Çocukluk Çağı Travmaları ve Önlenmesinde Koruyucu Hekimliğin Rolü

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Çocukluk Çağı Travmaları ve Önlenmesinde Koruyucu Hekimliğin Rolü"

Transkript

1 Derleme/Review Article TAF Prev Med Bull 2011; 10(2): Çocukluk Çağı Travmaları ve Önlenmesinde Koruyucu Hekimliğin Rolü [The Role of Preventive Medicine in Childhood Trauma] ÖZET Çocukluk çağı travmalarına bağlı gelişebilecek ölüm ya da ölümcül komplikasyonlar azımsanmayacak şekilde insan, insan-gücü, zaman ve maddi kayıplara yol açmaktadır. Travma ve buna bağlı ölümlerin önlenmesinde en önemli basamak, travmanın kaza ya da rastlantısal bir olay olduğunu ve önceden tahmin edilemeyeceğini savunan kaderciliğin yenilmesidir. Bu nedenle çocuklarda travma riski ve travmadan korunma herkes tarafından iyi kavranmalı ve ilgilenilmelidir. Bu derlemede çocuklarda travmaya neden olabilecek problemler, önleme yöntemleri ve koruyucu hekimlikte yapılması gerekenler tartışılmıştır. SUMMARY Death or fatal complications due to childhood trauma may lead to loss of human and human-power, leeway and financial losses. The most important step in preventing trauma and deaths related to trauma is which it is known that the trauma can be prevented it is even an unpredictable event. Therefore, \"the risk of injury\" and \"injury prevention\" in childhood must be comprehended and interested in by anyone. In this review, the problems leading to trauma, prevention methods and preventive medicine of trauma were discussed. Gökhan Berktuğ Bahadır Akgün Oral Ahmet Güven Çocuk Cerrahisi AD, Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Ankara. Anahtar Kelimeler: Travma, Kazalar, Önlemler, Çocuk. Key Words: Trauma, Injuries, Prevention, Child. Sorumlu yazar/ Corresponding author: Ahmet Güven Gülhane Askeri Tıp Akademisi Çocuk Cerrahisi AD, Etlik, Ankara, Türkiye. GİRİŞ Kazalara bağlı ölümler, çocuk sağlığı sorunlarının görünen yüzüdür, ancak ölümlerin yanı sıra pek çok yaralanma oluşmakta, yaralanmaların çoğu tıbbi bakım gerektirmektedir. Ağır yaralanmalar, engelli yaşama yol açabilmekte, sağlıklı yaşam süresini kısaltmaktadır. Kazalar, sağlıklı yaşamı kısaltan nedenlerin başında gelmektedir ki 2020 yılına dek trafik kazalarının dünyada sakatlığa bağlı sağlıklı yaşamı kısaltan nedenler arasında üçüncü sırada, gelişmekte olan ülkelerde ise ikinci sırada olacağı öngörülmektedir (1). Çocukluk çağı travmalarına bağlı gelişebilecek ölüm ya da ölümcül komplikasyonlar azımsanmayacak şekilde insan, insan-gücü, zaman ve maddi kayıplara yol açmaktadır. Her yıl yüz binlerce çocuk kazalara maruz kalmakta ve sadece çocuklar değil; anne, baba, kardeş ve bakıcılarını da etkilenmekte, gelir kaybı ve giderlerin atması aile bireylerinin yaşam standardını da etkilemektedir (2). Artan kaza sayıları beraberinde artan oranda ölüm ve sakat kalma durumlarını da getirmektedir (3). Travmadan ölen her çocuğun karşılığında beş çocuğun ömür boyu sürecek sakatlıklara maruz kalacağını da göz önüne alırsak, ölüm ve sakatlığa yol açan; düşme, trafik kazası, zehirlenme, boğulma, yanık-donma ile künt ve delici yaralanmaların önlenmesinin ülkemiz nüfus yapısı yönünden çok önemli olduğu sonucuna rahatlıkla ulaşılabilir (3) İstemsiz yaralanmalara geleneksel olarak kaza denmiştir ve kaza sözcüğü öngörülemeyen bir olguyu tanımlar. Kazaların öngörülemeyeceği ya da önlenemeyeceği düşüncesi kazalardan korunmada başlıca engeli oluşturmaktadır. Ama alınacak bazı basit önlemlerle, maddi ve manevi ciddi olumsuzluklar oluşturabilecek olan kazalar önlenebilmektedir (2,3). Bir yaşından büyük çocuklarda ölüm nedeni arasında başı çekmekte olan yaralanma, incinme ya da travma olarak isimlendirilen olaylar, çocuk ölüm ve sakatlıklarının önlenebilir nedenleri arasında ilk sırada gelmektedir. Tüm travmaların %25'i çocukluk yaş grubunda, özellikle 4-12 yaşları arasında ve %60 ı erkek çocuklarda görülmektedir (2,4). Travmaya bağlı ölümlerde 1-4 yaş arasında cinsiyet açısından fark görülmezken, 5-9 yaş arasında erkek ölümleri kız 243

2 ölümlerinin 3 katı, yaş arasında ise bu oran 2 katıdır (2). Tablo 1: Türkiye de ölüm nedenleri, (1-14 yaş) Ölüm nedeni % Enfeksiyon hastalıkları 35,0 Kalp Hastalıkları 16,7 Kazalar 15,0 Beyin-damar Hastalıkları 5,8 Kanser 5,0 Diğer 22,5 Tablo 2: Türkiye de 1-14 yaş grubu çocuklarda ölüm nedenleri, 2002 Ölüm Nedeni Rölatif sıklık (%) Enfeksiyon hastalıkları 25,1 Kalp hastalıkları 20,8 Kazalar 13,9 Kanser 7,2 Beyin-damar hast. 4,3 Diğer 28,7 Amerika Birleşik Devletleri nde (ABD), Ulusal Sağlık İstatistikleri Merkezinin ve sonuçlarına göre ölüm nedenlerinde bir yaş altı çocuklarda doğumsal anomaliler birinci sırada iken, 1-18 yaş arasındaki çocuklarda ise istemsiz travmalar (kazalar) öne çıkmaktadır. Kazalara bağlı ölüm nedenleri içinde ise 1 yaş altı çocuklarda boğulmalar, 1-18 yaş arasındaki çocuklarda ise trafik kazaları birinci sırada yer almıştır. Türkiye de ise yılları ve 2002 yılı verilerine göre 1-14 yaş grubunda ölüm nedenleri arasında kazalar; enfeksiyon ve kalp hastalıklarından sonra üçüncü sırada gelmektedir (Tablo 1-2) (2,23). Çocuklar en çok 2-5 yaşlarında, ilkbahar ve yaz aylarında, sabah ve öğleden sonra ve çoğunlukla da baş, kollar ve ellerinden yaralanırlar (5). Erkeklerde ve beş yaşından büyüklerde trafik kazaları en sık iken, kızlarda yaralanma en çok düşme sonucu oluşmakta, bunu yanıklar ve trafik kazaları izlemektedir (6,7). Kazaların etkilerini ve yol açtığı engellilik oranlarını hiç bir ülkenin sağlık sistemi tam olarak bildirememektedir. Ülkemizde tüm yaralanmaları ve sonuçlarını izleyen bir sağlık sistemi henüz mevcut değildir. Devlet İstatistik Enstitüsü nün (DİE) verilerine göre her yıl trafik kazalarında 0-14 yaş grubunda yaklaşık in üzerinde çocuk kaybedilmekte, çocuk yaralanmaktadır. Ülkemizde yaş grubu ölüm nedenleri arasında istemsiz yaralanmalar ilk, bireyler arası şiddete bağlı ölüm ikinci, öz kıyım üçüncü sıradadır. Bu veriler gelişmiş ülkelerdeki verilere yakın sayılardır (8). Yaralanmaya bağlı ölümler sorunun yalnızca bir yüzüdür. Her bir yaralanmaya bağlı ölüme karşılık çok daha fazla sayıda çocuk tedavi amacıyla hastanelere yatırılır; yatırılan her bir yaralı çocuğa karşılık çok daha fazla sayıda çocuk acil servislerde tedavi edilir. ABD de her yıl, her beş çocuktan biri, yaralanma nedeniyle tıbbi bakım almaktadır. Yaralanmalar sürekli engelliliğin başlıca nedenidir ve tarifsiz üzüntü, yas ile birliktedir (9). Çocukların travmaya cevabı yetişkinlerden farlıklıdır Çocuklar erişkin hastaların küçültülmüşü değildir ve erişkinlere göre travmalardan farklı şekilde etkilenirler. Çocuk olguların erişkinden farkı; Çocukların vücut kitle indeksi küçük olduğu için çoklu travma daha sıktır. Rölatif olarak daha geniş vücut alanına sahiptirler ve ısı kaybı riski daha fazladır. Çocuklarda karaciğer ve dalak daha önde yerleşmiştir, daha az kas ve yağ dokusu ile korunduğu için, iç organ yaralanma riski fazladır. Böbrekler daha mobildir ve deselarasyon yaralanmasına daha yatkındırlar. Kemiklerde kırık olmadan iç organ hasarı riski yüksektir. Büyüme kıkırdakları henüz kapanmadığı için, epifizlerde Salter tipi fraktürler ekstremitelerde uzunluk kaybına yol açar. Çocuklar baş/vücut oranının daha fazla, myelinizasyonun daha az ve kraniyal kemiklerin daha ince olması nedeniyle, ciddi kafa travmasına daha yatkındırlar (10). Ölçülerinin küçüklüğü nedeni ile trafikte fark edilebilmeleri zordur. Duyusal ve psikomotor zorluklar dolayısı ile seslerin nereden geldiklerini bilemezler. Çok sayıda uyarıyı aynı zamanda doğru değerlendiremezler, işaretleri bilemezler. Koşmak, zıplamak, saklanmak gibi davranışlar çocuk için doğal davranışlardır (10). Çocuklar en çok merak nedeniyle kaza yaparlar. Ayrıca el ve vücut becerileri yetişkinlerden azdır, görme alanları yetişkinlerden daha dardır (2). 244

3 ÇOCUKLARDA KAZALARIN SINIFLANDIRILMASI Kazalar nedenlerine ve oluş yerlerine göre sınıflandırılabilir. Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) Hastalıkların Uluslararası Sınıflandırılması na ilişkin olarak önerdiği ICD-X a göre sınıflanmaktadır. Diğer sınıflandırma kazaların oluştuğu yere göre yapılır (11). Ev kazaları: Bir konutun içinde ya da bahçesinde, garajında, ahırda oluşan kazalardır. Türkiye de ev kazaları arasında en sık düşme, yanma-haşlanma, kesikler, zehirlenme, boğulma, yabancı cisim ile tıkanmaya rastlanmaktadır. Ateşli silahlarla olan yaralanmalar da ev kazaları arasında değerlendirilmektedir. En çok 4 yaş altındaki çocukları ve yaşlıları etkiler. Güvensiz ev ortamında yaşayan çocuklarda kaza sıklığı daha yüksektir. Süt çocukları sözlü iletişim kuramazlar; ağızları ile araştırırlar. Hızla hareketlenirler ve bakımlarını sağlayan bireylere tamamen bağımlıdırlar. Bebeklerde düşme, tıkanma, suda boğulma, çocuk istismarı ve yanık riskleri fazladır. Küçük çocuklar (oyun; okul öncesi dönemi) meraklı, araştırıcı, tehlikelerden habersizdir. Hareketlilik, bağımsızlık duygusu artmıştır. Düşme, yanık, suda boğulma, zehirlenme ve çocuk istismarı riski yine yüksektir. Okul öncesi dönem çocuklarını etkileyen kaza risklerinin başlıca belirleyicisi çocuk bakımından sorumlu bireylerin, özellikle annelerin kazalardan korunma bilincidir. Altı yaşından büyük zehirlenme olaylarında özkıyım girişimi de akılda bulundurulmalıdır. Trafik kazaları: Motorlu, motorsuz taşıtlar ile kara yollarında gelişen, özellikle 5-24 yaş grubu yolcu, yaya ve sürücüleri ve hayvanları etkileyen kazalardır. İlköğretim çağında hareket becerileri ve bağımsızlık artmıştır; ancak tehlikeyi tanımak için deneyim ve karar verme becerisi hala yoktur. Bu çağda motorlu taşıt ve bisiklet kazalarına, yaya kazalarına rastlanır. Ergenler ve gençler risk alırlar, arkadaşlarından fazlaca etkilenirler, düşünmeden (impulsif) hareket ederler. Bağımsızlık duyguları ve deneyimleri artmıştır. Daha çok motorlu taşıt kazalarına, spor kazalarına maruz kalırlar. Arkadaşlar, bireyler arasında şiddet ve özkıyım girişimleri artar (5). İş kazaları: İşyerinde ya da ulaşımda (işçinin işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi sırasında, emzikli kadın çalışanın süt izni süresince, işveren tarafından sağlanan araçla taşınma sırasında) gelişir. Topluluk kazaları: Toplu yaşanan yerlerde (okul, tiyatro gibi) oluşan kazalardır. İlköğretim çağında oyun alanı ve spor kazalarına rastlanır. Diğer: Yılan, akrep, zehirli örümcek sokması; tren, uçak ve deniz kazalarıdır. ÇOCUK VE TRAVMA Trafik kazaları Motorlu taşıt kazaları, travmaya bağlı ölümlerin en önemli nedenidir. Tüm ölümlerin %40'nı oluşturur. Araba kazalarında yaralanan çocukların büyük kısmı yayalardır (%46). Motorlu taşıt kazalarında araç içi ölümleri 13 yaşında başlamakta, 18 yaşında en yüksek düzeye ulaşmaktadır, 5-9 yaş arasındaki ise ölümler daha çok araç dışı trafik kazalarına bağlıdır (10,12). Trafik kazalarına bağlı ölümlerin %95 inden fazlası düşük veya orta gelirli ülkelerde görülmektedir. Buna karşın çocuk yaralanma ve ölüm oranları gelişmiş ülkelerde az gözükse de hala tüm çocuk ölümlerinin %40 nı oluşturmaktadır (2). Türkiye de bu durum; il ve ilçeleri içeren Devlet İstatistik Enstitüsü 2008 yılındaki raporunda; 0-9 yaş arası 151 ölüm ve 9486 yaralanma, yaş aralığında 80 ölüm ve 6689 yaralanma, yaş aralığında ise 65 ölüm ve 6930 yaralanma bildirilmiştir yılında 950,120 trafik kazası meydana gelmiştir, bunlardan 4,236 ölüm ve 184,468 yaralanma meydana gelmiştir. Türkiye de trafik eğitiminin okulların eğitim programlarına alınması 1958'de başlamıştır ve zamanla okul ders müfredatına girmiştir (13). Trafik kazalarının önlenmesinde yapılması gerekenler Araç içi trafik kazaları için: Çocukların ön koltuğa oturtulmaması, çocuklar için araba koltukları konulması ve emniyet kemeri bağlanması, yasal düzenlemeler getirilmesi, eğitim programlarının oluşturulması, hız kısıtlaması uygulaması, çocukların arabada yalnız bırakılmaması, etkin trafik kontrolü sağlanması, yollara uygun trafik işaretleri koyulması, çocukların okul servislerinde eğitimli personel kullanılması, dönemler halinde eğitimin tekrarlanması uygun olacaktır (3,10). 245

4 Bisiklet kazaları için: Çocukların 8 yaşından önce iki tekerlekli bisiklete bindirilmemesi, bisiklet için ayrı yollar sağlanması, başlık, dizlik, dirseklik kullanılması, bisikletin standartlara uygun üretilmiş ve bakımlarının yapılmış olması, bisikletin modelinin çocuğun yaş ve cinsine uygun olması gerekmektedir (3,10). Yaya kazaları için: Trafik ve trafik işaretlerinin eğitimi, okul girişçıkış saatlerinde sık kullanılan cadde ve sokaklarda geçişi sağlayacak bir görevlinin bulunması, aydınlatıcı giysiler kullanılması sağlanmalıdır. Ev Kazaları Kazalar ve kazalardan doğan sorunlar ile başa çıkmanın en iyi yolu, kazayı önlemektir. Bunun başlangıç noktası, kazanın öneminin, risk altındakilerin ve alınacak önlemlerin belirlenmesidir. Kazaları önleme çalışmaları, çok farklı yöntemler kullanılarak yapılabilmektedir. Kazaları önlemek için geliştirilen programların etkili olabilmesi için, bu programlar fiziksel çevre düzenlemeleri (ev ortamı ve mekan düzenlemesi), eğitim, uygun yasal düzenlemeler ve bu yasalara uyulmasının sağlanması gibi konuları içermelidir (14). Küçük çocukların aşırı meraklı ve araştırıcı yapıları, olası riskleri değerlendirmedeki yetersizlikleri, dengelerini kolayca yitirmeleri de ev kazalarının oluşumunu kolaylaştıran etkenler arasında yer alır (3,10). ABD'de her dört çocuktan biri yılda bir kez ev kazasına uğrayarak tedavi görmektedir (2). Türkiye de yapılan bir çalışmada evde gerçekleşen kazalar en sık 1-4 yaş arasında izlenmiş ve bu yaş grubunda her iki cinste aynı oranda sıklıkla yataktan ya da yanlışlıkla ebeveyninin kucaktan düşürmesi nedeni ile gerçekleşmiştir. Kızlarda 3 yaş civarı dadı dirseği izlenirken 12 yaş civarında diğer ev kazalarında artış gözlenmiştir. Yine erkeklerde incinmelerin fazla olmasının nedeni futbol gibi daha sert ve yoğun aktivitelerle uğraşması düşünülmüştür. Türkiye de yapılmış olan bir çalışmaya göre ev kazaları ikinci sıklıkta görülmektedir (%13,33) (4). Koroziv madde içimi: Günlük yaşamda sıkça kullanılmakta olan temizlik malzemelerinin uygunsuz saklama koşulları çocuklar için büyük tehlikeler oluşturmaktadır. Korozif içerikli, özellikle alkali solüsyonlarının içilmesi özofagusda korozif yanığa, özofagus veya midede perforasyona ve sonuçta ölüme neden olabilir. Erken dönemde özofagusda oluşan hasarlara bağlı olarak darlık gelişmekte ve bunların tedavisi oldukça zor ve uzun olmaktadır (15). Son yıllarda evlerde temizlik amacıyla yaygın olarak kullanılan yağ çözücü, kireç çözücü, lavabo açıcı, tuzruhu, bulaşık deterjanı ve parlatıcısı, halı deterjanı, tuzruhu, çamaşır suyu gibi maddelerin ortada bırakılması çocuklar için büyük tehlikeler oluşturmaktadır (15). Koroziv maddeye bağlı yanıklarını önlemek için: Ülkemizde konu ile ilgili yasal düzenlemelerin varlığına rağmen, korozif özofagus yanıkları çocukluk çağının ciddi bir halk sağlığı sorunu olarak güncelliğini korumaktadır. Temizlik malzemeleri üzerindeki yazıların çok küçük harflerle yazılmış olması ve toplumun kutu üzerini okuma gibi bir alışkanlığının olmadığı göz önüne alınırsa ailelerin bu konuda eğitilmesi oldukça önemlidir. Ayrıca aileler açıkta satılan temizlik maddelerini almamalı, kilitli kapak mekanizması olan ambalajlı temizlik maddelerini tercih etmelidir (15). Temizlik maddeleri üreten firmaların çocuklar tarafından çekici olabilecek renkli etiketler kullanmaları önlenmeli, kapakların sadece erişkinler tarafından açılabilecek şekilde dizayn edilmesi sağlanmalıdır. Küçük atölyelerde üretilen, isimsiz, açık ve kiloyla satılan temizlik maddeleri meşrubat ve su şişelerinde satılmaktadır. Bu şişeler çocuklar tarafından kolayca bulunup içilebilmekte ve özofagus yanıklarının en sık nedenini oluşturmaktadır. Bu durumda çocukların aldanarak içme ihtimallerinin çok daha fazla olduğu düşünüldüğünde ailenin bu tür maddeleri doğru biçimde ve çocukların ulaşamayacağı yerlerde saklamaları konusunda eğitilmeleri gerekmektedir (15). Zehirlenmeler: yaş arası çocuklarda zehirlenmeler 13. sırada ölüm nedenidir yılında dünyada, yaklaşık yaş altı çocuk bu şekilde hayatını kaybetmiştir (2) yılında Amerika da yapılan bir çalışmaya göre çocuk travmalarında yaş arttıkça hastaneye yatma ve ölüm oranlarında hafif bir düşme gözlenirken zehirlenmelere bağlı hastaneye başvurularda 0-4 yaş ve yaş aralığında yükselme mevcuttur (12). Türkiye de yapılan bir çalışmada yanlışlıkla ilaç alımının en sık (%57,7) çocuk yaşta (1-5 yaş) görüldüğü ve kullanılan ilacın da analjezikler olduğu rapor edilmiştir (2). Zehirlenmeleri önlemek için: Tüm ilaçlar, temizlik maddeleri, deterjanlar, ağartıcı maddeler, ev kimyasalları, boya, tiner, vernik, tutkal, parfüm, alkol, kolonya gibi maddelere 246

5 çocukların erişimleri kesilmelidir. Tüm tehlikeli maddeler kendi orijinal kabında ve çocuğun ulaşamayacağı yerlerde saklanmalıdır. Saklandıkları yerde kilit olmalı ve mümkünse tuz ruhu, kireç sökücü, pas çözücü gibi çok koroziv maddeler ihtiyaç olduğunda eve alınmalı, tüketildikten hemen sonra evden çıkarılmalıdır. Bu konuda eğitim verilerek farkındalığın arttırılmsıa, tavır ve davranışların değiştirilmesi, yazılı ve sözlü basın araçları ile yoğun kampanyalar yapılarak bilincin arttırılması, zehir danışma merkezi telefonlarının öğrenilmesi ve kullanılması yoluyla ölümler ve morbidite belirgin düzeyde azaltılabilecektir (2,3,10). Yanıklar: Yanıklar ve haşlanmalar da sık rastlanılan ev yaralanmalarındandır yılında yayınlan DSÖ verilerinde yanık vakalarının %30 unu 20 yaş altı çocuklar oluşturmaktadır. Yanığa bağlı ölümler 1-9 yaş arasında, tüm ölümler içerisinde 11. sırada yer almaktadır. Dünya çapında yanığa bağlı ölümde, en yüksek ölüm oranı süt çocuğu dönemindedir (2). Yangın ve yanıkları önlemek amacı ile: Alev geciktiren giysilerin kullanılması, duman algılayıcı cihazların bulundurulması, sıcak su ısısının kontrolü, sigara içilmesinin önlenmesi, elektrik fişlerinin yüksek konumda ve kapalı olması, ev elektrikli aletlerinin dikkatli kullanılması, yangın söndürücülerin bulundurulması, sobalara dikkat edilmesi, ateşli silah ve kesici aletlerin kilitli dolaplarda olması ve mümkünse ev dışında tutulması. Kibrit ve çakmakların çocukların ulaşamayacağı yerde olması, tava sapları ocakların arka yüzüne gelecek şekilde koyulması sağlanmalıdır. Elde sıcak içecek varken çocuk taşınmamalı, tüm dolaplarda çocukların açamayacağı şekilde kilitler oluşturulmalıdır (2,3,10). Duman algılayıcı dedektörler mutfak girişine yakın yere monte edilmelidir. Fırınların, ocakların, açma, kapama ve ayar düğmeleri özel çocuk güvenlik kilidi ile kontrol altına alınmalı, ayrıca ısınabilen fırın camları için özel güvenlik bariyeri kullanılmalıdır. Şömine ve soba gibi, çevresine ısı veren eşyaların önüne, çevresine özel güvenlik bariyeri takılmalı, yerleştirilmelidir. Prizler kullanılmadığı zaman küçük çocuklara zarar vermemesi için özel plastik koruyucular ile kapatılmalıdır. Çocuklar ocakların üzerinden, mutfak tezgâhından tava veya benzeri kapları çekip üzerlerine dökebilmektedir. Bunu engellemek için özel bariyerler kullanılmalıdır. Ocaklar kullanılırken tava ve benzeri pişirme kaplarının sap ve tutacak yerleri (kulpları) dışa dönük, çocuğun erişebileceği biçimde değil, ocak yönünde olmalıdır. Ekmek kızartma makinesi, kahve ve çay makinesi gibi küçük ev aletleri, gerek kullanırken gerekse kullanılmadığı zamanlar çocukların ulaşamayacağı yerlerde muhafaza edilmelidir. Kesici alet yaralanmaları: Kesici alet ile yaralanmaya bağlı hastaneye yatış ve ölüm 0-12 yaş aralığında nadiren görülmekte daha sonra 18 yaşına doğru pik yapmaktadır (12). Evde kesici ve batıcı araçlar, kolayca kırılan ve keskin kenarları ile zararlı olabilen eşya ortada bırakılmamalıdır (10). Evde silah bulunuyorsa, genelde yatak odasında saklandığından, bunun çocuk tarafından bulunamayacağından kesinlikle emin olunmalıdır. Yabancı cisim yutulması ya da soluk borusuna kaçması: Bir diğer önemli ev kazası tipi yabancı cisimlerin yutulması ya da soluk borusuna kaçmasıdır. Bebekler ve küçük çocuklar öğrenme amacıyla ve etraflarını daha iyi tanıyabilmek için bulundukları çevredeki her şeye dokunarak, onları ağızlarına sokarak tanımaya çalışırlar yılı DSÖ nün verilerine göre; boğulmaya bağlı 2004 yılında dünya çapında 388,000 kişinin öldüğü ve bunların %45 inin 20 yaş altında olduğu bildirildi. Yine az gelişmiş ülkelerde boğulma oranı diğer ülkelere göre altı kat fazladır (2). Yabancı cisim aspirasyonunu ve yutmaları önlemek için: Çocuklar yemeklerini masada yemeli ve yemek yerken konuşturulmamalı, güldürülmemelidir. Fındık, fıstık, çekirdek verilmemesi (en erken 8 yaşından sonra verilmelidir) gerekir. Çocuk oyuncakları seçiminde doğru tercihler yapılmalıdır. Ev içerisindeki kablolar ya da ipler koruma içerisinde çocuğun ulaşamayacağı şekilde kapatılmalıdır. Bozuk paralar, toplu iğneler, düğmeler, piller, balonlar ve diğer küçük cisimler çocukların ulaşabileceği yerlerde tutulmamalıdır. Çocuklara ödül olarak verilen bozuk para yerine kağıt para tercih edilmelidir. Bir yaşın altındaki bebeklerde yastık ve yorgan kullanılmamalıdır. Küçük çocukların kıyafetleri üzerinde kurdele, ip, bağcık, nazar boncuğu bulundurulmamalıdır. Suda boğulmaları önlemek amacı ile; Üç yaş üstünde yüzme öğretilmelidir. Yanlarında bir erişkin olmadan suya sokulmamalı, yaklaşmalarına izin verilmemelidir. Kullanıldıktan sonra hemen küvet boşaltılmalıdır, bahçe havuzu 247

6 üzeri uygun şekilde kapatılmalıdır. Havuz etrafına koruyucu konmalıdır (2,10). Düşmeler: Yürümeyi öğrenmek, tırmanmak, koşmak, zıplamak ve etrafı keşfetmek için yaptığı çalışmalarda düşmek çocuk gelişiminin bir parçası kabul edilir. Genellikle bu düşmeler küçük hasarlar ile atlatılırken ender olarak ciddi sonuçlar da doğurabilir (2,10). Birçok ülkede hastaneye başvuran çocukluk çağı travmalarının en sık nedenidir. (%25-52). Dünyada 2004 yılı verilerine göre yaklaşık 47, yaş altı çocuk bu şekilde hayatını kaybetmiştir (2). Korunmasız çatılardan oyun oynama veya uyuma sırasında düşme nedeniyle yaralanma dünya çapında en sık Türkiye, Hindistan ve Bangladeş te görülmektedir (2,16,17). Düşmenin önlenmesi amacı ile: Sıcak havalarda evlerin çatısında yatma engellenmeli, altı yaş altında ranzada yatırılmamalı, yürüteç kullanılmamalı, tramplenden atlatılmamalı, pencere ve merdiven başlarına koruyucu konulmalıdır. Merdivenli bir evde yaşanılıyorsa merdiven başlarına kapı yerleştirilmelidir (3,10). Odadaki pencerelerin camları güvenlikli olmalı; kilitler çocuğun açamayacağı şekilde pencerelere monte edilmiş, acil durumlarda yetişkinler tarafından kolayca çıkarılabilecek konumda olmalıdır. Pencere önüne pencerelere ulaşımı kolaylaştıran herhangi bir mobilya veya eşya konulmamalıdır. KORUYUCU HEKİMLİK Yaralanma kontrolü stratejileri pasif ve aktif olarak ayrıca; birincil, ikincil, üçüncül olarak ayrılırlar. Aktif stratejilerde amaç, yaralanan birey ile etkileşimi hedefler. Buna örnek olarak güvenlik kemerinin bağlanması verilebilir. Pasif stratejilerde amaç, ürün tasarımında değişiklikler, çevresel/yasal değişiklikleri kapsar. Bu girişimler, insan davranışından bağımsız olduğundan aktif girişimlerden daha etkindir. Birincil yaklaşım, yaralanma riskini azaltmak veya ortadan kaldırmak amacını taşır. Çocukların açamayacağı kapakların kullanımı, hız limitlerinin belirlenmesi, yüzme havuzlarında güvenliğin sağlanması başlıca örneklerdir. İkincil girişimlerin amacı ise etken ile karşılaşıldığında yaralanmayı azaltır, ortadan kaldırır. Bisiklet kaskları, güvenlik kemerlerinin kullanımı bunlardan sayılabilir. Yaralanmaların ağırlığını azaltmak için yapılan girişimler üçüncül stratejileri kapsar. Nitelikli yakıt sistemlerinin geliştirilmesi ve kullanımı, acil tıbbı tedavi ve esenlendirme bu grupta yer alır. 3E ve 4E stratejileri ise eğitim, teknoloji, kuralların oluşturulması ve uygulanması ile parasal kaynakların sağlanmasını hedef almaktadır (9,10,18). Travmaları önlemek için İngilizce dilinde E harfiyle başlayan 4 ana konunun kullanılması yaygınlaşmaktadır (10). - Education ; Eğitim inandırma - Engineering ; Mühendislik ihtiyaç - Enactment ; Zorunluluklar - Evaluation ; Değerlendirme Haddon, yaralanmaları önlemek ya da ağırlığını azaltmak için 10 önlem geliştirmiştir. Bu genel ilkeler şunlardır (19). 1 Tehlikenin yaratılmasını önlemek (zehirli madde, küçük parçaları olan oyuncaklar, ateşli silahların üretimini durdurmak, evde bulundurmamak, tehlikeli sporlarda yer almamak). 2 Tehlikenin miktarını azaltmak (ilaçları daha küçük ve ölümcül olmayan dozlarda paketlemek, hız limitlerini azaltmak). 3 Tehlikenin ortaya çıkmasını önlemek (ilaç kutularında çocukların açamayacağı kapakların, tuvalet kilitlerinin, dolapların ve çekmecelerin üzerinde güvenlik mandallarının kullanımı). 4 Tehlikenin ortaya çıkma hızını ve mekanda dağılımını değiştirmek (araçlarda hava yastıklarının gerekliliği, çocuk güvenlik koltukları ve koltuk kemerleri kullanmak, zehirlere kötü tat vermek). 5 Bireyleri mekan ve zaman açısından tehlikeden ayırmak (yayalar için yaya yolları, bisiklet kullananlar için bisiklet yolları ve taşıtlardan ayrı düzenleme alanları yapmak). 6 Araç, gereç engelleri ile bireyleri tehlikeden ayırmak (bisiklet başlıkları ve koşucular için koruyucu araçlar kullanmak; yüzme havuzları çevresine kafesler yerleştirmek, pencerelere parmaklık yapmak). 7 Tehlikenin temel niteliklerini değiştirmek (karyolaların altına yumuşak yaygı yerleştirmek, ateşli silahların güvenlik kilitleri olması). 8 Tehlikenin oluşturacağı hasara karşı dayanıklılığı artırmak (koşucuları eğitmek, kondisyon kazandırmak, yapıları depreme dayanıklı inşa etmek, ateşe dayanıklı pijama/gecelik kullanmak) 9 Henüz başlamış olan hasarı sınırlamak (ipeka şurubu ya da yangın söndürücü kullanmak; yaşam desteğine başlamak). 10 Yaralanan bireyi stabilize etmek, tedavi etmek, rehabilite etmek (çocuk travma merkezleri, fiziksel rehabilitasyon programları geliştirmek). 248

7 YORUM Travma ve buna bağlı ölümlerin önlenmesinde en önemli basamak travmanın kaza ya da rastlantısal bir olay olduğunu ve önceden tahmin edilemeyeceğini savunan kaderciliğin yenilmesidir (10). Yüzyılımızda yaralanmaları önleme çabaları bireylerin davranışlarını değiştirmekten yaralanmaların oluştuğu çevrenin değiştirilmesine ve düzenlenmesine doğru yön değiştirmiştir (19). Kaçınılması zorunlu çocuk travmaları ortamdaki yapısal niteliklerle olduğu kadar bu ortamı kullananların kendiliğinden ilgi ve dikkatlerine de bağlıdır. Bu nedenle doğa ile ilişkilerden çevre düzenlemesine, oda, kat, yapı, yol, kent planlama ve mimarisinden ev içinde ve dışında kullanılan aygıtların nitelikleri ve yerleştirilmelerine kadar değişken ve önemli bir alanda etkin olabilecek travma riski ve travmadan korunma yaklaşımları herkes tarafından iyi kavranmalı ve ilgilenilmelidir. Çocuğun kazaların nedenleri ve nasıl bunlardan kendilerini ve başkalarını koruyacakları yönünde iyi yetişip eğitimli olarak toplumda yer almalarından sorumlu olan erişkinlerin, konuya olan ilgi, bilgi ve dikkatleri yoğunlaştıkça çocuklara yönelik travmalar azalacaktır (3). Çocukların bulundukları tüm ortamlarda araç gereç güvenliği için yapılan uygulamalar ile koruyucu önlemlere dikkat edilmelidir. Tüm spor etkinliklerinde yapılan hareketler tekniğine uygun olmalıdır (3). Çocukların merakını, bağımsız hareketini baskılayacak uygulamalar yerine, güvenli bir çevrede yaşamalarını sağlamak, en etkin yaklaşımdır. Tehlikenin ortaya çıkmasını önlemek, insanları yer ve zaman açısından tehlikeden uzaklaştırmak, yeterli düzenlemeler yaparak, önlemler alarak bireyleri tehlikeden ayırmak, tehlikenin temel niteliklerini değiştirmek, atılacak adımların başlıcalarıdır. Önleme programları insana, maddeye, araca, çevreye yönelik hazırlanmakta; yapılan çalışmalar ile kaza oluşumu engellenmeye çalışılmaktadır. Yöntemler, eğitim, teknoloji, yasaların oluşturulması ve uygulanması ile parasal kaynakların sağlanmasını hedef almaktadır. Çocukluk çağında yaralanmalar tüm ülkelerde bir halk sağlığı sorunudur. Yaralanmaları önlemenin en iyi yolu kazalarla ilgili riskleri belirleyen çalışmalar yaparak çevre ve aileye ilişkin etkenlerin zararlarını giderici eğitim yöntemleri geliştirmek, güvenli çevre düzenlemesini sağlamaya katkıda bulunmaktır. Sağlık kuruluşlarında yaralanma kontrolü ile ilgili temel eğitim ve danışmanlık, korunmayı sağlayan en önemli etkendir. Bu programlar, kazaların sıklığını azaltacaktır. Ancak, yaralanmayı önlemek üzere çocuğun korunması nı amaçlayan, çok daha özgün yaptırımlar a gereksinim vardır. Sorun, çocuğun ihmali, zaman zaman da çocuk istismarı kapsamı içindedir (2). Travmaya bağlı ölüm ve sakatlıkların azaltılması yalnız 1. basamak önleme metodları ile değil, fakat 2. ve 3. basamak önlemler ile mümkündür. Travmaya uğramış çocuklar için uygun acil tıbbi servisler, çoklu travmalar için bölgesel travma bakım merkezleri, ağır yanık veya kafa travmalı çocuklar için uzmanlaşmış hekimler ve rehabilitasyon servisleri gereklidir. Çocuğu izleyen hekim sağlık kontrolü sırasında ailenin/annenin ya da çocuğun bakımından sorumlu olan bireyin kazalardan korunma bilincini güvenliğe ait sorularla onları incitmeden sorgulamalı, risk taşıyan durumlar için aileye önlemeyi sağlayacak gerekli bilgileri ve danışmanlığı verebilmelidir. Anne babaların kazalardan korunma bilgisinin yetersiz olduğunun kanıtlanmasına karşın çalışmalar, hekimlerin çocuk güvenliği konusunda ebeveyne danışmanlık için pek az zaman ayırdığını göstermektedir. Bunun bir nedeni tıp ve çocuk sağlığı eğitiminde koruyucu tıbba yeterince yer ayrılmaması, diğer bir nedeni de önceden rehberliğin yararını gösteren kanıtların yeterli olmamasıdır. Bununla birlikte son yıllarda yapılan çalışmalar çocukla ilgili hekimler tarafından yapılan eğitim çabalarının, özellikle diğer önleme yöntemleri ile birleştirildiğinde yaralanmaların önlenmesinde bir fark yarattığını ileri sürmektedir (20,21). Ülkemizdeki epidemiyolojik verilere dayanan, özgün ve kapsamlı kaza kontrolü programları oluşturulup uygulanmalıdır. Oluşturulacak olan bu programlar kazaların sıklığını azaltacaktır. Ancak yaralanmayı önlemek amacıyla çocuğun korunmasını amaçlayan çok daha özgün yaptırımlara gereksinim vardır. Sorun çocuk ihmali ve zaman zaman da çocuk istismarı kapsamı içindedir (9,18,22). Sonuç olarak, yaralanmalar bilinen ve ayırt edilebilen risk etkenleri ile öngörülebilir ve önlenebilirler. Sağlık kuruluşlarında yaralanma kontrolü ile ilgili temel eğitim ve danışmanlık korunmayı sağlayan en önemli etken olup sağlık çalışanları yaralanma kontrolü ile ilgili danışmanlığa zaman ayırmalıdırlar (9,18,22). Ağır travmaların tedavisinde hem çok başarılı olunamamakta hem de çok basit önlemlerle engellenebilecek bu olaylar sakatlık ve ölümle sonuçlanabilmekte, ayrıca önlenmesi için yapılması gereken işlemler, travma sonrası tıbbi bakım için gerekli olan harcamanın çok altında yer almaktadır. Çocukların travmadan korunmasında onların bakımından birinci derece sorumlu bulunan anne- 249

8 baba ve diğer aile büyüklerinin, abla ya da ağabeylerin onların yaralanmasına, yaşamlarını kaybetmelerine neden olabilecek tehlikelerden korunmada eğitimli olmaları ve buna en fazla dikkati, titizliği göstermeleri kesinlikle bir ön koşuldur (3). KAYNAKLAR 1 Murray CJL, Lopez AD. Alternative projections of mortality and disability by cause : Global burden of disease study. Lancet. 1997; 349: Peden M, Oyegbite K, Ozanne-Smith J, et all. World report on child injury prevention. Switzerland. WHO Press, Gökçora İH. Çocukları travmadan korumak. Turkiye Klinikleri J Pediatr Surg-Special Topics. 2008, 1(1): Bombacı H, Ulku K, Adıyeke L et all. Childhood injuries, their etiologies, and preventive measures. Acta Orthop Traumatol Turc. 2008; 42(3): Uğur Baysal S. Çocuk güvenliği: Yaralanmaların ve zehirlenmelerin kontrolü. Eds.: Cantez T, Eker Ömeroğlu R, Uğur Baysal S, Oğuz F. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları. İstanbul. Nobel Tıp Kitabevleri, 2003: Şahin S. 0-6 yaş grubu çocuklarda kaza riskinin Framingham Güvenlik araştırması (FSS) yöntemi ile belirlenmesi. Çocuk Sağlığı Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. İstanbul. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İnanç DÇ, Uğur Baysal S, Vehid EH, et all. Epidemiologic and behavioral determinants in childhood injuries. ESSOP Annual Meeting Madrid October Abstract Book, p Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE). Karayolları trafik kaza istatistikleri Ankara. TC Başbakanlık DİE Matbaası, Warda LJ. Injury prevention: Effectiveness of primary care interventions. Eds.: Feldman W. Evidence Based Pediatrics. B.C.Decker Inc. Hamilton: B.C.Decker Inc. 2000: Kanmaz T, Gokcora İH, Kutay M, et all. Çocuk travmaları ve komplikasyonlarına eğitim ve sağlık politikasının etkisi. Ulusal Travma Dergisi. 1996; 2(2): World Health Organization. International Classification of Diseases and Related Health Problems, Tenth Revision (ICD-X), Geneva, Agran PF, Winn D, Anderson C. Rates of pediatric and adolescent injuries by year of age. Pediatrics, 2001, 108(3): E Tombalaklar ÖH. Çocuklar ve trafik kazaları. Selçuk Üniversitesi Kazaları Araştırma, Önleme ve Uygulama Merkezi, A Tengilimoğlu D, Kaynak Ö. Ev Kazaları. Yeni Tıp Dergisi. 1993; 10(3): Güven A. Çocukları Evde Bekleyen Tehlike: Korozif Özofagus Yanıkları, TAF Prev Med Bull. 2008; 7(6): Mohan D. Childhood injuries in India: extent of the problem and strategies for control. Indian Journal of Pediatrics. 1986; 53: Yagmur Y, Güloğlu C, Aldemir M, Orak M. Falls from fl at-roofed houses: a surgical experience of 1643 patients. Injury. 2004; 35: Macarthur C, DiGuiseppi C, Roberts I, et all. Injury prevention and control. Eds.: Moyer V,Elliot EJ,Davis RI. London. BMJ Boks, 2000, p Borowsky IW. Injury Prevention. Eds.: Berkowitz CD. Pediatrics: A Primary Care Approach. 2nd ed. Philadelphia. WB Saunders Co, 2000, p Bass JL. Childhood injury prevention counseling in primary care settings: a critical review of the literature. Pediatrics. 1993; 92: Uğur Baysal S, Yıldırım F, Bulut A. Çocuk Güvenliği: Yaralanmaların ve Zehirlenmelerin Önlenmesi. Güvenlik Kontrol Listesi. İstanbul. İstanbul Tıp Fakültesi Basımevi, Cohen LR, Runyan CW. Pediatric injury prevention counseling priorities. Pediatrics. 1997; 5: Ölüm İstatistikleri, İl ve İlçe Merkezlerinde. Ankara. T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü,

Ev Kazaları & Tehlikeli Çocuk Oyunları

Ev Kazaları & Tehlikeli Çocuk Oyunları Ev Kazaları & Tehlikeli Çocuk Oyunları Dr. Adem Aydın Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları & Çocuk Nörolojisi Uzmanı Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri

Detaylı

TOPLUM SAĞLIĞI AÇISINDAN İLK YARDIM EĞİTİMİNİN ÖNEMİ. Dr.Alpaslan Türkkan

TOPLUM SAĞLIĞI AÇISINDAN İLK YARDIM EĞİTİMİNİN ÖNEMİ. Dr.Alpaslan Türkkan TOPLUM SAĞLIĞI AÇISINDAN İLK YARDIM EĞİTİMİNİN ÖNEMİ Dr.Alpaslan Türkkan İlkyardım Hastalık ya da kaza ile sağlığı tehlikeye girmiş kişi ya da kişilere; Hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak, Yaralının durumunun

Detaylı

Hasta Kayıt Birimi 2

Hasta Kayıt Birimi 2 ÖRNEK UYGULAMALAR 1 Hasta Kayıt Birimi 2 Hasta Kayıt Biriminde Yeterli Oturma Grupları 3 Yaşlı ve Engelli Vatandaşların Öncelikli Oturabilmeleri 4 5 Yaşlı ve Engelli Vatandaşların Önceliği İle İlgili Bir

Detaylı

SAĞLIKLI ÇOCUĞUN GÜVENLİĞİ. Prof. Dr. Lale Algıer

SAĞLIKLI ÇOCUĞUN GÜVENLİĞİ. Prof. Dr. Lale Algıer SAĞLIKLI ÇOCUĞUN GÜVENLİĞİ Prof. Dr. Lale Algıer Çocukların güvenli bir ortama gereksinimleri vardır. Yalnızca tehlikeleri anlatmak ve öğretmek güvende olmalarını sağlamaz. Çocuğun güvenliğini sağlamak

Detaylı

ÖNCE DÜŞÜN! Vücudunu Korumak İçin Aklını Kullan. Dr. Ethem Beşkonaklı. 18 Şubat 2009, Ankara, Basın,Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü.

ÖNCE DÜŞÜN! Vücudunu Korumak İçin Aklını Kullan. Dr. Ethem Beşkonaklı. 18 Şubat 2009, Ankara, Basın,Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü. ÖNCE DÜŞÜN! Vücudunu Korumak İçin Aklını Kullan Dr. Ethem Beşkonaklı 18 Şubat 2009, Ankara, Basın,Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü. Doç. Dr. Ethem Beşkonaklı Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Ankara

Detaylı

Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü

Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü 18 EYLÜL 2014 1 GENEL MÜDÜRLÜĞÜMÜZE BAĞLI FAALİYETTE BULUNAN KURUMLAR Özel Okullar Okul öncesi İlkokul Ortaokul Lise MTSK (3.437) Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ KODU: YÖN.PR.09 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ:

Detaylı

9.Örnek Olay Çalışması Emniyet Kemeri Kullanımı: Doktor bey yaralandı!

9.Örnek Olay Çalışması Emniyet Kemeri Kullanımı: Doktor bey yaralandı! 9.Örnek Olay Çalışması Emniyet Kemeri Kullanımı: Doktor bey yaralandı! Doktor Haklan bey, sabah muayenesine yetişmek üzere hızla hastaneye doğru yürüyordu. Cep telefonu çaldı, arayan hemşire Ayten hanımdı.

Detaylı

Çevremizdeki Kimyasal Maddeler

Çevremizdeki Kimyasal Maddeler Çevremizdeki Kimyasal Maddeler Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler Kimyasal maddeler, çevreyi ve insan sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir.

Detaylı

TEHLİKELİ MADDE YÖNETİM PROSEDÜRÜ. KOD:STK.PR.02 Y. Tarihi: 31.05.2013 Sayfa No: 5/5 Rev. T.:15.07.2013 Rev. No: 01

TEHLİKELİ MADDE YÖNETİM PROSEDÜRÜ. KOD:STK.PR.02 Y. Tarihi: 31.05.2013 Sayfa No: 5/5 Rev. T.:15.07.2013 Rev. No: 01 1. AMAÇ: Tehlikeli Maddelerin Güvenli Taşınması, Depolanması, Kullanılması, Dökülmesi ile Tehlikeli Maddelere Maruz Kalınması Durumunda yapılması Gerekenler ve Eğitimi İçin Standart Bir Yöntem Belirlemektir.

Detaylı

TEHLİKELİ ENERJİNİN KONTROLÜ. ETİKETLEME ve KİLİTLEME SİSTEMLERİ. Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için eğitim Seti

TEHLİKELİ ENERJİNİN KONTROLÜ. ETİKETLEME ve KİLİTLEME SİSTEMLERİ. Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için eğitim Seti TEHLİKELİ ENERJİNİN KONTROLÜ ETİKETLEME ve KİLİTLEME SİSTEMLERİ Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için eğitim Seti NEDEN ENERJİNİN KONTROLÜ? Kontrolsüz Enerji Ölümcüldür! TEHLİKELİ

Detaylı

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Doç.Dr.Mustafa N.İLHAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı mnilhan@gazi.edu.tr Sağlık Tanımı (DSÖ) Yalnızca sakatlık ve hastalık

Detaylı

Lokantaların hepsi insanlara yemek sunarlar; ancak birbirlerinden farklılık gösteririler. Özellikle lokantacılık konusunda mesleki örgütlerin

Lokantaların hepsi insanlara yemek sunarlar; ancak birbirlerinden farklılık gösteririler. Özellikle lokantacılık konusunda mesleki örgütlerin GENEL PROFİL Oteller ve lokantalar, dünyanın her yerinde yaygın olarak bulunmaktadır. Özellikle turizmin geliştiği bölgelerde ve kentlerde otelcilik ve buna bağlı olarak lokantacılık da oldukça çabuk gelişme

Detaylı

Acil Durum, Yangınla Mücadele ve İlkyardım. Mümkün. Orta. TEHLİKEYE MARUZ KALANLAR KİŞİLER VE BÖLÜMLER: İşyerinde çalışan personel, ziyaretçiler

Acil Durum, Yangınla Mücadele ve İlkyardım. Mümkün. Orta. TEHLİKEYE MARUZ KALANLAR KİŞİLER VE BÖLÜMLER: İşyerinde çalışan personel, ziyaretçiler DİŞ PROTEZ LABORATUVARI DEĞERLENDİRMESİ Acil Durum, Yangınla Mücadele ve İlkyardım ÖNCEKİ TEHLİKE ŞİDDET OLASILIK 1.1. İşyerinde acil çıkış yönlendirmesinin yapılmamış olması. 1.2. İşyerinde bulunan yangın

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ. Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD

TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ. Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD 29 Mart ta DSÖ görevlisi Dr Carlo Urbani SARS nedeniyle ölmüştür. Keneli iğne

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS ÖNCE ZARAR VERME HATA İNSANA ÖZGÜDÜR!! Hasta düşmeleri, tüm Dünya da sağlık bakım kurumlarında önemli bir hasta güvenliği

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI KOD YÖN.PL.06 YAY. TAR OCAK 2013 REV.TAR OCAK REV. NO 02 SYF. NO 1/5 S. NO PLANLANAN FAALİYET SORUMLULAR PLANLANAN FAALİYET DÖNEM Her doktor ve hemşire odasında el hijyeni malzemeleri (alkol bazlı el antiseptikleri,

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI KOD YÖN.PL.04 YAY.TAR. 15.02.20 REV.TAR. SIRA NO 1 ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ HEDEFİ El Hijyenine bağlı risklerin azaltılması PLANLANAN FAALİYETLER El hijyeni malzemelerine tüm personelin her zaman ulaşabilirliğini

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

Sürücü ve Araç Güvenliği

Sürücü ve Araç Güvenliği STANDARD LME-12:001902 Utr Dzl. B İçindekiler 1 Giriş... 3 2 Gereksinimler... 3 3 Araç Kullanma Yönetimi... 4 3.1 Yüksek Riskli Sürücüleri Yönetme... 4 3.2 Araca bağlı telsiz kapsama araştırmaları... 4

Detaylı

AĞIZ ve DİŞ SAĞLIĞI HİZMETLERİ

AĞIZ ve DİŞ SAĞLIĞI HİZMETLERİ AĞIZ ve DİŞ SAĞLIĞI HİZMETLERİ Ağız ve diş sağlığı hizmetlerine yönelik fiziki düzenleme yapılmalıdır. Engelli hastalar için düzenleme yapılmalı, o Hasta koltuğu başlığı (tetiyer) arkaya katlanabilir olmalı,

Detaylı

3. İşyerinde risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra önlemlere karar verilirken, hangi öncelik sıralamasının yapılması doğrudur?

3. İşyerinde risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra önlemlere karar verilirken, hangi öncelik sıralamasının yapılması doğrudur? ÇALIŞMA SORULARI-İŞ KAZALARI-Bilal ÇOLAK 1. Aşağıda verilenlerden hangisi tehlikeli kimyasal maddelerle yapılan çalışmalarda riskin elimine edilmesi ya da azaltılması adına diğerlerine göre önceliğe sahiptir?

Detaylı

Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi ALIŞTIRMALAR

Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi ALIŞTIRMALAR Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi ALIŞTIRMALAR Aşağıdakilerden hangisi iş sağlığı ve güvenliği açısından en uygun tehlike tanımıdır? a) Büyük zarara yol açabilecek durum b) Malın, malzemenin ya da işyeri

Detaylı

Trafik Kazaları ve Emniyet Kemeri

Trafik Kazaları ve Emniyet Kemeri Trafik Kazaları ve Emniyet Kemeri Doç.Dr. IŞILDAR, Süleyman Emniyet Genel Müdürlüğü İnterpol Daire Başkanı Karayolu trafik kazalarının azaltılması etkin tedbirlerin alınmasıyla mümkündür. Etkin tedbirler

Detaylı

POLİKLİNİK HİZMETLERİ

POLİKLİNİK HİZMETLERİ POLİKLİNİK HİZMETLERİ Hasta kayıt işlemlerinin yapıldığı birime yönelik düzenleme bulunmalıdır. Hasta kayıt işlemlerinin yapıldığı birim bulunmalıdır. Bu birimde, bölümde hizmet veren hekimlerin listesi

Detaylı

1. Bütün Organizasyonlar için Risk De erlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski De erlendirme ablonu...

1. Bütün Organizasyonlar için Risk De erlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski De erlendirme ablonu... 1. Bütün Organizasyonlar için Risk Deerlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski Deerlendirme ablonu... 3. Sıcak ler zin ablonu... 4. Organizatörler için Mekan Hakkında Soru Formu...

Detaylı

www.ankaraisguvenligi.com

www.ankaraisguvenligi.com I.BÖLÜM www.ankaraisguvenligi.com TEHLİKE: İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyeli. (6331 sayılı İSG Kan.) TEHLİKE: Bir

Detaylı

DİŞ KLİNİK VE MUAYENEHANELERİ İÇİN KONTROL LİSTESİ

DİŞ KLİNİK VE MUAYENEHANELERİ İÇİN KONTROL LİSTESİ DİŞ KLİNİK VE MUAYENEHANELERİ İÇİN KONTROL LİSTESİ Zemin kayma veya düşmeyi önleyecek şekilde uygun malzeme ile kaplanmış ve iç ve dış zeminler (salon girişi, merdivenler vs.)düzenli olarak kontrol ediliyor

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

Acil Durum ve Afet Yönetiminde İlk Yardımın Önemine İlişkin Küresel Yaklaşım

Acil Durum ve Afet Yönetiminde İlk Yardımın Önemine İlişkin Küresel Yaklaşım Acil Durum ve Afet Yönetiminde İlk Yardımın Önemine İlişkin Küresel Yaklaşım www.kizilay.org.tr www.ilkyardim.org.tr AFETİN TANIMI İnsanlar için fiziksel, ekonomik, sosyal ve çevresel kayıplar doğuran,

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I Sağlık Bülteni ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU Kasım 2013 İLK YARDIM BÖLÜM I Hayatımız boyunca çeşitli nedenlerle yaralanmalar veya hastalıklarla karşılaşmamız kaçınılmazdır. Yaşamımızın çeşitli

Detaylı

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ 7.Hafta: Risk ve Risk Analizi DYA 114 Çevre Koruma BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ RİSK ve RİSK ANALİZİ Risk Belirli bir tehlikeli olayın meydana gelme olasılığı

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

YANGIN RİSKİNİN MİNIMİZE EDİLMESİ İÇİN ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER. 1) Ambalaj emteası depoları binadan ayrı güvenli mesafede duvarları ve

YANGIN RİSKİNİN MİNIMİZE EDİLMESİ İÇİN ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER. 1) Ambalaj emteası depoları binadan ayrı güvenli mesafede duvarları ve X- ENDÜSTRİ ÜRÜNLERİ SAN TİC A.Ş. / TÜRKİYE 19/09/2005 Tarihinde yangın sonrası yapılan incelemelerde elde edilen eksiklikler aşağıda yazılıdır. Yangın iki ayrı ambalaj deposunda farklı zamanlarda yaşanmıştır.

Detaylı

ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ

ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ Acil sağlık hizmetlerinin sunulduğu alanlara yönelik düzenleme yapılmalıdır. Hastane dışında acil servise ulaşımı kolaylaştırıcı yönlendirici işaretler bulunmalıdır. Acil servis

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU Artvin İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Artvin Devlet Hastanesi

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU Artvin İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Artvin Devlet Hastanesi Sayfa No: 1/6 RİSK BÖLÜMLER OLUŞMA NEDENİ KORUYUCU ÖNLEMLER ENFEKSİYON Yoğun bakım, Diyaliz Ünitesi, Laboratuvarlar Ameliyathane, Yoğun bakım, Yeni doğan Yoğun bakım Vücut kan ve sıvı sıçraması Kişisel

Detaylı

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMANLAR (KKE) EĞİTİMİ

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMANLAR (KKE) EĞİTİMİ KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMANLAR (KKE) EĞİTİMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN GENEL PRENSİPLERİ İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ? ÇALIŞANI KORUMAK ÜRETİM GÜVENLİĞİ SAĞLAMAK İŞLETME GÜVENLİĞİ SAĞLAMAK. KİŞİSEL KORUYUCU

Detaylı

İNŞAATLARDA YÜKSEKTE GÜVENLİ ÇALIŞMA. Serkan ÇETİNCELİ İş Müfettişi İnş.Yük.Müh.

İNŞAATLARDA YÜKSEKTE GÜVENLİ ÇALIŞMA. Serkan ÇETİNCELİ İş Müfettişi İnş.Yük.Müh. İNŞAATLARDA YÜKSEKTE GÜVENLİ ÇALIŞMA Serkan ÇETİNCELİ İş Müfettişi İnş.Yük.Müh. YAPI İŞYERLERİ İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği ne göre ÇOK TEHLİKELİ sınıftadır Yapı işyerlerinde

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ ZORUNLU DERSLER İş Sağlığı Epidemiyolojisi ISG701 1 3 + 0 6 İş sağlığı ve epidemiyoloji kavramlarının

Detaylı

Yaþlanma ile birlikte ortaya çýkan iþitsel ve görsel

Yaþlanma ile birlikte ortaya çýkan iþitsel ve görsel 1 9 Prof. Dr. Yeþim GÖKÇE-KUTSAL Yaþlanma ile birlikte ortaya çýkan iþitsel ve görsel algýlamadaki azalma, koordinasyon ve dengedeki bozukluklar ve kuvvet azalmasý; yaþlýlarýn çevresel tehlikelerle karþý

Detaylı

Tanımlar. Tıbbi Atık:

Tanımlar. Tıbbi Atık: Tıbbi Atık: Vücut sıvı ve salgıları (kan ve kan ürünleri dahil), Vücut sıvı ve salgıları ile kontamine olmuş her tür atık, Doku ve organ parçaları (patoloji atıkları dahil), Bakteri ve virus tutucu hava

Detaylı

PANEL. Uzattığımız Yardım Eli Kırılır Mı? Psikiyatri Çalışanlarına Dönük Şiddet ve Önlemleri

PANEL. Uzattığımız Yardım Eli Kırılır Mı? Psikiyatri Çalışanlarına Dönük Şiddet ve Önlemleri PANEL Uzattığımız Yardım Eli Kırılır Mı? Psikiyatri Çalışanlarına Dönük Şiddet ve Önlemleri Psikiyatride şiddeti önlemek için gerekli yönetsel ve yapısal önlemler Dr. Ahmet Türkcan Araştırma, danışma,

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

PSİKİYATRİ ÇALIŞANLARINA YÖNELİK ŞİDDET. (Hekime Yönelik Şiddet Görev Grubu) Ön Raporu

PSİKİYATRİ ÇALIŞANLARINA YÖNELİK ŞİDDET. (Hekime Yönelik Şiddet Görev Grubu) Ön Raporu PSİKİYATRİ ÇALIŞANLARINA YÖNELİK ŞİDDET (Hekime Yönelik Şiddet Görev Grubu) Ön Raporu İşyerindeki şiddet; hizmet alan ile verenin kişisel özellikleri ve aralarındaki iletişim işyerinin koşulları, kuralları

Detaylı

Evde Çocuk Güvenliği

Evde Çocuk Güvenliği Evde Çocuk Güvenliği Dr.Elif N.Özmert Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri & Gelişimsel Pediatri Bilim Dalı Çocuk Hakları Sözleşmesi Çocuğun

Detaylı

AİLELER İÇİN AFETE HAZIRLIK PLANI

AİLELER İÇİN AFETE HAZIRLIK PLANI AİLELER İÇİN AFETE HAZIRLIK PLANI AİLEMİZİN HAZIRLIK PLANI 1. SU ve YİYECEK Önceliğiniz su olmalıdır. Çünkü bir insan susuz yalnız birkaç gün yaşayabilir. Diğer su kaynaklarınızı belirleyin. Gerektiğinde

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ. Necati İLHAN Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ. Necati İLHAN Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı RİSK DEĞERLENDİRMESİ Necati İLHAN Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı YASAL DAYANAK İşyerinde Çalışanların Sağlık ve Güvenliklerini İyileştirmeye Yönelik Tedbirler Alınmasına İlişkin 12.06.1989

Detaylı

HASTA DOSYASI VE ARŞİV HİZMETLERİ

HASTA DOSYASI VE ARŞİV HİZMETLERİ HASTA DOSYASI VE ARŞİV HİZMETLERİ Hasta dosyalarına yönelik düzenleme yapılmalıdır. Hasta dosyaları için standart bir dosya içeriği belirlenmeli, o Dosyalarda bulunması gereken bilgi ve dokümanlar belirlenmeli,

Detaylı

ĠġÇĠ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ DERSĠ

ĠġÇĠ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ DERSĠ 15.11.2013 ĠġÇĠ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ DERSĠ Egemen Avcu Dr. Makine Mühendisi Ford Otosan İhsaniye Otomotiv Meslek Yüksek Okulu Makine Resim ve Konstrüksiyon Programı Ders içeriği GiriĢ ĠĢ Kazaları ĠĢ yerinde

Detaylı

1-GENEL İLKYARDIM BİLGİLERİ

1-GENEL İLKYARDIM BİLGİLERİ 1-GENEL İLKYARDIM BİLGİLERİ Ne zaman değil 2 Nerede değil 3 Her zaman ve her yerde Herkes için ilkyardım 4 İLKYARDIM HAYAT KURTARIR TÜM KAZALARDA ÖLÜMLERİN YÜZDE 10 U İLK BEŞ DAKİKADA, YÜZDE 50 Sİ İLK

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA ÇOCUK İSTİSMARINA YAKLAŞIM

BİRİNCİ BASAMAKTA ÇOCUK İSTİSMARINA YAKLAŞIM BİRİNCİ BASAMAKTA ÇOCUK İSTİSMARINA YAKLAŞIM Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Sosyal Pediatri Bilim Dalı Ankara Çocuk Koruma Birimi Çocuk ve Bilgi Güvenliği Derneği İstismarı -

Detaylı

Eğitimi Verecek KiĢi veya KuruluĢ. Planlanan Eğitim Tarihi. Güler Gökbulut 08.01.2013. Güler Gökbulut 15.01.2013. Dt.Rahime Türk Çiçek 17.01.

Eğitimi Verecek KiĢi veya KuruluĢ. Planlanan Eğitim Tarihi. Güler Gökbulut 08.01.2013. Güler Gökbulut 15.01.2013. Dt.Rahime Türk Çiçek 17.01. ġubat OCAK KIRġEHĠR AĞIZ VE DĠġ SAĞLIĞI MERKEZĠ 2013 YILI YILLIK EĞĠTĠM PLANI Doküman No: KADSM-PL- 007 Yayın Tarihi: 01.01.2011 Revizyon Tarihi: 08.12.2011 Revizyon No: 01 Konusu Eğitime Katılacak Hedef

Detaylı

T.C KONYAALTI KAYMAKAMLIĞI. İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

T.C KONYAALTI KAYMAKAMLIĞI. İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü T.C KONYAALTI KAYMAKAMLIĞI İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü GIDA GÜVENLİĞİ Gıdalarda oluşabilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik her türlü zararın ortadan kaldırılması için alınan tedbirlerin

Detaylı

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI 1. Sorunun öneminin saptanması Pnömokonyoz ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalıklarından biri olup, önlenebilir meslek hastalıklarının başında gelmektedir.

Detaylı

Halil CANTÜRK İbrahim Halil NURDAĞ. Yıldız Teknik Üniversitesi Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Bölümü

Halil CANTÜRK İbrahim Halil NURDAĞ. Yıldız Teknik Üniversitesi Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Bölümü Halil CANTÜRK İbrahim Halil NURDAĞ Yıldız Teknik Üniversitesi Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Bölümü Genel olarak kaynak teknolojisinden, bina kurulmasından, cihaz onarımlarına, ağır sanayiden

Detaylı

Çocuklar için Emniyet ve Sağlık Sunumu

Çocuklar için Emniyet ve Sağlık Sunumu Çocuklar için Emniyet ve Sağlık Sunumu Hoş geldiniz Aralık 2011 Çocuğuma Güvenli Olmasını Nasıl Öğretirim? Çocuğunuz ile sakin ve emin bir sesle konuşun. Korkutarak öğretmek yerine güven vererek öğretmeyi

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ Yeşim Tunçok DEÜTF Farmakoloji Anabilim Dalı, Klinik Toksikoloji Bilim Dalı İlaç ve Zehir Danışma Merkezi, İzmir Klinik Toksikoloji Zehirlenmelerin önlenmesi, tanısı,

Detaylı

ENFEKSİYON KONTROLÜNDE TIBBİ ATIK YÖNETİMİ

ENFEKSİYON KONTROLÜNDE TIBBİ ATIK YÖNETİMİ ENFEKSİYON KONTROLÜNDE TIBBİ ATIK YÖNETİMİ Dr. Kaya Süer Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Atık Her atık çöp değildir. Geri dönüşüm kavramı Kağıt Karton

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Mevzuatta Yüksekte Çalışma ve Cephe İskeleleri

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Mevzuatta Yüksekte Çalışma ve Cephe İskeleleri T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Mevzuatta Yüksekte Çalışma ve Cephe İskeleleri Sabit Yasin BOSTANCI İSG Uzman Yardımcısı Gaziantep, 2014 Sunum İçeriği

Detaylı

MESLEK HASTALIKLARINDAN KORUNMA İLKELERİ

MESLEK HASTALIKLARINDAN KORUNMA İLKELERİ MESLEK HASTALIKLARINDAN KORUNMA İLKELERİ İşyerlerinde meslek hastalıklarına sebep olabilecek faktörleri her zaman tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir. Bu sebeple, meslek hastalıklarından korunmak

Detaylı

Bunlara Dikkat - 1 Şişeleri Çöpe Atmayın

Bunlara Dikkat - 1 Şişeleri Çöpe Atmayın Eşek Şakası Hayatını Mahvetti Karlı, Buzlu, Yağışlı Havalar Parmaklara Dikkat Kapılara Dikkat Durakların En Önlerindeki Tehlike Yiyecek ve İçeceklerde Arılar Yüksek Sesle Müzik Dinlemek Plastik Kaplar

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEMEL EĞİTİMİ SIKÇA SORULAN SORULAR. 1 İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitiminin Temel Amacı Nedir? CEVAP:

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEMEL EĞİTİMİ SIKÇA SORULAN SORULAR. 1 İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitiminin Temel Amacı Nedir? CEVAP: İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEMEL EĞİTİMİ SIKÇA SORULAN SORULAR 1 İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitiminin Temel Amacı Nedir? 1 İş Sağlığı ve Güvenliğinin Tanımı. 2 İş Sağlığı ve Güvenliği faaliyetlerinin yürütülmesi.

Detaylı

bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama ünitesi

bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama ünitesi MUTFAK HİJYENİ VE KİŞİSEL HİJYEN ENFEKSİYON KONTROL KURULU MUTFAK HİJYENİ Mutfakta fiziki iki alanlar; l Yemek pişirilme ünitesi Hazırlanan yemeklerin bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 ÖNEMLİ! Gıdaları insanların sağlıklarını çok ciddi şekilde etkiler. Bu nedenle, gıda üreten kişilerin temizlik kurallarına uyması çok önemlidir.

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU İnsan Sağlığı ve İş Güvenliği Tüm Alanlar Tüm Dallar

DERS BİLGİ FORMU İnsan Sağlığı ve İş Güvenliği Tüm Alanlar Tüm Dallar Dersin Adı Alan Meslek / Dal Dersin Okutulacağı Sınıf / Dönem Süre Dersin Amacı Dersin Tanımı DERS BİLGİ FORMU İnsan Sağlığı ve İş Güvenliği Tüm Alanlar Tüm Dallar 32 Ders Saati Bu ders ile öğrenciye;

Detaylı

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ Dr. Fatma IŞIK COŞKUNSES İSG Uzmanı / İSGÜM Kimyasal maddeler sanayimizin ve günlük yaşantımızın içinde bir çok alanda

Detaylı

TÜRKÇE APW-896/IP-420 GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

TÜRKÇE APW-896/IP-420 GÜVENLİK ÖNLEMLERİ TÜRKÇE APW-896/IP-420 GÜVENLİK ÖNLEMLERİ UYARI : ❶ ❷ ❶ ❷ ❸ ❸ ❶ ❷ ❸ TÜRKÇE i GÜVENLIK ÖNLEMLERI - ii TÜRKÇE iii iv APW-896 daha güvenli şekilde kullanmak için alınması gereken önlemler 1. Elektrik şokunun

Detaylı

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU Risk Değerlendirme No: Tarih: İşveren: İşyeri Adresi: Yapılan İş Nedir? (Kısaca açıklayınız) İşçi sayısı: Erkek Kadın Çocuk Çırak Öğrenci RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMASININ

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Burhanettin KURT, İSG Uzmanı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Burhanettin KURT, İSG Uzmanı T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Burhanettin KURT, İSG Uzmanı Mayıs, 2013 Büyük zarar veya yok olmaya yol açabilecek durum; gerçekleşme ihtimali bulunan

Detaylı

203 İRİS MAMA SANDALYESİ KURULUM ve KULLANMA KILAVUZU

203 İRİS MAMA SANDALYESİ KURULUM ve KULLANMA KILAVUZU 203 İRİS MAMA SANDALYESİ KURULUM ve KULLANMA KILAVUZU TS EN 14988 Kullanma kılavuzunu dikkatlice okuyup muhafaza ediniz. Verilen talimatlara uymadığınız zaman çocuğunuz güvende olmayabilir. Lü en verilen

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SIRA NO ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ HEDEFİ PLANLANAN FAALİYETLER SORUMLU UYGULAMA PERİ- YOD İZLEME YÖNTEMİ Her doktor ve hemşire Odasında el hijyeni Malzemeleri (alkol bazlı

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

HAZIRLAYAN MELEK YAĞCI EĞİTİM HEMŞİRESİ

HAZIRLAYAN MELEK YAĞCI EĞİTİM HEMŞİRESİ HAZIRLAYAN MELEK YAĞCI EĞİTİM HEMŞİRESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ Tüm sağlık çalışanlarının güvenli ortamlarda ve yüksek motivasyonla çalışmalarının sağlanması için 14.05.2012 tarihinde çalışan güvenliğinin sağlanmasına

Detaylı

UYKUDA BEBEK ÖLÜMÜ ve plagiyosefaliyi (yassı kafa sendromu) önleme. Ebeveynler içindir

UYKUDA BEBEK ÖLÜMÜ ve plagiyosefaliyi (yassı kafa sendromu) önleme. Ebeveynler içindir UYKUDA BEBEK ÖLÜMÜ ve plagiyosefaliyi (yassı kafa sendromu) önleme Ebeveynler içindir 2011 Sundhedsstyrelsen Danimarka Sağlık ve İlaç Kurumu Axel Heides Gade 1 2300 Kopenhag S Tel.: 7222 7400 sst@sst.dk

Detaylı

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Aşırı sıcaklar çeşitli sağlık problemlerini de beraberinde getirmektedir.sıcaklık ve nem artışına bağlı olarak

Detaylı

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Hastane Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Ekonomik, verimli ve etkili olarak her türlü sağlık hizmetinin kesintisiz üretildiği, Eğitim, araştırma ve toplum sağlığı hizmetlerinin

Detaylı

Evimizdeki Tehlikeli Atıklar

Evimizdeki Tehlikeli Atıklar On5yirmi5.com Evimizdeki Tehlikeli Atıklar Çevreyi ve sağlığımızı korumak istiyorsak en önce evimizden başlamalıyız. Öyle ki, Çevre ve Orman Bakanlığı, evimizde ortalama 1,5 kg ila 5 kg arasında tehlikeli

Detaylı

OKUL VE KURUMLARIMIZDA ACİL OLARAK ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

OKUL VE KURUMLARIMIZDA ACİL OLARAK ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER OKUL VE KURUMLARIMIZDA ACİL OLARAK ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 1- Okul bahçe kapılarının önüne kara yolları şube şefliği ile irtibata geçilerek OKUL GEÇİDİ TABELASIkonulmalıdır. Okul önünde Okul Geçidi

Detaylı

PROF. DR. SERPİL UĞUR BAYSAL IN ÖZGEÇMİŞİ, 14 Ocak 2015

PROF. DR. SERPİL UĞUR BAYSAL IN ÖZGEÇMİŞİ, 14 Ocak 2015 PROF. DR. SERPİL UĞUR BAYSAL IN ÖZGEÇMİŞİ, 14 Ocak 2015 Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediyatri Bilim Dalı ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Detaylı

TRAFİK. Hazırlayan Seher Kütükçü Hizmet İçi Eğitim Hemşiresi 2014

TRAFİK. Hazırlayan Seher Kütükçü Hizmet İçi Eğitim Hemşiresi 2014 TRAFİK Hazırlayan Seher Kütükçü Hizmet İçi Eğitim Hemşiresi 2014 Trafik Nedir? yayaların, hayvanların ve araçların karayolu üzerinde hal ve hareketlerine "trafik" denir. Dünya da Ölüm Nedenleri arasında

Detaylı

Kod: ISG_TGE_02 GENEL AÇIKLAMA Bu bilgilendirme notu İSG İş Güvenliği Temel Eğitim Seti nin bir parçası olan Kazaların Önlenmesi konulu eğitim kapsamında hazırlanmıştır. Eğitimin CD üzerinde kayıtlı ya

Detaylı

AVUKAT BÜROSU RİSK DEĞERLENDİRME FORMU

AVUKAT BÜROSU RİSK DEĞERLENDİRME FORMU AVUKAT BÜROSU RİSK DEĞERLENDİRME FORMU İşveren Büro Adresi Yapılan İş Çalışan Sayısı Toplam: Hukuki Danışmanlık, Dava ve İcra İşlemleri Takibi Erkek Kadın Çocuk Stajyer Öğrenci RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMASININ

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI 1 2 3 Enfeksiyon risklerinin Sağlık taramaları Koruyucu ekipman ve giysilerin kullanılması -El yıkama alışkanlıklarının, el hijyeninin artırılması -Kesici delici alet yaralanmalarını önlemeye yönelik düzenlemeler

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İŞ KAZALARI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖNCELİKLİ HEDEF; İŞ KAZALARINI VE MESLEK HASTALIKLARINI ÖNLEMEKTİR. İŞ KAZASI TANIMI (ILO) Önceden planlanmamış, bilinmeyen ve kontrol altına alınamamış olan etrafa

Detaylı

NILFISK BackVacuum KULLANMA TALİMATI

NILFISK BackVacuum KULLANMA TALİMATI NILFISK BackVacuum KULLANMA TALİMATI İÇİNDEKİLER İNGİLİZCE 8 VERİ 13 ÖNEMLİ EMNİYET KURALLARI Elektrikli bir cihazı kullanırken, aşağıdakiler dahil temel önlemleri daima alın : CİHAZI KULLANMADAN

Detaylı

OKUL KAZALARINDAN KORUNMA YOLLARI

OKUL KAZALARINDAN KORUNMA YOLLARI OKUL KAZALARINDAN KORUNMA YOLLARI Ana Sayfa /Çocuk/Okul Dönemi Eğitimi/Okul kazaları nasıl önlenebilir? OKUL KAZALARI NASIL ÖNLENEBİLİR? OKUL KAZALARININ ÖNÜNE GEÇMEK İÇİN YAPILMASI GEREKENLER... 25.10.2011

Detaylı