DENEY: Malzeme Kullanılan Uç Uygulanan Kuvvet-F (N) İz ölçüsü-d (mm) Setlik Değeri

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DENEY: Malzeme Kullanılan Uç Uygulanan Kuvvet-F (N) İz ölçüsü-d (mm) Setlik Değeri"

Transkript

1 METAL MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ MEKANİK TESTLER SERTLİK Sertlik; bir malzemenin, yüzeyine batırılmak istenen sert bir cisme karşı gösterdiği dirençdir. Belirli koşullarda yüzeyde oluşturulan kalıcı ve plastik izin büyüklüğüne göre belirlenir. Çeşitli malzemelerin sertliklerini belirlemek için birçok sertlik ölçme yöntemi geliştirilmiştir. Bunlardan en çok kullanılanları deney koşulları ile aşağıda açıklanmıştır. SERTLİK ÖLÇME YÖNTEMLERİ Brinel Sertlik Ölçme Deneyi (HB) Deney Koşulları: Kullanılan uç: Çelik bilye Uygulanan kuvvet: Sertliği ölçülecek malzemenin cinsi ve kullanılan bilyenın çapına göre değişir Bu değerler çizelgelerden alınır. Kullanım alanı: Yumuşak ve orta sertlikteki malzemelerin sertliklerini ölçmede kullanılır. Tavlanmış ve ıslah edilmiş çelik, hafif metaller ve ağır metallerin sertlikleri bu yöntemle ölçülür. Deneyin Yapılışı: Malzemenin cinsine göre çelik bilye seçilir ve sertlik ölçme cihazına bağlanır. Daha sonra uygun yük seçilerek malzeme üzerinde kalıcı iz meydana getirilir. Optik ve duyarlı bir ölçme aygıtı kullanılarak izin en az iki yerden çapı ölçülür. Uygulanan kuvvet (P), ölçülen iz çapı (d) ve kullanılan bilye çapı (D) aşağıdaki formülde kullanılarak malzemenin Birinel Sertligi (HB) hesaplanır. Sertlik değeri, kuvvet ve iz çapı kullanılarak daha önceden gerekli hesaplamalar yapılarak oluşturulmuş çizelgelerden de alınabilir. HB = HB = DeneyKuvveti F 0.10 = Bilya iz alanı ( π D / )( D D F 0.10 π D( D D d ) d Formülde: HB- Brinel Sertligi F- Uygulanan Kuvvet (Newton) D- Bilye çapı (mm) d- İz çapı (mm) Numunede meydana gelen iz çapının (d) belirlenmesi için, iz mikroskop altında mümkün olduğunca duyarlı olarak ölçülür. Gerekirse birden fazla ölçüm yapılarak ortalaması alınır. DENEY: Malzeme Kullanılan Uç Uygulanan Kuvvet-F (N) İz ölçüsü-d (mm) Setlik Değeri Vickers Sertlik Ölçme Deneyi (HV) Deney Koşulları: Kullanılan uç: Elmas piramit. (136 ) Uygulanan kuvvet: N veya N. Kullanım alanı: Hem yumuşak hem sert malzemelerin sertliklerini ölçmek için kullanılabilecek bir yöntemdir.

2 Deneyin Yapılışı: Koni açısı 136 olan elmas koni uç sertlik ölçme cihazına bağlanır. Daha sonra uygun yük seçilerek malzeme üzerinde kalıcı iz meydana getirilir. Optik ve duyarlı bir ölçme aygıtı kullanılarak izin köşegen uzunlukları ölçülür. Uygulanan kuvvet (F), ölçülen iz boyutu (d) aşağıdaki formülde kullanılarak malzemenin Vickers Sertligi (HV) hesaplanır. Sertlik değeri, kuvvet ve iz boyutu kullanılarak daha önceden gerekli hesaplamalarla oluşturulmuş çizelgelerden de alınabilir. HV HV d = DeneyKuvveti = Bilya iz alanı F = d d1 + d = F d Formülde: HV- Vikers Sertliği F- Uygulanan Kuvvet (Newton) d- İz köşegen ölçüleri ortalaması (mm) DENEY: Malzeme Kullanılan Uç Uygulanan Kuvvet-F (N) İz ölçüsü-d (mm) Setlik Değeri Rockwell Sertlik Ölçme Deneyi Bu sertlik ölçme yönteminde, deney sonunda malzemenin sertliği cihazın skalasından yada göstergesinden hemen okunabilir. Bu yöntemde, çeşitli malzemelerin sertliklerinin ölçülebilmesi için farklı uçlar her uç için de farklı yükler kullanılır. Değişik malzeme gruplarının sertliklerinin ölçülmesinde kullanılan Rockwell sertlik ölçme yöntemlerinden metellerde kullnılanlar aşağıda kısaca açıklanmıştır. Rockwell sertlik ölçme yöntemlerinin işlem sırası.

3 Rockwell C yöntemi (HRC) Deney Koşulları: Kullanılan uç: Elmas koni. Uygulanan kuvvet: 1471 N Deneyin Yapılışı: Elmas koni uç cihaza bağlanır ve cihaz 1471 N kuvvet uygulayacak şekilde ayarlanır. Önce 10 Kg lık ön kuvvet uygulanır. Daha sonra cihaz otomatik olarak belirlenmiş olan esas kuvvet uygular. Belirlenmiş bir süre (15 saniye) sonra kuvvet kaldırılır. Ucun malzemede meydana getirdiği izin derinliği malzemenin sertliğini gösterir. Bu değer mekanik cihazlarda kadrandan elektronik cihazlarda göstergeden okunabilir. Kullanım Alanı: Sert malzemelerin sertliklerinin ölçülmesinde kullanılır. Bu malzemeler; sertleştirilmiş yada yüzeyleri sertleştirilmiş çelikler ve alaşımlı çeliklerdir. Diğer sert metallerinde sertlikleri bu yöntemle ölçülür. DENEY: Malzeme Kullanılan Uç Uygulanan Kuvvet-F (N) Setlik Değeri Rockwell A yöntemi (HRA) Deney Koşulları: Kullanılan uç: Elmas koni. Uygulanan kuvvet: N Deneyin Yapılışı: Elmas koni uç cihaza bağlanır ve cihaz N kuvvet uygulayacak şekilde ayarlanır. Önce 98 N luk ön kuvvet uygulanır. Daha sonra cihaz otomatik olarak belirlenmiş olan esas kuvvet uygular. Belirlenmiş bir süre (15 saniye) sonra kuvvet kaldırılır. Ucun malzemede meydana getirdiği izin derinliği malzemenin sertliğini gösterir. Bu değer mekanik cihazlarda kadrandan elektronik cihazlarda göstergeden okunabilir. Kullanım Alanı: Sert malzemelerin sertliklerinin ölçülmesinde kullanılır. Bu malzemeler; sertleştirilmiş yada yüzeyleri sertleştirilmiş çelikler ve alaşımlı çeliklerdir. Sert metallerinde sertlikleri bu yöntemle ölçülür. DENEY: Malzeme Kullanılan Uç Uygulanan Kuvvet-F (N) Setlik Değeri Rockwell B yöntemi (HRB) Deney Koşulları: Kullanılan uç: Çelik bilye. Uygulanan kuvvet: N Deneyin Yapılışı: Çelik bilye uç cihaza bağlanır ve cihaz N kuvvet uygulayacak şekilde ayarlanır. Önce 98 N luk ön kuvvet uygulanır. Daha sonra cihaz otomatik olarak belirlenmiş olan esas kuvvet uygular. Belirlenmiş bir süre (15 saniye) sonra kuvvet kaldırılır. Ucun malzemede meydana getirdiği izin derinliği malzemenin sertliğini gösterir. Bu değer mekanik cihazlarda kadrandan elektronik cihazlarda göstergeden okunabilir.

4 Kullanım Alanı: Orta sert ve yumuşak malzemelerin sertliklerinin ölçülmesinde kullanılır. Bu malzemeler sertleştirilmemiş çelikler ve Cu Zn alaşımlarıdır. DENEY: Malzeme Kullanılan Uç Uygulanan Kuvvet-F (N) Setlik Değeri Rockwell F yöntemi (HRF) Deney Koşulları: Kullanılan uç: Çelik bilye. Uygulanan kuvvet: N Deneyin Yapılışı: Çelik bilye uç cihaza bağlanır ve cihaz N kuvvet uygulayacak şekilde ayarlanır. Önce 98 N luk ön kuvvet uygulanır. Daha sonra cihaz otomatik olarak belirlenmiş olan esas kuvvet uygular. Belirlenmiş bir süre (15 saniye) sonra kuvvet kaldırılır. Ucun malzemede meydana getirdiği izin derinliği malzemenin sertliğini gösterir. Bu değer mekanik cihazlarda kadrandan elektronik cihazlarda göstergeden okunabilir. Kullanım Alanı: Orta sert ve yumuşak malzemelerin sertliklerinin ölçülmesinde kullanılır. Bu malzemeler sertleştirilmemiş çelikler ve Cu Zn alaşımlarıdır. DENEY: Malzeme Kullanılan Uç Uygulanan Kuvvet-F (N) Setlik Değeri Sertlik ölçme yöntemlerinin karşılaştırılması.

5 GERİLME VE ŞEKİL DEĞİŞTİRME Bir malzemenin uygulanan kuvvetlere karşı gösterdiği tepki mekanik davranış olarak tanımlanır. Gerilme ve şekil değiştirme de bu tür davranışlardandır. Bu davranışın niteliği değişik tür zorlamalar altında oluşan gerilme ve şekil değiştirmeleri ölçerek ve gözleyerek saptanır. Bütün katı cisimler artan dış zorlamalar altında önce şekil değiştirir, sonra dayanımını yitirerek kırılır. Düşük zorlamalar altındaki şekil değiştirmeler elastik yani tersinirdir ve zorlama kuvveti ortadan kalkınca malzeme eski halini alır. Uygulanan zorlama kuvveti malzemenin elastiklik sınırını aşarsa malzemede kalıcı yani plastik şekil değişikliği meydana gelir. Malzemelerin iç yapılarında kalıcı şekil değişikliğine veya kırılmaya neden olan gerilme sınırı o malzemenin mukavemeti (dayanımı) olarak tanımlanır. Mekanik niteliklerin kaynağı atomlar arası bağ kuvvetleri olmakla beraber iç yapı ve çevre koşulları da bu nitelikleri önemli ölçüde etkiler. Ancak bu koşullar arasında kesin bir bağ kurmak olanaksızdır. Örneğin metal bir malzemenin bileşimi aynı kaldığı halde ısıl işlem uygulanması sonunda dayanımı -3 kat artırılabilir. Meydana gelen bu farkı atomlar arası bağ teorileri açıklayamaz. Bunun için ısıl işlemde meydana gelen yapı değişikliklerinin incelenmesi gerekir. Malzemelerin uygulanan dış kuvvetler karşısında ne gibi davranış gösterdiği incelenirken, kuvvet yerine kuvvetin şiddeti anlamına gelen gerilme, boyutlarda oluşan değişmeler yerine şekil değiştirme oranı göz önüne alınır. Gerilme; birim alana etki eden kuvvettir. Şekil değiştirme; birim boydaki uzama ve kesit daralmasıdır. Deneylerde; uygulana kuvvet sonucu malzemede meydana gelen gerilme ile şekil değiştirme arasındaki bağlantı incelenir. Deneylerde elde edilen veriler ile gerilme ve şekil değiştirme eğrileri malzemenin mekanik davranışları hakkında çok yararlı bilgiler sağlar. Metal malzemelerde uygulanan kuvvet sonunda malzeme bünyesinde meydana gelen gerilme ve fiziksel yapısında oluşan şekil değişikliklerini ölçmek için basit geometrik şekillere sahip silindir veya prizmatik deney parçaları kullanılır. Çekme: Çekmede parçaya etkiyen normal kuvvet (F) etkilediği alana (S) bölünerek çekme gerilmesi σ bulunur. σ = F S Formülde: F normal kuvvet Newton (N) veya Kilogram kuvvet (kgf) S deney parçası kesit alanı (mm ) σ Çekme gerilmesi (N/mm veya Kgf/mm ) Boyutlarda meydana gelen değişim şekil değiştirme oranı ile belirlenir. Uzama oranını belirlemek için son boydan (l) ilk boy (lo) çıkarılır ve ilk boya bölünerek 100 ile çarpılır. l lo % uzama = 100 lo σ σ Kesit daralması oranını belirlemek için, koptuktan sonra ölçülen kesit olanı, ilk kesit alanından çıkarılarak elde edilen fark ilk kesit alanına bölünüp 100 ile çarpılır So S do d % kesit daralması = 100 = 100 So do Çekme Basma: Basmada parçaya etkiyen normal basma kuvveti (F) etkilediği alana (S) bölünerek (σ) basma gerilmesi bulunur. σ = F S Formülde: F normal kuvvet Newton (N) veya Kilogram kuvvet (kgf) S deney parçası kesit alanı (mm ) σ Çekme gerilmesi (N/mm veya Kgf/mm ) Boyutlarda meydana gelen değişimler yukarıda çekmede anlatılan mantığa göre yapılmalıdır. Kayma: Kaymada parçaya etkiyen normal kaydırma kuvveti T etkidiği kesit alanına (S) bölünerek (τ) kayma gerilmesi bulunur. σ σ

6 T τ = S Formülde: T Normal kuvvet Newton (N) veya Kilogram kuvvet (kgf) S Deney parçası kesit alanı (mm ) τ Basma gerilmesi (N/mm veya Kgf/mm ) σ σ τ σ Basma σ τ Kayma Malzemelerin mekanik özelliklerini belirlemek için çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bunlardan metal malzemeler için en önemli olanı çekme deneyidir. Çekme deneyinde örnek olarak hazırlanmış malzemeye tek eksenli çekme yükü uygulayarak gerilme davranışları belirlenir. Metal malzemeler makinalardaki yerlerinde çalışırken sadece tek eksenli yükele yüklenmemiş olmalarına karşın çekme deneyi sonunda elde edilen bilgiler malzemelerin genel davranışları hakkında gerekli bilgileri verir. Daha ayrıntılı bilgi gerekli olduğu takdirde eğme, burma, basma, kırılma, yorulma ve darbe deneyleri gibi deneylere başvurularak ölçme yapılır. Çekme Deneyi Bu deneyde özellikleri belirlenecek olan malzemeden standartlara uygun hazırlanan deney örnekleri kullanılır. Standart deney örneklerinde uzamanın ölçüleceği bölümdeki boy, çapın 5 katı, standart olmayan deney örneklerinde 10 katı olmalıdır. Standart deney örnekleri ilgili standart yaprağındaki üretim koşullarına göre yapılmalıdır. Standart deney örneği. Standart olmayan deney örneği Çekme işlemi, çekme deneyi makinasında (çekme cihazı) çeneler arasına yerleştirilen deney örneği sabit bir hızla ve giderek artan bir kuvvetle kopuncaya kadar çekilerek yapılır. Uygulanan kuvvetler ile meydana gelen uzama cihaz göstergelerinden okunur. Deney örneğinin kesiti ve kopma sonrasındaki kesit duyarlı bir şekilde ölçülerek hesaplanır. Bazı çekme cihazlarında çekme diyagramını çizebilen çiziciler de vardır. Çekme deneyi sonunda gerilme ve uzama arasındaki bağıntıyı incelemek için mutlaka gerilme uzama diyagramı çizilmelidir. Cihazdan okunan kuvvetler deney örneğinin ilk kesit alanına bölünerek elde edilen değerler dikey eksene, ölçülen uzamalar ilk boya bölünerek yatay eksene taşınır. Elde edilen diyagrama gerilme-uzama diyagramı adı verilir.

7 Deneyin Yapılışı Çekme deneyi sırasında deney örneğinde meydana gelen değişimler ve çekme-uzama diyagramı Çekme deneyi sonunda elde edilen verilerle çizilen çekme-uzama diyagramını kullanarak ve yapılan hesaplamalar sonunda deney örneği malzemesi hakkında aşağıdaki değerler elde edilir. Elastite (Elastikiyet) Modulü (E) Malzeme çekme sırasında Re ye kadar kalıcı şekil değişikliğine uğramadan uzar. Bu uzamaya elastik deformasyon adı verilir. Bu sınıra kadar uygulanan kuvvet kaldırılacak olursa malzemenin yapısında bir değişiklik olmaz. Bu sınıra orantı sınırı adı verilir. Diyagramda bu bölüm bir çizgi şeklindedir. Gerilme ve uzama arasındaki bu orantılı ilişki Hooke Kanunu ile ifade edilir. Formülde: E σ z - Çekme gerilmesi- Kgf/mm E = σ ε σ z z = ε ε- % uzama E- Elastite modulü Elastite modülü sabit bir sayıdır ve malzemenin katılığı hakkında fikir verir. Bu da malzemenin elastik şekil değiştirmeye karşı gösterdiği direnç olarak ifade edilebilir. Akma Sınırı (Re) Re noktasına gelindiğinde deney örneği kendiliğinden uzamaya başlar. Bu noktadan sonra malzemede kalıcı şekil değişikliği (plastik deformasyon) oluşur. Kuvvet kaldırılsa bile malzeme eski halini alamaz. F Formülde: Re e π do = Re- Akma gerilmesi-kg/mm So = S0 Fe- Akma sınırında belirlenen kuvvet-kgf 4 So- Deney örneğinin ilk kesit alanı-mm - formulü ile hesaplanır.

8 Akma dayanımı makina parçası olarak kullanılacak olan malzemelerin boyutlarının belirlenmesinde esas alınması gereken dayanımdır. Çünkü makina parçası çalıştığı yerde plastik deformasyona (kalıcı şekil değişikliği) uğramandan işlevini yerine getirmelidir. Alüminyum, bakır ve sertleştirilmiş çelik gibi bazı malzemelerin çekme-uzama eğrisinin bir dirseği- uzama öncesi değişimleri- yoktur. Bu malzemelerde eğri, kesintiye uğramadan yükselir. Bu nedenle bu tür malzemelerde bir akma sınırı belirlemek mümkün değildir. Ancak dayanım hesaplamaları için gerekli olan akma dayanımı, %0. kalıcı uzamanın gösterdiği gerilmedir. Diyagramda bu nokta Rp0. olarak gösterilir. Çekme Dayanımı (Rm) Akma noktasından sonra malzeme giderek artan çekme kuvveti nedeniyle uzar ve kasiti daralır. Malzemenin gerilmesi en yüksek noktaya ulaşır. Malzemenin hasara uğramadan taşıyabileceği en büyük kuvvet bu noktada uygulanan kuvvettir. Bu değere çekme dayanımı adı verilir. Bu noktadan sonra malzemede uzamanın dışında büyük bir deformasyon oluşur ve kritik kesitte boyun verme adı verilen kesit daralması meydana gelir. Rm = Fm So Formülde: Rm- Çekme dayanımı- Kgf/mm (σ z olarak da gösterilebilir.) Fm- Malzemeye uygulnan en büyük kuvvet- Kgf So- Deney örneğinin ilk kesit alanı- mm formulü ile hesaplanır. π do So = % Uzama (ε) 4 Deney örneğinde koptuktan sonra meydana gelen uzamanın ilk boya oranının % olarak ifadesidir. Δl ε = lo 100 Formülde: ε- % uzama Δl- uzama miktarı-mm Δl = lo l ( l- Son boy, lo- İlk boy) % Kesit Daralması (Z) Deney örneğinde, koptuktan sonra meydana gelen kesit alanı küçülmesinin, ilk kesit alanına oranlanmasının % olarak ifadesidir. Formülde: Silindir (yuvarlak çubuk) deney örnekleri için: So S Z- % kesit daralması So- ilk kesit alanı- mm Z = 100 do d So Z = 100 formülü kullanılır. S- son kesit alanı- mm do DENEY: Deney Örneği Deney Sonrası Verileri Hesaplama sonuçları İlk çap Akma Kuv. Çekme Kuv Son Son Elastite Akma Çekme do Fe Kgf Fm Kgf Boy l Çap d Mod. E Day. Re Day. Rm Malzeme İlk boy lo Uza ma. Kesit Dara Hesaplamaları yukarıdaki formülleri kullanarak burada yapınız ve sonuçları tabloya yazınız.

9 EĞME DENEYİ Komparatör Malzeme Mesnet Mesnet F Yük Bu deney; iki mesnet arasında bulunan çeşitli kesitlerdeki malzemelerin ortasından uygulanan bir F yükü sonucunda meydana gelen çökme (eğilme sonucu meydana gelen yer değiştirme) ile malzeme kesiti ve konumu arasındaki ilişkiyi araştırmak için yapılacaktır. Malzemede meydana gelen çökmenin miktarını etkileyen çeşitli faktörler vardır. Bunlar; Mesnetler arasındaki uzaklık, Malzeme kesit ölçüleri ( genişlik, yükseklik), Uygulanan yük ve Malzemenin cinsidir. Bu faktörler ile çökme arasında ne tür bir ilişki olduğunu anlamak için eğme deneyi laboratuardaki cihazda birkaç aşamada yapılacaktır. DENEY 1- Yük ve çökme arasındaki ilişkiyi belirlemek: Mesnetler (taşıyıcılar) arasındaki mesafe 600 mm ye ayarlanır. ( eğme cihazı mili üzerindaki her iki çizgi arası 100 mm dir.) 6x5 mm kesitindeki çelik çubuk mesnetler üzerine yerleştirilir. Yükleme yapmak için kullanılan askı, çubuğun ortasına yerleştirilir. Meydana gelen çökmelerin ölçülmesi için kullanılacak olan komparatör de askının tam ortasına yerleştirilerek sıfırlanır. Daha sonra askıya sırasıyla aşağıda tablodaki yükler asılarak meydana gelen çökmeler komparatörden okunarak tabloya yazılır. Ölçü aleti komparatörün iki çizgisi arası 0.01 mm ve ibrenin bir tur dönüşü 1 mm dir. Yük (N) Çökme (mm) Yük ve çökme arasındaki ilişkinin ne olduğunu belirlemek için tablodaki verileri bir ölçek dahilinde diyagrama taşıyınız. yük (N) çökme (mm) Deneyi yorumlayınız:...

10 DENEY - Mesnetler arasındaki uzaklık ile çökme arasındaki ilişkiyi belirlemek: Bu deney 6x5 mm ölçülerindeki çelik çubuğa 10 N yük uygulayarak yapılacaktır. Söz konusu çubuğu cihaza yerleştiriniz ve yük askısına 10 N luk yük asınız. Daha sonra aşağıda tobloda verilenlere göre mesnetler arasındaki mesafeyi değiştirerek her seferinde komparatörden okuduğunuz değerleri tabloya yazınız. Mesnetler arası Çökme (mm) uzaklık (mm) Mesnetler arasındaki uzaklık ve çökme arasındaki ilişkinin ne olduğunu belirlemek için tablodaki verileri bir ölçek dahilinde diyagrama taşıyınız. Mesnetler arası uzaklık (mm) Çökme (mm) Deneyi yorumlayınız:... DENEY 3- Deney örneği genişliği ile çökme arasındaki ilişkiyi belirlemek: Bu deneyde yükseklikleri aynı fakat genişlikleri farklı olan deney çubukları kullanılacaktır. Mesnetler arasındaki uzaklık 500 mm ye ayarlayınız ve 5 N luk yükü askıya asınız. Daha sonra aşağıda tabloda verildiği gibi genişlikleri farklı fakat yükseklikleri aynı olan deney çubuklarını mesnetler arasına yerleştiriniz. Komparatörden okuduğunuz çökme değerlerini tabloya yazınız. Deney örneği kesiti (mm) 4x15 4x0 4x5 4x30 Çökme (mm)

11 Deney örneği genişliği ile çökme arasındaki ilişkinin ne olduğunu belirlemek için tablodaki verileri bir ölçek dahilinde diyagrama taşıyınız. Genişlik (mm) Çökme (mm) Deneyi yorumlayınız:... DENEY 4- Deney örneği yüksekliği ile çökme arasındaki ilişkiyi belirlemek: Bu deneyde genişlikleri aynı fakat yükseklikleri farklı olan deney çubukları kullanılacaktır. Mesnetler arasındaki uzaklık 500 mm ye ayarlayınız ve 5 N luk yükü askıya asınız. Daha sonra aşağıda tabloda verildiği gibi yükseklikleri farklı fakat genişlikleri aynı olan deney çubuklarını mesnetler arasına yerleştiriniz. Komparatörden okuduğunuz çökme değerlerini tabloya yazınız. Deney örneği kesiti (mm) 3x5 4x5 6x5 8x5 Çökme (mm) Deney örneği genişliği ile çökme arasındaki ilişkinin ne olduğunu belirlemek için tablodaki verileri bir ölçek dahilinde diyagrama taşıyınız. Yükseklik (mm) Çökme (mm) Deneyi yorumlayınız:...

12 DENEY 5- Çelik, Prinç ve Ahşap malzemelerin elastiklik modülünün belirlenmesi: Bu deneyde, tespit edilen bir yük altında mesnetler arasındaki uzaklıklar sabit tutularak Çelik, Prinç ve Ahşap malzemelerde meydana gelen çökmeler ölçülür. Daha sonra meydana gelen bu çökmeler ile aşağıda verilmiş formüller ile hesaplanan değerler tabloya yerleştirilir. Komparatör (çökme miktarı) Malzeme Mesnet Mesnet L/ L Yük F+F 1 Malzeme Yük F+F 1 (N) Çökme (mm) Eğme momenti M b (N.mm) Eğme gerilmesi σb (N/mm ) Elastiklik modülü E (N/mm ) E ort (N/mm ) Çelik Pirinç Ahşap Hesaplamalar: Eğme momentinin hesaplanması; M b = ( F + F1) L 4 M b Eğme gerilmesinin hesaplanması: σ b = Wb b. h Burada; eğilme direnci ( W b ) dikdörtgen kesitli malzemeler için; W b = 6 3 π. d dairesel kesitli malzemeler için: W b = alınacaktır. 3 Elastiklik modülünün hesaplanması: Elastiklik modülünün hesaplanması için, mesnetler arasındaki malzemenin belli bir yük altında eğilmesi sonunda meydana gelen çökmenin hesaplanmasında kullanılan formülden yararlanılır. Bu formül; 3 F. L δ = Bu formülde çökme (δ ) deney sırasında ölçüldüğünden, 48. E. I

13 Elastiklik modülü; 3 F. L E = formülü ile bulunur. 48. I.δ Burada ( I ) Atalet momenti dikdörtgen kesitli malzemeler için; 3 b. h I =, 1 dairesel kesitli malzemeler için; I 4 π. d = formülü ile hesaplanır. 64 d h b Formüllerde; δ Çökme (mm). L Mesnetler arası uzaklık (mm). M b Eğme momenti. W b Eğme direnci. σ b Eğme gerilmesi. E Elastiklik modülü. I Atalet momenti. F 1 Ağırlık asma askısının yükü. F Askıya asılan yük. Hesaplamalar için buradaki boş kısmı kullanınız Deneyi yorumlayınız:...

14 BURMA DENEYİ Bu deney; mesnetler arasına sabitlenmiş deney örneklerine uygulanan burma etkisi sonunda meydana gelen burma açısının ölçülmesi ve çeşitli malzemelerin kayma modülünün hesaplanması için yapılacaktır. Deneyde burma yükü, mesnetler arasına sabitlenmiş deney örneğinin eksenine 100 mm uzaklıktan uygulanacaktır. Burulma açısını ölçmek için kullanılacak komparatör eksenden 57.3 mm uzaklığa yerleştirilir. Bu durumda komparatörün bir dönüşü 1 lik açıya karşılık gelir. Burma deneyi cihazında hem yükün asılması hem de komparatörün yerleştirilmesi için eksene bağlanmış bir mil kullanılır. Komparatör F Yük DENEY 1- Burma momenti ve burma açısı arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Destekler arası uzaklık 600 mm ayarlanır. Çelik deney örneği yataklardan geçirilerek sabitlenir. Daha sonra yük askısı milin ön kısmına yerleştirilir. Komparatör de milin düz kısmına yerleştirilerek sıfırlanır. Aşağıda verilen tablodaki yükler sırasıyla yüklenir. Burulma açıları komparatörden okunarak tabloya yazılır. Burma momentinin hesaplanmasında kuvvet kolu 100 mm alınmalıdır. Yük N Burma momenti N mm Burulma açısı Burma momenti ile burulma açısı arasındaki ilişkiyi belirlemek için bulunan değerleri aşağıdaki diyagrama bir ölçek dahilinde taşıyınız ve diyagramı çiziniz. N mm Burulma açısı Deneyi yorumlayınız:...

15 DENEY - Deney örneği uzunluğu ile burulma açısı arasındaki bağlantının incelenmesi. Çelik deney örneğini aşağıdaki tabloda verilen mesnetler arası uzaklıklarda yataklara sabitleyerek 1.5 N yük ile yükleyiniz. Her uzaklık için komparatöreden okunan açıları tabloya yazınız. Deney örneği uzunluğu (mm) Burulma açısı Mesnetler arası uzaklık ile burulma açısı arasındaki ilişkiyi belirlemek için bulunan değerleri aşağıdaki diyagrama bir ölçek dahilinde taşıyınız ve diyagramı çiziniz. Mesnetler arası uzunluk Burulma açısı Deneyi yorumlayınız:... DENEY 3- Çelik, pirinç ve alüminyumun kayma modülünün belirlenmesi. Komparatör L d 57.3 r=100 F Yük Mesnetler arasındaki uzaklık 600 mm ye ayarlanır. Çelik deney örneği yataklara takılarak sabitlenir. Aşağıda tabloda verilen yükler yüklenerek burulma açısı ölçülerek tabloya yazılır. Bu işlemler pirinç ve alüminyum için de tekrarlanır. Formüllerde kullanılan ifadeler: ϕ burulma (dönme) açısı ( ) L deney örneği boyu (mm) G kayma modülü (N/mm ) M v dönme momenti (N mm) F yük (N) I p atalet momenti (mm 4 ) W v burulma direnci (mm 3 ) τ kayma gerilmesi (nn/mm )

16 Malzeme Yük (N) Burma momenti (N mm) Burulma açısı ( ) Kayma modülü G (N/mm ) G ort (N/mm ).5 Çelik Pirinç Alüminyum 7.5 Hesaplamalarda kullanılacak formüller: Burulma momentinin hesaplanması: M v = F. r Kayma (burulma) gerilmesinin hesaplanması: τ = M W v v Burulma açısının hesaplanması: M v L ϕ = 180 bu formülde burulma açısı ϕ bilindiğinden π I G p 180 M Kayma modülünü hesaplayabiliriz G = π ϕ I Not: Atalet momenti ve burulma direnci formüllerini eğme deneyi föyünden alınız. Hesaplamaları buraya yapınız. v p L Deneyi yorumlayınız:...

17 DARBE DENEYİ Darbe deneyi, metallerin özellikle gevrek kırılmaya müsait şartlardaki mekanik özellikleri hakkında sağlam bir bilgi elde etmek amacıyla kullanılır. Çoğu kez metallerin mekanik özelliklerini belirlemede çekme deneyi sonuçlarından faydalanılır. Çekme deneyinde, gerilme-şekil değiştirme diyagramından iyi bir uzama gösteren malzemenin sünek olacağı ve statik ve dinamik yüklere karşı plastik biçim değiştirme ile karşı koyacağı tahmin edilir. Bazı malzemeler için çekme deneyi sonuçları ile darbe deneyi sonuçları arasında uyuşmazlık görülür. Çekme deneyinde sünsek olan malzeme darbe deneyinde gevrek bir özellik gösterir. Bu duruma oda sıcaklığının altındaki sıcaklıklarda daha çok rastlanır. Darbe deneyinde elde edilen sonuçlar o deney örneği için bir karşılaştırma değeridir ve çekme deneyi sonuçları gibi mühendislik hesaplamalarında kullanılmaz. Deneyin yapılışı: Darbe deneyinde, deney örneğinin dinamik bir zorlama altında kırılması için gereken enerji miktarı belirlenir. Bulunan değer malzemenin darbe direnci olarak tanımlanır. Deneyde aşağıda şekilde çizimi verilen sarkaç tipi cihaz kullanılır. Ağırlığı G olan sarkaç asılı durumda (h yüksekliği) potansiyel enerjisi Gxh büyüklüğündedir. Sarkaç bu yükseklikten serbest bırakıldığında düşey düzlemde hareket ederek deney örneğine çarparak kırar ve h 1 yüksekliğine kadar çıkar. Böylece deney örneğinin kırılması sonucunda sarkaçta kalan enerji Gxh 1 büyüklüğündedir. Bu durumda sarkacın deney örneğine dokunduğu andaki enerjisi ile deney örneği kırıldıktan sonra sarkaçta kalan enerji farkı, deney örneğinin kırılması için gereken enerjiyi başka bir deyimle malzemenin darbe direncini verir. 15 Joule Yükselme açısı Düşme açısı L sarkaç uzunluğu 0 Deney örneği Çekiç Şekil - Darbe deneyi cihazının çalışma prensibini gösteren çizim. Charpy Darbe Deneyi: Bu deney çentikli darbe deneyleri içinde en çok kullanılanıdır. Yatay ve basit kiriş halinde iki mesnede yaslanan deney örneğinin (Şekil ) çentik tabanına, bir sarkacın ucundaki çekiç ile darbe yapılması ve çentik tabanında meydana gelen çok eksenli gerilimler etkisi ile deney örneğinin kırılması için harcanan enerjinin belirlenmesi işlemidir. Çekiç Deney örneği Şekil - Charpy darbe deneyinde deney örneğinin cihaza yerleştirilmesi. (üstten görünüş)

18 DENEY 1- Çeliklerde Karbon yüzdesinin darbe dayanımına etkisi. Bu deneyde Karbon yüzdeleri farklı olan deney örnekleri cihazda kırılarak darbe dayanımları araştırılır. Malzeme % Karbon Kırık kesit alanı (cm ) Okunan darbe enerjisi (J) Darbe dayanımı (J/cm ) Soru: Darbe dayanımı Karbon yüzdesinden nasıl etkilenmiştir? Cevap:... DENEY - Çelikte ısıl işlemin darbe dayanımına etkisi. Bu deneyde bir çelik malzemenin ısıl işlem görmeden ve ısıl işlem gördükten sonraki darbe dayanımlarının hangi yönde değiştiği araştırılır. Malzeme Isıl işlem Kırık kesit alanı (cm ) İşlem görmemiş Su verilmiş Su verilmiş ve menevişlenmiş Okunan darbe enerjisi (J) Darbe dayanımı (J/cm ) Soru: Su verme (sertleştirme) işleminin darbe dayanımına etkisi ne olmuştur? Cevap: Soru: Menevişleme işleminin darbe dayanımına etkisi ne olmuştur? Cevap: DENEY 3- Çentik şeklinin darbe dayanımına etkisi. Bu deneyde aynı cins malzemenin deney örneğine açılan çentik farklılıklarının darbe dayanımını nasıl etkilediği araştırılır. Malzeme Çentik Kırık kesit alanı (cm ) Okunan darbe enerjisi (J) Darbe dayanımı (J/cm ) Soru: Çentik şekli ve açısının darbe dayanımına etkisini yazınız. Cevap:...

19 YORULMA DENEYİ Bu deneyde değişken eğme yükü altındaki deney örneğinin yorulma dayanımı incelenir. Deney, MT 05 Yorulma Deneyi Cihazında standart deney örneği kullanılarak yapılır. Gerçek gerilim A daki çentikten (radüs) dolayı teorik olarak hesaplanan nominal gerilimden daha büyüktür. Yükün değişim sayısı olarak ifade edilen yorulma dayanımına; Uygulanan yükün miktarı (F), Yüzeydeki çentik (radüs yarıçapı), Yüzey pürüzlülüğü değeri (R a ) ve Malzemenin cinsi etkendir. DENEY 1- Belirli bir eğme yükü altında yüzey kalitesinin ve çentiklerin (radüs yarıçapı) yorulma dayanımına etkisinin incelenmesi. Çeşitli ölçülerde çentik yarıçaplı ve farklı yüzey pürüzlülüğüne sahip deney örnekleri cihaza bağlanır. Bağlama işlemi 8 mm çaplı bölüm yatağa geçirildikten sonra konik bölüm konik deliğe takılarak somun sıkılır. Daha sonra yükleme sistemindeki dinamometreden 00 N luk yükleme yapılır. Bu durumda deney örneği eğilme gerilmesine maruz kalmaktadır. En büyük eğilme momenti çentik yarıçapının başladığı kesittir. Cihaz motor devrinde döndürülmeye başlayınca deney örneği kritik kesiti zaman içinde yorularak kırılır. Bu sırada otomatik şalter motoru durdurur. Numaratörden deney örneği kırılıncaya kadar motorun kaç devir yaptığı (yükleme sayısı) okunur. Deney; çentik yarıçapı, yüzey pürüzlülüğü değerleri ve malzeme cinsi farklı olan deney örnekleri kullanılarak yapılır. Elde edilen bilgiler aşağıdaki tabloya aktarılarak malzemenin yorulma ömrü hakkında bilgi sahibi olunur. Daha sonra çeşitli yükler altında yapılan deneylerden elde edilen yükleme sayıları ve eğilme gerilmesine bağlı olan Wöhler çizilir. Deney örneği özellileri L, d, Ra, R Yük N Eğilme gerilme N/mm Değişken yükleme sayısı Eğilme gerilmesi; R = m M W e e M e = F. L W e π d = 3 3 Formülleri ile hesaplanır.

FL 3 DENEY 4 MALZEMELERDE ELASTĐSĐTE VE KAYMA ELASTĐSĐTE MODÜLLERĐNĐN EĞME VE BURULMA TESTLERĐ ĐLE BELĐRLENMESĐ 1. AMAÇ

FL 3 DENEY 4 MALZEMELERDE ELASTĐSĐTE VE KAYMA ELASTĐSĐTE MODÜLLERĐNĐN EĞME VE BURULMA TESTLERĐ ĐLE BELĐRLENMESĐ 1. AMAÇ Malzemelerde Elastisite ve Kayma Elastisite Modüllerinin Eğme ve Burulma Testleri ile Belirlenmesi 1/5 DENEY 4 MAZEMEERDE EASTĐSĐTE VE KAYMA EASTĐSĐTE MODÜERĐNĐN EĞME VE BURUMA TESTERĐ ĐE BEĐRENMESĐ 1.

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ

MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ Bir cismin uygulanan kuvvetlere karşı göstermiş olduğu tepki, mekanik davranış olarak tanımlanır. Bu davranış biçimini mekanik özellikleri belirler. Mekanik özellikler,

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

MALZEME ANA BİLİM DALI Malzeme Laboratuvarı Deney Föyü. Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi. Deneyin Tarihi:

MALZEME ANA BİLİM DALI Malzeme Laboratuvarı Deney Föyü. Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi. Deneyin Tarihi: Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi Deneyin Tarihi:13.03.2014 Deneyin Amacı: Malzemelerin sertliğinin ölçülmesi ve mukavemetleri hakkında bilgi edinilmesi. Teorik Bilgi Sertlik, malzemelerin plastik

Detaylı

Tablo 1 Deney esnasında kullanacağımız numunelere ait elastisite modülleri tablosu

Tablo 1 Deney esnasında kullanacağımız numunelere ait elastisite modülleri tablosu BASİT MESNETLİ KİRİŞTE SEHİM DENEYİ Deneyin Amacı Farklı malzeme ve kalınlığa sahip kirişlerin uygulanan yükün kirişin eğilme miktarına oranı olan rijitlik değerin değişik olduğunun gösterilmesi. Kiriş

Detaylı

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması.

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. 1 Deneyin Adı Çekme Deneyi Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. Teorik Bilgi Malzemelerin statik (darbesiz) yük altındaki mukavemet özelliklerini

Detaylı

Geometriden kaynaklanan etkileri en aza indirmek için yük ve uzama, sırasıyla mühendislik gerilmesi ve mühendislik birim şekil değişimi parametreleri elde etmek üzere normalize edilir. Mühendislik gerilmesi

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ

METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altında elastik ve plastik davranışını belirlemek amacıyla uygulanır. Çekme deneyi, asıl malzemeyi temsil etmesi için hazırlanan

Detaylı

Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin

Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin BURMA DENEYİ Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin genel mekanik özelliklerinin saptanmasında

Detaylı

BÖLÜM 5 MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ

BÖLÜM 5 MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ BÖLÜM 5 MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ 1 Malzemelerin belirli bir yük altında davranışlarına malzemenin mekanik özellikleri belirlenebilir. Genelde malzeme üzerine dinamik ve statik olmak üzere iki tür

Detaylı

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 2 Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi - Basma ve sertlik deneyleri

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 2 Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi - Basma ve sertlik deneyleri MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 2 Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi - Basma ve sertlik deneyleri Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı 2. Mukavemet ve deformasyon

Detaylı

BARTIN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ METALURJĠ VE MALZEME MÜHENDĠSLĠĞĠ

BARTIN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ METALURJĠ VE MALZEME MÜHENDĠSLĠĞĠ BARTIN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ METALURJĠ VE MALZEME MÜHENDĠSLĠĞĠ MALZEME LABORATUARI I DERSĠ BURULMA DENEY FÖYÜ BURULMA DENEYĠ Metalik malzemelerin burma deneyi, iki ucundan sıkıştırılırmış

Detaylı

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR:

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR: BURULMA DENEYİ 1. DENEYİN AMACI: Burulma deneyi, malzemelerin kayma modülü (G) ve kayma akma gerilmesi ( A ) gibi özelliklerinin belirlenmesi amacıyla uygulanır. 2. TANIMLAMALAR: Kayma modülü: Kayma gerilmesi-kayma

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü. İmalat Müh. Deneysel Metotlar Dersi MAK 320. Çalışma 3: SERTLİK ÖLÇÜMÜ

Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü. İmalat Müh. Deneysel Metotlar Dersi MAK 320. Çalışma 3: SERTLİK ÖLÇÜMÜ Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü İmalat Müh. Deneysel Metotlar Dersi MAK 320 Çalışma 3: SERTLİK ÖLÇÜMÜ Konuyla ilgili aşağıdaki soruları cevaplandırarak rapor halinde

Detaylı

STRAIN GAGE DENEY FÖYÜ

STRAIN GAGE DENEY FÖYÜ T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STRAIN GAGE DENEY FÖYÜ HAZIRLAYAN Prof. Dr. Erdem KOÇ Yrd.Doç.Dr. İbrahim KELEŞ Yrd.Doç.Dr. Kemal YILDIZLI MAYIS 2011 SAMSUN

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

ÇEKME DENEYĠ. ġekil 1. Düşük karbonlu yumuşak bir çeliğin çekme diyagramı.

ÇEKME DENEYĠ. ġekil 1. Düşük karbonlu yumuşak bir çeliğin çekme diyagramı. 1. DENEYĠN AMACI ÇEKME DENEYĠ Çekme deneyi, malzemelerin mekanik özeliklerinin belirlenmesi, mekanik davranışlarına göre sınıflandırılması ve malzeme seçimi amacıyla yapılır. Bu deneyde standard çekme

Detaylı

Bu deneyler, makine elemanlarının kalite kontrolü için çok önemlidir

Bu deneyler, makine elemanlarının kalite kontrolü için çok önemlidir Bu deneyler, makine elemanlarının kalite kontrolü için çok önemlidir Tahribatlı Deneyler ve Tahribatsız Deneyler olmak üzere ikiye ayrılır. Tahribatsız deneylerle malzemenin hasara uğramasına neden olabilecek

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5.

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5. MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARı) Bölüm 5. Mekanik Özellikler ve Davranışlar Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR ÇEKME TESTİ: Gerilim-Gerinim/Deformasyon Diyagramı Çekme deneyi malzemelerin mukavemeti hakkında esas dizayn

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ. Arş. Gör.

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ. Arş. Gör. BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ Arş. Gör. Emre ALP 1.Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi Darbe deneyi gevrek kırılmaya

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY- 1 SERTLİK ÖLÇME VE DARBE TESTİ KULLANARAK MALZEME TOKLUK DEĞERİNİN BELİRLENMESİ 1 SERTLİK DENEYİ GİRİŞ

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME VE BASMA DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME VE BASMA DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME VE BASMA DENEY FÖYÜ Deney Adı: Metalik Malzemelerin Çekme ve Basma Deneyi 1- Metalik Malzemelerin

Detaylı

SERTLİK DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Sertlik Deneylerinin Amacı

SERTLİK DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Sertlik Deneylerinin Amacı 1. Sertlik Deneylerinin Amacı Malzemeler üzerinde yapılan en genel deney, sertliğinin ölçülmesidir. Bunun başlıca sebebi, deneyin basit oluşu ve diğerlerine oranla numuneyi daha az tahrip etmesidir. Diğer

Detaylı

MUKAVEMET SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-I DERS NOTU

MUKAVEMET SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-I DERS NOTU MUKAVEMET MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-I DERS NOTU Mukavemet Hesabı / 80 1) Elemana etkiyen dış kuvvet ve momentlerin, bunların oluşturduğu zorlanmaların cinsinin (çekme-basma, kesme, eğilme,

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ M-220 ÇEKME DENEYİ

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ M-220 ÇEKME DENEYİ T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ M-220 ÇEKME DENEYİ 2017 ÇEKME DENEYİ Çekme Deneyi Malzemenin mekanik özelliklerini ortaya çıkarmak için en yaygın kullanılan deney

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ 3 Malzemelerin esnekliği Gerilme Bir cisme uygulanan kuvvetin, kesit alanına bölümüdür. Kuvvetin yüzeye dik olması halindeki gerilme "normal gerilme" adını alır ve şeklinde

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Malzemeler genel olarak 3 çeşit zorlanmaya maruzdurlar. Bunlar çekme, basma ve kesme

Detaylı

DENEYİN ADI: MİHENGİR CİHAZI İLE YAPILAN ÖLÇME İŞLEMİ

DENEYİN ADI: MİHENGİR CİHAZI İLE YAPILAN ÖLÇME İŞLEMİ DENEYİN ADI: MİHENGİR CİHAZI İLE YAPILAN ÖLÇME İŞLEMİ DENEYİN AMACI: Bir ölçüm cihazı olan Mihengir ile ne tür ölçümlerin gerçekleştirilebildiği, ne tür ölçümlerin gerçekleştirilemediği hakkında teorik

Detaylı

DARBE DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi

DARBE DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi Darbe deneyi gevrek kırılmaya neden olabilecek şartlar altında çalışan malzemelerin mekanik özelliklerinin saptanmasında kullanılır. Darbe deneyinin genel olarak amacı,

Detaylı

Şekil 1. Sarkaçlı darbe deney düzeneği

Şekil 1. Sarkaçlı darbe deney düzeneği DARBE DENEYİ Giriş Ani darbelere karşı dayanımı yüksek olan malzeme seçimi için, malzemenin kopmaya karşı olan direnci darbe testi ile ölçülmelidir. Malzemenin ani darbelere karşı dayanımı tokluğu ile

Detaylı

Malzemelerin Mekanik Özellikleri

Malzemelerin Mekanik Özellikleri Malzemelerin Mekanik Özellikleri Bölüm Hedefleri Deneysel olarak gerilme ve birim şekil değiştirmenin belirlenmesi Malzeme davranışı ile gerilme-birim şekil değiştirme diyagramının ilişkilendirilmesi ÇEKME

Detaylı

BURSA TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ DOĞA BĠLĠMLERĠ, MĠMARLIK VE MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ

BURSA TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ DOĞA BĠLĠMLERĠ, MĠMARLIK VE MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ BURSA TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ DOĞA BĠLĠMLERĠ, MĠMARLIK VE MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ KOMPOZĠT VE SERAMĠK MALZEMELER ĠÇĠN ÜÇ NOKTA EĞME DENEYĠ FÖYÜ BURSA - 2016 1. GĠRĠġ Eğilme deneyi

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

Elastisite modülü çerçevesi ve deneyi: σmaks

Elastisite modülü çerçevesi ve deneyi: σmaks d) Betonda Elastisite modülü deneyi: Elastisite modülü, malzemelerin normal gerilme (basınç, çekme) altında elastik şekil değiştirmesinin ölçüsüdür. Diğer bir ifadeyle malzemenin sekil değiştirmeye karşı

Detaylı

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering Uygulama Sorusu-1 Şekildeki 40 mm çaplı şaft 0 kn eksenel çekme kuvveti ve 450 Nm burulma momentine maruzdur. Ayrıca milin her iki ucunda 360 Nm lik eğilme momenti etki etmektedir. Mil malzemesi için σ

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

ÇEKME DENEYİ. Şekil. a) Çekme Deneyi makinesi, b) Deney esnasında deney numunesinin aldığı şekiler

ÇEKME DENEYİ. Şekil. a) Çekme Deneyi makinesi, b) Deney esnasında deney numunesinin aldığı şekiler ÇEKME DENEYİ Çekme Deneyi Malzemenin mekanik özelliklerini ortaya çıkarmak için en yaygın kullanılan deney Çekme Deneyidir. Bu deneyden elde edilen sonuçlar mühendislik hesaplarında doğrudan kullanılabilir.

Detaylı

DAYANIM İLE İLİŞKİLİ MALZEME ÖZELİKLERİ

DAYANIM İLE İLİŞKİLİ MALZEME ÖZELİKLERİ DAYANIM İLE İLİŞKİLİ MALZEME ÖZELİKLERİ Dayanım, malzemenin maruz kaldığı yükleri, akmadan ve kabiliyetidir. Dayanım, de yükleme değişebilmektedir. kırılmadan şekline ve taşıyabilme yönüne göre Gerilme

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 BÖLÜM 1- MAKİNE ELEMANLARINDA MUKAVEMET HESABI Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ 1 BU DERS SUNUMDAN EDİNİLMESİ BEKLENEN BİLGİLER Makine Elemanlarında mukavemet hesabına neden ihtiyaç

Detaylı

Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler

Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler Prof.Dr. Vural CEYHUN Ege Üniversitesi Kaynak Teknolojisi Eğitim, Muayene, Uygulama ve Araştırma Merkezi Tahribatlı Deneyler Standartlarda belirtilmiş

Detaylı

ÇEKME/EĞME DENEY FÖYÜ

ÇEKME/EĞME DENEY FÖYÜ T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÇEKME/EĞME DENEY FÖYÜ HAZIRLAYAN Yrd.Doç.Dr. Kemal YILDIZLI ŞUBAT 2011 SAMSUN 1. DENEYĠN AMACI ÇEKME DENEYĠ Çekme deneyi,

Detaylı

Mekanik Davranışın Temel Kavramları. Cisimlerin uygulanan dış kuvvetlere karşı gösterdiği tepkiye mekanik davranış denir.

Mekanik Davranışın Temel Kavramları. Cisimlerin uygulanan dış kuvvetlere karşı gösterdiği tepkiye mekanik davranış denir. ŞEKİL DEĞİŞTİRME 1 Mekanik Davranışın Temel Kavramları Cisimlerin uygulanan dış kuvvetlere karşı gösterdiği tepkiye mekanik davranış denir. Sürekli artan kuvvet altında önce şekil değiştirme oluşur. Düşük

Detaylı

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008 MAKİNA * ENDÜSTRİ Prof.Dr.İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU Öğr. Murat BOZKURT * Balıkesir - 2008 1 PLASTİK ŞEKİL VERME YÖNTEMLERİ METALE PLASTİK ŞEKİL VERME İki şekilde incelenir. * HACİMSEL DEFORMASYONLA

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI DENEY ADI: EĞİLME (BÜKÜLME) DAYANIMI TANIM: Eğilme dayanımı (bükülme dayanımı veya parçalanma modülü olarak da bilinir), bir malzemenin dış fiberinin çekme dayanımının ölçüsüdür. Bu özellik, silindirik

Detaylı

MALZEMENİN MUAYENESİ

MALZEMENİN MUAYENESİ MALZEMENİN MUAYENESİ Metallerin gücünü ölçme prensibi hep aynıdır, yani standartlaştırılmıştır. Bir tipik deney parçası, yaklaşık 130 mm uzunluğunda bir yumuşak çelik çubuktan alınıp Şek. 23 'teki gibi,

Detaylı

Makine Elemanları I. Yorulma Analizi. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Makine Elemanları I. Yorulma Analizi. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Yorulma hasarı Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu (Havai) Uçuşu Tarih: 28 Nisan 1988 Makine elemanlarının

Detaylı

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 3 Tokluk özelliklerinin belirlenmesi Kırılma Mekaniği

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 3 Tokluk özelliklerinin belirlenmesi Kırılma Mekaniği MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 3 Tokluk özelliklerinin belirlenmesi Kırılma Mekaniği Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı 3. Tokluk özelliklerinin belirlenmesi 3.1. Kırılma 3.2. Kırılmayla

Detaylı

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler Burulma (orsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler Endüstiryel uygulamalarda en çok rastlanan yükleme tiplerinden birisi dairsel kesitli millere gelen burulma momentleridir. Burulma

Detaylı

ÇEKME DENEYİ (1) MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI:

ÇEKME DENEYİ (1) MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI: 1. DENEYİN AMACI: Malzemede belirli bir şekil değiştirme meydana getirmek için uygulanması gereken kuvvetin hesaplanması ya da cisme belirli bir kuvvet uygulandığında meydana gelecek şekil değişiminin

Detaylı

STATIK MUKAVEMET. Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ

STATIK MUKAVEMET. Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ STATIK MUKAVEMET Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ STATİK DENGE KOŞULLARI Yapı elemanlarının tasarımında bu elemanlarda oluşan iç kuvvetlerin dağılımının bilinmesi gerekir. Dış ve iç kuvvetlerin belirlenmesinde

Detaylı

MUKAVEMET(8. Hafta) MALZEMENİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME DENEYİ

MUKAVEMET(8. Hafta) MALZEMENİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME DENEYİ MALZEMENİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME DENEYİ MUKAVEMET(8. Hafta) Malzemenin mekanik özelliklerini ortaya çıkarmak için en yaygın kullanılan deney Çekme Deneyidir. Bu deneyden elde edilen sonuçlar mühendislik

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

Malzeme yavaşça artan yükler altında denendiği zaman, belirli bir sınır gerilmede dayanımı sona erip kopmaktadır.

Malzeme yavaşça artan yükler altında denendiği zaman, belirli bir sınır gerilmede dayanımı sona erip kopmaktadır. YORULMA 1 Malzeme yavaşça artan yükler altında denendiği zaman, belirli bir sınır gerilmede dayanımı sona erip kopmaktadır. Bulunan bu gerilme değerine malzemenin statik dayanımı adı verilir. 2 Ancak aynı

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YORULMA DENEY FÖYÜ

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YORULMA DENEY FÖYÜ T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YORULMA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof.Dr. Erdem KOÇ Yrd.Doç.Dr. Kemal YILDIZLI ŞUBAT 2011 SAMSUN 1. DENEYİN AMACI YORULMA

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ SERTLİK DENEY FÖYÜ SERTLİK TESTLERİ Sertlik Nedir? Basite indirgendiğinde oldukça kolay tanımlanan

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ SERTLİK ÖLÇME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. NURCAN ÇALIŞ

Detaylı

KAYMA GERİLMESİ (ENİNE KESME)

KAYMA GERİLMESİ (ENİNE KESME) KAYMA GERİLMESİ (ENİNE KESME) Demir yolu traversleri çok büyük kesme yüklerini taşıyan kiriş olarak davranır. Bu durumda, eğer traversler ahşap malzemedense kesme kuvvetinin en büyük olduğu uçlarından

Detaylı

PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ

PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ Metalik malzemelerin geriye dönüşü olmayacak şekilde kontrollü fiziksel/kütlesel deformasyona (plastik deformasyon) uğratılarak şekillendirilmesi işlemlerine genel olarak

Detaylı

Arş.Gör.Ali Kaya GÜR. MALZEME MUAYENE Çekme Testi Magnetik Toz Yöntemi Yorulma Penetrasyon Muayene Sertlik. T.C Fırat Üniversitesi

Arş.Gör.Ali Kaya GÜR. MALZEME MUAYENE Çekme Testi Magnetik Toz Yöntemi Yorulma Penetrasyon Muayene Sertlik. T.C Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Metal Eğitimi Bölümü T.C Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Metal Eğitimi Bölümü MALZEME MUAYENE Çekme Testi Magnetik Toz Yöntemi Yorulma Penetrasyon Muayene Sertlik Arş.Gör.Ali

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEYİ (CHARPY) 2016-2017 Güz Dönemi METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEYİ (CHARPY) 1. Giriş Darbe deneyinden,

Detaylı

DENEY 2 ANKASTRE KİRİŞLERDE GERİNİM ÖLÇÜMLERİ

DENEY 2 ANKASTRE KİRİŞLERDE GERİNİM ÖLÇÜMLERİ Ankastre Kirişlerde Gerinim Ölçümleri 1/6 DENEY 2 ANKASTRE KİRİŞLERDE GERİNİM ÖLÇÜMLERİ 1. AMAÇ Ankastre olarak mesnetlenmiş bir kiriş üzerine yapıştırılan gerinim ölçerlerle (strain gauge) kiriş üzerinde

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8 M. Güven KUTAY 9. Konu indeksi A Akma mukavemeti...2.5 Akma sınırı...2.6 Akmaya karşı emniyet katsayısı...3.8 Alevle sertleştirme...4.4 Alt sınır gerilmesi...2.13

Detaylı

Malzemenin Mekanik Özellikleri

Malzemenin Mekanik Özellikleri Bölüm Amaçları: Gerilme ve şekil değiştirme kavramlarını gördükten sonra, şimdi bu iki büyüklüğün nasıl ilişkilendirildiğini inceleyeceğiz, Bir malzeme için gerilme-şekil değiştirme diyagramlarının deneysel

Detaylı

DENEYİN ADI: Yorulma Deneyi. DENEYİN AMACI: Makina Parçalarının Yorulma Dayanımlarının Saptanması

DENEYİN ADI: Yorulma Deneyi. DENEYİN AMACI: Makina Parçalarının Yorulma Dayanımlarının Saptanması DENEYİN ADI: Yorulma Deneyi DENEYİN AMACI: Makina Parçalarının Yorulma Dayanımlarının Saptanması TEORİK BİLGİ: Makine parçaları ve yapı elemanları kullanılma sırasında tekrarlanan gerilme ile çalışır.

Detaylı

YORULMA HASARLARI Y r o u r l u m a ne n dir i?

YORULMA HASARLARI Y r o u r l u m a ne n dir i? YORULMA HASARLARI 1 Yorulma nedir? Malzemenin tekrarlı yüklere maruz kalması, belli bir tekrar sayısından sonra yüzeyde çatlak oluşması, bunu takip eden kopma olayı ile malzemenin son bulmasına YORULMA

Detaylı

MUKAVEMET FATİH ALİBEYOĞLU

MUKAVEMET FATİH ALİBEYOĞLU MUKAVEMET FATİH ALİBEYOĞLU Rijit Cisimler Mekaniği Statik Dinamik Şekil Değiştiren Cisimler Mekaniği (MUKAVEMET) Akışkanlar Mekaniği STATİK: Dış kuvvetlere maruz kalmasına rağmen durağan halde, yani dengede

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ (Çekme Deneyi) ÖĞRENCİ NO: ADI SOYADI: DENEY SORUMLUSU: ÖĞR. GÖR.

Detaylı

MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ve MALZEME MUAYENESİ

MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ve MALZEME MUAYENESİ MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ve MALZEME MUAYENESİ MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ Bir malzemenin uygulanan kuvvetlere karşı gösterdiği tepki mekanik davranış olarak tanımlanır. Bu davranış değişik

Detaylı

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Grup 1 Pazartesi 9.00-12.50 Dersin Öğretim Üyesi: Y.Doç.Dr. Ergün Keleşoğlu Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Davutpaşa Kampüsü Kimya Metalurji Fakültesi

Detaylı

BÖLÜM 8 MEKANİK TESTLER

BÖLÜM 8 MEKANİK TESTLER BÖLÜM 8 MEKANİK TESTLER METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ Metaller ve metal alaşımları mekanik tasarımda en çok tercih edilen malzeme grubundandır. Metaller özellikle kuvvet taşıyan elemanlarda yaygın

Detaylı

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN VİSKOZİTE ÖLÇÜMÜ Viskozite, bir sıvının iç sürtünmesi olarak tanımlanır. Viskoziteyi etkileyen en önemli faktör sıcaklıktır. Sıcaklık arttıkça sıvıların viskoziteleri azalır.

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ LABORATUVARI

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ LABORATUVARI TEK EKSENLİ SIKIŞMA (BASMA) DAYANIMI DENEYİ (UNIAXIAL COMPRESSIVE STRENGTH TEST) 1. Amaç: Kaya malzemelerinin üzerlerine uygulanan belirli bir basınç altında kırılmadan önce ne kadar yüke dayandığını belirlemektir.

Detaylı

Tanım: Boyuna doğrultuda eksenel basınç kuvveti taşıyan elemanlara Basınç Çubuğu denir.

Tanım: Boyuna doğrultuda eksenel basınç kuvveti taşıyan elemanlara Basınç Çubuğu denir. BASINÇ ÇUBUKLARI Tanım: Boyuna doğrultuda eksenel basınç kuvveti taşıyan elemanlara Basınç Çubuğu denir. Basınç çubukları, sadece eksenel basınç kuvvetine maruz kalırlar. Bu çubuklar üzerinde Eğilme ve

Detaylı

GEMİ VE AÇIKDENİZ YAPILARI ELEMANLARI Hafta 3

GEMİ VE AÇIKDENİZ YAPILARI ELEMANLARI Hafta 3 GEMİ VE AÇIKDENİZ YAPILARI ELEMANLARI Hafta 3 Doç. Dr. Barbaros Okan Temel kavramlar Sefer tipleri Sınırsız sefer (Bütün dünya) Yakın sefer (Kıta Avrupası) Kıyı Seferleri (Karadeniz) K50 (kıyıdan 50 milden

Detaylı

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ ALIN KAYNAKLI LEVHASAL BAĞLANTILARIN ÇEKME TESTLERİ A- DENEYİN ÖNEMİ ve AMACI Malzemelerin mekanik davranışlarını incelemek ve yapılarıyla özellikleri arasındaki

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA YORULMA Yorulma; bir malzemenin değişken yükler altında, statik dayanımının altındaki zorlamalarda ilerlemeli hasara uğramasıdır. Malzeme dereceli olarak arttırılan

Detaylı

Kompozit Malzemeler ve Mekaniği. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Kompozit Malzemeler ve Mekaniği. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Kompozit Malzemeler ve Mekaniği Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 4 Laminatların Makromekanik Analizi Kaynak: Kompozit Malzeme Mekaniği, Autar K. Kaw, Çevirenler: B. Okutan Baba, R. Karakuzu. 4 Laminatların

Detaylı

MALZEME SEÇİMİ ve PRENSİPLERİ

MALZEME SEÇİMİ ve PRENSİPLERİ MALZEME SEÇİMİ ve PRENSİPLERİ 1 MEKANİK ÖZELLİKLER Bu başlıkta limit değeri girilebilecek özellikler şunlardır: Young modülü (Young s modulus), Akma mukavemeti (Yield strength), Çekme mukavemeti (Tensile

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) METAL TEKNOLOJİSİ TAHRİBATLI MUAYENE

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) METAL TEKNOLOJİSİ TAHRİBATLI MUAYENE T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) METAL TEKNOLOJİSİ TAHRİBATLI MUAYENE ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

MalzemelerinMekanik Özellikleri II

MalzemelerinMekanik Özellikleri II MalzemelerinMekanik Özellikleri II Doç.Dr. Derya Dışpınar deryad@istanbul.edu.tr 2014 Sünek davranış Griffith, camlarileyaptığıbuçalışmada, tamamengevrekmalzemelerielealmıştır Sünekdavranışgösterenmalzemelerde,

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 6 DR. FATİH AY.

MALZEME BİLGİSİ DERS 6 DR. FATİH AY. MALZEME BİLGİSİ DERS 6 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ GERÇEK GERİLME VE GERÇEK

Detaylı

Kesit Tesirleri Tekil Kuvvetler

Kesit Tesirleri Tekil Kuvvetler Statik ve Mukavemet Kesit Tesirleri Tekil Kuvvetler B ÖĞR.GÖR.GÜLTEKİN BÜYÜKŞENGÜR Çevre Mühendisliği Mukavemet Şekil Değiştirebilen Cisimler Mekaniği Kesit Tesiri ve İşaret Kabulleri Kesit Tesiri Diyagramları

Detaylı

Deneyin Adı Brinel Sertlik Deneyi. Deneyin Amacı Malzemenin sertlik değerinin brinell cinsinden ölçülmesi

Deneyin Adı Brinel Sertlik Deneyi. Deneyin Amacı Malzemenin sertlik değerinin brinell cinsinden ölçülmesi 1 www.koumakina001.8m.com Deneyin Adı Brinel Sertlik Deneyi Deneyin Amacı Malzemenin sertlik değerinin brinell cinsinden ölçülmesi Deneyin Yapılışı Belli çaptaki sert bir bilya malzeme yüzeyine belli bir

Detaylı

Başlıca mekanik özellikler: Çekme/basma (tensile /compression) Sertlik (hardness) Darbe (impact) Kırılma (fracture) Yorulma (fatigue) Sürünme (creep)

Başlıca mekanik özellikler: Çekme/basma (tensile /compression) Sertlik (hardness) Darbe (impact) Kırılma (fracture) Yorulma (fatigue) Sürünme (creep) MEKANİK ÖZELLİKLER Tasarım ve imalat sırasında, malzemelerin mekanik davranışlarının bilinmesi çok önemlidir. Başlıca mekanik özellikler: Çekme/basma (tensile /compression) Sertlik (hardness) Darbe (impact)

Detaylı

BÖLÜM 7 MEKANİK TESTLER

BÖLÜM 7 MEKANİK TESTLER BÖLÜM 7 MEKANİK TESTLER METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ Metaller ve metal alaşımları mekanik tasarımda en çok tercih edilen malzeme grubundandır. Metaller özellikle kuvvet taşıyan elemanlarda yaygın olarak

Detaylı

MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ

MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ Deney 1. Sievers Minyatür Delme Deneyi Deney 2. Kırılganlık(S20) Deneyi Deney 3. Cerchar Aşındırıcılık İndeksi (CAI)

Detaylı

Malzemelerin Deformasyonu

Malzemelerin Deformasyonu Malzemelerin Deformasyonu Malzemelerin deformasyonu Kristal, etkiyen kuvvete deformasyon ile cevap verir. Bir malzemeye yük uygulandığında malzeme üzerinde çeşitli yönlerde ve çeşitli şekillerde yükler

Detaylı

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS 009 he MGraw-Hill Companies, In. All rights reserved. - Burulma (orsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS ( τ ) df da Uygulanan

Detaylı

MAKĠNE ELEMANLARI II REDÜKTÖR PROJESĠ

MAKĠNE ELEMANLARI II REDÜKTÖR PROJESĠ T.C PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKĠNE ELEMANLARI II REDÜKTÖR PROJESĠ Öğrencinin; Adı: Cengiz Görkem Soyadı: DENGĠZ No: 07223019 DanıĢman: Doç. Dr. TEZCAN ġekercġoğlu

Detaylı

[1] Teorik. Mandrel Üç nokta eğme test düzeneği F [Kuvvet] h [Kalınlık] w [Genişlik] - L [Mesnetler arası mesafe] δ [Sehim]

[1] Teorik. Mandrel Üç nokta eğme test düzeneği F [Kuvvet] h [Kalınlık] w [Genişlik] - L [Mesnetler arası mesafe] δ [Sehim] Mühendislik Fakültesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği 4270310 Metalurji ve Malzeme Laboratuvarı II [Üç Nokta Eğme Testi Deneyi] [Deney Yapılışı] 24.03.2017 [Deney Rapor ve Grafik Teslim Tarihi] 03.04.2017

Detaylı

Kirişlerde Kesme (Transverse Shear)

Kirişlerde Kesme (Transverse Shear) Kirişlerde Kesme (Transverse Shear) Bu bölümde, doğrusal, prizmatik, homojen ve lineer elastik davranan bir elemanın eksenine dik doğrultuda yüklerin etkimesi durumunda en kesitinde oluşan kesme gerilmeleri

Detaylı

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -7-

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -7- Fatih ALİBEYOĞLU -7- Giriş Malzemeler birçok imal yöntemiyle şekillendirilebilir. Bundan dolayı malzemelerin mekanik davranışlarını bilmemiz büyük bir önem teşkil etmektedir. Bir mekanik problemi çözerken

Detaylı