mustafa., Mikro Elektro Mekanik Sistemlerin (MEMS) Savunma Teknolojisi Uygulamaları, SAVTEK 2002, Savunma Teknolojileri Kongresi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi-Kara Harp Okulu, Ankara, Ekim 2002, pp [10] KUŞHAN, Melih C., BEKTAŞ, Hüseyin, Şekil Bellekli Alaşımlar ve Savunma Sanayisindeki Uygulamaları, SAVTEK 2002 Savunma Teknolojileri Kongresi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi-Kara Harp Okulu, Ankara, Ekim 2002, pp [11] DİLİBAL, Savaş, DİLİBAL, Hüseyin, ITUHAND Robot El ve Mayın Temizleme Alanında Kullanılabilirliği, SAVTEK 2002 Savunma Teknolojileri Kongresi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi-Kara Harp Okulu, Ankara, Ekim 2002, pp [12] ÇİMEN, Çağhan., SANCAK, Serdar, Sensör Ağları Teknolojisinin Askeri Alanda Gelişimi ve Ülkelerin Silahlı Kuvvetleri Muharebe Gücüne Oluşturabileceği Katkılar, SAVTEK 2002 Savunma Teknolojileri Kongresi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi-Kara Harp Okulu, Ankara, Ekim 2002, pp [13] WILSON, Robert J., A Comparison of the Sensor Brick Concept as a Modular System Architecture to the Realtime Control System as the Operational Architecture, A Thesis Presented For The Master of Science Degree, The University Of Tennessee, Knoxville, December 2005, pp ÖZGEÇMİŞLER Bkm.Yzb. Rafet AKSOY 1971 Yılında Çorum da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Çorum da tamamladı Yılında Kuleli Askeri Lisesi ni bitirdi Yılında Kara Harp Okulu ndan Sistem Mühendisi olarak ve Ordudonatım Teğmen rütbesiyle mezun oldu Yılında Ordudonatım Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı/BALIKESİR de Subay Temel Eğitimi ni tamamladı. Sırasıyla yıllarında 66 ncı Zh.Tug.K.Ord.Bl. İşlt.Ks.A.liği (İSTANBUL), yıllarında 1/1 İç Güv.P.Tb.Muh.Hiz.Ds.Tk.K.lığı (ŞIRNAK),

10 2002 yıllarında 39 ncu Mknz.P.Tug.Ord.Bl. İşlt.Ks.A.liği (İSKENDERUN), yıllarında Ord.Okl. ve Eğt.Mrk.Ord.Okl.Slh.Krl. Özel Silah Öğretmenliği görevlerinde bulundu Yılında Kara Kuvvetleri Komutanlığı nam ve hesabına Hava Harp Okulu Havacılık ve Uzay Teknolojileri Enstitüsü Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalında Yüksek Lisans Eğitimi ni tamamladı. İngilizce ve Almanca bilmektedir. Yrd.Doç.Dr.Hv.Müh.Alb. Sefer KURNAZ Hava Harp Okulu Elektronik Mühendisliği Bölümünden lisans, Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümünden yüksek lisans, İstanbul Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümünden doktora derecesi aldı. Halen Hava Harp Okulu Havacılık ve Uzay Teknolojileri Enstitüsü Müdürü olarak görev yapmaktadır. 10

AKINCI PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI

AKINCI PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI AKINCI 12 PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI GÖREVE ÖZGÜ ÖZELLIKLER Çok maksatlı görev yeteneği Mekanize / Zırhlı piyade Keşif Düşük ve yüksek yoğunluklu muharebeler Piyade müstakil operasyonları Özel operasyonlar

Detaylı

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ HAVA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI VİZYON 2035 KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ Vizyon-2035 Dokümanı, Hv.K.K.lığının geleceğe yönelik hedeflerini belirlemek amacıyla; Dünya ve Türkiye de güvenlik anlayışındaki

Detaylı

PARS 8X8 TAKTIK TEKERLEKLI ZIRHLI ARAÇ

PARS 8X8 TAKTIK TEKERLEKLI ZIRHLI ARAÇ PARS 8X8 32 TAKTIK TEKERLEKLI ZIRHLI ARAÇ TEMEL ÖZELLİKLER Şoför/Komutan için mevcut durum bilgisi sağlayan önde ve arkada iki adet termal ve CCD gündüz kameraları Tüm tekerleklerden direksiyon kontrolü

Detaylı

Savunma ve Otomotiv Sanayi Perspektifinden Çift Kullanımlı (Dual Use) Teknolojiler Çalıştayı

Savunma ve Otomotiv Sanayi Perspektifinden Çift Kullanımlı (Dual Use) Teknolojiler Çalıştayı Savunma ve Otomotiv Sanayi Perspektifinden Çift Kullanımlı (Dual Use) Teknolojiler Çalıştayı Turgay MALERİ Yönetim ve İcra Kurulu Başkanı 20.12.2012 Atılım Üniversitesi Ar Ge ve İnovasyon Nedir? Ar-Ge

Detaylı

Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor.

Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor. Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor. Günümüz Hava ve Uzay Gücü İnsansız Uçak Sistemlerinin (İUS) Geleceğin Hava Harekâtındaki Rolü Teknolojideki Gelişmelerin

Detaylı

M113 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI

M113 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI M113 62 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI MEVCUT M113 FILOSU NEDEN MODERNIZE EDILMELI? M113 araç ailesinin, pek çok orduda uzun yıllar kullanımda kalacak olması Hizmet ömrünü uzatmak, performansını

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Prof. Dr. Mehmet ÇELİK Mekatronik Müh. Bl. Bşk. mehmet.celik@karatay.edu.tr 1 MEKATRONİK TEKNOLOJİSİNİN KISA TANIMI IEEE/ASME Transactions on Mechatronics

Detaylı

AFET VE ACİL DURUMLARDA EMNİYET HAVACILIK

AFET VE ACİL DURUMLARDA EMNİYET HAVACILIK AFET VE ACİL DURUMLARDA EMNİYET HAVACILIK İÇERİK 1- EMNİYET HAVACILIK DAİRE BAŞKANLIĞI 2- HAVA ARAÇLARININ TABİİ AFETLERDEKİ ROLÜ 3- EMNİYET HAVA ARAÇLARININ TEKNOLOJİK ÖZELLİKLERİ POLİS HAVACILIK 1940-

Detaylı

TEBLİĞ 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR, ASKERÎ PATLAYICI

TEBLİĞ 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR, ASKERÎ PATLAYICI 6 Mart 2009 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27161 TEBLİĞ Millî Savunma Bakanlığından: 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR,

Detaylı

Sektör Envanter Sistemi

Sektör Envanter Sistemi Havacılık ve Uzay Teknolojileri Genel Müdürlüğü Sektör Envanter Sistemi 1. Sisteme Giriş ve Web Adresi Sisteme; http://sektor.hutgm.gov.tr/ adresinden veya http://www.hutgm.gov.tr/ adresindeki Sektör Envanteri

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ ALANI ANKARA 2007 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ -13 ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ

Detaylı

ÖZEL SAYI 28 TEMMUZ 2011

ÖZEL SAYI 28 TEMMUZ 2011 ÖZEL SAYI 28 TEMMUZ 2011 Bu özel sayıda yapılan açıklamalarla ilgili ek bilgi isterseniz Atilla ÖZDÖL ü 425 2506 numaralı telefondan arayınız veya ozdol@altay.com.tr elektronik posta adresini kullanınız.

Detaylı

STİK K KURULTAYI YAZILIM LOJİST STİĞİ

STİK K KURULTAYI YAZILIM LOJİST STİĞİ LOJİST STİK K KURULTAYI YAZILIM LOJİST STİĞİ ISO/IEC 12207 Yazılım Yaşam Döngü Süreçleri Yazılım Lojistiği Yazılım desteği; yazılımın orijinal isterlerini ve daha sonradan gelebilecek değişiklik isteklerini

Detaylı

Squad X Programı ve Geleceğin İndirilmiş Piyade Mangası

Squad X Programı ve Geleceğin İndirilmiş Piyade Mangası Squad X Programı ve Geleceğin İndirilmiş Piyade Mangası 16/03/2016 DARPA Modern askeri çatışmalar giderek artan oranda, düşman saldırılarının aynı anda birçok yönden geldiği karmaşık ve belirsiz muharebe

Detaylı

Lachenmeier Stretch Hood T1. Küçük ve güçlü

Lachenmeier Stretch Hood T1. Küçük ve güçlü Lachenmeier Stretch Hood T1 Küçük ve güçlü Lachenmeier Stretch Hood Stretch hood teknolojisi palet sarma yöntemlerinin diğer türlerine göre önemli avantajlar sunmaktadır. Film ve enerji tüketiminde tasarruf

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ MEKATRONİĞİN TEMELLERİ Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Mekatronik Programı Yrd. Doç. Dr. İlker ÜNAL Vize %30 Dersin Koşulları Final %60 Ödev %10 Dersin Konuları Mekatronik Sistemler Birimler ve Ölçme

Detaylı

Sensör Birleştirme Eğitimi. Hızlı jet uçağa monte görev sistemlerinin geliştirilmiş operasyonel performansı vasıtasıyla avantaj sağlayın

Sensör Birleştirme Eğitimi. Hızlı jet uçağa monte görev sistemlerinin geliştirilmiş operasyonel performansı vasıtasıyla avantaj sağlayın Sensör Birleştirme Eğitimi Hızlı jet uçağa monte görev sistemlerinin geliştirilmiş operasyonel performansı vasıtasıyla avantaj sağlayın Operasyonel verimliliği en üst düzeye çıkarma Hızlı jet platformlar,

Detaylı

5.63. YÜK KONTROLLÜ ASANSÖR ROBOT TASARIMI

5.63. YÜK KONTROLLÜ ASANSÖR ROBOT TASARIMI 5.63. YÜK KONTROLLÜ ASANSÖR ROBOT TASARIMI Prof. Dr. Asaf VAROL Fırat Üniversitesi T.E.F. Elk. ve Bilg. Eğt Böl. asaf_varol@yahoo.com Arş. Gör. Ferhat BAĞÇACI Fırat Üniversitesi T.E.F. Elk. ve Bilg. Eğt

Detaylı

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları,

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Bugün, ulusal savunmamızın güvencesi ve bölge barışı için en önemli denge ve istikrâr unsuru olan Türk Silahlı Kuvvetleri nin etkinliğini ve

Detaylı

3.3 BANKACILIK SEKTÖRÜ VE FİNANSAL KURUMLAR Günümüzün teknolojisiyle, bankacılık sektörü dünya çapında çevrimiçi olarak 7/24 çalışmakta ve büyük oranda internete ve diğer dijital enformasyon teknolojisine

Detaylı

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER HAKKIMIZDA Promod Ar-Ge Yazılım, dinamik sistem simülasyonu, prototiplemesi, kontrol tasarımı ve gerçeklenmesi alanlarında hizmet veren bir Ar-Ge ve Yazılım kuruluşudur.

Detaylı

Hakkımızda. Yönetim Sistemi Lojistik. Yönetim Sistemi IAS ERP» Sertifikalarımız ISO 9001-2008» AQAP 2110»

Hakkımızda. Yönetim Sistemi Lojistik. Yönetim Sistemi IAS ERP» Sertifikalarımız ISO 9001-2008» AQAP 2110» 2 3 Hakkımızda 3E Elektro Optik Sistemler, 3E EOS, savunma sanayinde belirlediği hedefler doğrultusunda, ülkemizin ihtiyaç duyduğu yurtdışı kaynaklı ana ürün ve alt malzemeleri yurt içinde üretmek ve geliştirmek

Detaylı

Presinizi Servoprese Dönüştürmek Pres Sürücüsü PSH

Presinizi Servoprese Dönüştürmek Pres Sürücüsü PSH Presinizi Servoprese Dönüştürmek Pres Sürücüsü PSH Presinizi Yenilikçi Bir Anlayışla Kontrol Edin. Yenilikçilik PSH Pres sürücüsünde Servopompalar klasik valf ve kontrol teknolojisinin yerini alır. Bu

Detaylı

roketsan SAVUNMA SANAYİİNDE FİZİK MÜHENDİSLİĞİ VE EĞİTİMİNDEN BEKLENTİLER Roketsan Roket Sanayii ve Ticaret A.Ş.

roketsan SAVUNMA SANAYİİNDE FİZİK MÜHENDİSLİĞİ VE EĞİTİMİNDEN BEKLENTİLER Roketsan Roket Sanayii ve Ticaret A.Ş. Roketsan Roket Sanayii ve Ticaret A.Ş. SAVUNMA SANAYİİNDE FİZİK MÜHENDİSLİĞİ VE EĞİTİMİNDEN BEKLENTİLER Dr. YAVUZ AKA ROKETSAN A.Ş. 23 EKİM 2015 Kuruluş 1988 1995 2000 ROKETSAN, roket ve füze programlarına

Detaylı

ENDÜSTRİYEL GÖRÜNTÜ İŞLEME. atel sistem

ENDÜSTRİYEL GÖRÜNTÜ İŞLEME. atel sistem endüstriyel görüntü işleme ölçüm ve kontrol leri, tecrübe ve bilgi birikimiyle işletmelerin ihtiyaçlarını en kapsamlı şekilde analiz ederek, en ekonomik ve uygun çözümü sunar. Son yılların vazgeçilmez

Detaylı

Mobil Takip Sistemleri

Mobil Takip Sistemleri Mobil Takip Sistemleri Trio Filo Yöne,m Sistemi Yazılım Fonksiyonları Üstün teknolojik altyapısı ile rakiplerinden ayrılan bir araç takip yazılımıdır. Tüm internet tarayıcılarında ek kurulum gerektirmeden

Detaylı

AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı GÜZ ÇALIŞTAYI. 12-13 Kasım 2013, ANKARA, TÜRKİYE PANEL-1 11:30-13:00

AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı GÜZ ÇALIŞTAYI. 12-13 Kasım 2013, ANKARA, TÜRKİYE PANEL-1 11:30-13:00 AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı GÜZ ÇALIŞTAYI 12-13 Kasım 2013, ANKARA, TÜRKİYE PANEL-1 11:30-13:00 AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı PANEL BAŞKANI Doç. Dr. Dilek Funda KURTULUŞ --->

Detaylı

Geleneksel Yazılım Mühendisliğinden Alana Özel Yazılım Mühendisliğine Doğru

Geleneksel Yazılım Mühendisliğinden Alana Özel Yazılım Mühendisliğine Doğru Geleneksel Yazılım Mühendisliğinden Alana Özel Yazılım Mühendisliğine Doğru DR. ÇAĞATAY ÇATAL TÜBİTAK-UEKAE Bilişim Teknolojileri Enstitüsü cagatay.catal@bte.mam.gov.tr www.cagataycatal.com İçerik 1. Giriş

Detaylı

Modüler Yangın Paneli 5000 Serisi Planlarınız kadar esnek

Modüler Yangın Paneli 5000 Serisi Planlarınız kadar esnek Modüler Yangın Paneli 5000 Serisi Planlarınız kadar esnek 2 Modüler Yangın Paneli 5000 Serisi ile endişelerinizden kurtulun Sistemi ihtiyaçlarınız belirler sadece size gereken için ödeme yaparsınız Uzak

Detaylı

IDC Savunma Sanayii. Antikor tabanlı tanımlama sistemleri birçok üstün özellikler sahiptir. Yüksek hassasiyette ve kısa sürede hızlı sonuç üretme.

IDC Savunma Sanayii. Antikor tabanlı tanımlama sistemleri birçok üstün özellikler sahiptir. Yüksek hassasiyette ve kısa sürede hızlı sonuç üretme. IDC Savunma Sanayii Biyolojik Tabanlı Tanımlama Sistemleri Antikor tabanlı tanımlama sistemleri, biyolojik madde ve mikroorganizmaların tespitinde sayısal ve ayırt edici sonuçlar ile ortamda bulunan biyolojik

Detaylı

Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu -

Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu - Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu - Şubat 2013 Hakkımızda Firma Profili Ekip Faaliyet Alanları Firma Profili Hakkımızda Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı nın 2012 Teknogirişim Sermaye

Detaylı

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK 3357 SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 19/12/1996, No: 96/9012 Dayandığı Kanunun Tarihi : 28/2/1995, No:

Detaylı

GİTES OTOMOTİV EYLEM PLANI

GİTES OTOMOTİV EYLEM PLANI GİTES OTOMOTİV EYLEM PLANI HEDEF -1 1.1 1.2 MOTOR VE AKTARMA ORGANLARINDA YURT İÇİ ÜRETİM VE KATMA DEĞERİN ARTIRILMASI Otomotiv ana sanayinin motor ve aktarma organları yatırımlarının ülkemize çekilmesine

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

MESLEKİ TERMİNOLOJİ I 1. HAFTA YAZILIM MÜH. TEMEL KAVRAMLAR

MESLEKİ TERMİNOLOJİ I 1. HAFTA YAZILIM MÜH. TEMEL KAVRAMLAR YAZILIM: SOFTWARE Yazılım (Software): Yazılım sadece bir bilgisayar programı değildir. Basılı veya elektronik ortamdaki her tür dokümanı da içeren ürün. Dokümanlar yazılım mühendislerine ve son kullanıcıya

Detaylı

Üretimin Modernizasyonunda Üretim Süreçlerinin Yenileştirilmesi insansız seri üretim

Üretimin Modernizasyonunda Üretim Süreçlerinin Yenileştirilmesi insansız seri üretim Üretimin yenileştirme çalışması İş gücü, zaman ve enerji kullanımları konusunda avantaj sağlayan bir yöntemdir. Üretimin modernizasyonu Firmaların rekabet avantajlarını kazanmaları ve sürdürebilmeleri

Detaylı

Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü. Mayıs 2008, Gebze

Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü. Mayıs 2008, Gebze Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü Mayıs 2008, Gebze Organizasyon Başbakanlık TÜBİTAK Ar-Ge Elektronik ve Kriptoloji Marmara Araştırma Merkezi Metroloji Savunma Sanayi Uzay Teknolojileri

Detaylı

C3S Komuta Kontrol ve Sibernetik Sistemler Ltd. Şti. ŞİRKET BİLGİLERİ VE TANITIMI

C3S Komuta Kontrol ve Sibernetik Sistemler Ltd. Şti. ŞİRKET BİLGİLERİ VE TANITIMI C3S Komuta Kontrol ve Sibernetik Sistemler Ltd. Şti. ŞİRKET BİLGİLERİ VE TANITIMI 1. C3S Komuta Kontrol ve Sibernetik Sistemler (Command Control & Cybernetics Systems) Ltd. Şti. 2007 yılında kurulmuş aynı

Detaylı

Bosch Genel Seslendirme Sistemi Akustik mükemmelliğe giden yolda öncü

Bosch Genel Seslendirme Sistemi Akustik mükemmelliğe giden yolda öncü Bosch Genel Seslendirme Sistemi Akustik mükemmelliğe giden yolda öncü 2 Akustik mükemmelliğe giden yolda öncü Gelişmiş akustik uzmanlık Tasarımda ve elektro-akustik teknolojisinde 60 yıldan fazla deneyime

Detaylı

MIC 550 Serisi Sağlam, dış mekan hareketli pan-tilt-zoom kamera

MIC 550 Serisi Sağlam, dış mekan hareketli pan-tilt-zoom kamera MIC 550 Serisi Sağlam, dış mekan hareketli pan-tilt-zoom kamera 2 MIC 550 Serisi Video güvenlik sektöründe standartları belirler Video güvenlik sistemleri içerisinde bulunduğu ortamla uyumlu görünümde

Detaylı

DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI GÖLCÜK TE DENİZ SAVUNMA İHTİSAS OGRANİZE SANAYİ BÖLGESİ KURULMASI

DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI GÖLCÜK TE DENİZ SAVUNMA İHTİSAS OGRANİZE SANAYİ BÖLGESİ KURULMASI DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI GÖLCÜK TE DENİZ SAVUNMA İHTİSAS OGRANİZE SANAYİ BÖLGESİ KURULMASI Savaş Gemisi ve Denizaltı Üretimi Gemi inşa sektörü, değişik endüstri ürünlerinin birleşimini içeren bir imalat

Detaylı

KOÇ SAVUNMA SANAYİ GRUBU ŞİRKETLERİ IDEF 2011 DE GÖVDE GÖSTERİSİ YAPACAK

KOÇ SAVUNMA SANAYİ GRUBU ŞİRKETLERİ IDEF 2011 DE GÖVDE GÖSTERİSİ YAPACAK KOÇ SAVUNMA SANAYİ GRUBU ŞİRKETLERİ IDEF 2011 DE GÖVDE GÖSTERİSİ YAPACAK Koç Savunma Sanayii Grubu şirketleri Otokar, RMK Marine, Koç Bilgi ve Savunma Teknolojileri ve KaTron; İstanbul'da düzenlenecek

Detaylı

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 Volümetrik debimetre nedir?? Fark basınç ölçümü ile hava akış verimini kontrol etmenizi sağlayan, bakım gerektirmeyen, yenilikçi bir Pnömatik otomasyon kontrol sistemidir, bu

Detaylı

Otomotiv sektörü için internet teknolojileri üreten bir firmayız.

Otomotiv sektörü için internet teknolojileri üreten bir firmayız. Otomotiv sektörü için internet teknolojileri üreten bir firmayız. Otoworks'ün varoluş sebebi; Otomotiv Dünyası aktörlerinin birbirleriyle daha etkin çalışmasını sağlamaktır. www.otoworks.com Biz Kimiz?

Detaylı

Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Mühendisliği

Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Mühendisliği Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliği Günümüzde, finans, tıp, sanat, güvenlik, enerji gibi bir çok sektör, bilgisayar mühendisliğindeki gelişimlerden

Detaylı

Plena Genel Seslendirme Sistemi Easy Line Ses yönetimi artık daha kolay

Plena Genel Seslendirme Sistemi Easy Line Ses yönetimi artık daha kolay Plena Genel Seslendirme Sistemi Easy Line Ses yönetimi artık daha kolay 2 Plena Genel Seslendirme Sistemi Easy Line Kaliteli genel seslendirme için pratik bir yol Bölge etiketleme ve ayar göstergeleriyle

Detaylı

Yararlanılan Kaynaklar

Yararlanılan Kaynaklar Mekatroniğe Giriş Yararlanılan Kaynaklar 1- Introduction to Mechatronics and Measurment Systems.Third Edition, David G. Alciatore, Michael B. Histand, McGraw-Hill Intentaional Edition, 2007. II-Temel Elektronik,

Detaylı

HAVELSAN Çok Bileşenli Ortamlarda Entegre Lojistik Destek Yaklaşımı Şubat 2011

HAVELSAN Çok Bileşenli Ortamlarda Entegre Lojistik Destek Yaklaşımı Şubat 2011 HAVELSAN Çok Bileşenli Ortamlarda Entegre Lojistik Destek Yaklaşımı Şubat 2011 Havelsan A.Ş. 1 Sunum Planı Kuvvet Yapısı ve ELD ELD ve PDL Harekat Ortamı ve Görev Açısından ELD Karşılaşılan Problemler

Detaylı

Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş

Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş Enerjisi,Doğalgaz,Biyogaz vs.) Mekatroniğin uygulama alanları Temel Mekanik

Detaylı

YER DESTEK EKİPMANLARI ISLAK HİZMETLER. Dr. Markus Gerlach ve Andreas Bayerlein

YER DESTEK EKİPMANLARI ISLAK HİZMETLER. Dr. Markus Gerlach ve Andreas Bayerlein YER DESTEK EKİPMANLARI ISLAK HİZMETLER Dr. Markus Gerlach ve Andreas Bayerlein Havalimanındaki Günlük Sorunlar Havaalanları herhangi bir ulusal ulaştırma altyapısının önemli bir parçasıdır ve onların gelişimi

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

Hava ve Uzay Gücünün Artan Değeri

Hava ve Uzay Gücünün Artan Değeri İSTANBUL 15 Hava ve Uzay Gücünün Artan Değeri ULUSLARARASI HAVA VE UZAY GÜCÜ KONFERANSI Son Dönemdeki Kriz ve Çatışmalarda Hava ve Uzay Gücü Modern Hava ve Uzay Gücü İçin Komuta Kontrol (K2), İstihbarat,

Detaylı

EnerjiÖlçümü MINOMETER M7 RADIO 3. Elektronik Isı Pay Ölçer

EnerjiÖlçümü MINOMETER M7 RADIO 3. Elektronik Isı Pay Ölçer EnerjiÖlçümü MINOMETER M7 RADIO 3 Elektronik Isı Pay Ölçer Çevrenin Korunması Avantaj ve Özellikleri İklim koruma için enerji tüketiminin ölçümü Kaynakların ve çevrenin korunması Günümüzde; çevremiz, korunmaya

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

People. Passion. Performance. RX Hidrolik Kırıcılar Her Türlü Zorlu İş İçin

People. Passion. Performance. RX Hidrolik Kırıcılar Her Türlü Zorlu İş İçin People. Passion. Performance. RX Hidrolik Kırıcılar Her Türlü Zorlu İş İçin CHICAGO PNÖMATİK TAŞIYICIYA MONTELİ HİDROLİK KIRICILAR GÜVENİLİRDİR, SAĞLAMDIR DAYANIKLIDIR. İş yaparken arıza ya da bakım için

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

TUSAŞ-TÜRK HAVACILIK VE UZAY SANAYİİ A.Ş. SAVUNMA SANAYİİ MÜSTEŞARLIĞI 2 nci LOJİSTİK KURULTAYI

TUSAŞ-TÜRK HAVACILIK VE UZAY SANAYİİ A.Ş. SAVUNMA SANAYİİ MÜSTEŞARLIĞI 2 nci LOJİSTİK KURULTAYI TUSAŞ-TÜRK HAVACILIK VE UZAY SANAYİİ A.Ş. SAVUNMA SANAYİİ MÜSTEŞARLIĞI 2 nci LOJİSTİK KURULTAYI 1 Sunum İçeriği TUSAŞ Entegre Lojistik Destek (ELD) Faaliyetleri TUSAŞ Garanti Dönemi Destek Faaliyetleri

Detaylı

Hava Savunma Ateşİdare Cihazı Görücüye Çıkıyor

Hava Savunma Ateşİdare Cihazı Görücüye Çıkıyor Hava Savunma Ateşİdare Cihazı Görücüye Çıkıyor K.K.K.lığının alçak irtifa hava savunma ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştirme çalışmalarına ASELSAN tarafından 2010 yılında başlanan Hava Savunma Ateşİdare

Detaylı

Sistem Temel. Genel Fonksiyonlar. Sistemleri. Tam Adaptif Trafik Kontrol Sistemi ( j\iti'1)

Sistem Temel. Genel Fonksiyonlar. Sistemleri. Tam Adaptif Trafik Kontrol Sistemi ( j\iti'1) Tam Adaptif Trafik Kontrol Sistemi ( j\iti'1) Akıllı Trafik Ağı ve Adaptif Trafik Yönetim Sistemi, hızlı ve güvenli trafik akışını sağlar. /o95 doğruluk oranı ile ölçümler gerçekleştirerek uygun kavşak

Detaylı

Üç Boyutlu Grafik Teknolojilerinin Mobil Öğrenme Alanı ile Bütünleştirilmesi

Üç Boyutlu Grafik Teknolojilerinin Mobil Öğrenme Alanı ile Bütünleştirilmesi Future Learning Future 2008 : e Learning Üç Boyutlu Grafik Teknolojilerinin Mobil Öğrenme Alanı ile Bütünleştirilmesi Eray HANGÜL eray.hangul@sandarta.com Tahir Emre KALAYCI tahir.kalayci@ege.edu.tr Aybars

Detaylı

Coğrafi Bilgi Sistemi Temelli, Mobil Cihaz Entegrasyonu Olan Dağıtım Varlık Bütünlüğü Yönetim Sistemi. Ali Kemal DEMİRCİ Genel Müdür

Coğrafi Bilgi Sistemi Temelli, Mobil Cihaz Entegrasyonu Olan Dağıtım Varlık Bütünlüğü Yönetim Sistemi. Ali Kemal DEMİRCİ Genel Müdür Coğrafi Bilgi Sistemi Temelli, Mobil Cihaz Entegrasyonu Olan Dağıtım Varlık Bütünlüğü Yönetim Sistemi Ali Kemal DEMİRCİ Genel Müdür TEYDEB Ar-Ge Projesi Projenin Adı : Coğrafi bilgi sistemi temelli, mobil

Detaylı

Yavaş Kapanma / Kolay Açılma

Yavaş Kapanma / Kolay Açılma ÇEKMECE SİSTEMLERİ Stil ve Konfor Modern mobilya dünyasının dekorasyona katacağı farklılık, yaratıcı vizyonla tasarlanmış fonksiyonlardır. SAMET, sahip olduğu tecrübe ve yüksek teknoloji olanaklarını SAMET

Detaylı

ÜRÜN BROŞÜRÜ 7.10.7 SF. Atölye Ortamı Koordinat Ölçüm Cihazı

ÜRÜN BROŞÜRÜ 7.10.7 SF. Atölye Ortamı Koordinat Ölçüm Cihazı ÜRÜN BROŞÜRÜ 7.10.7 SF Atölye Ortamı Koordinat Ölçüm Cihazı Hexagon Metrology 7.10.7 SF Üretim Noktasında Kaliteye Bakış Hexagon Metrology 7.10.7 SF, kalite kontrolü için başka hiçbir CMM in zorlu atölye

Detaylı

AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids. Mehmet TÜMAY Taner TOPAL

AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids. Mehmet TÜMAY Taner TOPAL AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids Mehmet TÜMAY Taner TOPAL Özet Günümüzde elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtım teknolojilerinde bilişim teknolojilerinin kullanımı yaygınlaşmaktadır. Akıllı şebekeler

Detaylı

Robot Bilimi. Robotların Sınıflandırılması

Robot Bilimi. Robotların Sınıflandırılması Robot Bilimi Robotların Sınıflandırılması Öğr. Gör. M. Ozan AKI r1.0 Robot Teknolojisinin Temelleri Robot bilimi, birçok mühendislik dalını kapsar. Teknoloji Düzeyi Hareket Güç Açık Çevrim Denetim Dış

Detaylı

www.biggsea.com PROJE YAZMAK BiGG SEA

www.biggsea.com PROJE YAZMAK BiGG SEA www.biggsea.com PROJE YAZMAK BiGG SEA Proje yazmanın 3 kuralı: TÜBİTAK AR-GE PROJE YAZIMI Olduğu gibi değil, olması gerektiği gibi yazmak Ürün değil süreç bazlı kurgulamak Aynı şeyleri değişik yerlerde

Detaylı

METEKSAN SAVUNMA SANAYĠĠ A.ġ.

METEKSAN SAVUNMA SANAYĠĠ A.ġ. METEKSAN SAVUNMA SANAYĠĠ A.ġ. 1 Bilkent Grubu BİLKENT UNİVERSİTESİ BİLKENT HOLDİNG Name Title METEKSAN MATBAA VE ENERJİ GRUBU TEPE GRUBU 2 Bilkent Üniversitesi Bilkent Üniversitesi Türkiye nin ilk vakıf

Detaylı

TEBLİĞ GTİP'E ESAS MADDE

TEBLİĞ GTİP'E ESAS MADDE 28 Ocak 2012 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28187 Millî Savunma Bakanlığından: TEBLİĞ 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK

Detaylı

LEGO MINDSTORM ROBOTLARIYLA

LEGO MINDSTORM ROBOTLARIYLA LEGO MINDSTORM ROBOTLARIYLA BİZ KİMİZ? Dr. Tuba Eren Lisans: ODTÜ Okul Öncesi Eğitimi (2004) Yüksek Lisans: ODTÜ Okul Öncesi Eğitim (2007) Doktora: ODTÜ İlköğretim (2011) Çalışmaları: 2002 yılından bu

Detaylı

Sakarya Üniversitesi - Bilgisayar Mühendisliği

Sakarya Üniversitesi - Bilgisayar Mühendisliği Dr. Seçkin Arı Giriş Seçkin Arı M5 415 ari@sakarya.edu.tr Kitap J.J. Craig, Introduction to Robotics, Prentice Hall, 2005 B. Siciliano,, RoboticsModelling, Planning, andcontrol, Springer, 2009 Not %12

Detaylı

ALICIA Projesi ve SDT A.Ş. nin Katılımı

ALICIA Projesi ve SDT A.Ş. nin Katılımı ALICIA Projesi ve SDT A.Ş. nin Katılımı 3 Mart 2010 TÜBĐTAK Havacılık Bilgi Günü Gündem SDT A.Ş. Şirket Profili Đlgi Alanları ve Kabiliyetler Proje ve Ürünler ALICIA Projesi Genel Bilgiler Konsorsiyum

Detaylı

Küp Uydu larda Yazılım Tabanlı Radyo Kullanımı ve Uydu Yer Haberleşmesi Gösterimi HAVELSAT Projesi

Küp Uydu larda Yazılım Tabanlı Radyo Kullanımı ve Uydu Yer Haberleşmesi Gösterimi HAVELSAT Projesi Küp Uydu larda Yazılım Tabanlı Radyo Kullanımı ve Uydu Yer Haberleşmesi Gösterimi HAVELSAT Projesi Serhan GÖKÇEBAĞ HAVELSAT Proje Yöneticisi HAVELSAN A.Ş. 1/14 Kapsam Motivasyon Uydu Uzay alanındaki HAVELSAN

Detaylı

MİLLİ GURURU. Türkiye nin. YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK

MİLLİ GURURU. Türkiye nin. YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK Türkiye nin MİLLİ YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK 2015 yılında 5 milyar ciroya ulaşan savunma sanayisi sektörü, 1.7 milyar lık ihracata imza atıyor. Türk savunma sanayisinin her

Detaylı

Geçen hafta neler öğrendik?

Geçen hafta neler öğrendik? Geçen hafta neler öğrendik? Eğitimde bilgisayar uygulamaları Bilgisayar Destekli Eğitim (BDE) BDE in Türleri Avantajları ve Sınırlılıkları ve Araştırma Sonuçları BDÖ NELERDEN OLUŞUR??? Öğretim Yazılımları

Detaylı

Pardus Vizyonu. Prof. Dr. Abdullah ÇAVUŞOĞLU 25.06.2014

Pardus Vizyonu. Prof. Dr. Abdullah ÇAVUŞOĞLU 25.06.2014 Pardus Vizyonu Prof. Dr. Abdullah ÇAVUŞOĞLU 25.06.2014 Gündem Pardus Projesi Hakkında Proje hedefleri Kamu göç projelerimiz Yürüteceğimiz Faaliyetler AKASYA Projesi Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar Açık kaynak

Detaylı

Öğr. Gör. Hakan YÜKSEL hakanyuksel@sdu.edu.tr SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ. Akademik Bilişim 2013 1

Öğr. Gör. Hakan YÜKSEL hakanyuksel@sdu.edu.tr SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ. Akademik Bilişim 2013 1 Öğr. Gör. Hakan YÜKSEL hakanyuksel@sdu.edu.tr SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ Akademik Bilişim 2013 1 İçerik Hareket Temelli İşlemler Temassız hareket algılayıcısı: Kinect Kinect Uygulamaları Kinect in getirdikleri

Detaylı

Ekstra Güvenlik ve Anti-Terör Sistemleri METAXDOOR SECURITY. Security Geçiş Sistemleri. Kayar Kapılar. Döner Kapılar.

Ekstra Güvenlik ve Anti-Terör Sistemleri METAXDOOR SECURITY. Security Geçiş Sistemleri. Kayar Kapılar. Döner Kapılar. Döner Kapılar Kayar Kapılar Hastane Kapıları 90 Derece Kapılar Security Geçiş Sistemleri METAXDOOR SECURITY Ekstra Güvenlik ve Anti-Terör Sistemleri METAXDOOR RBK Road Blocker Metaxdoor RBK Road Blocker

Detaylı

SETRON ÖZEL EĞİTİM, TEKNOLOJİ

SETRON ÖZEL EĞİTİM, TEKNOLOJİ Kablosuz Home Prestige Sisteminin Temel Özellikleri 1. Güvenlik Sisteme entegre edilen hareket, yangın, su baskını gibi sensörler ile eviniz, acil durumlara karşı kendini otomatik olarak hazırlar ve korur

Detaylı

AR-GE VİZYON SAVUNMA SANAYİİNDE GELİŞMELER (2002-2012)

AR-GE VİZYON SAVUNMA SANAYİİNDE GELİŞMELER (2002-2012) Mayıs 2013 Sayı 3 SAVUNMA GEViZYON AK PARTi Ar-Ge Başkanlığı AR-GE VİZYON AK PARTi Ar-Ge Başkanlığı SAVUNMA İNDE GELİŞMELER (2002-2012) SAVUNMA İNDE GELİŞMELER (2002-2012) Milli sanayimizle güçlenen milli

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri MerSis Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri Bilgi Teknolojileri risklerinize karşı aldığınız önlemler yeterli mi? Bilgi Teknolojileri Yönetimi danışmanlık hizmetlerimiz, Kuruluşunuzun Bilgi

Detaylı

DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI

DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI DENİZ GNEL KUVVETLERİ SEKRETERLİK KOMUTANLIĞI H.ÖZEL DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI KENDİ İ KUVVETİNİ İ İ KENDİN İ GELİŞTİRİ İ Muhrip ve denizaltı overholları Savaş gemileri inşası H.ÖZEL İNŞA EDİLEN İLK

Detaylı

Festo ve Endüstri 4.0

Festo ve Endüstri 4.0 Festo ve Endüstri 4.0 Fikret Kemal Akyüz Müşteri Çözümleri Müdürü 1 Endüstri 4.0 - Festo Festo Otomasyon Endüstri 4.0 Festo Didactic Fabrika Otomasyonu Proses Otomasyonu Teknoloji, insan ve eğitim Eğitim

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Tanıtımı

Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Tanıtımı Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Tanıtımı cse@akdeniz.edu.tr Antalya, 2015 2 Özet Akdeniz Üniversitesi tanıtım filmi Neden Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisi

Detaylı

Dijital Dönüşüm ile. Değişen Üretim Süreçleri ve Yeni İş Modelleri. Doç. Dr. Alp ÜSTÜNDAĞ 12.04.16

Dijital Dönüşüm ile. Değişen Üretim Süreçleri ve Yeni İş Modelleri. Doç. Dr. Alp ÜSTÜNDAĞ 12.04.16 Dijital Dönüşüm ile Değişen Üretim Süreçleri ve Yeni İş Modelleri Doç. Dr. Alp ÜSTÜNDAĞ 12.04.16 https://www.youtube.com/watch?v=f6gb9uwbzl Endüstri de 4. Devrim ile yeni bir dönem başlıyor 1.0 2.0 3.0

Detaylı

Sponsorlar için detaylı bilgi, ekte sunulan Sponsor Başvuru Dosyası nda yer almaktadır.

Sponsorlar için detaylı bilgi, ekte sunulan Sponsor Başvuru Dosyası nda yer almaktadır. TOK 2014 OTOMATİK KONTROL ULUSAL TOPLANTISI KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ İZMİT Sayın Yetkili, Otomatik Kontrol Türk Milli Komitesi nin kararıyla Otomatik Kontrol Ulusal Toplantısı ve Sergisi 2014 (TOK 2014), Kocaeli

Detaylı

Karşınızda AutoDome Easy Küçük ve orta ölçekli uygulamalar için mükemmel çözüm

Karşınızda AutoDome Easy Küçük ve orta ölçekli uygulamalar için mükemmel çözüm Karşınızda AutoDome Easy Küçük ve orta ölçekli uygulamalar için mükemmel çözüm Ortama uyum sağlamak üzere tasarlanmış PTZ kamera Klasik PTZ Dome kameralar bütçeniz için çok pahalı geliyorsa ve sabit Dome

Detaylı

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) 6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU İslam Ülkelerinde Çok Boyutlu Güvenlik İnşası ( 06-08 Mart 2015, Serena Hotel - İslamabad ) Güvenlik kavramı durağan değildir.

Detaylı

ZİRVEDE SERGİLENECEK BAZI PROJE ÖRNEKLERİ

ZİRVEDE SERGİLENECEK BAZI PROJE ÖRNEKLERİ ZİRVEDE SERGİLENECEK BAZI PROJE ÖRNEKLERİ ANKA Gece ve gündüz, her türlü hava koşulunda keşif, gözetleme ve istihbarat görevleri için EO/IR ve SAR (opsiyonel) faydalı yüklerine sahip Orta İrtifa Uzun Dayanım

Detaylı

Her Şeyin İnterneti (IoE) Cisco nun IoE Potansiyel Değeri Kamu Sektörü Analizinin En Önemli 10 Sonucu

Her Şeyin İnterneti (IoE) Cisco nun IoE Potansiyel Değeri Kamu Sektörü Analizinin En Önemli 10 Sonucu Her Şeyin İnterneti (IoE) Cisco nun IoE Potansiyel Değeri Kamu Sektörü Analizinin En Önemli 10 Sonucu Joseph Bradley Christopher Reberger Amitabh Dixit Vishal Gupta IoE; ekonomik büyümede artış ve çevresel

Detaylı

TEBLİĞ. 9301 pozisyonundaki Harp Silahlarına ait tüm aksam ve

TEBLİĞ. 9301 pozisyonundaki Harp Silahlarına ait tüm aksam ve 8 Şubat 2013 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28553 TEBLİĞ Millî Savunma Bakanlığından: 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR,

Detaylı

İ İİN İ ŞA VE GEMİ İİN İ ŞA YAN SANAYİYE

İ İİN İ ŞA VE GEMİ İİN İ ŞA YAN SANAYİYE ASKERİ GEMİ İNŞA VE GEMİ İNŞA YAN SANAYİYE YÖNELİK İ HEDEFLERİMİZ İ İ Serdar DEMİREL Deniz Araçları Daire Başkanı TAKDİM PLANI Neden Güçlü Bir Askeri Gemi İnşa Sanayi? Ana Yüklenici Odaklı Çalışmalar Yan

Detaylı

T.C. M.S.B. Savunma Sanayii Müsteşarlığı

T.C. M.S.B. Savunma Sanayii Müsteşarlığı T.C. M.S.B. Savunma Sanayii Müsteşarlığı SERVO MOTOR GELİŞTİRİLMESİ PROJESİ BİLGİ İSTEK DOKÜMANI SSM-İSM-BİD-001 Rev.:1.0 Aralık 2012 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... 1 1. AMAÇ... 2 2. KAPSAM... 2 3. TANIMLAR

Detaylı

VEGAPULS ile radar seviye ölçümleri

VEGAPULS ile radar seviye ölçümleri VEGAPULS ile radar seviye ölçümleri Yeni zirvelere yükseltilen radar seviye ölçümleri Optimize edilmiş VEGAPULS enstrüman serisi, radar seviye ölçme teknolojisini daha yönlü ve güvenilir hale getirmekte!

Detaylı

KRONOS Gaz Motor Kontrolü

KRONOS Gaz Motor Kontrolü KRONOS Gaz Motor Kontrolü KRONOS 10 Elle Ayarlanabilir Hava Yakıt Oranı Sistemi Elektronik Hava Yakıt Oranı Kontrol Sistemi KRONOS 30 M Hız regülatörlü Hava Yakıt Oranı Kontrol Sistemi Mekanik Şebeke Ayar

Detaylı

Veri toplama ve kontrolör sistemleri elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm askeri,tıp,araştırma ve endüstriyel üretim sistemlerinin

Veri toplama ve kontrolör sistemleri elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm askeri,tıp,araştırma ve endüstriyel üretim sistemlerinin Veri toplama ve kontrolör sistemleri elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm askeri,tıp,araştırma ve endüstriyel üretim sistemlerinin ve hizmet sektörünün amaçlanan ve planlanan biçimde

Detaylı

SSM Askeri Gemi Projelerine Sanayinin Entegrasyonu Savaş/Silah Sistemleri Çalıştayı MiKES Profili 15 Mayıs 2008

SSM Askeri Gemi Projelerine Sanayinin Entegrasyonu Savaş/Silah Sistemleri Çalıştayı MiKES Profili 15 Mayıs 2008 SSM Askeri Gemi Projelerine Sanayinin Entegrasyonu Savaş/Silah Sistemleri Çalıştayı MiKES Profili 15 Mayıs 2008 Mikrodalga Elektronik Sistemler Sanayi ve Ticaret A.Ş. Çankırı Yolu 5.km 06750 Akyurt Ankara

Detaylı

Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm

Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm Galatasaray Üniversitesi Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm Mustafa Tekeli, Özlem Durmaz İncel İçerik Giriş Literatür Özeti Sistem Mimarisi / Metodoloji Öncül

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı